Necef Çölü

Necef Çölü, (Arapça: النقب (Al-Nakib) ve İbranice: הנגב ) Güney İsrail’de Mısır, Ürdün, İsrail arasında yer alan çöl. Necef ismi İbranice'de kuru anlamına gelmektedir ve Tevrat'ta da güney anlamına gelecek şekilde kullanılmıştır. Günümüzde İsrail sınırları içindedir. Kuzeyinde Lut Gölü, güneyinde Akabe Körfezi bulunur.

Çöl bölgesinin hangi devlette kalacağı, yeni kurulan İsrail Devleti ile Ürdün arasında 1948 Arap-İsrail Savaşı’na neden oldu. Çölün büyük bölümünü ele geçiren İsrail, çöl topraklarını verimli duruma getirmek için 500 km uzunluğunda beton boruyla su getirerek sulamaya başladı. Bugün burada tahıl tarımı ve meyvecilik yapılmaktadır. Çok eski zamanlardan beri bilinen bakır, petrol, fosfat ve manganez yatakları bulunup işletilmeye başlandı. Necef Çölü ekonomik yönden İsrail için önemli bir kaynaktır. Ayrıca 1979'da kurulan Ramat Hovav toksik atık tesisi de bu çölde bulunmaktadır.

Necef Çölü'nde İsrail Ulusal Parkları'ndan biri olan Timna Vadisi Vadi Parkı da bulunmaktadır

Necef Çölü
Israel-2013-Ein Avdat 02
Büyüklük km² yaklaşık 13,000 km²
Bulunduğu Ülke İsrail
Yerel İsim Arapça: النقب
İbranice: הנגב
SmallCrater04 ST 08
Necef Çölü'ndeki büyük kraterlerden biri.
Southern District in Israel
Batı Şeria ve Gazze Şeridi arasındaki boğazdan itibaren İsrail Güney Bölgesi'nin güney kesimi kaplayan çöl coğrafyası

Tarih Öncesi Dönem

Necef'teki göçebe yaşamına ilişkin buluntuların 4000 ila 7000 yıl geriye gittiği bilinmektedir. İlk şehirleşmiş yerleşimin M.Ö. 2000'lerde Kenan, Amalek ve Edom grupları tarafından kurulmuştur. Firavun döneminde bölgedeki bakır madenlerinden bakır çıkarılmaktaydı.

Jeolojik yapı ve iklim

Necef, kayalık bir çöldür. Kayalık vadiler ve derin kraterler nedeniyle sık sık bölünen araziye sahiptir. Dünyada sadece Necef Çölü'nde görülen ve İbranice adı Makhtesh ya da Makteş olarak nitelenen bir krater yapısının bulunması ise jeolojik yapısıyla ilgili olan en önemli özelliğidir.

Birüssebi, Necef bölgesinde bulunan bir şehirdir ve bölgenin iklimini gösteren ortalama sıcaklık değerleri aşağıda gösterilmiştir:

Birüssebi'nin ortalama sıcaklık değerleri Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Ortalama En Yüksek Sıcaklık (°C) 17 17 20 26 29 31 33 33 31 28 24 18
Ortalama En Düşük Sıcaklık (°C) 7 7 9 13 16 18 21 21 19 17 12 8

Galeri

Stamp of Israel - Negev

Necef Çölü'nü betimleyen 1950 tarihli pul

NachalParan2

Necef Çölü'ndeki kayalık düzlükler

Beer-Sheeva Negev

Birüssebi ile Eilat arasındaki yoldaki Ramon Krateri'nin görünümü.

Timna 1

Timna Vadisi Ulusal Parkı'ndan bir görünüm.

Ruins in Negev desert Israe

Necef'teki kalıntılar.

SmallCrater04 ST 08

Necef Çölü'ndeki büyük kraterlerden biri.

NachalParan1

Necef Çölü'nde bir vadi.

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Necef Çölü ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

Akrep

Akrep, örümceğimsiler sınıfının Scorpiones takımını oluşturan genellikle sıcak ve nemli bölgelerde yaşayan, vücutları sert kitin bir tabaka ile örtülü, kıvrık ve kalkık kuyruğunda zehir iğnesi bulunan eklembacaklılara verilen ad.

