David Ricardo

David Ricardo, (18 Nisan 1772 - 11 Eylül 1823) İngiliz politik iktisatçı. Klasik iktisatçıların en etkili ve önemli isimlerinden birisidir.

David Ricardo
Portrait of David Ricardo by Thomas Phillips
Thomas Phillips tarafından yapılmış portresi
Tam adı David Ricardo
Doğumu 18 Nisan 1772
Londra İngiltere
Ölümü 11 Eylül 1823 (51 yaşında)
Gatcombe Park, Gloucestershire, İngiltere
Okulu Klasik iktisat

Hayatı

Ricardo, Hollanda asıllı Yahudi bir ailenin 17 çocuğundan üçüncüsü olarak 18 Nisan 1772'de Londra'da doğdu. Hollanda'daki kısa bir eğitim döneminden sonra, 14 yaşında, borsa simsarı olan babasından banka ve kambiyo işlerinin inceliklerini öğrenmeye başlamıştır. Ayrıca bir dönem East India Company'de çalışmıştır

Fakat hayatına bir borsacı olarak devam etmemiştir, Adam Smith'in "Ulusların Zenginliği" isimli eseriyle tanışması onda iktisata karşı bir ilgi uyandırmış sonunda borsayı bırakıp ekonomi ve siyasetle uğraşmaya başlamıştır. Borsa ile ilgilendiği dönemde iyi bir mal varlığına da sahip olmuştur.

1817 senesinde kendisine ün kazandıran eseri "Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri"ni yayımlamıştır. 1819'da İngiliz parlamentosuna girer.

Diğer klasik iktisatçılar gibi Ricardo da hep uluslararası ticarette her türlü müdahaleyi reddetmiştir. Dış ticarette geliştirdiği "Mukayeseli Üstünlükler Teorisi" büyük ilgi uyandırmıştır. Ricardo, James Mill'in yakın arkadaşlarındandı. Jeremy Bentham ve Thomas Malthus da arkadaşlarındandır. 51 yaşında Gatcombe Park'ta ölmüştür.

Düşüncesi

Ricardo - Opere, 1852 - 5181784
Works, 1852

Ricardo'nun en önemli ve ünlü eseri "Politik İktisadın ve Vergilendirmenin İlkeleri"dir. Ricardo, eserine değer kavramını açıklayarak başlar. Ricardo'nun, özel olarak, değerden kastı piyasada alınıp satılan metaların değeridir. Ricardo'ya göre bir malın, birbaşka deyişle metanın, değerini, o metanın üretiminde kullanılan emek miktarı belirler. Ricardo'nun bu teorisi iktisat literatüründe Emek Değer Teorisi olarak adlandırılır ve Karl Marx'ın artı değer kavramının da özünü oluşturur.

Ricardo'ya göre temel malların bir fiyatı olduğu gibi emeğin de, bir fiyatı, yani ücreti, vardır ve bu ücreti belirleyen temel faktör, işçinin kendini geçimini sağlayabileceği ve kendi neslini herhangi bir artma ve azalma olmaksızın sürüdürebileceği ücret düzeyidir. Bu anlamda da ücretleri gıdaların ve temel ihtiyaçların fiyatı belirler. Bu kavram Geçimlik Ücret Teorisi (Subsistence Theory of Wages) olarak adlandırılır. Bu kavram, sosyalistler tarafından, toplumu yoksulluğa mahkûm ettiği gerekçesi ile eleştirilmektedir.

Ricardo, adı geçen eserinde "Mukayeseli Maliyetler Teorisi"ni (Mukayeseli Üstünlük - Comparative Advantage) de ileri sürmüştür.

Ricardo ayrıca paranın miktar kuramı(sağlam para teorisi),emek değer teorisi,ücretlerin tunç kanunu,azalan verimler kanunu ve rant teorisini savunur. Ricardo, nüfus artarken işlenebilir toprak miktarının nüfustan da öte arttırılması gerektiğini söylemiştir. Ama nüfus arttıkça tarımsal gıda talebi artacak, insanlar yeni tarım alanları ekmeye yeltenecek bu da verimsiz toprak işlenmesine yol açacaktı. Böylelikle tahıl üretim maliyeti de artacaktı. Tabii ki bu da tahıl satış fiyatlarını ve rantları da arttıracaktı. Peki bu rant kime gidecekti? Büyük çoğunluğu toprak sahiplerine gidecekti. İşte toprak sahiplerinin elde ettiği bu ranta saldırıda bulunmuştu. Bu bir 'haksız kazançtır' demiştir. Soyut matematiksel anlayışı iktisada sokan adamdır. Bu tümdengelimci metottur. Ekonometri denilen iktisat branşının kurucusudur.

