Mostar Köprüsü

Mostar Köprüsü (Boşnakça: Stari Most), Bosna-Hersek'in Mostar şehrinden geçen Neretva nehri üzerinde bulunan bir köprü. Orijinal köprü Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566 yılında inşa edildi[1] ve 9 Kasım 1993'te Boşnak-Hırvat Savaşı sırasında Hırvat güçleri tarafından yıkılıncaya dek 427 yıl kullanıldı. Mimar Hayreddin, köprü için 456 kalıp taş kullanmıştı.[2] Köprü, çevresindeki kente adını da verdi. Mostar, Hersek bölgesinin ana kenti oldu. Köprüyü yeniden inşa etmek için bir proje hazırlandı ve 23 Temmuz 2004'te yeni köprü hizmete girdi. Köprü, 2005'te UNESCO tarafından Dünya Mirası ilan edildi.

Mostar Köprüsü
Mostar – Stari most 2
Köprünün gece görüntüsü
Taşınan Yaya
Geçiş Neretva
Konum Bosna-Hersek Mostar, Bosna-Hersek
Tasarım Kemer köprü
Uzunluk 29 m
Genişlik 4 m
Alt açıklık 20 m (orta açıklık)
Açılış 1566/1567/2004
Geçiş ücreti Geçiş ücreti yoktur
Koordinatlar 43°20′14″K 17°48′55″D / 43.3371°K 17.81528°DKoordinatlar: 43°20′14″K 17°48′55″D / 43.3371°K 17.81528°D
Mostar - stari most
Mostar Köprüsü
Resmî adı Tarihi Mostar Şehri ve Mostar Köprüsü
Ülke  Bosna-Hersek
Tür Kültürel
Kriter vi
Referans 946
Bölge** Avrupa ve Kuzey Amerika
Tescil bilgisi
Tescil 2005 (29. Oturum)

Özellikler

Mostar1890-1900
Mostar Köprüsü, (1890)
Stari Most22
Mostar Köprüsü, (2006)
Mostar Old Town Panorama
16. yüzyıl sonlarında Mostar, Osmanlı İmparatorluğu’nun Bosna'daki idari merkezi idi ve Osmanlı dönemi köprüsü de önemli bir mimari eserdir. (2007)

Neretva Nehri'nden 24 metre yüksekte 30 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğinde olan Mostar Köprüsü, dönemine göre gelişmiş bir teknolojiyle inşa edildi. Köprü inşaatında 456 kalıp taş kullanıldı. Köprü, inşa edildikten sonra yakınındaki şehre ismini vermiştir, şehirde ticareti canlandırmış ve zenginleştirmiştir. Böylece Mostar, Hersek bölgesinin önemli bir şehri haline gelmiştir. Mostar Köprüsü, cesur sporcular tarafından yıllarca bir atlama platformu olarak kullanıldı.[3] Geleneğe göre şehrin erkekleri, nişanlılarına cesaretlerini ispatlamak için düğün öncesinde köprüden atlarlardı.

Yıkılması

Bosna-Hersek'te başlayan iç savaş sırasında Mostar Köprüsü'ne ilk saldırıyı 1992'de Bosnalı Sırplar düzenledi.[4] 9 Kasım 1993'te Hırvat tankları köprüye daha büyük bir zarar veren saldırılarını başlattı. Kasım ayının sonunda köprü tamamen yıkıldı.[5] Dev taşları, Neretva Nehri'nin sularına gömüldü. Mostar Köprüsü, yüzyıllar boyunca Bosna'da hoşgörü ve kültürel çeşitliliğin sembolüydü ve 427 yıldır ayaktaydı.[6] Şehrin Müslüman ve Hırvat kesimini birbirine bağlıyordu. Köprünün yıkımı, Mostar'ın çok uluslu mirasının reddedilmesi anlamına geliyordu.

Savaş sonrasında İngiliz güçleri yıkılan köprünün yerine geçici bir demir köprü yaptı. Mostar civarındaki diğer köprüler de tahrip edildiğinden, nehrin iki yakasını birleştiren tek yapı olarak bu köprü kaldı.

