Samarya

Samarya, veya Şomron (Arapçaسامريّون, veya gene Arapça السامرة, Latince as-Samarah – aynı zamanda gene Arapça جبال نابلس, İbraniceשומרון) Batı Şeria'nın kuzey kısmında yer alan dağlık bölge. Kitab-ı Mukaddes'in Türkçe çevirisinde bu yer adı Samiriye olarak verilmiştir.

Levant 830
Kuzey ve Güney Krallıkları Haritası. Shomron, Samarya'nın İbranicesidir.830lar.
Shomron map
Shomron bölge konseyindeki Yahudi toplulukların haritası

Kaynakça

Ariel (şehir)

Batı Şeria'da bulunan İsrail şehridir. Timnat of Serah antik köyü yakınlarında Samarya ve İncil bölgesinde bulunmaktadır. 1978 yılında kurulmuştur. 2007 yılı sonunda 16.600 nüfusu vardı.

Efraim kabilesi

Efraim kabilesi (İbranice: אֶפְרַיִם / אֶפְרָיִם, Efrayim; Anlam: çifte verimlilik), Tora'da adı geçen On İki İsrail Kabilesi'nden biridir. Menaşe kabilesi ile birlikte Yosef Hanedanlığını oluştururlar.

M.Ö. 1200'lü yıllarda Kenan topraklarının fethinden sonra Yeşu bu toprakları on iki kabile arasında bölüştürdü. Toprakları, Kenan toprakları'nın ortasında bulunan bu kabile Ürdün'ün batısında, Menaşe kabilesinin güneyinde ve Benyamin kabilesinin kuzeyinde yer alıyordu. Bu bölgeye sonradan Samarya adı verildi. Dağlık olan bu topraklar kabile için koruma sağlarken verimli toprakları kabileyi varlıklı kılıyordu.İsrailoğulları'nın ilk dini merkezlerinden olan Şehem ve Şilo şehirleri bu topraklarda bulunur. Bu faktörün etkisiyle Efraim en üstün kabile oldu ve hatta bazen İsrail Krallığı için Efraim dendi.Yeşu'nun Kenan topraklarını fethinden M.Ö. 1050 yılında kurulan Birinci İsrail Krallığı'na kadar geçen sürede İsrail kabileleri konfederasyon halinde varlıklarını sürdürüyordu ve Efraim kabilesi de bu konfederasyonun bir parçasıydı. Merkezi bir hükümet olmadığı için kriz dönemlerinde insanlar Hakimler tarafından yönetiliyordu. Filistlerin artan istila tehditleri karşısında İsrail kabileleri güçlü merkezi bir monarşi sistemine geçtiler. Benyamin kabilesinden Şaul birleşik monarşinin ilk kralıydı.

Şaul'un ölümünden sonra bütün kabileler Şaul'un hanedanlığına sadık kalıp onun oğlu Işboşeth'i kral olarak görmelerine rağmen Yehuda kabilesi kendi krallarını David olarak seçti. Işboşeth'in ölümünden sonra diğer kabileler de Davud'un altında birleşti. Davud'tan sonra kral Süleyman oldu. Süleyman'ın ölümünden sonra M.Ö. 930'da onun oğlu Rehoboam başa geçti; Yehuda ve Benyamin kabileleri ise Yehuda Krallığı altında Davud hanedanlığına sadık kaldı fakat kuzeydeki kabileler Davud hanedanlığından ayrılıp İkinci İsrail Krallığı'nı kurdu. İkinci İsrail Krallığının ilk kralı olan Jeroboam Efraim kabilesindendi.

Asurlular tarafından M.Ö. 723'te yıkılana kadar krallığın bir parçası olan bu kabile bu tarihten sonra Kayıp On Kabileden biri olmuştur.

Filistin adının zaman çizelgesi

Bu makale, Filistin adının zaman çizelgesini yani Filistin ve kökdaşları olan Filastin ve Palaestina isminin tarih boyunca geçirdiği evreleri konu alır.

