Brezilya

Koordinatlar: 15°45′G 47°57′B / 15.75°G 47.95°B

Brezilya
República Federativa do Brasil
Brezilya Federal Cumhuriyeti
Brezilya arması
Arma
Slogan
Ordem e Progresso
"Düzen ve İlerlemek"
Brezilya haritadaki konumu
Başkent Brasília
En büyük São Paulo
Resmî diller Portekizce
Etnik gruplar

47,73% Beyaz

43,13 % Kahverengi

7.61% Siyah

1.09% Asyalı

0.43% Kızılderili
Hükûmet Federal başkanlık cumhuriyeti
• Başkan
Jair Bolsonaro
Tarihçe  
• İlan
7 Eylül 1822
• Tanınması
29 Ağustos 1825
• Cumhuriyet
15 Kasım 1889
Yüzölçümü
• Total
8.515.767 km2 (3.287.956 sq mi) (5..)
• Su (%)
0.65
Nüfus
• 2016 tahminî
206,440,850[1] (5..)
• Yoğunluk
238/km2 (616,4/sq mi) (190..)
GSYİH (SAGP) 2016 tahminî
• Toplam
$3.101 trilyon (7..)
• Kişi başına
$15,048[2] (77..)
GSYİH (nominal) 2016 tahminî
• Toplam
$1.534 trilyon (9..)
• Kişi başına
$7,447[2] (69..)
Gini (2014)  51.5[3]
yüksek
İGE (2014) artış 0.755[4]
yüksek · 75..
Para birimi Real (R$) (BRL)
Zaman dilimi UTC-2 ila -5 (BRT)
• Yaz (YSU)
UTC-2 ila -5 (BRST)
Tarih formatı gg/aa/yyyy (CE)
Trafik akışı sağ
Telefon kodu +55
İnternet alan adı .br

Brezilya (Portekizce: Brasil) ya da resmî adıyla Brezilya Federal Cumhuriyeti (Portekizce:  República Federativa do Brasil ), Güney Amerika'da yer alan, kıtanın en büyük ve en kalabalık ülkesidir. Uzun bir Atlas Okyanusu kıyısı vardır. Komşuları, güneyden kuzeye: Uruguay, Arjantin, Paraguay, Bolivya, Peru, Kolombiya, Venezuela, Guyana, Surinam, Fransız Guyanası'dır. (Ekvador ve Şili hariç tüm Güney Amerika ülkeleriyle komşudur.)

Brezilya Bayrağında renkler, ormanları ve madenleri değil eskiden görev yapmış Kraliyet ailelerini simgeler.

Tarihçe

21 Nisan 1500 tarihinde Portekizli bir gemici olan Pedro Alveras Cabral, Hindistan'a gittiği düşüncesiyle Güney Amerika'ya ayak bastı ve ülkeyi Portekiz kralı adına zaptettiğini ilan etti. 1530 yıllarında Martin Alfonso de Sousa liderliğindeki bir keşif gezisi esnasında, stratejik noktalar olan yerlere, Rio de Janerio ile bir yıl sonra da bugünkü Santos şehrinin banliyosü olan Sao Vicente şehirlerini kurdular.

Salvador-CCBY10
Eski adı Bahia olan Salvador 1549'da kuruldu ve 1763'e kadar Brezilya'nın başkenti oldu.

Piratiningo şehri de 1532 yılında Sao Vicente yakınlarında yüksek bir bölgede kuruldu. Portekizlilerin İspanya hâkimiyetine girdiği 1580'den 1640 tarihine kadar Brezilya bir İspanya sömürgesi oldu. 1640'ta Portekizliler Brezilya'yı tekrar ele geçirdiler. Hükumet merkezi 1763'te Salvador'dan Rio de Janeiro'ya taşındı. Zira burası coğrafi ve stratejik bakımdan merkez olmaya daha uygundu.