Yeniden inşası

Mostar Köprüsü'nün eski hâline uygun olarak yeniden inşası çalışmaları (TİKA) UNESCO ve Dünya Bankası'nın desteğiyle 1997'de başladı. Köprünün temel, beden duvarları ve zemin güçlendirilmesini Yapı Merkezi ve taş kemer inşaatını bir diğer Türk şirketi olan ER-BU üstlendi.[7] Macar ordusundan dalgıçlar orijinal taşları nehir yatağından bulup vinçlerle çıkardı. Bombardımandan ve suyun içinde bozulmaya uğramış taşlar yapıda kullanılamadığından, orijinal taşların çıkarıldığı, günümüzde kapalı olan taş ocağı tekrar bu iş için açılıp, aynı ocaktan çıkarılan taşlar köprünün yapımında kullanıldı. Orijinal modele sadık kalan şirket, köprünün temellerini de sağlamlaştırdı. 30 metre uzunluğundaki, 24 metre yüksekliğindeki köprünün kemerindeki çalışma Haziran 2002'de başladı. Kilit taşı Ağustos 2003'te yerine konuldu.

İnşaatı tamamlanan Mostar Köprüsü, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu çok sayıda devletin temsilcilerinin hazır bulunduğu bir törenle, İngiliz Prensi Charles tarafından 23 Temmuz 2004 tarihinde açıldı. Açılışı, çok sayıda televizyon ekibi naklen yayınla seyircilerine ulaştırdı.

Mostar Köprüsü, eski Mostar şehriyle birlikte 2005 yılında Dünya Miras Listesi'ne eklenmiştir.

Mostar

Bugün çokuluslu bir yönetim tarafından idare edilen Mostar'da savaş döneminde başlayan bölünmeler hâlâ devam etmektedir. Hırvatlar nehrin batısında, Müslümanlar ise doğusunda yaşamaktadır. Savaş sırasında şehirden ayrılan Sırplar ise bir daha geri dönmemiştir.

Resimler

Mostar1

1970 yılında köprü

Stari most 1974

1974 yılında köprü ve Mostar

Stari Most temporary cable bridge 1997

Köprünün yıkıldığı dönemde kullanılan geçici köprü

Bosnia, Mostar, old bridge 2

Köprünün yeniden yapılması (2003)

Stari most at night

Farklı açıdan gece görünümü

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Kaya, Kemal. "Mostar Köprüsü". www.yoldaolmak.com. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015.
  2. ^ "MOSTAR KÖPRÜSÜ'NÜN HİKAYESİ". www.supergezginler.com. 16 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015.
  3. ^ "Mostar Köprüsü". www.gezipgordum.com. 23 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2014.
  4. ^ "Mostar köprüsü 21 yıl önce Hırvatlar tarafından yıkılmıştı". www.dunyabulteni.net. 10 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015.
  5. ^ Gül, Erdoğan. "Tarihin Tanığı Bir Köprü: Mostar Köprüsü". www.bilgiustam.com. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015.
  6. ^ Ceyla Altındiş, NTV Tarih, Sayı: 34 - Kasım 2011, İstanbul 1308-7878
  7. ^ "Mostar Köprüsü". www.erbuinsaat.com. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015.
  • Osman Doğan, Bilinmeyen Yönleriyle Mostar Köprüsü, Çamlıca Basım Yayın, İstanbul 2011.
  • Osman Doğan, Bilinmeyen Yönleriyle Mostar Köprüsü, Yedikıta Dergisi, S: 24 (Ağustos 2010) s. 34-41.

Dış bağlantılar

Koordinatlar: 43°20′13.56″K 17°48′53.46″D / 43.3371°K 17.81485°D{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page

Atatürk Havalimanı saldırısı

Atatürk Havalimanı saldırısı, 28 Haziran 2016'da yerel saatte 21:22'de İstanbul'un Bakırköy ilçesindeki Atatürk Havalimanı'nda gerçekleştirilen silahlı ve bombalı intihar saldırısı.