2009 yılı rakamlarına göre akreplerin yaşayan 1753 türü bulunur. Türkiye'de 11 cinste toplanan 23 türü bulunur. Dünyanın en uzun birinci akrebi 23 cm boyuyla Heterometrus swammerdami, ikincisi ise 20 cm boyuyla Pandinus imperator türleridir. Teraryumda bakılan bazı akrepler 8 yıla kadar yaşasa da, doğada ömürleri bundan daha kısadır.

Akrepler, araknoloji bilim dalı içerisinde araknologlar tarafından incelenir.

Arad, İsrail

Arad (İbranice: עֲרָד, Arapça: عِرَادَ), İsrail'in Güney Bölgesinde yer alan bir şehirdir. Şehir Necef Çölü ve Yahudiye Çölleri üzerinde yer almakla beraber Lut Gölünün 25 km batısında, Beerşeba'nın 45 km doğusunda yer almaktadır. Şehrin nüfusu 24,229'dur.

1920'li yıllarda şehir bir küçük bir kasaba olarak yer alıyorken 21 Kasım 1962 tarihinde şehir Arad adıyla kurulmuştur.

Aşkelon

Aşkelon (Arapça: عسقلان ʿAsqalān), İsrail'in Güney bölgesinde bulunan bir sahil kasabasıdır. İsrail'in başkenti Tel Aviv'in 50 km güneyinde, Gazze Şeridi'nin 13 km kuzeyinde bulunmaktadır.

Bedeviler

Bedeviler (Arapça: bedevi بدوي) çölde yaşayan, geçmişte göçebe olan ve Sahra Çölü'nün Atlantik kıyısından Batı Çölü, Sina Yarımadası ve Necef Çölü üzerinden Arap Çölü'ne uzanan bölgede bulunan Arap kabileleridir. Arap olmayan bazı kabilelerin, örneğin Kızıl Deniz'in Afrika kıyısındaki Bejalar gibi, Bedevi olarak anıldıkları olmuştur. Ana geçim kaynakları develer ile ticaret ve hayvancılıktır; vahalarda bulunan suyu çok dikkatli bir biçimde kullanarak yaşarlar. Bedevilerin temel geçim kaynağı göçebe

hayvancılıktır. En çok besledikleri hayvan, çöle uyum sağlamış develerdir. Koyun ve at besleyen Bedevi topluluklar da vardır. Bedeviler, kendilerinin ve hayvanlarının su ihtiyaçlarını çölde açılmış

su kuyularından karşılarlar.

Bedevilerin yaşadıkları bölge, yılın hiçbir ayında yeterli yağış alamadığı için Bedevilerin temel geçim kaynağı göçebe hayvancılıktır.

Bedevilerin özel yemeği mensaf adını verdikleri kuzu kızartmasının, fıstıklı pilav üstünde ikram edildiği bir yemektir.

Beerşeba

Birüssebi ya da Beerşeba (Arapça: بئر السبع, Bi'r as-Sab`, İbranice: באר שבע, Be'er Sheva, İngilizce: Beersheba ), güney İsrail ve Necef Çölü'nün en büyük şehridir. İsrail'in en büyük yedinci şehri olan Birüssebi (Beerşeba), Necef bölgesinin başkenti olarak da tanınır. Ülkenin güney bölümünde bulunur ve Ben-Gurion Üniversitesi ve Soroka Tıp Merkezi de bu şehirdedir.

19. yüzyılda, Osmanlı Devleti bölgeye polis karakolu inşa ederek bölgenin önemini arttırdı. Hızlı bir şekilde gelişen bu küçük şehir, hızla genişletilmiş ve Birinci Dünya Savaşı sırasında stratejik bir nokta olmuştur. Sonra ağırlıklı olarak Arap nüfusun oturduğu şehir Bir'üs Sebi BM'de kabul edilen Çoğunluk Raporu'na göre Arap devleti sınırları içinde bırakılmıştır. Araplar, Birleşmiş Milletler kararını reddettikten sonra, çevredeki Arap ülkelerinin, İsrail'in bağımsızlık ilanına (Mayıs 1948) tepkisi sert oldu. Birüssebi (Beerşeba), güveydeki Mısır ordusu için önemli bir lojistik ve stratejik hareket noktası oldu. Şehir, İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından 21 Ekim 1948 tarihinde Yoav Operasyonu ile ele geçirildi ve bu günün ardından şehir, İsrail'de kaldı.