1698 yılında Sao Paulo'da bol miktarda altın bulundu. Daha sonra iç kesimlere Amazon havzasına yapılan keşif gezileri sonucu altından başka madenler de bulundu. Bölgede çeşitli feodal gruplar ortaya çıktıysa da fazla yaşamayıp yeniden birlik sağlandı.

1572 yılında Brezilya'yı yönetim bakımından Salvador ve Rio de Janerio'dan ibaret olmak üzere ikiye ayıran sistem, 17. yüzyıl çeyreğine kadar devam etti. 16 ile 17. yüzyılda İspanyollar, İngilizler, Fransızlar ve Almanlar zaman zaman bu bölgeyi ele geçirmek istedilerse de muvaffak olamadılar. 1807'de Portekiz'in Napolyon Bonapart tarafından işgal edilmesi üzerine kral ailesi ve devletin bazı ileri gelenleri Brezilya'ya kaçtılar ve ertesi sene hükumet merkezini Rio de Janerio'da kurdular.

Christ on Corcovado mountain
Kurtarıcı İsa heykeli, Rio de Janeiro. 7 Temmuz 2007 tarihinde Dünyanın Yeni Yedi Harikası'ndan biri olarak seçilmiştir.

Bu esnada Brezilya'nın nüfusu 2.500.000 olup bunun 400.000'i beyaz 1.300.000 siyahi ve 800.000'ini yerli halk teşkil ediyordu. Zenciler büyük şekerkamışı çiftliklerinde ve madenlerde çalıştırılmak üzere 1538 yılında Afrika'dan köle olarak getirilmişlerdi. 1819'da Napolyon'un Avrupa devletlerine yenilmesi üzerine Portekiz Kralı VI. João, oğlu Dom Pedro'yu, Brezilya Genel Valisi bırakarak Portekiz'e geri döndü.

Congresso do Brasil
Brezilya Ulusal Kongresi; Brasília, Brezilya'nın başkentidir. 1956-1960 yılları arasında inşâ edilmiştir. Şehir planlamacısı Lúcio Costa ile baş mimar Oscar Niemeyer'in öncülüğünde tasarlanmış ve ve 3,5 yıl gibi kısa bir sürede tamamlandıktan sonra Rio de Janeiro'dan sonra ülkenin yeni başkenti yapılmıştır.

1822'de Portekiz parlamentosu ilk koloni statüsüne geri dönmek isteyince, Brezilyalılar, Dom Pedro Jose Boni Facia de Andrada Silvan'ın liderliğinde bağımsızlık hareketlerini başlattılar ve 7 Eylül 1822'de bağımsızlıklarını ilan ettiler. Kurulan Brezilya İmparatorluğu 1824'te liberal bir anayasa kabul etti. Düzensiz savaşlardan sonra Portekizliler Brezilya'nın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kaldılar. Brezilya İmparatorluğu 1889 yılına kadar sürmüştür.

Latin Amerika'da uzun süre krallıkla idare edilen tek ülke Brezilya idi. 1831 yılında Dom Pedro, oğlu İkinci Dom Pedro'ya tahtı terk etmek zorunda bırakıldı. İkinci Dom Pedro zamanında modern Brezilya'nın temelleri atıldı. 1888'de 800.000 köylüye hürriyet verildi. 1889'da kansız bir darbe ile krallık idaresi yıkılarak cumhuriyet idaresi kuruldu. 15 Kasım 1889'da yapılan askerî darbeyle İmparator II. Pedro iktidardan indirilip 1822'den beri monarşiyle yönetilen ülkede cumhuriyet ilan edildi ve darbenin lideri Manuel Deodoro da Fonseca ülkenin ilk cumhurbaşkanı oldu.[5] 1914'te siyasi birliği temin eden Brezilya, bütün dünya ülkeleri tarafından tanındı.

Coğrafya

Brazil topo
Brezilya'nın topografik haritası.