IŞİD mensubu olduğu belirtilen üç saldırgan, dış hatlar terminalinde önce uzun namlulu silahlarla etrafa ateş açtı, ardından da üzerlerindeki bombaları patlattı. Saldırıda 45 kişi hayatını kaybetti, 236 kişi yaralandı. İki saldırgan intihar yeleklerini patlatarak öldü, üçüncü saldırganın ise güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü varsayılmaktadır.29 Haziran 2016'da Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bir günlük ulusal yas ilan edildi ve bayraklar yarıya indirildi. Saldırı aralarında ABD, Almanya, Azerbaycan, Birleşik Krallık, Fransa, Suudi Arabistan, Birleşmiş Milletler, NATO, İslam İşbirliği Teşkilatı gibi ülke ve uluslararası kurumlar tarafından terör saldırısı olarak nitelenmiştir.

Bosna-Hersek'te turizm

Bosna-Hersek'te turizm, hızlı büyüme içinde olan bir sektördür.

Bosna-Hersek, kış turizmi, ekoturizm, spa turizmi, kültürel ve dini turizm ve deniz turizmi gibi farklı alanlarda önemli bir gelişme potansiyeline sahip bir ülkedir.

1992 yılındaki savaşa kadar olan dönemde, ülkede turizm alanında güçlü ulaşım altyapısıyla desteklenen pek çok tesis kurulmuştur. Ancak 1980'li yıllarda oluşturulan turizm ve rekreasyona yönelik alt ve üst yapı yatırımlarının önemli bir bölümü 1992–1995 yılları arasında yaşanan savaşta zarar görmüştür. Savaştan sonraki dönemde turizm, ülke ekonomisi için stratejik bir gelişme alanı olarak görülmeye başlanmıştır.

Boşnak-Hırvat Savaşı

Boşnak-Hırvat Savaşı, 19-23 Ekim 1992'de Novi Travnik'te, Vitez'de ve Prozor'da Boşnak-Hırvat gerginliğiyle başlayan savaş. 1993 Ocak-Nisan aylarında Gornji Vakuf-Travnik-Vitez-Zenica-Kiseljak bölgelerinde Boşnak-Hırvat çatışmaları şiddetlendi. 9 Kasım 1993'te Hırvat Savunma Konseyi'ne bağlı tankın açtığı topçu ateşi sonucu Mostar Köprüsü yıkılmıştır.

18 Mart 1994'te, Franjo Tudjman ile Aliya İzzetbegoviç, Bill Clinton eşliğinde Beyaz Saray'da Bosna-Hersek topraklarında bir Boşnak-Hırvat Federasyonunun kurulmasına ilişkin bir anlaşma imzalamışlardır.

Güney Avrupa'daki Dünya Mirasları listesi

UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü), Güney Avrupa'daki 17 ülkede ("egemen devlet" olarak da adlandırılır), Arnavutluk, Andorra, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Kıbrıs , Yunanistan, İtalya, Makedonya, Malta, Karadağ, Portekiz, San Marino, Sırbistan, Slovenya, İspanya, Türkiye ve Vatikan'ın yanı sıra Cebelitarık'taki [[Britanya Denizaşırı Toprakları]]'nda bir bölgede yer alan 168 bölgeyi, Dünya Mirası olarak belirlemiştir.

Hersek

Hersek (Boşnakça, Hırvatça: Hercegovina, Sırpça: Херцеговина, Hercegovina), merkezinde kabaca Mostar şehri olan Adriyatik Denizi'ne bir çıkış koridoruna sahip Dinar Alpleri'ndeki tarihsel ve coğrafi bölge, günümüzde Bosna-Hersek Cumhuriyeti'nin güney bölümünü oluşturmaktadır. Hersek'in yüzölçümü 9,948 km²'dir (veya diğer kaynaklara göre 10,190 km²). Hersek ile Bosna arasında belirgin bir sınır yoktur. Hersek'in bittiği yerden Bosna'nın başlaması hakkında birçok düşünce vardır.

Kemer köprü

Kemer köprü, ters dönmüş bir asma köprü olarak düşünülebilir.

Asma köprü gibi kemer köprü de, uç noktalara kirişten daha çok kuvvet iletir; ama bu durumda uçları çekmeye değil, itmeye çalışır. İtme kuvveti, zemini köprünün bir parçası haline getirir, böylece yapıda gereçten tasarruf sağlar. Ama bunun için, güvenilir temeller gerekmektedir. Bu tür yapımda, esneklik önemli bir sorun oluşturmaz. Orta nitelikli çelik kullanılır ve köprü, oldukça geniş bir kemer ya da bir kiriş biçiminde inşa edilerek, burkulmaya karşı dayanıklı olması sağlanır.

