Macaristan

Macaristan (MacarcaMagyarország Macarca telaffuz: [ˈmɒɟɒrorsaːɡ]), Orta Avrupa'da Karpatlarda kurulu olan ve denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Komşuları batıda Avusturya ve Slovenya, kuzeyde Slovakya, doğuda Romanya ve Ukrayna, güneyde Sırbistan ve Hırvatistan'dır. Başkenti Budapeşte olan Macaristan, OECD, NATO, AB, Visegrád Grubu ve Schengen üyesidir. Ülkedeki resmi dil, Fin-Ugor dillerinden olan ve Avrupa Birliği'nin 24 resmi dilinden biri olan Macarcadır. Bu bağlamda Macarca, Avrupa Birliği'nde Fince, Estonca ve Maltaca ile beraber Hint-Avrupa dillerinden olmayan dört dilden biridir.

Hüküm süren Kelt (MÖ 450 sonrası) ve Roma (MÖ 9 - 5. yüzyıl) dönemlerinden sonra Macaristan'ın kuruluşu 10. yüzyılda Roma tarafından 1000 yılında tahta oturtulan I. István'ın büyük büyükbabası Árpád önderliğinde Macarların Asya'dan bölgeye gelişiyle Macaristan tarihi başlar. Macar Krallığı çeşitli kesintilerle de olsa 946 yıl varlığını sürdürdü. Bu süreçte de batının kültürel merkezlerinden biri oldu. Zamanının süper güçlerinden olan Macaristan, ittifak devletleriyle girdiği I. Dünya Savaşı'nı kaybedince ülke topraklarının üçte ikisinden fazlasını 3.3 milyon etnik Macar halkıyla beraber kaybetti.[1] Buna neden olan ve 1920 yılında imzalanan Trianon Antlaşması, Macar tarihinin en kötü olaylarından biri olarak kabul edildiği gibi, ağır şartlarıyla bilinmektedir.[2][3][4] II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ile birlik olan Macaristan, bunun ardından Sovyet Rusyası tarafından ele geçirildi ve 1947 ile 1989 yılları arasında komünist yönetimi benimsedi. Bu dönemde Macaristan, 1956 Macar Devrimi gibi olaylarla uluslararası bir tanınırlık elde etti. Macaristan 1989 yılındaki devrimle Doğu Bloku'nun çökmesiyle sınırlarını Avusturya'ya açtı. Bu yıldan sonra da parlamenter cumhuriyet sıfatını elde etti. Bugün ülke geniş gelire sahip bir ekonomi barındırmaktadır.[5] Ayrıca bölgesel bazı kaynakları da tekelinde bulundurmaktadır.[6][7]

Önceki on yılda Macaristan dünyanın onuncu dinamik ekonomisi olarak gösterildiği gibi,[8] dünyanın on beş turistik merkezinden biridir.[9][10] Aynı şekilde başkent Budapeşte, dünyanın en güzel kentlerinden biri olarak gösterilmektedir.[11][12] Ülkedeki Hévíz Gölü, dünyanın en büyük ikinci termal gölüdür. Yine Balaton Gölü, Orta Avrupa'daki en büyük göldür. Son olarak Hortobágy, Avrupa'nın en geniş otlağıdır.

Magyarország (Macarca)
Macaristan
Macaristan arması
Arma
Millî marş"Himnusz" (Macarca)
"Millî Marş"
 Macaristan konumu (koyu yeşil) - Avrupa'da (koyu gri) - Avrupa Birliği'nde (yeşil)
 Macaristan konumu (koyu yeşil)

Avrupa'da (koyu gri)
Avrupa Birliği'nde (yeşil)

Başkent
ve en büyük şehir
Budapeşte
En büyük en büyük şehir başkent
Resmî diller Macarca
Demonim Macar
Hükûmet Üniter parlamenter
cumhuriyet
János Áder
• Başbakan
Viktor Orbán
• Meclis Başkanı
László Kövér
Yasama organı Ulusal Meclis
Kuruluş
895
25 Aralık 1000
29 Ağustos 1526
• Budin'in kurtuluşu
2 Eylül 1686
15 Mart 1848
20 Mart 1867
4 Haziran 1920
• Üçüncü Cumhuriyet
23 Ekim 1989
• Avrupa Birliği üyeliği
1 Mayıs 2004
Yüzölçümü
• Toplam
131,957 km2 (50,949 sq mi) (108..)
• Su (%)
0,74
• Yoğunluk
105,3/km2 (272,7/sq mi) (103..)
GSYİH (SAGP) 2018 tahminî
• Toplam
$298,925 milyar (57..)
• Kişi başına
$30.538 (45..)
GSYİH (nominal) 2017 tahminî
• Toplam
$144.307 milyar (58..)
• Kişi başına
$14.742 (54..)
Gini (2014) 27.9
düşük · 16..
İGE (2015) 0.836
çok yüksek · 43..
Para birimi Forint (HUF)
Zaman dilimi UTC+1 (OAZD)
• Yaz (YSU)
UTC+2 (OAYZD)
Tarih formatı yyyy.aa.gg.
Trafik akışı sağdan
Telefon kodu +36
ISO 3166 kodu HU
İnternet alan adı .hu ve .eu
Resmî site
kormany.hu

Tarihçe

Coğrafya

Macaristan.gif&filetimestamp=20070331163648&
Ülkenin haritası

Macaristan Yaylası (Felföld)

Macaristan'ın kuzey kesimleri dağlık bir bölgedir. Doğu komşusu Romanya'nın kuzey sınırından içeri giren bu dağ zinciri batıya doğru uzanarak Avusturya Alpleri ile birleşir. Ama bu dağlar akarsulara sık sık geçit veren sayısız birtakım tepelere parçalanmıştır. Dağların en yüksek noktası Kekes Tepesidir (1014 m). Yer yer vadilerle yarılan dağların yamaçları sık ormanlarla kaplıdır. Tepelerden vadilere inildikçe "lös" adı verilen kil ve kum karışımı sarı renkli balçıkla kaplı araziler görülür. Bunlar çok verimli topraklardır. Bağlar, meyve bahçeleriyle dolu olan vadilerde sırtlarını yamaçlara dayamış kasabalara rastlanır. Tuna Nehri'nin batısında Bakony Ormanları bulunur.