Mısır hiyerogliflerinde P-r-s-t olarak geçen Peleset isminin, Mısır'ın yirminci hanedanlığında ~MÖ 1150'lerdeki belgelerde komşu halk ve topraklar için kullanıldığı görülür. İlk olarak Medinet Habu Tapınağı'ndaki metinlerde beliren Peleset ismi, kendisini III. Ramses iktidarlığındaki Mısır'ı işgal eden bir deniz kavmi olarak gösterir. ~MÖ 8. yüzyılda III. Adad-nirari'den bir asır sonra II. Sargon'a kadar Asur kayıtlarında bu bölge için Palaştu veya Pilistu ismi kullanıldığı görülür. Hem Mısır hem Asur kaynakları, bu ismin kullanıldığı toprakların sınırlarından bahsetmemektedir.

Açıkça bugünkü anlamıyla kullanılan Filistin terimi ilk olarak MÖ 5. yüzyılda Antik Yunanistan'da kullanılmıştır. Herodot, Tarihler kitabında "Suriye'nin bölgesi Palaistine" yazmıştır; bu kitap, Yehuda Dağlarını ve Ürdün Vadisi'ni içinde barındıran Filistin topraklarını açıkça tanımlayan ilk tarihi çalışmadır. Yaklaşık bir asır sonra Aristoteles, Meteoroloji isimli eserinde benzer bir tanımlama yapıp "Filistin'de bir göl vardır, öyle ki eğer bir insan veya canavar içine atılırsa su üstünde süzülür, batmaz, bu söylenen doğrudur. Dediklerine göre bu göl o kadar acı ve tuzludur ki içinde balık yaşamaz ve giysilerinizi suya batırıp silkelerseniz temizlenir" demektedir; uzmanlara göre Aristoteles Ölü Deniz'den bahsetmektedir. Polemon ve Pausanias gibi sonraki yazarlar da aynı bölge için bu ismi kullanmıştır. Sonraki dönemlerde Ovidius, Tibullus, Pomponius Mela, İhtiyar Plinius, Dio Chrysostom, Statius ve Plutarkhos gibi Romalı yazarların yanı sıra, Philon ve Josephus gibi Romalı Yahudi yazarlar da aynı ismi kullanmaya devam etmiştir. Eserlerini Yunanca yayınlayan Romalı yazar Strabo gibi bazı diğer yazarlar ise bu bölge için Koele-Suriye adını daha uygun bulmuştur. Resmi vilayet adı olarak ilk defa 135 yılında Roma yetkilileri tarafından, Bar Kohba İsyanı bastırıldıktan sonra Yahudiye, Celile ve Aşkelon gibi komşu şehirleri içine alan bölgeye Suriye Filistini adı verilmiştir; uzmanlara göre bunun sebebi topraklarla Yahudilerin duygusal bağını kesmekti.İbranice peleşet (פלשת) ismi Sami dillerinde p-l-ş kökünden gelip "bölmek, içinden geçmek, yığınla gelmek, kapsamak veya işgal etmek" anlamlarına gelir ve bir ihtimal içinde "göçmen" veya "işgalci" anlamı barındırır. Türkçeye Filistin olarak tercüme edilen bu kelime Tanah'ta "Filist" adıyla 250'den fazla kez kullanılmıştır. Tevrat'ta ise 10 kere kullanılan bu bölge isminin sınırları tanımlanmamaktadır. Tanah'ın Tarihsel kitaplarında (bkz Tesniyesel tarih) 200'den fazla kullanılan bu bölgenin ismi en çok Hakimler kitabı ve Samuel kitaplarında geçmektedir ve güneydeki sahiller olan Yehuda Krallığı'nın batısını ifade etmektedir.Bizans İmparatorluğu döneminde, bölgenin tamamına (Suriye Filistini, Samarya ve Celile) Palaestina denmekteydi ve bu alan Palaestina I ve Palaestina II olmak üzere iki alt bölgeden oluşmaktaydı. Bizanslılar, Negev, Sina ve Arap Yarımadasının batısını kapsayan bölgeye Palaestina Salutaris veya bazen Palaestina III demekteydi. Arapçada Filistin (فلسطين) kelimesi için Filistin, Filastin veya Falastin denir. Moshe Sharon'un yazısına göre, Araplar Büyük Suriye'yi 7. yüzyılda ellerine geçirdiği zaman, Bizanslıların koydukları isimleri kullanmaya devam ettiler. Dolayısıyla Filastin kelimesinin kökeni Roma ve Semitik İbranice'den gelmektedir. Jacob Lassner ve Selwyn Ilan Troen, Jund Filastin isimli çalışmasında olaya daha farklı yaklaşır. Avrupa'da bu bölgeye "Filistin" denmesinin kabul edilmesi Avrupa rönesansına denk gelmektedir. Osmanlı İmparatorluğu'nun çökmesinin ardından İngilizler bu bölge için Filistin adını tekrar canladırmıştır ve burada Filistin Mandası kurulmuştur.