Brezilya, Güney Amerika'nın doğu kıyısı boyunca geniş bir alanı kaplar ve Uruguay ile güneydeki kara sınırlarını paylaşan kıtanın iç kısımlarını içerir; Güneybatıda Arjantin ve Paraguay; Bolivya ve Peru batıda; Kuzeybatıya Kolombiya; ve Venezuela, Guyana, Surinam ve Fransa (Fransız Guyanası'nın Fransız denizaşırı bölgesi) kuzeye. Ekvador ve Şili hariç her Güney Amerika ülkesiyle bir sınır paylaşıyor. Ayrıca Fernando de Noronha, Rocas Atolü, Saint Peter ve Paul Rocks, Trindade ve Martim Vaz gibi bir dizi okyanusa ait takımadalar da kapsıyor. Boyutu, rahatlama, iklim ve doğal kaynaklar Brezilya'yı coğrafi olarak farklı kılar.[6] Atlantik adaları dahil olmak üzere Brezilya, enlemleri 6 ° ve 34 ° C, boylamları ise 28 ° ve 74 ° W arasındadır.

Brezilya, dünyanın beşinci en büyük ülkesi ve Amerika'nın en büyük üçüncü ülkesi olup, toplam 55.545 km² (21.411 sq mi) su olmak üzere toplam 8.515.767.049 km² (3.287.956 metrekare) 'dir.[7] Dört zaman dilimini kapsar; Amazonas eyaletinin Acre eyaleti ve batı kısmının bir kısmını UTC - 5'ten batı eyaletlerindeki UTC - 4'e, doğu eyaletlerindeki UTC - 3'e ve Atlantik adalarındaki UTC - 2'ye kadar.[8]

Brezilya, dünyada ekvator ve Oğlak Tropik'i üzerinde çalışan tek ülkedir. Aynı zamanda tropiklerin içinde ve dışında bitişik topraklara sahip tek ülkedir. Brezilya topografyası da çeşitlidir ve tepeler, dağlar, ovalar, yaylalar ve ovalar içerir. Arazinin çoğu, 200 metre (660 ft) ile 800 metre (2.600 ft) yükseklik arasındadır.[9] Ana yayla bölgesi, ülkenin güney yarısının çoğunu kaplar.[9] Platon'un kuzeybatı kısımları, alçak, yuvarlak tepelerle kırılan geniş, engebeli araziden oluşmaktadır.[9]

Güneydoğu kesimi daha sağlamdır, karmaşık sırtlar ve dağ silsileleri 1.200 metreye (3,900 ft) kadar yükselir.[9] Bu aralıklar Mantiqueira ve Espinhaço dağları ve Serra do Mar içerir.[9] Kuzeyde, Guiana Yaylaları, güneyde Venezüella'daki Orinoco Nehri sistemine, kuzeyden akan nehirlerden Amazon Havzası'na akan nehirleri ayıran büyük bir drenaj bölmesi oluşturur. Brezilya'nın en yüksek noktası 2,994 metrede (9,823 ft) Pico da Neblina'dır ve en alçak olanı Atlantik Okyanusu'dur.

Brezilya, dünyanın en kapsamlı, sekiz büyük drenaj havzasıyla Atlantik'e akan yoğun ve karmaşık bir nehir sistemine sahiptir.[10] Büyük nehirler Amazon (dünyanın ikinci en uzun nehri ve su hacmi bakımından en büyük), Paraná ve Iguaçu (Iguazu Şelaleleri'ni de içeren) ana kolu olan Negro, São Francisco, Xingu, Madeira ve Tapajós'u içerir nehirleri.[10]

İklim

Anavilhanas1
Amazon yağmur ormanları - Doğanın Yedi Harikası - Amazon Havzası'nın çoğunu kaplayan bir yağmur ormanıdır. Amazon ormanları dünyada kalan yağmur ormanlarının yarısından fazlasını oluşturur ve dünyanın en büyük ve en fazla türe sahip olan ormanıdır.

Brezilya'da tropik bir iklim mevcuttur. Yazlar doğu ve kuzey doğu bölgesinde sıcak,kışlar kıyıda 20 dereceye kadar ulaşabilir. Brezilya'nın dağlık arazisinde daha soğuktur. Güney'de nemli ve astropikal bir iklim vardır.