Macar Denizi diye anılan Balaton Gölü'ne kadar uzayan bu dağlık bölge çoğunlukla kireçtaşından oluşmuş bir yayladır. En yüksek tepesi Kőröshegy Dağı'dır (713 m). Buralarda da tepeler ormanlarla kaplı olup vadiler tarıma ayrılmıştır. Vadilerde de yer yer lös toprağına rastlanır. Balaton Gölü'nden güneye doğru, Sırbistan sınırı yakınlarında Mecsek Dağları (En yüksek noktası 682 m) bulunur. "Felföld" diye anılan Macaristan Yaylası burada sona erer.

Macaristan Ovası (Alföld)

Batı Macaristan Ovası’nda ilk planda tepelerin çokluğu göze çarpar. Buralarda akarsular bulanık ve çamurludur. Bunlardan daha çok ormandan kesilen ağaç kütüklerini taşımak için faydalanılır. Tuna'ya dökülen Raba, Repce ve Marcal nehirleri arasında kalan topraklarda buğday ekimi yapılır. Tuna'yı geçip doğuya ilerlendikçe Büyük Alföld denilen karakteristik Macar Ovası ile karşılaşılır. Macar halkının yarısını barındıran baştanbaşa düz, engin bir çayırdır. Büyük Alföld'de büyük ısı farkları göze çarpar. Kuzeyde dağlarla çevrili olduğu için yazın şiddetli sıcaklar olur. Kışın ise dondurucu rüzgârlar ovayı kaplar. Karpatlar’dan inen Tisza Nehri ovayı enlemesine keserek güneyde Sırbistan’a girer (Voyvodina Özerk Bölgesi) ve orada Tuna'ya karışır. Büyük miktarda çamuru da birlikte sürükleyen bu ırmak, ilkbahar taşkınları sırasında oldukça geniş bir çevreyi sular altında bırakır. Yazın kızgın güneşle kuruyan bu çamurlar Tuna ile Tisza arasındaki bölgenin karakteristik manzarasıdır. Kuzeydoğuda Romanya sınırına yakın Debrecen dolaylarında buna benzer kumlu, balçıklı yerlere rastlanır.

Tarıma çok elverişli löslü topraklar çoğunluğu meydana getirirler. Macaristan'ın tarım yönünden zenginliğinin belli başlı kaynağı bu bereketli ovalardır.

İklim

Sıcaklık ocak ayında -1 ve 2 derece arasındadır. Yaz aylarında ise sıcaklık en fazla 29 derece'dir. Denize kıyısı olmadığı için ülkede karasal iklim hâkimdir.

Siyaset

Országház (509. számú műemlék) 35
Ulusal Meclis Binası

Parlamento tarafından her dört yılda bir seçilen devlet başkanının rolü semboliktir; ancak görevleri arasında başbakanı atamak vardır. Başbakan ise hükûmet üyelerini seçer ve görevden alır. Her bakan adayı, devlet başkanı tarafından bir formalite olarak onaylanmalıdır.

Yasama organı 386 üyeli parlamentodur (Országgyűlés). Bir siyasi parti parlamentoya girebilmek için oyların en az %5'ini almalıdır. Macaristan'da, cumhurbaşkanı seçimleri gibi milletvekili seçimleri de 4 yılda bir yapılır. 15 üyeli Anayasa Mahkemesi, yasaların anayasaya uygunluğunu denetler.

İdari bölümler

Macaristan idari olarak 19 ile (megye) ve 1 başkent (főváros) Budapeşte'ye bölünmektedir.

