Moskova Knezliği

Moskova Knezliği ya da Moskova Dükalığı, Rusya toprakları içerisinde kurulmuş Moskova merkezli devlettir. Başlangıçta Altın Orda Devletine bağlı[1] olan Moskova Prensliği Vladimir-Suzdal Knezliği'nin halefi olup, 1340-1547 yılları arasında hüküm sürmüştür. Çar III. İvan'ın reformları ile knezlik gelişmiş ve Rusya Çarlığı adını almıştır. Çar olarak bilinen ilk hükümdar IV. İvan (Korkunç İvan) olmuştur.

Moskova Knezliği
Великое Княжество Московское
1340-1547
bayrağı
Bayrak
Arma
Arma
Başkent Moskova
Yaygın diller Rusça
Hükûmet Monarşi
Knez  
• 1340–1353
Simeon Gordyi
• 1533–1547
IV. İvan
Tarihçe  
• Kuruluşu
1340
• Dağılışı
1547
Yüzölçümü
• Toplam
47.000 km2 (18.000 sq mi)
Para birimi Ruble
Öncüller
Ardıllar
Vladimir-Suzdal Knezliği
Rusya Çarlığı

Kaynakça

  1. ^ http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalYazarYazisi&Date=16.08.2009&ArticleID=949945
Altın Orda Devleti

Altın Orda, Altın Ordu Devleti (Tatarca: Алтын УрдаAltın Urda, Moğolca: Алтан Орд Altan Ord), bir Türk-Moğol hanlığıdır. Cengiz Han ölmeden önce topraklarını oğulları arasında paylaştırmıştı. Seyhun Irmağı ile Balkaş Gölü'nün batısındaki yerleri büyük oğlu Cuci Han'a vermişti. Cuci Han'ın küçük oğlu Batu Han, batıya doğru giriştiği seferlerle bu toprakları genişletti. Cuci'nin toprakları sonradan Batu Han ile ağabeyi Orda Han arasında paylaşıldı. Balkaş ile Aral gölleri arasındaki ve Seyhun Irmağı'nın güneyindeki yerler Orda'ya verildi. Harezm ve yeni alınan topraklar Batu'un yönetimine bırakıldı. Orda'nın yönetimindeki doğu bölgesine Ak Orda, Batu'un yönetimindeki batı bölgesine de Gök Orda adı verildi. Gök Orda sonradan Altın Orda olarak adlandırıldı.

1242'de Altın Orda Devleti'ni kuran Batu Han, İdil Nehri'nin aşağı havzasındaki Saray kentini kendine başkent edindi ve topraklarını genişletti. 1256’da Batu Han öldüğünde devletin sınırları Kıpçak Bozkırı'nı (Deşt-i Kıpçak), İdil'in aşağı ve orta havzasını, Seyhun ve İdil ırmakları arasındaki Aral Gölü yöresini, Kafkaslar'ın Azerbaycan'a kadar olan kesimini kapsıyordu. Altın Orda Devleti, Lehistan (Polonya) ve Litvanya'yı vergiye bağlamıştı.

Batu Han'ın yerine Berke Han geçti. Berke Han, İslam dinini benimsedi ve Moğolların bir başka kolu olan İlhanlılarla savaştı. Bulgaristan'da Bizans ordusunu yendi. 1260'ta, ortaçağın en büyük kentlerinden biri sayılan Saray Berke kentini kurdu.

Berke Han'ın ölümünden sonra Mengü Timur Han, Özbek Han ve Canıbek Han Altın Orda Devleti’nin gücünü korudular. Canıbek Han'ın ölümünden sonra taht kavgaları başladı. Toktamış Han 1380'de Timur'un desteğiyle tahta çıkarak bu çatışmalara son verdi. Daha sonra Timur’un Altın Orda topraklarına sefer düzenlemesi ve taht kavgalarının yeniden başlaması Altın Orda Devleti'ni güçsüz düşürdü. Bu kavgalarla parçalanan Altın Orda Devleti topraklarında Kazan Hanlığı, Kırım Hanlığı, Astrahan Hanlığı, Nogay Hanlığı, Sibir Hanlığı kuruldu ve daha sonra Rusya Çarlığı olacak Moskova Knezliği bağımsız kaldı. Moskova Knezliği dışında kalan toprakları Kırım Hanlığı ele geçirdi ve 1502'de Altın Orda Devleti tarihten silindi.

