II. Aristobulus

II. Aristobulus, Haşmonayim hanedanlığının bir üyesi olup MÖ 66 ile MÖ 63 yılları arası başrahiplik ve Yahudiye'nin krallığını yapmıştır.

1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob
Antik İsrail
Aristobulus II
"Promptuarii Iconum Insigniorum "
Hasmoneese rijk
II. Aristobulus döneminde Haşmonayim Krallığı

Aile

Aristobulus, önceden başrahip ve kral olan Aleksander Yanay ile Şelomtzion'un oğluydu. Aleksander MÖ 76'da öldüğünde, vasiyeti üzerine liderliğe karısı Şelomtzion ve başrahipliğe oğlu II. Hurkanus geçti. Şelomtzion MÖ 67'de öldüğünde ise, isteği üzerine II. Hurkanus kral oldu. Kendisini, kardeşi Hurkanus'a kıyasla daha vasıflı bir lider ve savaşçı olarak gören Aristobulus krallığın kendi hakkı olduğunu düşünüyordu.

Ayaklanma

Hurkanus, annesinin dini görüşlerini benimseyip Farisilere sempati duyuyordu. Buna zıt olarak babası Aleksander Yanay ise Sadukiler taraftarıydı.

Aristobulus, babasının Sadukici tavrını benimseyip abisine karşı ayaklandı. Hurkanus, paralı askerlerini ve takipçilerini yanına alıp kardeşiyle yüzleşmek için yola koyuldu. Kardeşiyle Eriha'da karşılaşınca Hurkanus'un askerleri taraf değiştirip Aristobulus'a katıldı böylece kardeşlerin küçüğü çatışmadan zaferle ayrıldı.

Hurkanus, Kudüs'teki kalesine sığındı; II. Aristobulus Kudüs Tapınağı'nı ele geçirince teslim olmaya mecbur oldu. Hurkanus'un krallığı ve başrahipliği bırakması fakat Tapınak gelirlerinden faydalanması karşılığında kardeşler arası barış sağlandı.[1]

Bu anlaşma, Hurkanus, kardeşi Aristobulus'un kendisini öldürmeyi planladığını düşündüğünden uzun sürmedi. Hurkanus, Nebatiler kralı III. Aretas'a sığınıp yardım istedi. Nebatiler, 50,000 kişilik ordusuyla Kudüs'ü birkaç ay boyunca kuşattı.

Roma müdahalesi

İçsavaş sırasında Roma generali Gnaeus Pompeius Magnus, Pontus Krallığını ve Selevkos İmparatorluğu'nu yendi. Marcus Aemilius Scaurus'u Selevkos Suriyesi'nin başına temsilci olarak atadı.

Haşmonayim, Romalılarla müttefik olduğundan iki kardeş de hediyelerle Scaurus'u kendi safhasına çekmeye çalıştı. Scaurus, Aristobulus'un 400 talantlık hediyesinden etkilenince Aretas'a ordularını çekme emri verdi. Çekilme sırasında Nebatiler Aristobulus tarafından ezildi.

Pompey MÖ 63'te Suriye'ye vardı, iki kardeş ve üçüncü bir parti diğer Haşmonayim hanedanlıklarının ortadan kaldırılma arzularını Pompey'e gönderilen temsilcilerle iletti. Pompey, karar vermesini geciktirdi. Daha zayıf olan büyük kardeşin Roma İmparatorluğu'nun çıkarlarına daha uygun olacağını düşündüğünden Hurkanus'u Aristobulus'a tercih etti.