Türkçeye çevrilmiş eserleri

Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri (On the Principles of Political Economy and Taxation), Belge Yayınları, Çev: Tayfun Ertan, 1.Basım, Ekim 1997.

Dış bağlantılar

Artı değer

Artı-değer kavramı Marks'tan önce keşfedilmiş ve zaten kullanılan bir kavramdır. Genel anlamda, gerekli-zorunlu olandan daha fazlasının üretilmesi anlamındadır. Klasik iktisatçılar olarak bilinen Adam Smith ve David Ricardo gibi isimlerde bu kavramın kullanımda olduğu görülür. Ancak Marx'a gelindiğinde, bütün klasik iktisadın kavramlarına yapıldığı gibi bu kavramda da tamamen başka bir yol izlenmeye başlandığı görülür. Nitekim Marks, bu klasik iktisatçılara olan borcunu reddetmemekle birlikte onların neden ve nasıl burjuva düşünüş biçimi içinde kaldıklarını açıklar ve buna bağlı olarak ekonomi-politiğin kapitalist sistemin bir ögesi olarak kaldığını belirtir.

Bu bakımdan Marks, belli bir andan itibaren yoğun olarak Ekonomi-politiğin Eleştirisi'ne yönelir. Çünkü iktisat üzerinden tüm bir kapitalist toplumsal yapının temel öğeleri analiz edilebilir ve ortaya konulabilir. Marx'a göre, kapitalist ekonominin temel düzenleyici ilkesi, "emek-değer yasası"dır; bunun anlamı ise, toplumun temelini oluşturan ögenin canlı emek gücü olmasıdır. Artı-değer burada, başkaları tarafından el konulmak üzere, emek gücünün gerekli-zorunlu-ürünün ötesinde, belirli bir ücret ile satın alınarak fazla üretim yapmasıdır. İşçi, belli bir ücret karşılığında, emek gücünü satabiliyor olmak için, artı-ürün ya da artı-değer üretmek durumundadır.

İşçiye, yalnızca yaşaması (çünkü ertesi gün yine çalışacak birine ihtiyaç vardır) için gerekli olan ürün verilir, artı-değere ise elkonulur. Dolayısıyla, artı-değerin nasil üretildiği, kimler tarafından nasıl el konulduğu, ve sonra neye dönüştüğü meselesi, belli bir anda belirli bir toplumsal yapının niteliğini gösterir.

Gerekli olan ürün ya da üretimin fazlası anlamında artı-değer kavramı, Marks'ın bu ekonomi-politik elestirişinin ana noktalarından birisidir. "Artı-değer Teorileri" başlıklı bölüm, "Ekonomi-politigin Eleştirisine Katkı" adlı kapsamlı çalışmanın merkezi bir bölümüdür. Marx burada ve Kapital ciltlerinde artı-değer kavramının açılımlarını yapar, birçok matematiksel formülasyon geliştirir ve kullanır; ayrıca çeşitli altbaşlıklarla emek süreci ile artı-değer üretim süreci ayrımını, artı-değer oranının hesaplanmasinı, nispî artı-değer ile mutlak artı-değerin ayrımını vb. ortaya koyar.

Devlet kapitalizmi

Devlet kapitalizmi, ticari birimlerin ücretli emeğin sisteme dahili ve merkezi yönetim anlayışıyla devlet tarafından kapitalist bir şekilde yönetildiği ve üretim araçlarının organize edildiği ekonomik sistemleri ifade eden bir kavramdır.

Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı

Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı (Almanca: Kritik der Politischen Ökonomie) Karl Marx tarafından yazılmış ve ilk kez 1859 tarihinde yayımlanmıştır. Kitap, esas olarak Adam Smith (1723–90) ve David Ricardo (1772–1823) gibi bugün klasik ekonomistler olarak kabul edilen o dönemde kapitalizmin önde gelen teorisyenlerinin eserlerinin eleştirilmesi ile hazırlanmış bir kapitalizm incelemesidir.