HU NUTS 1
NUTS 1
HU NUTS 2
NUTS 2
HU NUTS 3
NUTS 3
NUTS 1 NUTS 2 NUTS 3
Bölüm Kodu Büyük Alan Kodu Bölge Kodu
Orta Macaristan HU1 Orta Macaristan HU10 Budapeşte HU101
Pest HU102
Transdanubia HU2 Orta Transdanubia HU21 Fejér HU211
Komárom-Esztergom HU212
Veszprém HU213
Batı Transdanubia HU22 Győr-Moson-Sopron HU221
Vas HU222
Zala HU223
Güney Transdanubia HU23 Baranya HU231
Somogy HU232
Tolna HU233
Kuzey Macaristan ve Alföld HU3 Kuzey Macaristan HU31 Borsod-Abaúj-Zemplén HU311
Heves HU312
Nógrád HU313
Kuzey Alföld HU32 Hajdú-Bihar HU321
Jász-Nagykun-Szolnok HU322
Szabolcs-Szatmár-Bereg HU323
Güney Alföld HU33 Bács-Kiskun HU331
Békés HU332
Csongrád HU333
RegionsHungary
Macaristanın bölgeleri
İdari Bölge Bölge Merkezi Alan
(km²)
Nüfus Yoğunluk Kasaba/
Köy
Şablon:Hungary counties imagemep 450
Bács-Kiskun Kecskemét 8,445 541,584 64 119
Baranya Pécs 4,430 402,260 91 301
Békés Békéscsaba 5,631 392,845 70 75
Borsod-Abaúj-Zemplén Miskolc 7,247 739,143 102 355
Csongrád Szeged 4,263 425,785 100 60
Fejér Székesfehérvár 4,359 428,579 98 108
Győr-Moson-Sopron Győr 4,208 440,138 105 182
Hajdú-Bihar Debrecen 6,211 550,265 89 82
Heves Eger 3,637 323,769 89 119
Jász-Nagykun-Szolnok Szolnok 5,582 413,174 74 75
Komárom-Esztergom Tatabánya 2,265 315,886 139 76
Nógrád Salgótarján 2,546 218,218 86 129
Pest Budapeşte 6,393 1,124,395 176 186
Somogy Kaposvár 6,036 334,065 55 244
Szabolcs-Szatmár-Bereg Nyíregyháza 5,936 583,564 98 228
Tolna Szekszárd 3,703 247,287 67 108
Vas Szombathely 3,336 266,342 80 216
Veszprém Veszprém 4,493 368,519 82 217
Zala Zalaegerszeg 3,784 269,705 78 257
Diosgyorvar

Miskolc - "Diósgyőri" kale

Tihanycivertanlegi2

Tihany

Basin of Tapolca, Balaton Uplands National Park, Hungary - Okt 04

Transdanubia

Néptánccsoport saját kép
Esterházy-kastély (4051. számú műemlék) 2

Esterháza

Ekonomi

İhracat odaklı bir ekonomiye sahip olan Macaristan, uluslararası ekonomik konjonktürün yarattığı risklere açıktır. Dış ticaretinin büyük bir bölümünü AB ülkeleriyle yapan ülke, Avro’ya geçiş için gerekli hazırlıkları da sürdürmektedir. Temel ürün gruplarına göre dış ticaretinin dağılımında, makineler, elektronik eşyalar ve nakliye araçları ülkenin ithalat ve ihracatında ana sektörler olarak öne çıkmaktadır. İthalatın yaklaşık % 50’sini, ihracatın ise % 60’ını bu üç sektör gerçekleştirmektedir.

Bilim ve teknoloji

Macaristan çok sayıda seçkin bilim adamları yetiştirmiş olup matematik eğitimi ile ünlüdür.

Rubik Küpü, Ernő Rubik tarafından icat edilmiştir.

Ulaşım

Megyeri híd
Megyeri Köprüsü

Macaristan oldukça gelişmiş bir karayolu, demiryolu, hava ve su taşıma sistemi vardır. Ülkenin başkenti Budapeşte, toplu taşıma ağında önemli bir düğüm olarak hizmet vermektedir.

Demografi

Etnik gruplar

Macaristan'daki etnik unsurlar
Macar
  
94%
Roman
  
2%
Alman
  
1.2%
Slovak
  
0.4%
diğer
  
2.3%

Macarların atalarının büyük çoğunluğu Ural-altay/Fin-Ugor kavimleri'nden olan Hun-Ugor kavimleridir. Daha sonra Hint Avrupa grubundan olmayan bu Ugor kavimlerine Hunlardan bazı boylar karışmıştır. Karışan bu üç kavim, Hazarlar'ın egemenliğini kabul etmiştir (460).

Eğitim

Macaristan'da eğitim 5-18 yaşları arasında zorunludur.[13]

1276 yılında Veszprém üniversite Péter Csák birlikleri tarafından tahrip edildi ve yeniden inşa edilmedi. Pécs'te bir üniversite 1367 kurulmuştur. Sigismund 1395 yılında Óbuda'da bir üniversite kurmuştur. Universitas Istropolitana, Mattias Corvinus tarafından 1465 yılında Pozsony'de kurulmuştur. Nagyszombat Üniversitesi 1635 yılında kuruldu ve 1777 yılında Buda'ya taşındı ve bugün Eötvös Lorand Üniversitesi olarak hizmet vermektedir. Dünyanın ilk teknik üniversitesi 1735 yılında Selmecbánya'da kuruldu. Onun ardılı Macaristan'daki Miskolc Üniversitesi'dir. Budapeşte Teknoloji ve Ekonomi Üniversitesi (BME) üniversite düzeyi ve yapısı ile dünyadaki en eski teknoloji kurumu olarak kabul edilir. Yasal selefi ise İmparator II. Joseph tarafından 1782 yılında kurulan Institutum Geometrico-Hydrotechnicum'dur.

Kaynakça

  1. ^ "The plain facts - History". MTI. 4 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-11.
  2. ^ "East on the Danube: Hungary's Tragic Century". The New York Times. 2003-08-09. 1 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-11.
  3. ^ "Kosovo's Actions Hearten a Hungarian Enclave". The New York Times. 2008-04-07. 15 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-12.
  4. ^ "Hungary". Encarta. Erişim tarihi: 2008-11-12.
  5. ^ World Bank Country Classification, 2007
  6. ^ "PowerPoint bemutató" (PDF). 14 Eylül 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-21.
  7. ^ "Index - Világméretű influenzajárvány jöhet". Index.hu. 6 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-21.
  8. ^ [1]
  9. ^ "Index - Miért menjünk Magyarországra? Miért menjünk Szlovákiába?". Index.hu. 23 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-21.
  10. ^ http://www.mth.gov.hu/download.php?ctag=download&docID=185
  11. ^ http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/400bis.pdf
  12. ^ "Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue - World Heritage Site - Pictures, info and travel reports". Worldheritagesite.org. 8 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2008-11-21.
  13. ^ Eurydice. "Compulsory Education in Europe 2013/2014" (PDF). Avrupa komisyonu. 23 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2014.