Aristobulus ve oğlu MÖ 63'te yakalandı. Aristobulus'u yakalayıp esir alan, Roma'ya bağlı Suriye eyaleti konseyi Gabinius'un süvari birliği kumandanı Marcus Antonius idi. Aristobulus esaretten MÖ 57'de kaçmayı başardı.[2]

Pompey'e şüpheyle yaklaşan Aristobulus Alexandrium kalesine çekildi fakat Roma ordusunun bölgeye varmasıyla teslim oldu ve orduyla birlikte Kudüs'e vardı. Aristobulus destekçileri şehir kapılarını açmayı reddedince Romalılar şehri kuşatıp zorla ele geçirdi; şehir ve tapınak harap oldu. Aristobulus Roma'ya esir olarak gönderilip başrahipliğe siyasi yetkileri alınarak tekrar Hurkanus geçirildi.

Aristobulus, MÖ 49'da oğlu Aleksander ile Yahudiye'ye doğru yola çıktı fakat "Pompey'in partisi tarafından zehirlenerek öldürüldü".[3] Oğlu Aleksander ise Antakya'da Roma kumandanı Scipio tarafından baş kesilerek öldürüldü[4]

Oğlu Antigonus Roma'ya karşı MÖ 40'ta ayaklandı fakat MÖ 37'de yenilip öldürüldü.

II. Aristobulus
Ölümü: MÖ 37
Önce gelen
II. Hurkanus
Yahudiye Kralı
MÖ 66 - MÖ 63
Sonra gelen
II. Hurkanus
Yahudiye'nin başrahibi
MÖ 66 - MÖ 63

Kaynakça

  1. ^ Schürer, "Gesch." i. 291, note 2
  2. ^ Plutarch "Makers of Rome" p. 272, trans by Ian Scott-Kilvert, Penguin Classics.
  3. ^ Josephus, Jewish Wars 1 9:1 (184).
  4. ^ Josephus, Jewish Wars 1 9:2 (185).
Ahaziya (İsrail)

Ahaziah, Ochozias veya Ahaziya (İbranice: אחזיהו המלך) (İkinci İsrail Krallığı, MÖ 870 - MÖ 850) Ahab ve Jezebel'in oğlu ve İsrail'in sekizinci kralıydı. William F. Albright'a göre iktidarı MÖ 850 - MÖ 849 yılları, E. R. Thiele'ye göre ise MÖ 853 - MÖ 852 yılları arasında varolmuştur. Krallar Kitabında babası Ahab'ın yolundan gittiği için eleştirilmiştir.

Aleksander Yanay

Alexander Jannaeus (aynı zamanda Alexander Jannai/Yannai olarak bilinir), Yahudiye'deki Haşmonayim kralı (MÖ 103'ten MÖ 76'ya kadar), Yohanan Girhan'ın oğlu, krallığı kardeşi I. Aristobulus'dan sonra devam ettirmiştir, ve kardeşinin dul karısı, Şelomtzion (veya "Şelomit", "Salome Alexandra") ile, İncil'de geçen Yibum Kanunu'na göre evlenmiştir ancak Josephus bu konuda net bilgi vermemektedir.

Amatzya

Amaziah, (diğer adları: Amasya, Amasias, Amatzia) (İbranice: אֲמַצְיָה, anlam:"Tanrı'nın gücü", "Tanrı'nın güçlendirdiği" veya "Tanrı uludur"; Modern Yunanca: Αμεσσιας; Latince: Amasias) Joaş'ın oğlu ve Yehuda'nın kralıydı. Annesi Jehoaddan'dı. Yirmi beş yaşında tahta geçti. MÖ 797/796 - MÖ 768/767 arası yirmi dokuz yıl boyunca iktidarda kaldı.

Aristobulus

Aristobulus aşağıdaki anlamlara gelebilir:

I. Aristobulus, MÖ 104–103 arası Haşmonayim Kralı ve başrahip.

II. Aristobulus, MÖ 67-63 arası Haşmonayim Kralı ve başrahip.

III. Aristobulus, MÖ 53-36 arası Haşmonayim Kralı ve başrahip.

Dan (Beni İsrail)

Tekvin'e göre Dan (İbranice: דָּן, Anlam:Yargı), Yakup'un beşinci ve cariyesi Bila'nın ilk oğluydu; Dan kabilesinin kurucusuydu.