Girit

Girit (Eski Yunanca: Krētē; modern Yunanca Κρήτη - Kriti)- (Osmanlıca گريد), Yunanistan'ın en büyük, Akdeniz 'in beşinci büyük adasıdır. Ege denizi'nin güneyinde yer alır.

Girit dünyaca tanınmış bir turizm merkezidir. En ilgi çeken turistik ziyaret yerleri arasında Knossos, Faistos ve Gortis 'deki arkeolojik sitler, Retimnon (Resmo)'daki Venedik kalesi ve Samarya, Aya İrini ve Aradena geçitlerinin doğal güzellikleri sayılabilir.

Girit Avrupa'nın ilk uygarlıklarından biri olan Minos krallığına (yaklaşık MÖ 2000-1400 arası) beşiklik etmiştir. İngiliz arkeolog Arthut Evans’ın bölgede rastladığı oyulmuş mühür taşlarına olan ilgisi, onu 1900 yılında Knossos’da düzenlediği kazı sonucu Doğu Akdeniz’de “başka bir uygarlığın zanaatkârlığı ve işçiliğinin bir devamı olarak görmediği” bu saraylarının en büyüğüne rastladı. Yapılan kazılar sonucu ortaya çıkan bu medeniyete bir isim vermek gerekiyordu. Bunun için her zaman olduğu gibi efsanelere başvuruldu. Efsanelere göre Zeus’un oğlu olduğu farz edilen Kral Minos’a Girit’in yönetimi verilmişti. Minos’tan sonra gelen hanedan fertlerinin de haliyle “Minos” adıyla anılacağını düşünen İngiliz Arkeologlar Girit Uygarlığını tüm dünyaya “Minos” adıyla yayıp bunlara da “İlk Yunanlar” demiş olsa da, hakikat, o dönemin Giritli sakinlerinin kendilerine ne dediğinin halen bilinmemekle birlikte: arkeolog Arthur Evars’ın başvurduğu efsanelerin tabletlerdeki kayıtlardan çok sonrasına ait olduğuydu. Dolayısıyla bu verilerle Girit adasında izlerine rastlanan ilk sakinlerin “İlk Yunanlar” olduğunu söylemek mümkün olmamakla birlikte, “ilk dönemlere ait definler, adadaki toplumun klanlar ya da geniş aileler halinde yaşadıklarını düşündürüyor ve sarayların etrafındaki kasabalarda yapılan kazılar, kendi ambarlarını kontrol eden geniş ve bağımsız ailelerin varlığını gösteriyordu.Ayrıca, Knossos ile Kandiye arasında kalan, "Khaniale Tekke", Teke ya da Tekke adındaki bölgedir Tunç Dönemine ait oldukça zengin saraylar bulunmuştur. 1. Dünya savaşı sırasında bulunan mezarlar sonrasında birçoğu yağmalanmıştır. Yakın yüzyılda, Girit adasındaki pek çok yer isimlerinin değiştirilmiş olması, adres bulmak ve belgelemek açısından araştırmacıları oldukça zora sokmuştur. 1967’de Tekke mezarlarına da Payne tarafında bulunanlarına da “Fortetsa” adı verilmiştir. Bugün ise Girit'te "Khaniale Teke" antik saray ve mezarlarının olduğu yeri sorsanız, kimse bunların yerini size gösteremeyecektir.