Ay 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Minimum Sıcaklık (°C) 23 23 22 21 19 18 17 18 18 19 20 22
Maksimum sıcaklık (°C) 29 29 28 27 25 24 24 24 24 25 26 28
Nem (%) 76 78 81 80 79 78 77 75 78 77 77 77
Yağmurlu günler 13 11 12 10 20 7 7 7 11 13 13 14

Kültür

Brezilya kültürü, Portekiz İmparatorluğu'yla olan güçlü bağlarından dolayı Portekiz kültüründen türemiştir.[11] Portekizliler, Brezilyalılara Portekizceyi, Roma Katolikliğini, Manueline mimari tarzını tanıtmışlardır. Ancak Brezilya kültürü; Afrika, Kızılderili, Portekiz dışındaki Avrupa ülkelerinin kültürleri ve geleneklerinden de fazlaca etkilenmiştir.[12]

Brezilya kültürünün bazı yönleri, 19 ve 20. yüzyılda, Brezilya'nın güney ve güneydoğu bölümlerinde büyük bir nüfusa ulaşan İtalyan, Alman ve diğer Avrupalı göçmenlerin, ayrıca Japon, Yahudi ve Arap göçmenlerden etkilenmiştir.[13] Yerli Kızılderililer Brezilya'nın dilini ve mutfağını; Afrikalılar ise dilini, mutfağını, müziğini, dansını ve dinini etkilemiştir.[14]

Brezilya Hakkında

Resmî dili Portekizce olan Brezilya’da başkan, milletvekilleri, senatörler, valiler, belediye başkanları, eyalet ve şehir meclisleri üyeleri dört senede bir yapılan seçimlerle belirlenir. 110 milyon seçmenin katıldığı 2002 yılı seçimlerinde tüm bölgelerde elektronik seçim sandıkları kullanılmıştır.

Son ekonomik göstergeler (2008)

Ponte estaiada Octavio Frias - Sao Paulo
São Paulo, ülkenin başlıca sanayi merkezlerinden biridir, Güney Amerika'nın en büyük kentidir.
'JardimBotanico.BotanicalGarden.CuritibaParanaBrasilBrazil
Curitiba, Paraná başkenti, Brezilya beş zengin şehirlerinden biridir. Curitiba Botanik Bahçesi Güney Brezilya'nın gayri resmi sembolüdür.
  • Nüfus: 190.495.4 (milyon)
  • Millî gelir: +4.2 (2007 4. Çeyrek)
  • Sanayi üretimi: +8.5 (2008 Ocak)
  • Enflasyon: +4.6 (2008 Şubat)
  • İşsizlik: 8.0 (2008 Ocak)
  • Ticaret dengesi: +36.5 (2008 Şubat)
  • Cari işlemler dengesi: -1.2 (2008 Ocak)
  • Dolar kuru: 1,68
  • Faiz: 11,18

Nüfusu 1 milyonun üzerinde on üç şehri olan Brezilya’nın en büyük şehirleri São Paulo (11 milyon) ve Rio de Janeiro’dur (6,6 milyon).

ItaipuAerea2AAL
Itaipu barajı (Itaipu Hidroelektrik Santrali, Paraná) - Paraguay ve Brezilya hükümetleri tarafından ortaklaşa yaptırılan dünyanın en büyük hidroelektrik santrallerinden biri - Modern Dünyanın 7 Mühendislik Harikası.

Kişi başına gelirin 13.000 dolar olduğu nüfusunun %81’i Katolik, %18’i Protestan, %1’i ise Müslüman ve Musevidir. Katoliklerden 20 milyon kadarı aynı zamanda Afrika kökenli dinlerin ayinlerine de gitmektedirler.

Brezilya’da 8 senelik zorunlu eğitim devlet okulları tarafından ücretsiz bir şekilde sağlanmaktadır. Bunun yanında, yüksek öğrenim de dahil olmak üzere, devlet okullarının yanı sıra özel okullar da etkinlik göstermektedirler.