Davud

Davud (Arapça: داود, Dāwūd; İbranice: דוד, David), İsrailoğullarının kurduğu İsrail Krallığı'nın üçüncü kralı (yaklaşık MÖ 1000-MÖ 962) ve Kudüs (Yeruşalim) kentinin kurucusu. Tanah ve Kur'an'da nebi (peygamber) olarak zikredilir. Hristiyan inancında İsa'nın Eski Ahit'teki simgelerinden (İng. prefiguration) biri sayılır.

Musevi Kutsal kitabı Tanah'ın Mezmurlar (İslam'da Zebur) bölümünü oluşturan 150 şiirin Davud tarafından yazıldığı kabul edilir. Bu şiirler gerek Museviliğin gerek Hristiyanlığın en sevilen dini metinleri arasındadır. Kur'an'a göre Zebur, Davud Peygamber'e Allah tarafından indirilmiştir.

Elah

Elah (İbranice: אֵלָה; Modern Yunanca: Ηλα; Latince: Ela) Baaşa'nın oğlu ve İkinci İsrail Krallığı'nın dördüncü kralıydı. William F. Albright'a göre MÖ 877 - MÖ 876, E. R. Thiele'e göre ise MÖ 886 - MÖ 885 tarihleri arasında hükümdarlık yapmıştır.Tevrat'ta bir asker olan Zimri tarafından öldürüldüğünü ve yerine kral olarak kendisinin geçtiği anlatılır.

Gad (Beni İsrail)

Gad (İbranice: גד, Şans) Tekvin'e göre Yakup'un yedinci ve cariyesi Zilpa 'nın ilk oğluydu; Gad kabilesinin kurucusuydu. Zilpa'nın cariye oluşu bazı dinadamlarınca Gad'ın İsrailoğulları'nın orijinal kabilelerinden olmayışına dair bir metafordur. Tora, Gad'ın anlamının "bölme/payda" kökünden geldiğini ve "şans/uğur" anlamına geldiğini anlatır. Fakat bazı dinbilimcilere göre Gad ismini, kabilenin ibadet ettiği semitik bir şans tanrısı olan Gad'dan almıştır. Yeşaya kitabına göre M.Ö. 6. yüzyılda bazı İbranilerin kısmet tanrısına taptığı anlatılır.Zilpa'nın cariye oluşu nedeniyle ondan gelen Gad'ın ana İsrailoğulları'ndan olmayışı teorileri vardır. Bu teoriye inananlar Gad' ın kuzeye doğru hareket eden göçebe bir kabile olduğunu düşünür.Klasik rabinik edebiyata göre Gad 10 Heşvan'da doğmuş ve 125 yıl yaşamıştır.

Haşmonayim Hanedanı

Haşmonayim (Hasmonean) hanedanı (İbranice חשמונאים, Haşmonayim, Audio)) (MÖ 140-MÖ 37) , yılları arasında yaşayan bağımsız bir Yahudi devleti olan İsrail Haşmonayim Krallığını yöneten hanedandı. Haşmonayim hanedanı, Şimon Makkabi liderliğinde, MÖ 165'teki Makkabi İsyanı sırasında Selevkos İmparatorluğu ordusunu yenen kardeşi Yehuda Makkabi'den yirmi yıl sonra kuruldu. Haşmonayim Krallığı MÖ 37'de Hirodes tarafından ele geçirilene kadar 103 sene sürdü. Bundan sonra bile kendi itibarının sürmesi için bir Haşmonayim prensesi olan Mariamme ile evlendi.

I. Aristobulus

I. Yehuda Aristobulus (iktidarı: MÖ 104–103), kendinden önce gelen lider Yohanan Hurkanus'un beş oğlundan biri olup İbrani Haşmonayim hanedanlığında kendisine "kral" diyen ilk hükümdardır. Josephus, Aristobulus için 481 yıldan sonra "başına taç takan" ilk Yahudi der. Yahudi geleneğine göre sadece Yehuda kabilesinden olan Davud hanedanlığına bağlı kişiler İsrail'in kralı olabilir bu nedenle Aristobulus ve ardılları için "nasi" yani "başkan" denir.