Herod Agrippa

Agrippa I, aynı zamanda "Büyük" olarak da adlandırılır (d. MÖ 10 - ö. 44), Hirodes'in torunu ve IV. Aristobulus ve Berenice'nin oğlu olan Yahudi Kralı. Asıl adı Marcus Julius Agrippa dır ve İncil'in Resullerin İşleri adlı bölümünde kendisinden "Herod (Agrippa)" (Ἡρώδης Ἀγρίππας) diye bahsedilir. Josephusa göre döneminde "Büyük Agrippa" olarak tanınırdı.

Hirodes Antipa

Hirodes Antipa (Antipatros'un kısaltması) (d. MÖ 20'den önce – ö. MS 39'dan sonra) (Tetrarşi'de) Galilee ve Perea'yı yönetmiş antik lider. Günümüzde daha çok Vaftizci Yahya ve Nasıralı İsa'nın öldürülmesine neden olan olaylardaki rolü hakkında Yeni Ahit'te anlatılan hikâyelerden ve bu hikâyeler hakkında günümüz medyasında gösterilen filmlerden tanınır.

MÖ 4 yılında babası Büyük Hirodes tarafından dörde bölünen krallıktan kendi payına düşen toprakları Roma İmparatorluğu'na bağlı bir Müvekkil devlet olarak yönetmeye başladı. Sepphoris ve Betharamphtha'daki projelerin inşaasından ve Celile Denizi'nin batı kıyısında bulunan başkent Tiberya'nın imarından sorumluydu. Patronu İmparator Tiberius'un onuruna isimledirilen şehir, sonradan Rabbinik öğretinin merkezi haline gelecekti.

Antipa, daha önce kardeşi ile evlenmiş olan Herodias'la evlenebilmek için Nabatea kralı Aretas IV'ın kızı olan ilk karısından boşandı. Yeni Ahit'e göre, Antipa'nın Yahya Peygamberi tutuklatarak ölüme mahkûm etmesinin nedeni onun bu evliliği lanetlemiş olmasıdır. Luka İncili, Nasıralı İsa'nın mahkeme için Pontius Pilate'nin huzuruna getirildiğinde, Antipa'ya ait topraklarda faaliyet gösterdiği için Pilate tarafından ona teslim edildiğini belirtir. Bu olayların kanuni dayanağı ve Antipa'nın mahkeme ile ilgisinin tarihi gerçekliği, bilimsel bir tartışma olagelmiştir. Vaftizci Yahya ile olan çatışmalarına ek olarak, tetrark'ın boşanması Aretas ile Perea ve Nabatea'nın sınırları hakkında var olan eski bir anlaşmazlığı da su yüzüne çıkardı. Anlaşmazlığın yol açtığı savaş Antipa için bir yıkımdı; Tiberius tarafından bir Roma karşı-saldırısı emri verildiyse de, İmparatorun 37 yılında ölmesi üzerine saldırı durduruldu. 39 yılında yeğeni Agrippa I tarafından yeni Roma imparatoru Caligula'ya karşı bir komplo kurmakla suçlanan Antipa, Galya'ya sürgüne gönderildi. Sürgününde kendisine Herodias eşlik etti ve bilinmeyen bir tarihte orada öldü.

Hoşea

Hoşea (İbranice: הושע, "Kurtuluş"; Latince: Osee) Elah'ın oğlu ve İsrail'in son kralıydı. William F. Albright'a göre M.Ö. 732 - M.Ö. 721, E. R. Thiele'ye göre is M.Ö. 732 - M.Ö. 723 seneleri arasında krallık yaptı.Tanah'ta anlatılan Hoşea'nın başa geçiş hikâyesini Asur kaynakları da onaylar. Krallar kitabına göre Hoşea, Pekah'a düzen kurdu ve onu öldürüp yerine kendisi kral oldu. Şalmaneser V, Hoşea'ya karşı savaş açıp onu haraca bağladı. Tarihi bilinmeyen bir buluntuda III. Tiglat-Pileser'in övünerek Pekah'a darbe düzenleyip yerine Hoşea'yı getirdiği yazılıdır.