Altın Orda Devleti'de yönetsel konular soyluların oluşturduğu Kurultay'da görüşülür ve karara bağlanırdı. Topraklar ve otlaklar Moğol soylularının elindeydi. Halk bu toprakları işler, ürünlerin belirli bir bölümünü bağlı oldukları beye verirdi. Göçebe bir toplumdan gelen Altın Orda hükümdarları, göçebeleri yerleşik düzene geçirmeye çalıştılar. Aşağı İdil'de 20'den çok kent kurdular. Bu kentlerin en büyüğü olan Saray Berke’nin nüfusunun 100 binden daha fazla olduğu sanılır.

I. Dmitriy

Ayrıca bakınız ; Dimitri İvanoviç

I. Dimitri İvanoviç (Rusça: Дмитрий Иванович) (d. tahminen 19 Ekim 1582 – ö. 17 Mayıs 1606) Moskova Knezliği tahtında hak iddia edip, 1605'ten 1606'daki ölümüne kadar yaklaşık bir yıl boyunca I. Dimitri adıyla Rusya Çarıdır. Rurik hanedanına mensup olduğu varsayılsa da, aslında Rurik soyundan gelmemektedir. Dimitri'nin gerçek ismi Grigori (Yuri) Bogdanoviç Otrepyev'dir. Bu nedenle muhalifleri ve ölümünün ardından tarihçiler tarafından yaygın olarak Düzmece Dimitri olarak anılmıştır.

Rurik Hanedanı'nın 1598 yılında sona ermesiyle başlayan Karışıklık Dönemi sırasında, IV. İvan'ın 1591'de Ugliç'te esrarengiz biçimde ölen küçük yaştaki oğlu Dimitri İvanoviç olduğunu öne sürmüştür. Gençliğinde ülkenin önde komutanlarından eğitim almıştır ve Düzmece Dimitri'nin ilerleyen zamanlarda IV. İvan'ın gerçek oğlu olduğunu savunmuştur. Ayrıca Dimitri'yi asker olarak eğiten komutanı Gerasim Evangelical, I. Aleksey dönemine kadar yaşamış o dönemlerde 1655 yılında bir köydeki suikastta ölmüştür.

I. Mehmed Giray

I. Mehmed Giray, (d. 1465 ? - ö. 1523) 1515-1523 döneminde sekiz yıl Kırım Hanlığı yapmıştır.

I. Saadet Giray

I. Saadet Giray (1494 - 1538, İstanbul) 1524 ile 1532 yılları arasında sekiz yıl Kırım Hanı olarak hüküm sürmüștür.

Kasım Hanlığı

Kasım Hanlığı (Tatarca: Qasím xanlığı/Касыйм ханлыгы, Qasím patşalığı/Касыйм патшалыгы, Rusça: Касимовское ханство / Kasimov Hanlığı, Касимовское царство / Kasimov Çarlığı; 1452-1681), Oka Nehri'nın kuzey kıyısında Ryazan kenti yakınında bugünkü Kasimov'da Kasım Han tarafından kurulmuş Tatar hanlığı. Hanlık adını, ilk hanı olan Kasım Han'dan almıştır.

Altın Orda eski başkanı Uluğ Muhammed, 1436’da tahtından indirildikten sonra 1437’de Kazan Hanlığı'nı kurdu. 1445’te, Moskova Knezi II. Vasili ile yaptığı savaşı kazanarak, onu esir almış ve yapılan antlaşma ile Kasım, Yılatom, Şatsk ve Temnik illerini içine alan bölgenin verilmesi koşuluyla prensi serbest bıraktı.