Yohanan Hurkanus'un vasiyetine göre karısı devletten ve oğlu Aristobulus başrahiplikten sorumlu olmalıydı. Fakat, kardeşi Antigonus'un desteğiyle tahta geçip annesini ve diğer üç kardeşini hapse attı. Babası gibi kendisi de Sadukiydi ve Yahudi kimliğini erozyona uğrattı. Aristobulus'un hakimiyeti döneminde Yahudi cemaati veya konseyinin adı "Hever haYehudim", yani Yunanca adıyla Sanhedrin oldu. 'Yahudi cemaati' kimliğini paralara basmasına rağmen Yunanca konuşulmaya başlandı. Diğer liderler gibi Aristobulus da olası entrika şüphesiyle yaşıyordu. Aristobulus hastalık belirtileri göstermeye başlayınca karısı Kraliçe Şelomtzion Antigonus'a tuzak kurdu. Kralı, önce kardeşinin zorla tahta geçeceği konusunda ikna etti. Ardından Antiogus'a kralın kendisini zırhlarını giymiş bir şekilde karşısında görmek istediğini ve krala da kardeşini zırhlarını giyinip onu öldürmek için yola çıktığını söyledi. Antigonus tahta ulaşamadan öldürüldü. Birkaç gün sonra hastalığı nedeniyle Aristobulus iç kanamadan öldü. Kraliçe, en genç kardeş olan Aleksander Yanay'ı hapisten çıkartıp tahta geçirdi.

II. Hurkanus

II. Hurkanus, MÖ 1. yüzyılda Haşmonayim hanedanlığına bağlı başrahip ve Yahudiye kralıydı.

Menaşe kabilesi

Menaşe kabilesi (İbranice: מְנַשֶּׁה, Menaşe; Anlam: Unutturan), Tora'da adı geçen On İki İsrail Kabilesi'nden biridir. Efraim kabilesi ile birlikte Yosef Hanedanlığını oluştururlar.

Menaşe kabilesi toprakları Şeria Nehri tarafından ikiye bölünmüş neredeyse birbirinden kopuk iki parça toprak şeklinde yer alıyordu. Bu iki yarımı birbirine bağlayan nokta Batı Menaşe'nin kuzeydoğu köşesiyle Doğu Menaşe'nin güneybatı köşesiydi. Batı Menaşe, Kenan torpaklarının ortasında bulunan Efraim kabilesinin kuzeyinde, Şeria Nehriyle Akdeniz'in arasında, İssakar kabilesi'nin güneyinde yer alıyordu. Doğu Menaşe ise, Gad kabilesinin kuzeyinde, Hermon Dağı'nın güneyinde yer alıyordu. Kenan topraklarında ender bulunan su yataklarının bölgedeki varlığı bu toprakları önemli kılıyordu. Ayrıca iki önemli dağ geçiti bu toprakların içinde bulunuyordu.

Naftali (Beni İsrail)

Tekvin'e göre Naftali (İbranice: נַפְתָּלִי, Anlam:Çabam, Mücadelem), Yakup'un altıncı ve cariyesi Bila'nın ikinci oğluydu; Naftali kabilesinin kurucusuydu. Bazı görüşe göre Naftali kabilesi orijinal İsrailoğulları'ndan olmayıp sonradan katılmıştır ve bu sebeple bir "cariye"den doğmuştur.

Süleyman

Süleyman (Arapça: سليمان, sulaymān; İbranice: שלמה, Şlomo veya Şelomo; Latince: Salomone, Yunanca: Σολωμών, İngilizce: Solomon, Fransızca: Salomon, Almanca: Salomo), Kral Davut ile Batşeba'nın oğlu ve İsrail Krallığı'nın üçüncü (1. Talut, 2. Davut) kralı. Kudüs kentindeki büyük tapınağı inşa etmiştir. Kur'an'da nebi (peygamber) olarak zikredilir. Hristiyan inancında yasa koyucu ve kral olarak saygı görür.