Birüssebi'de (Beerşeba) 1948 yılından yani İsrail'in bağımsızlık ilanından beri yetiştirilen nüfusun büyük bir kısmı Yahudi halkıdır. Bu halk, 1948'den itibaren Arap ülkelerinden göç eden Yahudilerden ve önemli ölçüde 1990 yılından bu yana Etiyopya ve eski Sovyet coğrafyasından göç eden Yahudilerden oluşmaktadır. Şehir, ağırlıklı olarak Yahudi Ömer, Lehavim ve Meitar dahil uydu kentlerle çevrili olduğu gibi Tel as Sabi, Rahat ve Lakiya gibi bedevi kasabalarıyla da çevrilidir.

Edom

Edom (İbranice: Ĕḏôm) Yahudi İncil'inde Esav'a ve onun soyundan gelen kavme verilen isimdir. Kavmin adı Asur dilinde Udumi; Suriye dilinde, ܐܕܘܡ; Yunanca, Ἰδουμαία (Idoumaía); Latince, Idumæa veya Idumeadır.

Edom kavmi günümüzde Ürdün'e komşu olan ve Ölü Deniz'in güneyindeki Necef Çölü ve Araba Vadisinin yer aldığı bölgede yaşayan Sami dilinde konuşan bir yerli halktı. Bölgede, halka verilen Edom adına neden olan kırmızı kumtaşı yaygın olarak bulunuyordu.

Güney Bölgesi (İsrail)

Güney Bölgesi (İbranice: מחוז הדרום, Mehoz HaDarom) İsrail'deki altı idari bölgeden biridir. Ana idare kenti Birüssebi, en büyük şehri de Aşdod'dur. Arava Vadisini ve Necef Çölü'nün büyük bir bölümünü kapsar. 1,002,400 kişilik nüfusun %86'sını Yahudiler %14'ünü ise çoğunlukla Müslüman olan Araplar oluşturur. Birüssebi'nin yatıkentleri olan Omer, Meitar ve Lehavim varlıklıyken yeni kurulmuş kentler olan Sderot, Netivot ve Ofakim gibi şehirlerin yanı sıra yedi Bedevi şehri sosyoekonomik ölçekte alt sıralarda bulunur.

Kiryat Gat

Kiryat Gat (İbranice: קִרְיַת גַּת), İsrail'in Güney Bölgesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 2017 yılı itibarıyla 53,487'dir.

Mantarkaya

Mantarkaya sert bir kayanın alt kısımlarının rüzgar erozyonu tarafından aşındırılıp oyulması ve üst kısmında oval, mantara benzeyen bir şekil almasıyla oluşan yer şeklidir. Bu şeklin oluşmasında rüzgarın aşındırma gücünün yere yakın yerlerde daha fazla olması ve kayacın özellikleri oldukça önemlidir.

Masada

Masada (İbranice'de kale anlamına gelen מצודה, metzuda, sözcüğünün Romalılarca söylenişi), İsrail'in güneyinde Necef Çölü'nde yer alır. Romalılara teslim olmak istemeyen Masada'daki 960 Yahudi intihar etmiştir. İnanca göre, sarp tepelere kurulu masada kalesi içerisinde gizlenen Yahudiler, kurtuluş ümitlerinin tükendiği anda, aralarından silah kullanmayı bilen 10 kişiyi, kendilerini öldürmeleri için görevlendirirler. Kural gereği bu 10 kişi, diğer 950 kişiyi öldürdükten sonra, birbirlerini de öldürerek kimse hayatta kalmaksızın toplu intihar gerçekleştirilecektir. Toplu intihardan sadece 2 kadın ve 5 çocuk hayatta kalmıştır. Hikâyenin tarihsel arkaplanında da, hayatta kalan bu kişilerin aktarımları rol oynamıştır. Dünden bugüne, Yahudi direnişinin imgelerinden biri olan olaydan, Talmud'da bahsedilmez.

Rivayete göre matematik ve fizikte kullanılan J sayısı konsepti, adını toplu intiharda kimin kimi öldüreceği konusunda kura çekilirken en sona kalan Jospehus'tan almıştır.

Masada, 2001 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

Nebatiler

Nebatiler (Arapça الأنباط, El-Enbāṭ) Josephus zamanında Fırat ırmağından Kızıldeniz'e kadar uzanan ve Suriye ile Arabistan arasındaki sınır bölgesindeki vahalardaki yerleşimleri kapsayan ve "Nebate" ismi verilen alanda yaşayan kadim semitik, güney Ürdün'lü, Kenan'lı ve kuzey Arabistan'lı Araplardı.