Fakat güçlü hükümdar Uluğ Muhammed Han'ın, kısa bir süre sonra ölümü, oğulları arasında taht kavgalarına yol açtı.

Fırsatı değerlendiren Moskova Büyük Knezi, Kasım Han'ı destekledi. Rus yardımcı güçleriyle desteklenen Kasım Han, kardeşi İbrahim’e karşı harekete geçti ama başarı kazanamayarak geri döndü. Bu olaydan sonra, Kasım Moskova Knezliğine sığınmak zorunda kalmış ve 1452'de Moskova Kasım'a söz konusu bölgeyi vererek Kasım Hanlığını kurdurmuştur. Moskova Knezleri, Moskova knezliği ile Kazan Hanlığı arasında tampon bölgesini oluşturan Kasım Hanlığı'nı Kazan Hanlığı'nı karıştırmak için bir âlet olarak kullanmıştır.

Kasım'ın oğlu Daniyal'ın ölümünden sonra hanlığına Kırım Hanlığı ve Astrahan Hanlığı sülalesinden getirilmiştir. Ancak, hiçbiri, Rusların denetiminden çıkamadı.

1574'te Moskova Büyük Knezi IV. İvan Büyük Knezliğinden çekilerek Kasım Hanlarından Simeon Bekbulatoviç (Симеон Бекбулатович)i Büyük Knezi tahtına oturturarak Simeon'u "Bütün Rusi'nin Knezi" unvanı vermiştir. Ancak 1575'te Simeon Knezliğini IV. İvan'a geri vermiştir.

Rusların çeşitli bölgelere düzenledikleri seferlere, Kasım Hanları da iştirak ettiler. Gittikçe zayıflayıp benliğini kaybeden Kasım Hanlığı, 1681 yılında tamamen ortadan kaldırıldı.

Kasım halkı arasında kalan müslümanlar, daha sonra İslam illerine göçtüler. Bir kısmı ise orada kaldı.Devletin merkezi olan Kasım şehri, Oka Nehrinin sol sahili yamacında Oka’ya dökülen iki küçük derenin arasında kurulmuştu. Kasım Han, burada bir cami yaptırdı. Yıkılıp dökülen bu caminin yerine, 1768 senesinde iki katlı başka bir cami yapıldı. Eski minaresi ise ayakta kalmıştır. Hanlık döneminde yapılmış birçok eser, Ruslar tarafından yakılıp yıkıldı.

Kazan Hanlığı

Kazan Hanlığı ( قزان خانلغی, Qazan Xanlıği, Tatarca: Казан Ханлыгы), Altın Orda'nın çöküşünden sonra, Cengiz Han'ın oğlu Cuci'nin ulusuna bağlı Toka Temür sülalesinden Uluğ Muhammed Han tarafından bugünkü Rusya topraklarında kurulmuş olan Türk devletidir. Farklı zamanlarda yaklaşık 750.000 km² alana hakim olmuştur. Ağırlık merkezi bugünkü Tataristan, Başkırdistan, Çuvaş, Mari El (Çirmişistan), Mordovya ve Udmurt (Aristan) Cumhuriyetlerinin toprakları idi.

Kulikovskaya Muharebesi

Kulikovskaya Muharebesi (Rusça: Куликовская битва), Mamay Mirza komutasındaki Altın Orda Devleti ordusu ile Moskova Knezliği Prensi Dmitri Donskoy komutasındaki birleşik Rus knezlik orduları arasında 8 Eylül 1380'de Don Nehri yakınlarında yapılan savaş. Birleşik Rus orduları ilk kez Altın Orda Devleti'ne karşı zafer kazandı.