Beş kez Dünya şampiyonu olduğu futbolun yanı sıra voleybol, basketbol, tenis, yüzme, plaj voleybolu, sörf, otomobil yarışları ve yelkencilik Brezilya'nın Dünya çapında başarılar elde ettiği spor dallarıdır. Ayrıca Capoeira ve samba, özellikle ülkenin Afrika kökenli kültürünün, bütün dünyada dikkat çektiği folk etkinlikleridir. Dünya Futbolu'na önemli oyuncular katmıştır ve katmaktadır.

Eyaletler

Brazil Labelled Map

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Brazil". IBGE population estimates.
  2. ^ a b "Brazil". International Monetary Fund (IMF). 14 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2016.
  3. ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. 14 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2016.
  4. ^ "2015 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. 18 Eylül 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2015.
  5. ^ Altındiş, Ceyla - NTV Tarih - Sayı 34 - Kasım 2011 - İstanbul 1308-7878
  6. ^ "Land and Resources". Encarta. MSN. 31 October 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 June 2008.
  7. ^ Official Area (In Portuguese) IBGE: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. 8 Ocak 2010'da alındı.
  8. ^ "Hora Legal Brasileira". Observatório Nacional. 8 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2014.
  9. ^ a b c d e "Natural Regions". Encarta. MSN. 31 October 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 June 2008.
  10. ^ a b "Rivers and Lakes". Encarta. MSN. 31 October 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 June 2008.
  11. ^ Teresa A. Meade (2009). A Brief History of Brazil. Infobase Publishing. s. 146. ISBN 978-0-8160-7788-5.
  12. ^ David Levinson (1998). Ethnic Groups Worldwide: A Ready Reference Handbook. Greenwood Publishing Group. s. 325. ISBN 978-1-57356-019-1.
  13. ^ Jeffrey Lesser (2013). Immigration, Ethnicity, and National Identity in Brazil, 1808 to the Present. Cambridge University Press. ss. 150–155. ISBN 978-0-521-19362-7.
  14. ^ Freyre, Gilberto (1986). "The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture". UNESCO. 30 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2008.
1950 FIFA Dünya Kupası

1950 FIFA Dünya Kupası, II. Dünya Savaşı nedeniyle ertelenen fakat 12 yıl aradan sonra tekrar faaliyete geçen Dünya Kupalarının dördüncüsü olan bu turnuva, Brezilya'da, 24 Haziran - 16 Temmuz 1950 tarihlerinde düzenlenmiştir. Brezilya, Temmuz 1946'da FIFA tarafından ev sahibi ülke olarak seçilmiştir. İlk defa "Jules Rimet Kupası" olarak adlandırılan kupayı, son maçta şampiyonluk için beraberliğin bile yettiği ev sahibi Brezilya'yı 2-1 ile yenen Uruguay tarihinde ikinci defa kazanmıştır. Turnuva grup usulü yapılmış ve kupayı kazanan takım final gurubunda en çok puan kazanan takım olmuştur. Final maçı ayrıca, 174.000 civarı seyirciyle Dünya Kupası tarihinin en çok seyirci çeken maçı olarak rekor kırmıştır. İsveç turnuvayı 3. tamamlarken, İspanya da 4. oldu.

Turnuvaya 13 takım katıldı ve maçlar 6 farklı şehirde oynandı. Turnuvaya katılma hakkı kazanan Türkiye ve Hindistan seyahat masraflarından dolayı turnuvadan çekildi.

