Nobel Edebiyat Ödülü

Nobel Edebiyat ödülleri her yıl Alfred Nobel'in sözleri ile bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara verilmektedir. İsveç Akademisi her yıl bu ödüle layık kişileri seçmektedir.

Alfred Nobel'in bu sözü aslında başta birçok tartışmaya neden olmuştur. İsveç dilinde 'idealisk' kelimesi 'idealistik' ve 'ideal' olarak çevrilmektedir. Bu da Lev Tolstoy ve Henrik İbsen gibi dünyaca tanınmış yazarların başlarda yazdıkları yeterince idealistik bulunmadığından ötürü bu ödülü alamamalarına yol açmıştır.

Notlar

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Aleksandr Soljenitsin

Aleksandr İsayeviç Soljenitsin (d. 11 Aralık 1918; Kislovodsk, Stavropol Krayı - ö. 3 Ağustos 2008, Moskova), 1970 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Rus yazardır.

Alice Munro

Alice Ann Munro (10 Temmuz 1931, Kanada), Kanadalı bir öykücüdür. Munro'nun kısa öykü alanında devrim yaptığı söylenir. 2013 yılı Nobel Edebiyat Ödülü, 2009 yılı Man Booker Uluslararası Ödülü, 1998 ve 2004 yılları Giller Ödülü ve 1968, 1978 ve 1986 Governor General's Ödülü'nü kazanmıştır. İki evlilik yapmıştır ve üç çocuk annesidir.

Dario Fo

Dario Fo (d. 24 Mart 1926 Sangiano, - ö. 13 Ekim 2016, Milano), İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncu. 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülü kazanmıştır.

Doris Lessing

Doris Lessing (doğum adıyla Doris May Tayler; d. 22 Ekim 1919, Kermanşah, İran - 17 Kasım 2013, Londra, İngiltere), Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Britanyalı yazar.

Elfriede Jelinek

Elfriede Jelinek (20 Ekim 1946) Avusturyalı feminist oyun yazarı ve romancı. 2004 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü almıştır.

Jelinek Avusturya'nın Steiermark eyaletinin Mürzzuschlag kasabasında doğdu. Babası II. Dünya Savaşı'ndan sağ kurtulmayı başarmış Çek asıllı bir Yahudi'ydi. Annesi varlıklı bir Viyana ailesindendi. Küçük yaşlardan itibaren piyano, org, gitar, keman, viyola dersleri aldı. Viyana konservatuvarından orgçu olarak mezun oldu. Aynı zamanda Viyana Üniversitesi'nde sanat tarihi ve tiyatro okudu. Genç yaşta şiir yazmaya başladı. İlk eseri Lisas Schatten adlı derleme oldu. 1970'lerin başında Gottfried Hüngsberg ile evlendi.

Nobel Ödülü'nü almadan önce Jelinek Almanca konuşulan ülkelerin dışında pek tanınmıyordu. Yazı tarzında geleneksel Avusturya edebiyatı derinden hissedilir ve Avusturyalı yazar Robert Musil'in etkisi görülür.

Eugene O'Neill

Eugene O'Neil (d. 16 Ekim 1888 - ö. 27 Kasım 1953), Nobel ödüllü Amerikalı oyun yazarı.

Amerikalı oyun yazarı Eugene O'Neill, Amerikan tiyatrosunun gelişmesinde katkıda bulunmuş en önemli yazarlardan biridir. 1936'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan yazara dört kez de Pulitzer Ödülü kazanmıştır.

Eugenio Montale

Eugenio Montale (d. 12 Ekim 1896 Cenova; ö. 12 Eylül 1981, Milano) İtalyan yazar. Şairliğinin yanı sıra çevirmenlik ve eleştirmenlik de yaptı. 1975 yılında edebiyat dalında Nobel Ödülüne layık görüldü,

Frans Eemil Sillanpää

Frans Eemil Sillanpää (d. 16 Eylül 1888 – ö. 3 Haziran 1964), Fin yazar. 1936'da Helsinki Üniversitesi tarafından kendisine fahri doktora unvanı verildi. 1939'da Nobel Edebiyat Ödülüne layık görüldü. Taşra kızı ve Mukaddes Sefalet kitapları Türkçeye çevrilmiştir.