Necef Bedevileri

Necef Bedevileri (Arapça: بدو النقب‎, Badū an-Nakap) geleneksel olarak çobanlık yapan yarı göçebe bir Arap kabilesidir. İsrail'de Necef Çölü'nün yerlilerinden olup Sina Yarımadası'ndaki bedevilerle güçlü bağları vardır. Yaşam şartları onları zamanla yerleşik hayata zorlamıştır. İsrail nüfusunun %12'si Necef Çölü'nde yaşar ve bu %12'lik dilimin ¼'ünü 160,000 kişilik nüfusuyla bedeviler oluşturur. Necef Bedevileri tarafından kullanılan topraklar ise Necef Çölü'nün %2'sinden azdır.

Rahat

Rahat, (İbranice: רַהַט, Arapça: راهط‎) İsrail'in güneyinde yer alan bir şehirdir. Şehir, İsrail'in Güney Bölgesi'nde yer almaktadır. Şehrin nüfusu 10 Mart 2014 tarihli sayıma göre 60,400'dür.

Sarı akrep

Sarı akrep (Leiurus abdullahbayrami), Buthidae familyasından insan sağlığı açısından çok tehlikeli endemik bir akrep türü.

Türkiye'de ilk kez 1959 yılında Adıyaman'da keşfedildiği zaman Leiurus quinquestriatus adıyla kayıtlara geçirilmiş ve son yıllara kadar bu ad altında ele alınmıştır. 2009 yılında yapılan bir araştırmayla Türkiye'deki popülasyonun Leiurus quinquestriatus türüne sokulamayacak kadar farklı olduğu anlaşılmış ve Leiurus abdullahbayrami adıyla tür kategorisine yükseltilmiştir. Türkiye'den verilen 2009 öncesi L. quinquestriatus kayıtlarının hepsi günümüzde L. abdullahbayrami türüne sokulmaktadır. Leiurus cinsinin Türkiye'deki tek temsilcisidir.

Shivta

Shivta (İbranice: שבטה, Arapça: شبطا), Beerşeba'nın 43 kilometre güneybatısında, İsrail'in Necef Çölü içinde yer alan bir antik kenttir. Shivta, Haziran 2005'te UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edildi.

İsrail

İsrail (İbranice: יִשְְׂרָאֵל, Yisra'el) ya da resmî adıyla İsrail Devleti (İbranice: מדינת ישראל , Medīnat Yişra'el), Orta Doğu'da, Asya ve Afrika kıtalarının kesiştiği yerde bulunan bir ülke. Coğrafi olarak, Asya kıtasında bulunur. Batısında Akdeniz, kuzeyinde Lübnan ve Suriye, doğusunda Ürdün, güneyinde ise Mısır, Filistin ve Kızıldeniz ile çevrilidir.

İsrail'in başkenti Kudüs'tür ancak bu durum Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 478 sayılı kararı nedeniyle ABD dışında uluslararası toplum tarafından tanınmamaktadır. İsrail'deki büyükelçilik ve konsoloslukların büyük çoğunluğu, ülkenin finans merkezi olan Tel Aviv'dedir ve uluslararası toplum tarafından Tel Aviv, İsrail'in başkenti olarak tanınmaktadır. İsrail, nüfusunun çoğunluğu Yahudi olan tek devlettir.Uzun ve dar bir şekle sahip olan İsrail, 470 km uzunluğunda olup, en geniş bölgesi yaklaşık 135 km'dir. Sınırları ve ateşkes hatları içerisinde kalan toplam yüzölçümü 27.817 km²'dir. İsrail, yaklaşık 8.081.000'lik nüfusuyla, çeşitli din, kültür ve sosyal geleneklere sahip insanları bir araya getirmiştir. Para birimi Yeni İsrail şekelidir. İsrail dünyadaki en büyük 43. ekonomiye sahiptir. Aynı zamanda İnsani Gelişme Endeksi'nde Orta Doğu'da ilk sırada yer alır. Asya'da ise beşinci sıradadır. Basın Özgürlüğü Endeksi'nde İsrail 86. sıradadır.

Dünyada Çöller
Afrika
Asya
Okyanusya
Avrupa
Kuzey Amerika
Güney Amerika
Kutuplar

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.