Litvanya Büyük Dükalığı

Litvanya Büyük Düklüğü, Avrupa'da 12. yüzyıl ile 1795 arasında varlığını sürdürmüş bir devlettir. Aukštaitija bölgesindeki çok tanrılı Baltık kabilelerinden biri olan Litvanlar tarafından kuruldu. Daha sonra Kiev Knezliği'nin büyük bir kısmını ve diğer Slav topraklarını ele geçirdi. Böylece bugünkü Beyaz Rusya, Letonya, Litvanya'nın tamamı ile Moldova, Polonya, Rusya ve Ukrayna'nın bir kısmını kapsar hâle gelmişti. 15. yüzyılda en geniş sınırlara ulaştığında Avrupa'daki en geniş sınırlara sahip ülke konumundaydı. Etnisite ve din açısından çeşitliliğin var olduğu ülkede, kültür unsurları oldukça geniş bir yelpaze oluşturuyordu.

Litvan topraklarının birleşmesi 12. yüzyılın sonlarına doğru başlamıştı. Büyük Düklüğün ilk hükümdarı Mindaugas, Litvanya Kralı olarak taç giydi. Aynı zamanda Katolik olarak vaftiz olup putperest olan halkına Töton Şövalyeleri ve Livonya Tarikatının saldırmasını engellemeye çalıştı; fakat bu fayda vermedi. Gediminas'ın hükümdarlığının son dönemlerinde ülke karışık etnik yapılı ve çok dinli bir hâl aldı ve oğlu Algirdas döneminde bu durum ilerleme kaydetti. Algirdas'ın ardılı Jogaila, 1386'da Krewo Birliği'ni imzalayarak Litvanya'nın Hristiyanlığa girişi ve Lehistan Krallığı ile Litvanya Büyük Düklüğü arasında hanedan birliği kurulması gibi iki büyük değişikliği gerçekleştirdi.Vytautas döneminde ülkenin sınırları çokça genişledi ve 1410'da Grunwald Savaşı'nda Töton Şövalyeleri bozguna uğratıldı. Yine bu dönemde Litvanya soylu sınıfı güçlendi. Vytautas'nın ölümünden sonra Lehistan ile olan ilişkiler oldukça kötü bir hâl aldı. Radziwiłł ailesinin de bulunduğu Litvan soyluları, Lehistan ile olan birliğe son verme girişiminde bulundu; lakin Moskova Knezliği ile yapılan savaşlar birliğin korunmasını sağladı.

1569 tarihli Lublin Birliği'nin sonucu olarak Lehistan-Litvanya Birliği kuruldu. Bu federasyon içinde Litvanya Büyük Düklüğü, ayrı bir siyasi yapıya ve kendine ait ordu, hazine, hükümet ve yasalara sahipti. Tek hükümdar ve tek parlamentoyu öngören 3 Mayıs 1791 Anayasası'nın kabulüyle federatif yapı sona erdi. 1792'de birlik Rusya tarafından işgal edildi ve komşuları arasında paylaşıldı. Birliğe ait Kraków, Varşova ve Vilnius gibi şehir devletleri ise hukuki açıdan bağımsızlığını korudu. Kościuszko İsyanı'ndan sonra 1795'te birlik; Rusya, Prusya ve Avusturya arasında resmen paylaşıldı.

Moskova

Moskova (Rusça: Москва / Moskva), Rusya'nın başkenti ve nüfus açısından en büyük şehridir. Şehir merkezinde 10.406.578'lik nüfusa sahiptir. Banliyöler de eklendiğinde 18 milyona yaklaşan bir nüfusa ev sahipliği yapar.