İsrail (lit. : "Omri-diyarı" Bit-Humria)…Pekah'ı (Pa-qa-ha) devirip yerine Hoşea'yı (A-ú -si') kral olarak getirdim. 10 talant altın ve 1000 talant gümüş vergi alıp onları Asur'a getirdim.

Tanah'ta Hoşea'nın ne kadar haraç verdiği yazmazken bundan on sene önce Menahem'in destek alıp ülkesini güçlendirmek için III. Tiglat-Pileser'e 1000 talant gümüş verdiği yazılıdır. (muhtemelen Pekah'tan korunmak için). Asur kayıtlarında Şalmaneser'in M.Ö. 727, 726 ve 725 yıllarında seferler düzenlediği yazılıdır (yer ismi verilmemiştir fakat bu yerin Samarya olduğu düşünülür). Babil kaynaklarında ise Şalmaneser'in Şa-ma-ra-in'e (Samarya) yaptığı ataklar kayıtlıdır. Ayrıca düşünülenin aksine Samarya'yı fethedenin II. Sargon değil, Şalmaneser olduğuna dair deliller de bulunmuştur.Hoşea sonunda "Mısır kralı So"dan destek alacağı için Şalmaneser'e haraç vermeyi kesti. Adı geçen Mısır kralının kimliği tam olarak bilinmemektedir; kimi bilimadamlarına göre So Mısır'ın Sais şehrini dolayısıyla kral Tefnakht'ı simgelerken kimilerine göre bu isim Osorkon IV'ü simgeler.

Şalmaneser Hoşea'yı tutsak edip Samarya'yı kuşattı. Şehri aldıktan kısa bir süre sonra öldü. II. Sargon başa geçince ordular geri döndü fakat İsrail halkı kralsız da olsa ayaklanmaya devam ettiler. Bunun üzerine II. Sargon M.Ö. 720'de ordularıyla gelip bölgeyi pasivize etti ve 27.290 kişiyi Fırat nehrinin ötesine sürdü. Ülkenin dağılmasındaki sebep Hoşea'nın politik başarısızlığından ziyade "halkın Tanrı'ya karşı günah işlemesi"ydi.Tarihçilerin Asur ordusu tarafından öldürüldüğünü düşündüğü Hoşea'nın tam olarak nerede, ne zaman ve nasıl öldüğü bilinmemektedir.

II. Sargon

II. Sargon (Akatça: Šarru-ukin -"meşru kral", Arapça: سرجون Süryanice: ܣܪܓܘܢ, (MÖ 722 – MÖ 705). Asur Kralı. MÖ 722 - MÖ 705 yılları arasında ülkeye hükmetti. MÖ 722’de tahtı güç kullanarak ele geçiren II. Sargon İsrail'i işgal etti.

II. Sargon MÖ 722'de V. Şalmanezer ile beraber yönetime ortak oldu. Ve aynı yıl V. Şalmanezer'in ölümü üzerine Asur'un tek kralı oldu. III. Tiglath-Pileser'in oğlu olup olmadığı veya kraliyet ailesiyle gerçek bir ilgisinin olup olmadığı açık değildir. İfadelerinde kendisini yeni bir insan olarak ifade etmekte, kendisinden önce gelenlere nadiren atıfta bulunmaktadır; ancak -16. yüzyıl önce bu bölgede ilk Akad İmparatorluğunu kuran-Akad'lı Sargon'dan sonra Sargon adını kullanan ikinci kral olmuştur. Sargon Akatça ismin İncil'de geçen biçimidir.

II. Sargon İspuini ile Menua krallıkları arasındaki Haldi Tapınağını da yağmalayarak MÖ 714'te Musaşirin’i işgal etmiştir ve ele geçirdiği ganimetlerin bir listesini çıkarmıştır. Günümüze gelebilen Asur kitabelerinden bu listenin içeriği öğrenilmektedir.

Asurluların ele geçirdikleri eserler arasında Kralı İspuini’nin oğlu Sarduri’nin heykeli, mabede armağan edilmiş boğa, buzağı ve inek heykelleri de bulunuyordu. Asurluların düzenlediği bu kitabe Asur tabletlerinde günümüze gelebilmiştir.