Köprü kalesi

Köprü kalesi, bir nehir geçişindeki önemli bir köprünün askeri açıdan korunmasını sağlayan, ayrıca gözetleme ve bölgesel güvenlik açısından da kullanılan tahkimat çeşididir. Bu tür kaleler doğrudan köprünün üzerine veya çok yakınına inşa edilir.

Mostar

Mostar (Boşnakça: Mostar, Мостар), Bosna-Hersek'te Hersek bölgesinin en büyük şehri ve Bosna-Hersek Federasyonu'na bağlı Hersek-Neretva Kantonu'nun idarî merkezi olan şehir.

Neretva Nehri'nin kıyısında yer alan Mostar, Hersek'in başkentidir. 105.000 nüfuslu şehir, Bosna-Hersek'teki iç savaş sırasında büyük zarar gördü. Şehre ismini veren ünlü Mostar Köprüsü Hırvatlar tarafından yıkıldı. Savaş sırasında şehrin etnik yapısı değişti. Müslümanlar Mostar'ın doğusunda, Hırvatlar batısında yaşamaya başladı. Sırpların çoğu ise şehirden ayrıldı.

Savaştan sonra şehirde zarar gören binalar tamir, tarihi eserler restore edildi. Avrupa Birliği restorasyon çalışmaları için 15 milyon dolar harcadı. Bu arada yıkılan Mostar Köprüsü ABD, Türkiye, Hollanda, İtalya ve Hırvatistan'ın katkılarıyla Yapı Merkezi tarafından temel, beden duvarları ve zemini güçlendirilen köprü,ER-BU adlı diğer bir Türk şirketi tarafından aslına uygun olarak yeniden inşa edildi. 2005 tarihinde eski Mostar şehri, UNESCO tarafından Dünya Miras Listesine alındı. Kayseri ile, Mimar Sinan'ın Kayseri doğumlu olduğu için, kardeş şehir ilan edilmiştir.

Mostar (anlam ayrımı)

Mostar, şu anlamlara gelebilir:

Mostar (şehir), Bosna-Hersek'te Hersek bölgesinin en büyük şehri ve Bosna-Hersek Federasyonu'na bağlı Hersek-Neretva Kantonu'nun idarî merkezi olan şehir

Mostar Köprüsü, Neretva Nehri üzerinde Mimar Hayruddin tarafından inşa edilen köprü

Mostar (dergi), aylık güncel konuları inceleyen bir kültür, aktüalite dergisi

Yapı Merkezi

Yapı Merkezi, 1965 yılında Yüksek Mühendis Ersin Arıoğlu ve Yüksek Mimar Köksal Anadol tarafından İstanbul’da kurulmuş bir grup şirketidir. Yapı Merkezi; kurduğu şirketlerle özellikle ulaşım sistemleri; kent içi raylı sistemler; tüneller, köprüler, viyadükler; endüstriyel ve genel hizmet yapıları; konutlar, su toplama ve temin sistemleri; restorasyon, güçlendirme ve onarım işleri ile ilgili yurtiçinde ve yurtdışında pek çok projeyi hayata geçirmiştir.. 1980 yılından bu yana, özellikle Suudi Arabistan, Cezayir, Fas, Birleşik Arap Emirlikleri, Sudan ve Etiyopya olmak üzere yurt dışında da tasarım ve inşaat işleri yüklenmektedir. Ayrıca Yapı Merkezi web sayfası Uluslararası gönüllü sektör liderlerinden oluşan Web Marketing Association tarafından inşaat kategorisinde Mükemmelik Standardı” ödülünü kazanmıştır. ”.

Övgün Ahmet Ercan

Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, (d. 15 Mart 1948; Nazilli, Aydın), Türk bilim adamı, jeofizik yüksek mühendisi, Türk Dili araştırmacısı, gazeteci, yazar, ve sivil toplum örgütçü. Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın büyük torunu.

Bosna-Hersek'teki Dünya Mirası Alanları

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.