1958 FIFA Dünya Kupası

1958 FIFA Dünya Kupası, Dünya Kupalarının altıncısı olan bu turnuva, İsveç'te, 8 Haziran - 29 Haziran 1958 tarihlerinde düzenlenmiştir. İsveç, Haziran 1950'de FIFA tarafından ev sahibi ülke olarak seçilmiştir. Bu tarihten sonra, dünya kupası bir daha üst üste iki defa aynı kıtada düzenlenmemiştir. Kupayı, ev sahibi İsveç'i 5-2 ile yenen Brezilya tarihinde ilk defa kazanmıştır. Bu şampiyonluk, Dünya Kupası tarihinde kupanın ilk kez düzenlendiği kıtanın dışına çıkmasını sağlamıştır. (Bu başarı Brezilya tarafından 2002'de, İspanya tarafından da 2010'da tekrarlanmıştır) Şampiyonada, Just Fontaine 13 gol atarak (Ronaldo tarafından daha sonra 15 gol ile kırılacak) "bir Dünya Kupası'nda en çok gol atan futbolcu" rekoruna imza atmıştır. Fransa turunuvayı 3. tamamlarken, Batı Almanya da 4. oldu.

1962 FIFA Dünya Kupası

1962 FIFA Dünya Kupası, Dünya Kupaları'nın 7.si olup, Şili'de 30 Mayıs ile 17 Haziran arasında düzenlenmiştir. 12 yıl aradan sonra tekrar Güney Amerika kıtasında düzenlenen kupayı finalde Çekoslovakya'yı 2-1 yenen Brezilya kazandı. Brezilya bu kupayı 2. kez kazanırken, Çekoslovakya ise finalde 2. kez kaybetti. Ev sahibi Şili 3. olurken, Yugoslavya ise 4. oldu. Deprem felaketlerini saran Şili, Dünya Kupası'yla yeniden ayağa kalkmayı başardı. 16 takımın 4'erli 4 gruba ayrıldığı turnuvada gruplarını ilk iki sırada bitiren takımlar çeyrek finale yükseldi.

Mayıs 1960'ta Dünya Kupası hazırlıkları devam ederken Şili 9.5 şiddetindeki depremle sarsıldı. Maçların oynanacağı stadlar ve tesisler büyük hasar gördü. Organizasyon Komitesi Başkanı Carlos Dittborn Arica, yaşanan felaketlere rağmen dünya kupasının başlama tarihine kadar stadyumları yetiştirme sözü verdi ve bütün olumsuzluklara rağmen Şili, Dünya Kupasını düzenledi.

1970 FIFA Dünya Kupası

1970 FIFA Dünya Kupası, Dünya Kupalarının dokuzuncusu olan bu turnuva, Meksika'da, 31 Mayıs-21 Haziran tarihleri arasında düzenlenmiştir. Meksika Ekim 1964'te FIFA tarafından ev sahibi ülke olarak seçildi. Bu turnuva aynı zamanda Kuzey Amerika kıtasında düzenlenen ilk dünya kupası olmuştur. Bu turnuvanın şampiyonu 21 Haziran günü finalde İtalya'yı 4-1'lik sonuçla geçen Brezilya oldu. Brezilya bu kupayı üçüncü kez kazandı ve Jules Rimet kupasının ebedi sahibi oldu. Efsane futbolculardan biri olarak kabul edilen Pele de 3 kez şampiyon olan ilk futbolcu oldu. Turnuvada Batı Almanya 3., Uruguay da 4. oldu.

1978 FIFA Dünya Kupası

1978 FIFA Dünya Kupası, 11'inci Dünya Kupası olarak Arjantin'de 1 Haziran ve 25 Haziran arasında gerçekleşmişti. Arjantin ev sahibi olarak FIFA tarafından Haziran 1966'da seçilmişti. 1978 Dünya Kupası'nı Arjantin, finalde Hollanda'dayı uzatma dakikalarında attıkları gollerle 3-1 kazanarak aldı. Bu; Uruguay, İtalya, Batı Almanya ve İngiltere'den sonra kupayı ilk kez kazanan Arjantin, kupayı ev sahibi olarak kazanan 5. ülke oldu. Hollanda ise 2. defa üst üste finalde kaybetti. Turnuvada Brezilya 3., İtalya da 4. oldu.