Dış bağlantılar

1938 FIFA Dünya Kupası

1938 FIFA Dünya Kupası, Fransa'da düzenlenen 1., Avrupa Kıtası'ndaki ikinci FIFA Dünya Kupasıdır. Ev sahibi olarak Fransa, Ağustos 1936'da FIFA tarafından diğer aday İsveç'in önünde seçilmiştir. İlk kez ev sahibi ülke ve son şampiyon kupaya doğrudan katıldı. Brezilya yarı finalde İtalya'ya 2-1 yenildi, İtalya finalde Macaristan'ı 4-2 yenerek ikinci kez kupanın sahibi oldu. İtalya Futbol Federasyonu başkanı Ottorino Barassi daha sonra kupayı yatağının altındaki bir ayakkabı kutusunda sakladı. Böylece kupa, II. Dünya Savaşı'nda zarar görmemiş oldu.

1954 FIFA Dünya Kupası

1954 FIFA Dünya Kupası, Dünya Kupalarının beşincisi olan bu turnuva, İsviçre'de, 16 Haziran - 4 Temmuz 1954 tarihlerinde düzenlenmiştir. İsviçre, Temmuz 1946'da FIFA tarafından ev sahibi ülke olarak seçilmiştir. FIFA'nın 50. yılını kutladığı bir zamanda düzenlenen bu kupayı, son olimpiyat şampiyonu olan ve 28 maçtır da yenilmeyen Macaristan'ı 3-2 ile mağlup eden Batı Almanya tarihinde ilk defa kazanmıştır. Gruplardaki ilk maçı Macaristan'a karşı 8-3 kaybeden Batı Almanya, finalde rövanşı alarak oynadığı ilk 4 maçta tam 25 gol atan Macaristan'ın kupayı 2. kez finalde kaybetmesine sebep olmuştur. Avusturya turunuvayı 3. tamamlarken, Uruguay da 4. olmuştur. Ayrıca, İsviçre'deki turnuvada takımlar ilk kez numaralı formalarla sahaya çıkmışlardır.

1956 Macaristan ayaklanması

1956 Macaristan ayaklanması veya Macaristan Halk Cumhuriyeti sonrası dönemle anıldığı isimle Macar Devrimi, 1956 yılında Macaristan'daki Sovyetler Birliği destekli stalinist hükümete karşı başlatılan halk hareketidir.

Moskova'ya bağlılığıyla tanınan ve 1952'de Macaristan İşçi Partisi sekreterliğinin yanı sıra başbakanlığı da üstlenen Mátyás Rákosi, SSCB lideri Stalin'in ölümünden kısa bir süre sonra Temmuz 1953'te bu görevini İmre Nagy'ye bıraktı. Siyasi baskıları yumuşatarak bazı ekonomik reformlara girişen Nagy, Moskova'nın desteğini yitirince 1955 ilkbaharında görevden alınarak partiden atıldı. Rákosi eski konumunu elde ederek reformcu gelişmeyi durdurduysa da, Temmuz 1956'da bu kez bütün görevlerinden uzaklaştırıldı. Sovyet lideri Nikita Kruşçev'in bu tutumunun temelinde daha önce Rákosi'yle sürtüşen Yugoslavya lideri Tito'yla ilişkileri düzeltme amacı yatıyordu. Rákosi'nin yerini alan Ernő Gerő ilk iş olarak reformcu çizgiye ödün verilmeyeceğini açıkladı.

Ama Nagy döneminde temelleri atılan adımlar, SSCB'de Stalin'e karşı başlatılan kampanya ve Polonya'daki gelişmeler Macarlar arasında değişim isteğini güçlendirmiş bulunuyordu. 23 Ekim 1956'da Budapeşte'de öğrencilerin yetkililere bir dilekçe sunmak üzere düzenlediği yürüyüş halktan da geniş destek gördü. Gerő'nün sert demeci üzerine polisin kalabalığa ateş açmasıyla barışçı gösteriler bir anda ayaklanmaya dönüştü. Ordu birliklerinin de ayaklanmacılara katılmasıyla halk silahlanmaya başladı. Ülkenin hemen her kentinde yerel konseyler ortaya çıktı. Köylüler kamulaştırılmış arazileri işgal etmeye girişti. Bürokrasi ve kolluk kuvvetleri hızla dağılmaya başladı. Yeniden iktidara gelen Nagy'nin üst üste verdiği ödünler, geçmişteki siyasi partilerin canlanarak neredeyse iktidara ortak olmasına yol açtı. Kilise de eski gücüne kavuştu.

Sovyet birliklerinin Macaristan'dan çekildiği sırada, Nagy 1 Kasım'da Varşova Paktı'ndan ayrılma kararını açıklayarak Birleşmiş Milletler aracılığıyla büyük devletlerin korumasını istedi. Bu gelişme üzerine takviye edilerek geri döndürülen Sovyet birlikleri Budapeşte'yi işgal etti; Nagy Yugoslavya'nın Budapeşte'deki büyükelçiliğine sığınırken, reformcu önderlerin çoğu tutuklandı. Bu sırada Nagy hükümetinde görev almış János Kádár, karşıdevrimin bastırılmasından sonra reformlara gidilmesini öngören bir programla yeni bir hükümet kurulduğunu açıkladı. Sovyet birliklerine karşı silahlı direniş bir gecede kırıldı. İşçilerin başlattığı genel grevin sona erdirilmesi ise birkaç haftayı aldı. Düzenin sağlanmasından sonra geniş çaplı tutuklamalara girişildi. Bu arada 150 bin kadar Macar yurt dışına kaçtı. Esti Budapest gazetesi kapatıldı.