Ekonomik düşünce tarihi

İktisadi düşünce tarihi ilk çağdan günümüze kadar siyasi iktisat ve iktisat konusundaki farklı düşünürlerle ve teorilerle ilgilenir. İktisadi düşünce tarihi farklı birçok İktisadi düşünce okullarını kapsar. Yunan düşünür Aristoteles para kazanma sanatını ve mülkiyetin devlet tarafından mı yoksa özel yoldan mı olması gerektiğini sorgulamıştır. Orta çağ zamanlarında ise Thomas Aquinas ürünlerin adil bir fiyata satılmasının ahlaki bir zorunluluk olduğunu söylemiştir.

İngiliz düşünür Adam Smith'in tezi The Wealth of Nations (1776)'den çoğu kez modern iktisadın temeli olarak bahsetmiştir. Adam Smith'in fikirlerinin büyük bir kısmının temelini özellikle 18. yüzyıldaki Fizyokratlardan edindiği fiziksel güç oluşturur. The Wealth of Nations kitabında Sanayi Devrimi zamanındaki büyük değişimlerin iktisat alanında olduğu görülür. Smith'den sonra Rev. Thomas Malthus, Jean-Baptiste Say, David Ricardo ve John Stuart Mill Klasik iktisatçılar olarak devam ettiler. Onlar toprak sahibi, kapitalist ve işçi sınıfına dahil olanların olanaklarını, milli gelir dağılımını ve bunların uluslararası ticarete ve nüfusa etkisini incelediler. Londra'da Karl Marx kapitalist sistemi insanları sömürücü ve yabancılaştırıcı olarak tanımladı ve eleştirdi. 1870'lerde neoklasik iktisat girişimleri tavan noktasına ulaştı, matematiksel ve bilimsel tabanda kaideci politikaların üzerine çıktı.

Ekonomik liberalizm

Ekonomik liberalizm, ekonominin bireyci hatlarla örgütlenmesini ve ekonomik kararların bireyler tarafından alınmasını ifade eder. Kavram, farklı ekonomi politikalarından oluşmakla birlikte her zaman piyasa ekonomisine ve üretim araçlarında özel mülkiyete destek içerir. Genellikle refah kapitalizmi, devlet kapitalizmi veya karma ekonomiler gibi kapitalizmin alternatif formları lehine konumda bulunan sosyal liberalizm ve sosyal demokrasi gibi ideolojilerle bağdaşmaz. Serbest ticaret ve açık pazarlara sunduğu destek sebebiyle korumacılık ile de çelişen ekonomik liberalizm, tarihte merkantilizm ve feodalizme karşı bir tepki şeklinde doğmuştur.

Tarihsel süreçte kavram, laissez faire görüşünü de kapsayan klasik liberalizmin ekonomik bileşenini ifade etmede kullanılmıştır. Devlet müdahalesini baskın işletmelerin çıkarlarına hizmet edeceği, onların lehine piyasayı bozacağı ve dolayısıyla verimsiz sonuçlar doğuracağı gerekçesiyle reddeder. Destekçileri herkesin devlet tarafından yönlendirmesi, yönetilmesi yerine kendi ekonomik kararlarını almasının sonucunda giderek artan refahla uyumlu daha eşit bir toplum oluşacağına inanır. Günümüzde kavram; klasik liberalizm, neoliberalizm, liberteryenizm ve mali muhafazakarlık gibi bazı muhafazakar okullarla ilişkilidir.

Ekonomistler listesi

Bu sayfada tanınmış iktisatçıların bir listesi bulunmaktadır.

Emek değer teorisi

Emek-değer teorileri heteredoks ekonomik değer teorileridir. En çok Marksist ekonomiyle anılmakla birlikte Adam Smith ve David Ricardo gibi klasik ekonomi teorisyenlerine de temel oluşturur.

Franz Oppenheimer

Franz Oppenheimer (d. 30 Mart 1864, Berlin - ö. 30 Eylül 1943, Los Angeles), Alman-Yahudi sosyolog ve politik ekonomist.

Devletin sosyolojik temelleri ile ilgili bilimsel çalışmalar yaptı. Freiburg ve Berlin'de tıp eğitimi aldıktan sonra 1886-1895 yılları arasında doktorluk yapmıştır. 1890'dan sonra ise sosyopolitik meseleler ve sosyal ekonomi üzerine yoğunlaşmıştır. İlerleyen zamanda ise Welt am Morgen adlı dergide editörlük yapmaya başlamıştır.