Moskova Doğu Avrupa'nın önemli bir politik, ekonomik, kültürel ve bilim merkezidir. Topraklarının tamamı Avrupa'da yer alan en büyük şehirdir, İstanbul'un ardından Avrupa'nın 2. en büyük şehridir Ayrıca dünya'nın en büyük 18. kentsel alanına sahiptir. Forbes'in 2013 yılı araştırmasına göre Moskova dünya'nın 9. en pahalı şehri seçilmiştir. Aynı zamanda dünya'nın sayılı büyük kentsel ekonomisine sahip olan Moskova, "Global şehir" kabul edilir. Turizm konusunda dünya çapında en hızlı büyüyen şehirler arasında yer alan Moskova, aynı zamanda yer yüzündeki en kuzeyde yer alan Metropol unvanına sahiptir. Avrupa'nın en uzun tek başına duran yapısı olan Ostankino Kulesi'ne, yine Avrupa'nın en yüksek gökdeleni unvanına sahip Federation Tower'a ev sahipliği yapar. 1 Temmuz 2012'deki bölgesel genişlemenin ardından yüz ölçümü 2 kat artmış olup, 233.000 kişi ise nüfusa eklenmiştir. Avrupa Rusya'sında yer alan şehir, Moskova Nehri'nin üzerinde yer alır. Denize kıyısı olmayan en büyük şehirdir. Şehir aralarında Aziz Vasil Katedrali'nin de bulunduğu birçok tarihi bina ile zengin bir mimariye sahiptir. Kapladığı alanın %40'ını ormanlar ve yeşil alanlar oluşturması, Moskova'yı dünya'nın en yeşil şehirlerinden biri yapar. Şehir sırasıyla Moskova Knezliği, Rusya Çarlığı, Rus İmparatorluğu, Sovyetler Birliği ve son olarak şu anki Rusya devletine başkentlik yapmıştır. Moskova Rus kültürünün merkezı konumundadır ve içerisinde barındırdığı birçok müze, tiyatro ve akademik kurumlardan dolayı sayısız bilim adamı ve sanatçıya ev sahipliği yapmaktadır.

Rusya Hükümeti'nin merkezidir. Şu anda Rusya devlet başkanı'nın çalışma yeri olan Moskova Kremlini de şehirdeki önemli yapılardan biridir. Moskova Kremlini orta çağ kalesi olarak inşa edilmiştir. Kremlin ile birlikte Kızıl Meydan da Dünya Mirası listesine giren yerlerdendir. Rus parlamentosu'nun iki birimi (Devlet Duması ve Federasyon Konseyi (Rusya)) de Moskova'da bulunmaktadır.

Şehir yaygın bir transit ulaşım ağına sahiptir. 4 uluslararası havaalanı, 9 demiryolu istasyonu, sayısız tramvay, monorail sistemi ve en önemlisi dünya'nın en derin yer altı hızlı taşıma sistemine sahip olan Moskova Metrosu metropolün yaşamında önemli bir yere sahiptir. Ayrıca Moskova Metrosu zengin mimarisi ve 200'ü aşkın istasyonu ile şehrin simgesel noktalarından biri haline gelmiştir.

Rusya'nın iki federe şehrinden biridir. 1917 Ekim Devrimi'nden sonra Mart 1918'de başkent olmuştur. Moskova nehrinin içinden geçtiği bu şehir Dünya'nın en yoğun işleyen (mimarisi ile ünlü) metro sistemine sahiptir. 1980 yaz olimpiyatlarına ev sahipliği yapmıştır. Moskovada yaşayan milyarder sayısı diğer dünya şehirlerden fazladır, bu da en çok milyarderin yaşadığı şehir unvanını getirmiştir. 2007 yılı istatistiklerine göre dünyanın en pahalı şehirleri listesinde 1. sıraya yerleşmiştir. Ayrıca Eurovision 2009'a ev sahipliği yapmıştır. Kızıl Meydan, Lenin Mozolesi, Tarih Müzesi, Bolşoy Tiyatrosu şehirdeki önemli mekanlardır.