Bu olaylardan sonra, Time dergisi 1956 yılında Macar halkını, "Macar Özgürlük Savaşçıları" olarak "Yılın Adamı" seçmiştir.

2016 Yaz Olimpiyatları'nda Macaristan

Macaristan, 5-21 Ağustos tarihleri arasında Rio'da düzenlenen 2016 Yaz Olimpiyatları'nda 21 farklı branşta 160 sporcu ile temsil edilmiştir.

Almanca

Almanca (Deutsch; eskimiş Nemçece), Hint-Avrupa dillerinin Cermen dilleri koluna bağlıdır ve dünyanın yaygın lisanlarından biridir. Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biri ve en çok konuşulanıdır. Özellikle Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'nin büyük bölümü, İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın kimi bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde konuşulmaktadır. Ayrıca bu ülkelerden kimilerine özgü eski sömürgelerde (Namibya gibi; ama Güney Afrika da) dikkate değer ölçüde Almanca konuşan nüfûsa rastlanır. Çeşitli Doğu Avrupa ülkelerinde Almanca konuşan azınlıklar bulunmaktadır. Bunların arasında Rusya, Macaristan ve Slovenya sayılabilir. Ayrıca Kuzey Amerika'nın (özellikle ABD), Latin Amerika'da Arjantin ve Brezilya'nın kimi bölgelerinde Almanca konuşulmaktadır. Almanca ayrıca içinde Fransız kelime kökenli sözcükler taşır.

38 ülkede yaklaşık 120 milyon kişinin konuştuğu Almanca, özellikle Almanya, İsviçre ve Avusturya'da konuşulmaktadır. Türkiye'de 25.000 kadar Alman ikâmet etmektedir. Bu grup eski tâbiriyle "Bosporus-Deutsche" ("Boğaziçi Almanları") ve Akdeniz Bölgesinde yaşayan Alman vatandaşlarından oluşmaktadır.

Almanca dersi Türkiye'nin "Anadolu Lisesi", "Sosyal Bilimler Lisesi", "Fen Lisesi" programlarını uygulayan liselerinde minimum 2 saat ortak ders olarak verilmektedir. Ortaokullarda seçmeli ikinci yabancı dil olarak sunulmaktadır.

Almanca'nın yaygın bir şekilde öğrenilmesi ve öğretilmesi amacıyla DAAD ve Goethe Enstitüsü kurulmuştur. DAAD Merkezleri genel itibarıyla üniversitelerden, Goethe Enstitüleri de ortaöğretim kurumlarından sorumludur.

Avusturya

Avusturya ( Österreich ) ya da resmî adıyla Avusturya Cumhuriyeti, ( Republik Österreich ) Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan, dokuz eyaletten oluşan ülke. Batıda Lihtenştayn ve İsviçre, güneyde İtalya ve Slovenya, doğuda Macaristan ve Slovakya, kuzeyde ise Almanya ve Çek Cumhuriyeti ile komşudur.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Orta Avrupa'da hüküm sürmüş ve I. Dünya Savaşı'ndan sonra yıkılmış bir imparatorluktur. Bu imparatorluğu Avrupa'nın birçok ülkesinde hüküm süren Habsburg Hanedanı yönetmiştir. Avusturya ve Macaristan aslında içişlerinde bağımsız olan iki ayrı ülkeydiler. Fakat dışişleri açısından tek bir Habsburg İmparatoru tarafından yönetilmekteydiler. Resmî para birimi Kron'du.

Budapeşte

Budapeşte, Macaristan'ın başkentidir. Aslında Tuna nehrinin iki yakasındaki Budin (Buda) ve Peşte'nin 17 Kasım 1873 yılında birleşmesiyle oluşmuş şehirdir.

Eski yıllarda Tuna nehri Budin'i ve Peşte' yi ayırmıştı. İki şehri birbirine bağlaması için Chain Köprüsü inşa edilmeye başlamıştı. Bu köprü iki şehri birbirine bağlayacaktı. 17 Kasım 1873 yılında köprünün inşa edilmesiyle iki şehir bağlandı ve şehrin adı Budapeşte oldu.Budapeşte, Macaristan'ın politik, kültürel, ticari, endüstri ve ihracat merkezidir. Berlin’den sonra Orta Avrupa’nın en büyük ikinci şehri olup, Macaristan nüfusunun beşte biri, 2016 yılı sayımına göre 1.752.704 kişi Budapeşte'de yaşamlarını sürdürmektedir.

Budapeşte coğrafi konumu, tarihî eserleri ve diğer çekicilikleri ile Avrupa’nın en güzel şehirlerinden biridir. Şehir Tuna’nın batı yakasında Buda (Budin) ve doğu yakasında Peşte şeklinde iki bölüme ayrılmıştır. Tuna’nın batı kıyısında Buda kalesinin çevresindeki görece engebeli bölgede tarihî semtler uzanır. Şehrin iş merkezi ve kalabalık semtleri ise Tuna’nın doğusundaki ovaya açılan düzlüktedir.