1909'da, David Ricardo ile ilgili teziyle Kiel'de felsefe doktorası programını tamamlamıştır. 1909 - 1917 yılları arasında ise Berlin'de Privatdozent (Almanca konuşulan bazı ülkelerde bulunan üniveristelere ait akademik unvan) olarak görev yapmıştır. Sonrasında ise 2 yıl titularproffesor (unvanını adı ile birlikte kullanma yetkisi olan profesör) olarak çalışmıştır.

1914'te Rus yahudilerin özgürleşmesi için oluşturulan komitenin kurucu ortaklığını yapmıştır.

1919'da, Frankfurt'ta bulunan Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi'nden sosyoloji ve teorik politik ekonomi kürsüsüne çağrı almıştır. Bu aynı zamanda Almanya'daki ilk sosyoloji kürsüsüdür.

1934'ten 1935'e kadar Filistin'de çalıştı, 1936'da Amerikan Sosyoloji Derneği tarafından onursal üyelik verildi. 1938'de Nazi baskısının artmasıyla, öncelikle Tokyo ve Şangay aracılığıyla ABD, Los Angeles'a iltica etmiştir. 1941'de, Amerikan ekonomi ve sosyoloji dergisinin kurucu üyesi olmuştur.

Kapitalizm

Kapitalizm üretim araçlarının özel mülkiyetine ve bunların kâr amacıyla işletilmesine dayanan bir ekonomik sistemdir. Serbest piyasa ekonomisi olarak 16. yüzyılda çıkmıştır. Kapitalizmin merkezindeki özellikler özel mülkiyet, sermaye birikimi, ücretli emek, gönüllü takas, bir fiyat sistemi, ve rekabetçi pazarları içerir. Kapitalist piyasa ekonomisinde, karar verme ve yatırım finansal ve sermaye piyasalarındaki üretim faktörleri sahipleri tarafından belirlenir. Malların fiyatları ve dağıtımı ağırlıklı olarak piyasadaki rekabet tarafından belirlenir.Kapitalist ekonomi pratiği Avrupa'da 16. ve 19. yüzyıllar arasında kurumsallaşmıştır ama bazı niteliklerine İlk Çağ'da da rastlanabilir, Orta Çağ döneminde de tüccar kapitalizminin erken biçimleri ortaya çıkmıştır. Feodalizm sona erdiğinden beri kapitalizm Batı dünyasındaki egemen sistemdir, bütün dünyaya da İngiltere başta olmak üzere Avrupa'dan yayılmıştır.

Kapitalizm tanım özellikleri açısından iki farklı özelliktedir. Bunlardan birincisi, üretimin salt kar amacı güdümlenerek yapıldığı ve bu artı değerin de pazarda satıldığı büyük bir ekonomik sistemin adıdır. Diğer tanım ise kapitalizmin ücretli emeğe dayalı bir ekonomik sistem, bir üretim tarzı olduğu vurgulanır.

Klasik ekonomi

Klasik iktisat; genellikle ilk modern iktisadi düşünce okulu olarak kabul edilir. Adam Smith, Jean-Baptiste Say, David Ricardo ve John Stuart Mill, bu düşünce okulunu geliştiren iktisatçılar arasındadır. Adam Smith'in Ulusların Zenginliği kitabı genellikle klasik iktisadın başlangıcı olarak kabul edilir. Klasik iktisat 19. yüzyılın ortalarına kadar yaygınlığını korumuş, sonrasında neoklasik iktisada yerini bırakmıştır. Klasik iktisadın tanımı tartışmalıdır, özellikle 1830-70 yılları arası ve neoklasik iktisat ile bağlantıları. Klasik iktisat terimi Karl Marx'ın Ricardo iktisadı için bu terimi kullanması nedeniyle yaygınlaşmıştır.

Laissez faire

Laissez faire, sadece mülkiyet haklarını korumayı amaçlayan yeterli düzenlemelerin bulunduğu bir ekonomik ortamda özel taraflar arasındaki alım satım işlemlerinin müdahaleci hükümet kısıtlamaları, tarifeler ve sübvansiyonlardan arındırılmasını ifade eder.Laissez faire, "bırakınız yapsınlar" anlamına gelir. İlk kez Fizyokratlar tarafından "laissez-faire, laissez-passer" (bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler) sloganıyla savunulmuştur.