1994 FIFA Dünya Kupası

1994 FIFA Dünya Kupası, 17 Haziran - 17 Temmuz 1994 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen ve FIFA Dünya Kupalarının 15.si olan futbol organizasyonu. Normal süresi ve uzatmaları 0-0 biten final maçında penaltılar ile İtalya'yı 3-2 ile yenen Brezilya'nın 4. şampiyonluğu ile tamamlandı.

FIFA'nın 1988 yılında turnuvayı düzenlemek için diğer önemli adaylar Brezilya ve Fas'ın önünde ABD'yi tercih etmesi sürpriz olarak nitelendirildi. Özellikle finaller öncesi bu ülkede Latin Amerika'dan göç eden nüfus haricinde halkın futbolla ilgilenmemesi nedeniyle seyirci sıkıntısı olabileceği şeklinde düşünce vardı. Ancak bu düşüncelere rağmen ortalama 69.000 seyirci ortalaması ile 1950'de düzenlenen kupadan beri en yüksek seyirci sayısına ulaşıldı. Toplamda maçları izlemeye giden 3.6 milyona yakın seyirci ile 1998 FIFA Dünya Kupası'ndan itibaren katılımcı ülke sayısı 32'ye çıkmasına rağmen bu sayıya diğer iki turnuvada yaklaşılamadı.

Yunanistan, Nijerya ve Suudi Arabistan'ın katıldıkları ilk FIFA Dünya Kupası olan turnuva, format olarak 1990 FIFA Dünya Kupası ile aynı şekilde düzenlendi: Finallere katılma hakkı kazanan 24 takım dörderli 6 gruba ayrılarak tek devreli lig üsulu maçlar yaptı. Bu maçları ilk iki sırada bitiren ülke takımları direkt son 16'ya kalan 12 takımı oluşturdu. Kalan 4 takım ise bu 6 grupta en iyi puan ve averaja sahip 4 takım arasından seçildi. Gruplardan çıkan 16 takım tek maç üzerinden önceden belli fikstür ile eleme usulü ile maçlarını yaptı.

1998 FIFA Dünya Kupası

1998 FIFA Dünya Kupası 10 Haziran-12 Temmuz 1998 tarihleri arasında Fransa'da düzenlenen futbol organizasyonudur. 12 Temmuz 1998 günü oynanan final maçında Brezilya'yı 3-0 ile yenen ev sahibi millî takım Fransa şampiyon olmuştur.

Fransa Dünya Kupası'nın kazanarak Brezilya, Arjantin, Almanya, İtalya, Uruguay ve İngiltere'den sonra bu turnuvayı kazanan 7. takım olma başarısını göstermiştir.

1994 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen 1994 FIFA Dünya Kupası'ndan sonra turnuvanın formatında değişiklik yapılarak katılımcı ülke sayısı 24'den 32'ye çıkarılmıştır. Böylece 6 gruptan oluşan ve lig usulü oynanan birinci tur maçları 8 gruba çıkarılmıştır. Bu şekilde önceki turnuvalarda en iyi averaja sahip 3. takımlarında gruptan çıkması yerine sadece grupları ilk iki sırada tamamlayan takımların eleme turlarına çıkması kabul edilmiştir.

Kupayı sürpriz bir şekilde 3. bitiren Hırvatistan'ın golcüsü Davor Šuker 6 golle turnuvanın gol kralı olmuştur.

Bu kupa Jamaika, Japonya, Güney Afrika'nın yanı sıra Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin bölünmesiyle Hırvatistan ve Sırbistan-Karadağ'ın katıldığı ilk turnuva olmuştur. Sırbistan-Karadağ, Yugoslavya ismi ile katılmıştır. Adidas Tricolore turnuvanın resmi maç topu olmuştur.

2002 FIFA Dünya Kupası

2002 FIFA Dünya Kupası veya 2002 Dünya Kupası (17. Dünya Kupası), finalleri 31 Mayıs ve 30 Haziran 2002 tarihleri arasında Güney Kore ve Japonya'da gerçekleşmiştir.