Eurovision Şarkı Yarışması'nda Macaristan

Macaristan, Eurovision Şarkı Yarışması'na ilk defa 1994 yılında katılmıştır. Magyar Televízió (MTV) isimli kamusal yayın kuruluşunun Avrupa Yayın Birliği'nin aktif bir üyesi olmasının ardından katılmıştır. Macaristan, 1994 yılında Estonya, Litvanya, Polonya, Romanya, Rusya ve Slovakya ile birlikte ilk defa katılmıştır.

Macaristan, yarışmaya 1994 yılından beri 14 defa katılmış ve 1994 (Friderika Bayer tarafından seslendirilen "Kinek mondjam el vétkeimet?" ile) olmak üzere sadece bir kez dördüncü olabilmiştir. Ülkenin en kötü derecesi ise Csézy'in seslendirmiş olduğu "Candlelight" ile 2008 yarışmasının yarı finalinde aldığı sonunculuktur.

Ferenc Puskás

Ferenc Puskás (2 Nisan 1927 - 17 Kasım 2006), Macar futbolcu ve teknik direktörü. Tüm zamanların en iyi futbolcularından biri olarak kabul edilir, ve oynadığı maç attığı gol oranına göre tüm zamanların en verimli golcülerinden biridir, millî kariyerinde Macaristan millî takımı için 84 maçta 83 gol, Nemzeti Bajnokság I ve İspanya Ligi'nde toplam 533 maçta 511 gol atmıştır.

"Şu ufak, şişman delikanlıya da bakın. Sahada onu yok edeceğiz." 1953 yılında İngiliz takımı, Macaristan millî takım kaptanı Ferenc Puskas hakkında bunları söylüyordu.

Puskás, Real Madrid'e gitmeden önce Budapeşte Honvéd FC ve Macaristan millî takımında oynadı. 1950'ler boyunca Altın Takım olarak bilinen efsanevi Macaristan millî takımının kaptanıydı. Sovyetler Birliği'nin 1956'da Macaristan'a askeri müdahalesinden sonra ülkesine dönmedi. FIFA'nın iki yılık boykot cezasının bitmesinden sonra İspanya'ya gitti ve efsanevi Real Madrid takımının parçası oldu. Bu takımda aynı zamanda Alfredo Di Stéfano, Francisco Gento, Raymond Kopa, Héctor Rial ve José Santamaria oynuyordu.

Puskás, sol ayağıyla attığı sert şutlar ile, kariyeri boyunca çok üretken bir golcü oldu; Macar liginde oynadığı dört sezonda gol kralı oldu ve 1948 yılında tüm Avrupa liglerinin gol kralı oldu. Real Madrid'de oynarken İspanya gol kralına verilen "Pichichi Ödülü"nü dört kez kazandı. Real Madrid'le oynadığı iki Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası Kupası finalinde toplam yedi gol attı. 1960'ta İskoçya'nın Glasgow kentindeki final maçında Alman Eintracht Frankfurt'u 7-3 yenen Real Madrid'in dört golü ondan geldi. 1964'te 37 yaşında futbolu bıraktı.

1995 yılında Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Fedarasyonu IFFHS tarafından 20. yüzyılın en iyi golcüsü seçildi.

17 Kasım 2006 tarihinde 79 yaşında hayatını kaybetti.

Fifa tarafından onun adına düzenlenen bir ödül töreni halâ yapılmaktadır.

Habsburg Hanedanı

Habsburg Hanedanı, Avrupa'nın çeşitli ülkelerini yüzyıllar boyunca yönetmiş bir hanedan. Habsburg veya Avusturya Hanedanı olarak da bilinir.

I. Dünya Savaşı

I. Dünya Savaşı, 28 Temmuz 1914'te başlayan ve 11 Kasım 1918'de sona eren Avrupa merkezli küresel savaş. II. Dünya Savaşı'na dek Dünya Savaşı veya Büyük Savaş olarak adlandırılmıştır. Savaşın taraflarından Osmanlı İmparatorluğunca "Genel Savaş" anlamında Harb-i Umumi (Osmanlıca حرب عمومی), halk arasında ise Seferberlik olarak adlandırılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri savaşa girinceye kadar savaş ABD'de Avrupa Savaşı olarak anılmıştır. Zamanın büyük güçleri iki tarafa ayrılarak savaşta yer almışlardır: İtilaf Devletleri (Birleşik Krallık, Fransa Cumhuriyeti ve Rus İmparatorluğu’nun Üçlü İtilaf’ı merkezlidir) ve İttifak Devletleri (asıl olarak Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve İtalya Krallığı’nın Üçlü İttifak’ı merkezlidir; fakat Avusturya-Macaristan anlaşmaya karşı saldırıya geçtiği için İtalya savaşa girmemiştir). Bu ittifaklar yeniden yapılanmış (İtalya, İtilaf Devletleri’nin tarafına geçmiştir) ve yeni devletlerin savaşa girmesiyle genişlemiştir. İtalya Krallığı'nın İtilaf Devletleri'ne geçmesinin asıl nedeni Fransa Cumhuriyeti ve Birleşik Krallık'ın İtalya Krallığı'nın kendi saflarında savaşa girmesi halinde savaşa henüz girmeyen Osmanlı İmparatorluğu'ndan toprak vereceğini söz vermesidir. Nihayetinde 60 milyon Avrupalı dâhil olmak üzere 70 milyon askeri personel, tarihin en büyük savaşlarından biri için seferber edilmiştir. Yeni teknolojiler sayesinde silahların öldürücülüğünde görülen muazzam ilerlemeye karşılık savunma ve hareketlilikte aynı miktarda gelişme olmaması sonucu yaklaşık 9 milyon muharip hayatını kaybetmiştir. Böylece bu savaş dünya tarihindeki en çok zayiat verilen beşinci savaş olmuş ve savaşa katılan devletlerde birçok politik değişikliğe ve devrimlere yol açmıştır.Savaşın bir nedeni de Avrupalı Büyük Güçler Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu, Birleşik Krallık, İtalya Krallığı ve Fransa Cumhuriyeti’nin uzun zamandır süregelen emperyalist dış politikalarıdır. Avusturya tahtının veliahdı Arşidük Franz Ferdinand’ın 28 Haziran 1914’te Gavrilo Princip adında bir Sırp milliyetçisi tarafından Saraybosna’da öldürülmesi, savaşı tetikleyen olay olmuştur. Olaydan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Sırbistan Krallığı'na bir ültimatom göndermiştir. Nihayetinde on yıllardır yapılanmakta olan ittifaklar sisteminin işlemesiyle birkaç hafta içerisinde Avrupa’nın ana güçleri kendilerini savaşta bulmuşlar ve koloniler yoluyla savaş bütün dünyaya yayılmıştır.