Ludwig von Mises

Ludwig Heinrich Edler von Mises (d. 29 Eylül 1881 - ö. 10 Ekim 1973) modern liberteryenizm hareketinde büyük etkisi olmuş Avusturyalı eski ekonomist, tarihçi, filozof ve yazardır.

Neoliberalizm

Neoliberalizm, öncelikle laissez-faire ekonomik liberalizmi ile ilişkili 19. yüzyıl fikirlerinin 20. yüzyıldaki yeniden doğuşuna atıfta bulunmaktadır.

1929 Büyük Bunalımının ardından Keynesyen İktisat Okulunun "Müdahaleci Devlet" anlayışı bütün dünyada önem kazanmaya başlamıştır. Keynezyen iktisat politikaları bütün dünyada 1970'li yılların sonlarına değin uygulanmıştır. Bu politikaların bir sonucu olarak devletin ekonomideki rolü ve işlevleri pek çok ülkede genişlemiştir. Devletin büyümesinin ortaya çıkardığı yeni sorunlar (kronik bütçe açıkları, yüksek vergi yükü, enflasyon vb.) iktisatçıları birtakım yeni çözüm arayışlarına yöneltmiştir. 1960'lı yıllar ve özellikle 1970'li yılların başlarından itibaren klasik liberalizmin temel ilkelerini savunan çağdaş liberal düşünce okulları akademik ve politik çevrelerde seslerini duyurmaya başlamıştır.

Refah kapitalizmi

Refah kapitalizmi, kapsamlı refah politikalarının dahil edildiği kapitalist ekonomileri ifade eder. Başka bir anlatımla refah kapitalizmi, bir refah devletinin yasa ve uygumalarıyla geleneksel serbest piyasa ilkelerinin birleşimidir.

Ricardo

Ricardo Pereira: Portekizli kaleci.

David Ricardo Liberal iktisatçı.

Serbest ticaret

Serbest ticaret, ithalatın ve ihracatın genelde devletin müdahalesi olmadan yürütülmesini öngören ekonomi politikasıdır. Serbest ticaret politikası devletin dış ticaret üzerindeki denetiminden ve vergi uygulamasından bütünüyle vazgeçmesi anlamına gelmeyebilir.

Thomas Robert Malthus

Thomas Robert Malthus (d. 13 Şubat 1766 - ö. 23 Aralık 1834) İngiliz nüfus bilimci ve politik iktisat teorisyeni. Karamsar kuramlarıyla ünlenen Malthus, her ne kadar daha çok "Thomas Malthus" olarak anılsa da kendisi "Robert Malthus" olarak tanınmayı daha çok tercih etmiştir.

Ulusal kapitalizm

Ulusal kapitalizm, emek, mal ve sermaye gibi meselelerde düzenleme yapan, bu üç önemli faktörün iç kontrolünü sağlamayı hedefleyerek bir ülkenin ulusal ekonomisini olabildiğince en iyi düzeye çıkarmayı amaçlayan milliyetçi görüşlerin korunması amacını güden ideolojik duruşları tanımlamada kullanılan bir politik terimdir. Ulusal kapitalizm, ekonomik milliyetçilikle ilgilidir.

Uluslararası iktisat

Uluslararası İktisat, biliminin aşağı yukarı iki yüz yıllık bir geçmişi vardır ve bu zaman zarfı içerisinde birçok insan bu bilimin gelişmesi için katkıda bulunmuştur. Bu gelişme sürecinde katkıda bulunmuş birçok değerli iktisatçı vardır. Bunlardan en önemlileri: Adam Smith, John Stuart, Alfred Marshall, David Ricardo, Jacop Viner, Paul Samuelson, Eli Hecksler, Bertil Ohlin'dir.

İktisat'ın bir dalıdır ve iki altdisiplini vardır.

uluslararası ilişkilerde önemlidir buna bağlı olarak da insanların ne kadar ülke dışı yapmış oldukları ticaretler belirlenmiştir.

Uluslararası ticaret, ülkeler arasındaki mal ve hizmet ticaretini inceler.

Uluslararası finans, ülkeler arasındaki para ve sermaye ticaretini inceler.

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.