Imre Kertész

Imre Kertész (1929, Budapeşte - 31 Mart 2016, Budapeşte), Macar yazar. Kadersizlik adlı romanıyla 2002 yılında Nobel Edebiyat Ödülü almıştır.

Ivo Andrić

Ivo Andrić (d. 9 Ekim 1892 - ö. 13 Mart 1975), Nobel Edebiyat Ödülü Bosna'dan Yugoslav yazar.

Joseph Brodsky

Josef Brodski (d. 24 Mayıs 1940, Leningrad (günümüz Sankt-Peterburg - ö. 28 Ocak 1996, New York), Rus asıllı Amerikalı şair.

1940 yılında doğan Brodsky yazmaya henüz 18 yaşında başlamıştır. 1964 yılı Mart ayında Arkhangelsk'e çalışmaları anti-Sovyet bulunduğu için 5 yıllığına sürgüne gönderilmiştir ancak kasım 1965 yılına kadar burada kalmıştır. 1972 yılında sınır dışı edilip, kısa bir süre Viyana ve Londra'da kaldıktan sonra ABD'ye yerleşmiş ve 1977 yılında Amerikan vatandaşı olmuştur. 1987 yılında Nobel Edebiyat Ödülü kazanmıştır. 1996 yılında 55 yaşında ölmüştür.

Luigi Pirandello

Luigi Pirandello (28 Haziran 1867 - 10 Aralık 1936), İtalyan yazar. Özellikle oyun yazarı olarak tanınmıştır. Roman ve kısa hikâyeleri de vardır. 1934 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir.

Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri listesi

Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri (İsveççe: Nobelpriset i litteratur) edebiyat alanında seçkin katkılarda bulunmuş yazarlardan seçilerek, her yıl İsveç Akademisi tarafından takdim edilir. Nobel Ödülü, Alfred Nobel'in 1895 tarihli vasiyeti üzerine; kimya, fizik, edebiyat, barış, ve fizyoloji veya tıp alanlarında olmak üzere beş dalda ödül verilmeye başlanmıştır. Nobel'in vasiyetinde belirttiği gibi, Edebiyat Ödülü sahibine İsveç Akademisi'nin seçtiği beş üyelik komite tarafından karar verilir ve ödül Nobel Vakfı tarafından karşılanır. Nobel Edebiyat Ödülü ilk kez 1901 yılında verilmiş, bu ödülü Fransa'dan Sully Prudhomme kazanmıştır. Her ödül sahibi, bir madalya, bir diploma ve miktarı yıllara göre değişen nakit para ile ödüllendirilir. 1901 yılında, Prudhomme 150.782 İsveç kronu almıştır, ki bu Aralık 2007 tarihinde 7.731.004 İsveç kronuna eşdeğerdir. 2008 yılında, bu ödüle Fransa'dan Jean-Marie Gustave Le Clézio nail görülmüş ve 10.000.000 İsveç kronu ile ödüllendirilmiştir. Ödül töreni; geleneksel olarak Stokholm'da, Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık tarihinde yapılmaktadır.2012 yılına gelindiğinde Nobel Edebiyat Ödülü 105 defa verilmiş ve toplamda 109 kişi bu ödülü kazanmıştır. 1958 yılında Rusya doğumlu Boris Pasternak bu ödüle layık görülmüş, ancak Sovyetler Birliği hükümetinin baskısı altında bu ödülü reddetmek zorunda kalmıştır. 1964 yılında Jean-Paul Sartre, geçmişte tüm resmî ödülleri reddettiği gibi, bu ödülü de reddetmiştir. Bugüne kadar on dört kadın Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır ki, Nobel Barış Ödülü ile birlikte, diğer tüm Nobel dallarından daha fazladır. Nobel Edebiyat Ödülü'nün verildiği tüm bu yıllar boyunca sadece dört defa, ödül iki kişiye verilmiştir (1904, 1917, 1966, 1974). Ayrıca yedi defa Nobel Edebiyat Ödülü verilmemiştir (1914, 1918, 1935, 1940–1943).