II. Sargon'un Asur başkenti Ninova yakınlarında yaptırdığı bine yakın odası olduğu bilinen görkemli sarayının hemen yanı başında dev bir ziggurat yükseliyordu.

Asur kralı II. Sargon MÖ 718 yılında vergi vermeyi durduran ve Muşkili Mita (Bazı kaynaklar Frig kralı Midas olduğunu ileri sürmektedir.) ile Kargamış Kralı Pisiris ile işbirliğine giren Şinukhtulu Kiaki'ye karşı Tabal Seferi başlatmıştır.

IX. Antiohos

IX. Antiokhos Kyzikenos (UFA, andiohos kizikinos ;Yunanca, Αντίοχος Θ΄ Κυζικηνός) Yunan Seleukos krallığı hükümdarı.

Myanmar'daki Yahudilerin tarihi

Myanmar'daki Yahudilerin tarihinde kayıtlara geçen ilk Yahudi, 18. yüzyılda Myanmar Kralı Alaungpaya'nın ordusunda yer alan Solomon Gabirol'du.19. yüzyılda Hindistan'dan gelen Yahudi tüccarlar Yangon ve Mandalay'da hatırı sayılır büyüklükte cemaatler oluşturdular. Bu Yahudiler içinde Bağdadiler, Koçin Yahudileri ve Bene Israel bulunmaktaydı. Britanya İmparatorluğu hakimiyeti altında esnaf Yahudiler kalkındılar, pamuk ve pirinç ticaretiyle uğraştılar. Japonya'nın 1942'de ülkeyi işgalinden sonra birçok Yahudi Hindistan'a taşındı. Her ne kadar Japonlar Naziler gibi Yahudilere karşı antipati beslemediyse de İngiltere yanlısı ve "Avrupa" grubu olma sebeiyle şüpheyle yaklaşıldılar. 1964'te işyerlerinin millileştirilmesiyle cemaat sekteye uğradı ve cemaat üyelerinin çoğu diğer ülkelere göç etti. Ülkedeki son haham 1969'da oradan ayrıldı.

2002 itibarıyla başkent Yangon'da sadece 20 Yahudi kaldı. Burma Yahudilerinin çoğu İsrail'e göç etti. Yerel Yahudiler Musmeah Yeşua Sinagogu'nu kullanmaktadır fakat minyanı oluşturacak 10 kişi nadiren bir araya gelebilmektedir. Genelde, sinagogun bakıcısı Moses Samuel'e İsrail elçiliğinin işçileri yardımcı olmaktadır.

Burma'nın kuzeyinde, Hindistan sınırındaki Mizo halkı etnik açıdan Tibetli olmalarına rağmen kendilerinin Menaşe kabilesinden geldiklerine inanmaktadır ve ibadet şekilleri Yahudilik ibadet şekilleriyle benzerlikler göstermektedir. Dini açıdan resmi olarak Yahudiliğe geçen bu halkın amacı en nihayetinde İsrail'e göç etmektir. Çoğu Ortodoks Yahudiliği benimserken, İsrail'e göç etmiş olanlar genelde Judea, Samarya ve Guş Katif'te yaşamaktadır. Bu halk Bnei Menaşe olarak bilinir.

Burma, İsrail'i tanıyan ilk Asya ülkesi olup diplomatik ilişkileri devam etmektedir. İsrail, ilk diplomatik elçiliğini Yangon'da 1953'te açtı ve 1957'de büyükelçiliğe dönüştü. İki ülkenin ilk yıllarına sosyalist bakış açısı olması bu ülkelerin liderlerinin bugün dahi iletişime devam etmesine olanak sağlamıştır.