Musevi Kutsal Kitabı'nın Ezgiler Ezgisi, Vaiz ve Özdeyişler kitapları Süleyman tarafından yazılmış kabul edilir. Din dışı tarihte, Süleyman'ın MÖ 970 - 928 yıllarında kral olduğu kabul edilir.

İbranice שלמ kökünden gelen Şlomo adı, kelime anlamıyla "Barış Yapan" demektir. Arapça selim, selamet ve islam sözcükleriyle kökdeştir.

Yahudiye

Yahudiye veya Yehuda (İbranice: התקופה הרומית בארץ ישראל, Yahudi Almancası: רוימישע צייַט אין ישראל) Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti idi. Zamanla genişleyerek Filistin'i de içine aldı. Bar Kohba İsyanı'nından sonra ismi Suriye Filistini olarak değiştirildi.

Yehuda kabilesi

Yehuda Kabilesi (İbranice:יְהוּדָה, Yehuda, Anlam: övmek / şükretmek), Eski Ahit'e göre On İki İsrail Kabilesi'nden biridir.

M.Ö. 1200'lü yıllarda Kenan topraklarının fethinden sonra Yeşu bu toprakları on iki kabile arasında bölüştürdü.

Yosef kabilesi

Yosef kabilesi Tora'da adı geçen On İki İsrail Kabilesi'nden biridir. Efraim ve Menaşe kabileleri birlikte Yosef kabilesini oluşturur. Yosef'in oğulları Efraim ve Menaşe'nin soyundan gelenler kendi kabilelerini oluşturduğundan bu iki kabileye birlikte Yosef'in evi (Beyt Yosef, בית יוסף) denir.

İkinci İsrail Krallığı Asurlular tarafından yıkılınca bu devlet içindeki Efraim kabilesi ve Menaşe kabilesi kayıplara karışıp tarih sayfalarından silindi. Modern günümüzdeki bazı halklar kendilerinin Yosef'in soyundan geldiğine inanır; örneğin: Samaritler, Parsim vb. (bkz Kayıp On Kabile)

Zebulun kabilesi

Zebulun kabilesi (İbranice: זְבוּלֻן / זְבוּלֹן, Zevulun / Zevulon, Anlam:Yerleşim), Tora'da adı geçen On İki İsrail Kabilesi'nden biridir.

MÖ 1200'lü yıllarda Kenan topraklarının fethinden sonra Yeşu bu toprakları on iki kabile arasında bölüştürdü. Celile'nin güney ucunda kalır. Akdeniz ve Taberiye Gölü arasında bulunan bu topraklar İssakar kabilesine komşudur. Kuzeybatısında Aşer kabilesi ve kuzeydoğusunda Naftali kabilesi bulunur.

Zekeriya (İsrail)

Zechariah (Zekeriya; İbranice: זכריה, Latince: Zacharias), Anlam:"Tanrı tarafından hatırlanan") Jeroboam II'nin oğlu ve İsrail'in kralıydı.

Yehuda Kralı Uzziah'ın otuz sekizinci yılında başa geçti. William F. Albright'a göre MÖ 746 - MÖ 745 arası, E. R. Thiele'ye göre ise MÖ 753 - MÖ 752 yılları arası hükümdarlık yaptı.Tanah'ın Krallar kitabında hikâyesi kısaca anlatılır. Şallum onu öldürüp yerine geçene kadar sadece altı ay krallık yaptı. Tanah'ta öngörülen Jehu'nun dört nesillik hanedanlığı da son bulmuş oldu.

İsrail ve Yahudiye Kralları
Birleşik Monarşi
İsrail Krallığı
Yehuda Krallığı
Haşmonayim hanedanlığı
Herod hanedanlığı
Bar Kohba hanedanlığı

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.