Moskova'nın çeşitli lakabları vardır ve bunların çoğu şehrin büyüklüğüne veya Rus ulusu için önemine atıfta bulunur. Üçüncü Roma (Третий Рим), Beyaz Taşlı (Белокаменная), İlk Taç (Первопрестольная) ve Kahraman Şehir (город-герой). Moskovalı için kullanılan demonim erkekler için "москвич" (moskviç) kadınlar için ise "москвичка" (moskviçka). İngilizceye Muscovite olarak geçmiştir.

Pskov

Pskov (Rusça: Псков), Rusya'nın kuzeybatı kesimindeki Pskov Oblastının merkezi olan kent. Velikaya Nehri kıyısında, nehrin Pskov Gölüne döküldüğü noktanın hemen yukarısında yer alır.

Rostov

Rostov (Rusça: Ростов) Rusya'daki en eski ve turistik şehirlerden biridir. Yaroslavl Oblastı'da Nero Gölü'nün kıyısında bulunur. 2010 nüfus sayımına göre nüfusu 31.791'dir.

Kentin adı Rostov olmasına rağmen Ruslar tarafından Büyük Rostov anlamına gelen Rostov Veliky'nin kullanımı daha yaygındır. Bu isim onu Don Nehri kıyısında bulunan ve Rostov Oblastı'nın merkezi Rostov-na-Donu'dan ayırmak ve ondan daha geniş olduğunu ifade etmek için kullanılmıştır. Rostov'da bir demiryolu istasyonu vardır ve adı Rostov Yaroslavski'dir.

Rostov, 13. yüzyıldan önce de önemli bir şehir olmasına rağmen asıl önemini 13. yüzyılda Rusların önde gelen beyliklerinden birinin başkenti olmasıyla kazandı. Daha sonra 1474 yılında Moskova Knezliği hakimiyetine girdi. Rostov, bu tarihten sonra da önemli bir din adamı merkezi olarak önemini korudu. Ayrıca bu yüzyıl içerisinde Moğol işgaline uğrayan Rostov, büyük şehir olmaktan çıkıp ortalama bir şehir haline geldi. Rusya'nın birçok şehrinde olduğu gibi burada da çok fazla sayıda Kilise bulunmaktadır. Bunda biraz önce de belirttiğimiz gibi yüzyıllarca din adamlarının merkezi konumuna yakın bulunmasının önemi büyüktür.

Rurik Hanedanı

Rurik Hanedanı (Rusça: Рю́риковичи, Ryurikoviçi, Ukraynaca: Рю́риковичі, Beyaz Rusça: Ру́рыковичи), Kiev, Rus ve daha sonra Moskova prensliklerini yöneten hanedan.

Rus hükümdarları listesi

Rus hükümdarları listesi; Kiev Knezliği, Vladimir-Suzdal Knezliği, Moskova Knezliği, Rusya Çarlığı ve Rus İmparatorluğunun hükümdarlarının listesidir. Bu hükümdarlar değişik dönemlerde Knez (Dük veya Prens), Velikiy Knez (Büyük Knez, Grandük veya Yüce Prens), Çar sonra da İmparator adlarıyla anılmışlardır.

Bazı dönemlerde Rus Ortodoks kilisesinin lideri olan patrikler de Rusya'nın hükümdarlık görevini üstlenmişlerdir. Örneğin 1610-1613 Leh istilası dönemi bunlardan biridir.

Rusya

Rusya (Rusça: Росси́я, Rossiya, UFA: [rɐˈsʲijə] ) veya resmî adıyla Rusya Federasyonu (Rusça: Росси́йская Федера́ция, Rossiyskaya Federatsiya, UFA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈraʦəjə] ), kuzey Avrasya'da bir ülkedir. Yönetim şekli federal yarı başkanlık tipi cumhuriyettir. Kuzeybatıdan güneydoğuya Rusya, Norveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya (ikisi birden Kaliningrad Oblastı ile), Beyaz Rusya, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan, Kazakistan, Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore ile komşudur. Deniz sınırı olarak Ohotsk Denizi ile Japonya ve Bering Boğazı ile bir ABD eyaleti olan Alaska ile de komşudur. 17,075,400 km²'lik yüzölçümü ile dünyanın en geniş ülkesidir ve dünya yaşam alanının sekizde birini kapsar. Rusya aynı zamanda 2014 yılı itibarı ile 144 milyon nüfusu ile dünyanın en kalabalık dokuzuncu ülkesidir. Kuzey Asya'nın tamamına ve Doğu Avrupa'nın büyük bir kısmına uzanan Rusya, dokuz zaman dilimine yayılır ve üzerinde çok çeşitli çevre ve yerşekilleri bulunur.