Mısır'daki Yahudilerin tarihi

Mısır Yahudileri, dünyanın hem en eski hem en yeni cemaatini oluşturur. Tam bir nüfus bilgisi bulunmasa da Mısır'daki Yahudi nüfusunun 2004 itibarıyla 100'den az olduğu düşünülür, bu sayı 1922'de 75 ila 80 bin arasındaydı. Tarihi yerli cemaatin çekirdeğini Rabinik ve Karay Yahudileri oluşturur. İspanya'dan kovulmanın ardından Mısır'a daha çok Sefarad ve Karay yerleşmiştir. Nüfus, Süveyş Kanalının açılmasının ardından artan ticaret olanakları sebebiyle yükselişe geçti. Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı topraklarda yaşayan Yahudiler Mısır'ın ana şehirlerine yerleşip modern cemaatin ticari ve kültürel elit tabakasına girdiler. 19. yüzyılın sonlarında Avrupa'da yaşanan pogromlardan kaçan Aşkenaz cemaati çoğunlukla Kahire'nin Darb el Barabira çeyreğinde toplanmıştı.

Omri

Omri (İbranice: עָמְרִיָּה, 'Omriyya, kısaca 'Omri; עָמְרִי) "Tanrı hayatımdır") İkinci İsrail Krallığının kralı ve Ahab'ın babasıydı. William F. Albright'a göre hükümdarlığı MÖ 876 - MÖ 869 arası sürerken bu E. R. Thiele'ye göre MÖ 888 - MÖ 880 arasıdır. Zimri, Elah'ı öldürüp kendini kral ederken Omri Elah'ın ordusunda komutandı. Omriyi kendilerine kral seçen birlikler Tirzah'a yürüyüp Zimri'yi sarayında kıstırdı ve Zimri öldü..

Zimri yenildikten sonra "halkın yarısı" krallık için Tibni'yi destekledi.

Although Zimri was eliminated, "half of the people" supported Tibni in opposition to Omri. Omri'nin Tibni'yi saf dışı bırakması birkaç yıl sürdü ve Yehuda Kralı Asa'nın otuz birinci hükümdarlık yılında İsrail'e kral oldu..

Başta Tel Avivli yazar Israel Finklestein olmak üzere bazı yazarlar, Tevrat'ın 1 Krallar kitabında Omri'nin icraatlarının sınırlanarak yazıldığını savunurlar. Yazar, Şemer'den alınan topraklarda yeni başkent Samariye kurulduğuna katılırken Omri ve oğlu Ahab tarafından diktirilen birçok umumi yapıların varlığından bahsetmediğini savunur. Israel Finkelstein ve öğrencisi Norma Franklin Samariye, Jezreel, Megiddo ve Hazor gibi farklı yerlerdeki benzer şekillerdeki anıtlardan bahseder. İsrail'deki Amnon Ben-Tor, Amihai Mazar ve Lawrence Stager gibi arkeologlar bunun strata formülünün bilimsel anlayışıyla ve bölgenin genel kalkınmasıyla çelişeceğinden bu teoriye karşı çıkar. Omri'nin adı Meşa dikilitaşında geçecek kadar önemliydi. Dikilitaşta "Omri'nin oğlu"na karşı kazanılan zafer yer alırken Omri'nin oğlu Ahab'ın adı yazılmamıştır.

Asur krallarının Omri'nin soyundan gelenler için sıkça "Omri Hanedanlığı" dediği görülür (Bit Humria).

Pekah

Pekah (İbranice: פֶּקַח בֶּן רְמַלְיָהוּ, Pekah ben-Remalyahu, Remalyahu oğlu Pekah, Anlam: "Açıkgözlü"; Latince: Phacee) Remalya'nın (Latince: Romelia) oğlu ve İsrail'in kralıydı. Ordusunda komutan olduğu Pekahiah'ı öldürüp yerine kral olarak geçti.Pekah, Yehuda Kralı Azarah'ın elli ikinci ve son yılında başa geçip yirmi yıl krallık yaptı. Kendisinin ikinci yılında da Yehuda Krallığı'nın başına Jotham geçti ve on altı yıl krallık yaptı. Sonra Jotham'ın yerine oğlu Ahaz, Pekah'ın on yedinci senesinde kral oldu.William F. Albright'a göre Pekah'ın iktidarlığı MÖ 737 - MÖ 732 yılları arasına düşer. E. R. Thiele, H. J. Cook. ve Carl Lederer, MÖ 752'de Gilat merkezli bir hükümet kurup Menahem'in Samarya başkentli hükümetine rakip oldu. Menahem'n oğlu Pekahiah'ın MÖ 740/739'da öldürülmesinden kendi MÖ 731'de ölene kadar tek başına iktidar oldu. Bu açıklamalar Asur kaynaklarında Menahem'in MÖ 743 veya MÖ 742'de kral olarak ve MÖ 732'de Hoşea'nın kral olarak gösterilmesiyle ispatlanır.