Patrick Modiano

Jean Patrick Modiano (30 Temmuz 1945, Fransa), Fransız romancı ve 2014 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir. Eserleri 30'dan fazla dile çevrilmiştir. Ödülü kazandığı tarihte En Uzağından Unutuşun, Bir Gençlik, Bir Sirk Geçiyor, Kötü Bir İlkbahar romanları ile Babam ve Ben isimli çocuk kitabından oluşan 5 eseri Türkçeye çevrilmiş bulunmaktaydı.

1970 yılında Dominique Zehrfuss ile evlenmiştir. Bu evlilikten Zina (1974) ve Marie (1978) adlarında iki kızı vardır.

Roger Martin du Gard

Roger Martin du Gard (d. 23 Mart 1881 Paris; ö. 22 Ağustos 1958 Bellême) Fransız yazar. Eserlerinde 19'uncu yüzyılın doğalcılık ve gerçekçilik akımının geleneklerini devam ettirdi. 1937'de edebiyat dalında Nobel Ödülü'ne layık görüldü.

Romain Rolland

Romain Rolland (d. 29 Ocak 1866 – ö. 30 Aralık 1944), Fransız yazar. İlk kitabını 1902'de, 36 yaşında yayımladı. 13 yıl sonra, 1915'te edebiyat dalında Nobel Ödülü'ne layık görüldü. Nobelli üçüncü Fransız yazar oldu.

Salvatore Quasimodo

Salvatore Quasimodo (d. 20 Ağustos 1901 Modica, Sicilya - ö. 14 Haziran 1968, Napoli) İtalyan şair ve edebiyat eleştirmeni. İtalyan şiirine sağladığı katkılar göz önünde tutularak Giuseppe Ungaretti ve Eugenio Montale ile birlikte anılır. Sembolizmden etkilenen şair, şiirlerinde memleketi Sicilya ve bölgenin geleneklerini işledi. 1959'da edebiyat dalında Nobel Ödülüne layık görüldü.

Sully Prudhomme

Sully Prudhomme (asıl adı René François Armand Prudhomme), (d. 16 Mart 1839, Paris - ö. 6 Eylül 1907, Châtenay), Fransız şair.

Mühendislik eğitimi gördükten sonra edebiyata yönelerek şiirler yazmıştır. 1901 Nobel Edebiyat Ödülü'nü almaya hak kazanmıştır.

Başlıca eserleri; Les Solitudes, Impressions de la Guerre, Les Vaines Tendresses'tir.

1872'de Les Écuries d'Augias, Croquis Italians, Impressions de la guerre (1866-72) ve 1874'te Les Destins, La Révolte des fleurs, 1875'te Les Vaines tendresses, 1878'de La Justice, 1886'da Le Prisme, ve 1888'de Le Bonheur'u yayınladı. Bütün bu şiirlerini "Poésies" adlı eserinde topladı ve yeniden yayınladı.

Yorgos Seferis

Yorgo Seferis (Γιώργος Σεφέρης) (19 Şubat 1900, Urla, Osmanlı İmparatorluğu – 20 Eylül 1971, Atina, Yunanistan) 20. yüzyılın önemli Yunan şairlerindendir.

Urla'da (İzmir) doğdu. 1914'te ailesiyle Atina'ya taşındı. Çalışmalarını 1918 - 1925 arası Paris Sorbonne'da sürdürdü. 1963 yılında Nobel Edebiyat Ödülü aldı.

Kazananlar
Komiteler ve
kuruluşlar
İlgili konular
Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri
1901-1925
1926-1950
1951-1975
1976-2000
2001-günümüz

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.