Rusya'nın tarihi 3. ve 8. yüzyıllar arasında Avrupa'da tanınan bir grup olarak ortaya çıkan Doğu Slavları ile başlamaktadır. 9. yüzyılda Varegler tarafından kurulan ve yönetilen Orta Çağ Kiev Rus Devleti ortaya çıktı. 988 yılında Bizans İmparatorluğu'ndan Ortodoks Hıristiyanlığı kabul edilerek, sonraki milenyum için Rus kültürü tanımlanan Bizans ve Slav kültürleri sentezi başladı. Daha sonra Kiev Knezliği bir dizi küçük devletler halinde parçalandı ve topraklarının çoğunluğu Moğollar tarafından istila edilip Altın Orda Devleti'nin kolları haline geldi. Altın Orda Devleti'nden bağımsızlığını ilan eden Rus prenslikleri yavaş yavaş yeniden birleşip Moskova Knezliği'ni kurmuş ve Kiev Knezliği'nin kültürel ve siyasi mirasının ardılı olmuştur. 18. yüzyıla gelindiğinde, büyük ölçüde fetih, ilhak ve keşif yoluyla Avrupa'da Polonya'dan Kuzey Amerika'da Alaska'ya kadar uzanan tarihin en büyük üçüncü imparatorluğu olan Rus İmparatorluğu haline geldi.1917 Ekim Devrimi'nden sonra Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti, dünyanın ilk anayasal sosyalist devleti ve II. Dünya Savaşı'nda Müttefiklerin zaferinde belirleyici bir rol oynayan tanınmış bir Süper güç olan Sovyetler Birliği'nin en büyük ve önde gelen kurucusu oldu. Sovyetler döneminde dünyanın ilk yapay uydusu ve ilk insanlı uzay uçuşu dahil olmak üzere, 20. yüzyılın en önemli teknolojik başarıları gerçekleştirildi. Rusya Federasyonu, Sovyetler'in dağılmasının ardından 1991'de kurulmuştur ve SSCB'nin ardılı olarak tanınmaktadır.Rusya ekonomisi, GSYİH'ya göre dünyanın en büyük dokuzuncu ve satın alma gücü paritesi göre altıncı ekonomisidir. Rusya dünyanın en büyük maden ve enerji kaynaklarından birine sahiptir ve dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisidir. Rusya, tanınmış beş nükleer silahlı devletten biridir ve dünyanın en büyük kitle imha silah stoklarına sahiptir. Rusya, büyük güçlerden biri olup Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi, G8, G20, Avrupa Konseyi, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği, Şanghay İşbirliği Örgütü, Avrasya Ekonomi Topluluğu, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun önde gelen üyesidir.

Rusya tarihi

Rusya tarihi Doğu Slavlarla başlar. Kiril alfabesi'nin icat edildiği 864 yılından önce Rusların tarihi hakkındaki bilgiler azdır. Rusların kurduğu ilk büyük devlet olan Kiev Knezliği 13. yüzyılda Moğol istilasına uğrayarak yıkıldı. 14. yüzyılda kurulan Moskova Knezliği ise zamanla gelişerek 16. yüzyılda Rusya Çarlığı haline geldi. Bu Çarlık 18. yüzyılda daha da güçlenerek Rus İmparatorluğu'nu oluşturdu.