Aram Kralı Rezin(en) ile ittifak kural Pekah, Yehuda Kralı Ahaz'a saldırdı. Ahaz haraç karşılığı III. Tiglat-Pileser'den yardım isteyip savaşı kaybetmekten kurtuldu.

Pekahya

Pekahiah veya Pekahya (İbranice: פְּקַחְיָה, Pekahya, "Tanrı gözlerini açtı"; Latince: Phaceia) Menahem'in oğlu, Gadi Hanedanlığı'nın ikinci ve son, ve Samarya başkentli İsrail'in on yedinci kralıydı. Pekahya, Yehuda Kralı Azariah'ın ellinci yılında başa geçti ve iki yıl krallık yaptı. William F. Albright'a göre MÖ 738 - MÖ 737 arası, E. R. Thiele'ye göre ise MÖ 742 - MÖ 740 yılları arası hükümdarlık yaptı. Pekahya, Yarovam'ın İsrail'i sürüklediği günahlardan ayrılmadı. İki yıllık iktidarı sonunda, komutanlarından biri olan Remalya'nın oğlu Pekah kendisine düzen kurdu. Argov ve Arye'nin iş birliğiyle yanına Gilatlı elli adam alarak Pekahya'yı Samarya'daki kral sarayının kalesinde öldürdü, yerine kendisi kral oldu.

Rehav'am

Tevrat'a göre Rehoboam (İbranice: רְחַבְעָם‎, Rehav'am) önce Birinci İsrail Krallığı'nın MÖ 931'deki bölünmeden sonra da güneydeki Yehuda Krallığı'nın kralıydı.

Süleyman'ın oğlu ve Davud'un torunuydu. Annesi Ammonlu Naama'ydı.Rehoboam ismi halkı büyüten anlamına gelir.

Samarya (antik şehir)

Samarya, (İbranice: שומרון Shomron; Grekçe: Σαμάρεια; Arapça: السامرة as-Samira) Filistin'de yer alan Nablus şehrinin yakınlarında yer alan antik bir şehirdir.

Yahudiye ve Samarya Bölgesi

Yahudiye ve Samarya Bölgesi (İbranice: אֵזוֹר יְהוּדָה וְשׁוֹמְרוֹן, Ezor Yehuda VeShomron; Arapça: يهودا والسامرة, Yehuda ves Samere), İsrail'in bölgelerinden biridir. Bu tanım İsrail'in Doğu Kudüs haricinde Batı Şeria'yı tanımlamada kullandığı resmi bir adlandırma olup uluslararası alanda İsrail toprağı olarak tanınmamaktadır. Yüzölçümü 5,878 km² olan bölgenin nüfusu 2014 itibarı ile 1,889,000 olup yalnızca 389,250'si İsrail vatandaşıdır. Bölgenin merkezi Ariel'dir.

Yohanan Hurkanus

Yohanan Hurkanus (veya Yohanan Girhan, Yuhanna Hirkanus, İbranice: יוחנן הורקנוס, Yunanca: Ιωάννης Υρκανός) (iktidar: MÖ 134 - MÖ 104, ö. MÖ 104) Haşmonayim (Makkabiler)in MÖ 2. yüzyılda lideriydi. Görünen o ki, "Hurkanus" ismini tahta geçtiği zaman almıştır.

Ürdün'deki Yahudilerin tarihi

Ürdün'deki Yahudilerin tarihi, bugünkü Ürdün coğrafyasının büyük bir bölümü bir zamanlar İsrail Diyarı'ndaki Yahudilerin tarihi ile çakıştığı için antik döneme kadar uzanır.

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.