28 Temmuz'da çatışmalar Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’ı işgal etmesi ile başlamış ve bunu Almanya’nın Belçika, Lüksemburg ve Fransa’yı işgali ile, Rusya’nın Almanya’ya saldırması takip etmiştir. Almanların Paris’e yürüyüşü durma noktasına gelince batı cephesindeki çatışmalar durağan bir siper savaşına dönüşmüştür ve bu durum 1917’ye kadar pek değişmemiştir. Doğu cephesinde ise Rusya ordusu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kuvvetleriyle başarılı bir şekilde savaşmış fakat Doğu Prusya ve Polonya’dan Alman ordusu tarafından geri püskürtülmüştür. Osmanlı’nın 1914’te, İtalya ve Bulgaristan’ın 1915’te ve Romanya’nın 1916’da savaşa girmesiyle ilave cepheler açılmıştır. Çarlık Rusyası 1917’de Ekim Devrimi’yle yıkılınca savaştan da çekilmiştir. 1918’de Batı Cephesi boyunca bir Alman taarruzundan sonra Müttefikler ardı ardına yaptıkları saldırılarla Almanları geri püskürtmüş ve ABD kuvvetleri siperlere girmeye başlamıştır. Bu noktada zaten başı kendi içindeki devrimcilerle dertte olan Almanya, daha sonra Ateşkes Günü olarak tarihe geçecek olan 11 Kasım 1918’de mütarekeyi kabul etmiştir. Savaş böylece Müttefikler’in zaferiyle sona ermiş olur.

Savaşın tarafları, tüm insan gücü ve ekonomik kaynaklarını bir topyekün savaş için seferber etmeye çalıştıklarından sivillerin durumu da cepheler kadar çalkantılı olmuştur. Savaşın sona ermesiyle büyük emperyalist güçlerden dördü; Almanya, Rusya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı imparatorlukları tarihe karışmıştır. Bunlardan Alman ve Rus İmparatorluklarının halefleri çok büyük toprak kaybı yaşamış; Avusturya-Macaristan ile Osmanlı İmparatorlukları ise tamamen parçalanmışlardır. Avrupa Haritası daha küçük parçalardan oluşacak şekilde yeniden çizilmiştir. Daha sonra bu tarz çatışmaların yaşanmasını önlemesi ümidiyle Milletler Cemiyeti kurulmuştur. Avrupa’da milliyetçiliğin bu savaşla ve imparatorlukların yıkılmasıyla yeniden canlanması, Almanya’nın yenilgisinin yan etkileri ve Versay Antlaşması’nın yarattığı problemler İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasına katkıda bulunan etkenler olarak kabul edilir.

Macaristan Futbol Federasyonu

Macaristan Futbol Federasyonu (Macarca: Magyar Labdarúgó Szövetség) (MLSZ), Macaristan futbolunun yönetim organı. Görevleri, Macaristan'daki futbol liglerini ve Macaristan millî futbol takımını organize etmektir. Merkezi Budapeşte'dedir.

Macaristan Halk Cumhuriyeti

Macaristan Halk Cumhuriyeti (Macarca: Népköztársaság), Macaristan'ın 1949'dan 1989 yılına kadar yani Sovyetler Birliği'nin rehberliğindeki komünist dönemde kullanılan resmi ismiydi. Komünizme karşıt geniş hareketin yapıldığı ilk yer Macaristan Halk Cumhuriyeti'dir (1956 Macar Devrimi). Bu hareketteki Macarlar özgürlük, demokrasi ve politik baskıya son verilmesini talep ediyorlardı. Kızıl Ordu'nun ülkeye müdahalesi ile hareketin liderleri öldürüldüler. Devlet, 1989 yılına kadar varlığını sürdürdü. 1989 yılında rejime karşı güçler birleşerek komünist rejime son verilmesine zorladılar. Macaristan Halk Cumhuriyeti kendini Macar Sovyet Cumhuriyeti'nin varisi olarak görmekteydi. Macar Sovyet Cumhuriyeti 1919'da kurulan ve Sovyet Rusya'dan sonraki ikinci komünist devlettir.