Rusya I. Dünya Savaşı'nı savaşmaktayken monarşiden hoşnut olmayan Bolşevikler işçi ve köylü kitlelerini yanlarına alarak 1917 yılında Ekim Devrimini yaptılar. Bu tarihten sonra Rusya sosyalizme dayalı bir devlet yapısı oluşturdu. Eski Rusya İmparatorluğu'nun sömürgeleri olan birçok devleti de kapsayan Sovyetler Birliği'ni ilan etti. II. Dünya Savaşını Soğuk Savaş yılları izledi. Rusya'nın başını çektiği Sovyetler Birliği Doğu Avrupa'daki birçok devletle Varşova Paktını imzalayarak Doğu Bloku'nun önderliğini üstlendi. Batı Bloku ülkeleri de NATO örgütünü kurdular. Ancak ekonomik ve askeri açıdan Batı Bloku'nun gerisinde kalan Doğu Bloku 1990lı yıllarda parçalandı. Bu parçalanmayı Sovyetler Birliği'nin kendisi de izledi. Bütün Sovyet Cumhuriyetleri birer birer bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1991 yılının Aralık ayında da Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti de bağımsız bir ülke haline gelerek Rusya Federasyonu'nu oluşturdu.

Rusya Çarlığı

Rusya Çarlığı (Rusça: Русское Царство, Russkoye Tsarstvo, ya da Российское царство, Rossiyskoye tsarstvo), 1547 yılında Korkunç İvan'ın Çar unvanı almasıyla başlayan ve 1721'de Çar I. Petro'nun Rus İmparatorluğu'nu kurmasıyla son bulan Rus devletinin resmi adıdır. Çarlıktan önce bu topraklarda Moskova Knezliği egemen olduğu için çarlık Batı Avrupa dillerinde Moskova olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca Rusça ve Türkçe kaynaklarda da Moskova Çarlığı olarak bilinir.

Tver

Tver (Rusça: Тверь, 1931-1990 arasında Kalinin), Rusya'nın batısında, Tver yönetim biriminin (oblast) merkezi kent. Yukarı Volga ve Tvertsa ırmaklarının kesiştiği noktada yer alır.

Vladimir-Suzdal Knezliği

Vladimir-Suzdal Knezliği, Moskova Knezliği ya da Moskova Dükalığından önce, Rusya toprakları içerisinde kurulmuş Moskova merkezli devlettir. Moskova Knezliği, Vladimir-Suzdal Knezliği'nin halefidir. Başlangıçta Altın Orda Devletine bağlı olan bu devlet daha sonra Moskova Knezliği'ne dönüşmüştür. Moskova Knezliği de 1340-1547 yılları arasında hüküm sürmüştür. Çar III. İvan'ın reformları ile knezlik gelişmiş ve Rus Çarlığı adını almıştır. Çar olarak bilinen ilk hükümdar Korkunç İvan olmuştur.

Çiçerin ailesi

Çiçerin ailesi (Rusça: Чичерины), Rus soylu bir ailedir.

Ailenin soy kütüğü III. İvan'ın eşi, Bizans Prensesi Zoi Palaiologina'ya kadar gitmektedir. Kökeni İtalya'ya uzanır. Palaiologina'nin oğlunun adı Athanasius Çiçerini idi.

Bu aileden kişiler Moskova Knezliği yönetiminde çeşitli görevlerde bulundu. Rus komutan Vasili Çiçerin ve Sibirya Valisi Denis Çiçerin ve Sovyet Dışişleri Halk Komiseri Georgiy Çiçerin aynı soydan gelir. Georgiy Çiçerin'in babası Vasili N. Çiçerin, Rus İmparatorluğu'nda çalışan bir diplomat, amcası ise Moskova Devlet Üniversitesi'nde hukuk profesörü olan Boris Çiçerin'dir.

 Rusya konuları
Tarih
Siyaset
Coğrafya
Ekonomi
Toplum

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.