Macaristan Krallığı

Macaristan Krallığı, 1000-1946 yılları arasında Orta Avrupa'da hüküm sürmüş bir krallıktır. 1000-1526 yılları arasında bağımsız bir ülke olan Macar Krallığının topraklarının büyük bir kısmı Mohaç Savaşı'ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun eline geçti. Topraklarının geri kalan kısmı Habsburg Hanedanının yönetimi altında özerk bir krallık olarak yaşadı. 1686 yılında başta Budin (Budapeşte) olmak üzere Macaristan'ın büyük bir kısmı Habsburgların eline geçti. Osmanlı yenilgisini resmileştiren 1699'daki Karlofça Antlaşmasının imzalanmasından 1867 yılına kadar olan süre boyunca Macaristan Krallığı varlığını Habsburglar'ın denetiminde Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu ve daha sonra da Avusturya İmparatorluğu'nun bir parçası olarak sürdürdü. Bu dönemde Macaristan Krallığı kendi meclisine ve anayasasına sahipti; ama meclis üyeleri Habsburg hanedanı tarafından tayin ediliyordu. 1867 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kuruldu. Bu çift monarşi sistemi I. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar varlığını sürdürdü. Savaş devam ederken Mart 1944'de Macaristan Nazi Almanyası tarafından işgal edildi. Macar kralı Horthy tutuklanıp ev hapsine atıldı. Ülkede kukla Nazi hükümeti kuruldu. 1946 yılında Macaristan Halk Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla Macaristan Krallığı resmen son buldu.

Macaristan millî futbol takımı

Macaristan millî futbol takımı, Macaristan'ı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır. Geçmişte birçok başarıya imza atan bir takım olan Macaristan bugün o günlerinden hayli uzaktadır. 1938 ve 1954 FIFA Dünya Kupası'nda aldıkları ikincilik en büyük başarılarıdır.Yetiştirdiği en önemli futbolcu Ferenc Puskás'dır.

Nemzeti Bajnokság I

Nemzeti Bajnokság I (kısaca NBI), 1901'deki başlangıcından beri Macaristan'daki en üst düzey futbol ligidir. Lig, UEFA sıralamasında 34. sıradadır.

Ligde 16 takım boy göstermektedir. Kulüpler biri iç sahada biri de dış sahada olmak üzere ikişerli karşılaşmalara çıkarlar. Ligin sonunda; lig ikincisi ve Magyar Kupa şampiyonu UEFA Avrupa Ligi ön elemelerine katılırken , lig şampiyonu Şampiyonlar Ligi elemelerine katılmaya hak kazanır. Ligin son iki sırasındaki kulüpler küme düşerek Macaristan 2. Ligi'nden gelecek olan 2 takımla yer değiştirmiş olurlar.

Slovakya

Slovakya (Slovakça: Slovensko ( dinle)) ya da resmî adıyla Slovak Cumhuriyeti (Slovakça: Slovenská republika ( dinle)), Orta Avrupa'da bir ülkedir. Eski Çekoslovakya'nın bir parçasıdır. Başkenti ve en büyük şehri Bratislava'dır.

48.845 km² yüzölçümüne sahip ülkenin Avusturya ile 91, Çek Cumhuriyeti 215, Macaristan ile 515, Polonya ile 444, Ukrayna ile 90 olmak üzere toplam 1.355 km sınır uzunluğu vardır. Denize kıyısı yoktur.

İklimi ılımandır. Orta kısımlar ve kuzeyde dağlar, güneyde alçak araziler yer alır. En alçak noktası Bodrok Nehri 94 metre rakımlıdır. En yüksek noktası ise Gerlachovsky Stit 2.655 metredir.

Çekoslovakya

Çekoslovakya, Orta Avrupa'da 1918 ile 1992 arasında varlığını sürdürmüş ülke. 1 Ocak 1993'te Slovakya ve Çek Cumhuriyeti adlı iki bağımsız devlete bölünmüştür.

Dağılmadan önceki başkenti Prag'dı. Denize kıyısı olmayan bir ülke olan Çekoslovakya 127.903 km²'lik bir alanı kaplıyordu. Güneydoğuda Avusturya ve Macaristan, doğuda Ukrayna, kuzeydoğuda Polonya, kuzeybatı ve batıda da Almanya ile çevriliydi.

Çekoslovakya Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'nda yenilmesinden sonra bugünkü Çek ve Slovakya topraklarında kuruldu. II. Dünya Savaşı'ndan önce Münih Antlaşması ile Nazi Almanyası tarafından işgal edildi. Savaş sonrasında, 1945-1990 arası Doğu Bloku'na katılmış, 1980'lerin sonlarında Doğu Avrupa'daki demokratikleşme dalgası sırasındaki Kadife Devrim ile demokrasiye dönmüştür.

1 Ocak 1993'te Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olarak ikiye ayrılmıştır. Çekoslovakya'nın tüm hakları ayrı ayrı Slovakya ve Çek Cumhuriyeti'ne geçmiştir. Çekoslovakya'nın yaşadığı bölünme; dünyada hiçbir sorun yaşanmadan ve tek bir kurşun atılmadan ortaya çıkan tek hükümranlık bölünmesidir. Bu modele Çekoslovakya tipi bölünme modeli denmektedir.

Çek Cumhuriyeti bayrağı eski Çekoslovak bayrağı ile aynıdır. Çekoslovakya'nın dağılmasının ardından Slovakya yeni bir bayrak kabul ederken, Çek Cumhuriyeti bu bayrağı tarihsel bağları nedeniyle sürdürdü.

Egemen devletler
Sınırlı tanınmış
olan devletler
Bağımlı ve
diğer bölgeler
Uluslararası örgütler

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.