Kupayı düzenleyen ülkeler FIFA tarafından Mayıs 1996'da seçilmiştir. İki ülkenin beraber düzenlediği ilk dünya kupasıdır. Ayrıca ilk kez Asya kıtasında düzenlenen bu Dünya Kupası'nı ilk kez finalde karşılaştığı Almanya'yı 2-0 yenen Brezilya kaldırmıştır. Turnuvaya 48 yıl aradan sonra tekrar katılan Şenol Güneş yönetimindeki Türkiye ise hâlen tarihinin en yüksek başarısı olan dünya üçüncülüğü derecesini bu kupada ev sahibi Güney Kore'yi 3-2 ile geçerek elde etmiştir. 1998 Dünya Kupası şampiyonu olarak turnuvaya direkt olarak katılan Fransa ise tek bir galibiyet bile alamadan grup maçlarında yine kendisi gibi favoriler arasındaki Arjantin ve Portekiz'le birlikte elendi. Futbolun önemli ülkeleri olarak gösterilen İtalya ve İspanya, seyircisinin desteğini arkasına alan Hollandalı teknik direktör Guus Hiddink'in yönetimindeki Güney Kore'ye elendiler. Kupada oynanan 64 karşılaşmanın yalnızca 16'sı berabere bitti. Bunlardan 3 maç uzatmaya giderken, 2 maçın sonucunu penaltılar belirledi. Kupa uzatmalarda altın gol sisteminin uygulandığı son turnuvadır.

2014 FIFA Dünya Kupası

2014 FIFA Dünya Kupası, 12 Haziran ile 13 Temmuz 2014 tarihleri arasında Brezilya'da organize edilmiş olan 2. ve Dünya Kupası tarihinde düzenlenmiş yirminci turnuva. Turnuvanın FIFA tarafından Güney Amerika'da düzenlenmesine karar verildikten sonra, 30 Ekim 2007'de oylamaya katılan tek ülke olarak Brezilya'nın ev sahipliği yapması kararlaştırılmış ve 17 Kasım 2007'de FIFA tarafından turnuvaya Brezilya'nın ev sahipliği yapacağı açıklanmıştır. Brezilya 1950 yılından sonra ikinci defa bir Dünya Kupası organizasyonunu düzenledi. 1978 yılında Arjantin'in ev sahipliğinden beri Güney Amerika'da düzenlenen ilk turnuva oldu. Aynı zamanda Brezilya; Meksika, İtalya, Fransa ve Almanya'dan sonra turnuvayı ikinci kez düzenlemiş ülkeler arasına katılmıştır.

31 ülkenin millî takımları Brezilya'daki final turnuvasında mücadele edebilmek için 2011 yılı Haziran ayında başlayan eleme turnuvalarında mücadele etmişlerdir. 15 Ekim 2013 tarihinde eleme grupları tamamlanmış ve katılan ülkeler belli olmuştur. Toplam 64 maç, yeni inşa edilmiş veya modernize edilmiş toplam on iki farklı şehirde bulunan on iki stadyumda oynanmıştır. Turnuva grup maçları ile başlamıştır. 19 Şubat 2013 tarihinde, FIFA, 2014 Dünya Kupası'nda gol çizgisi teknolojisini uygulamaya karar verdiğini açıklamıştır.Ev sahibi ülke ile tüm dünya şampiyonu takımlar, 1930 yılındaki ilk Dünya Kupası'ndan beri (Uruguay, İtalya, Almanya, İngiltere, Arjantin, Fransa ve İspanya) organizasyonda mücadele etme hakkı kazanmışlardır. Son şampiyon İspanya, 2010 FIFA Dünya Kupası Finali'nde Hollanda'yı 1-0 mağlup ederek organizasyondaki ilk şampiyonluğunu kazanmıştır. Güney Amerika'da düzenlenen önceki dört Dünya Kupası'nı da Güney Amerika takımları kazanmıştır.Kupayı 13 Temmuz 2014 tarihinde oynanan final maçında Arjantin'i uzatmalarda 1-0 yenen Almanya kazanarak 4. Dünya Kupası şampiyonluğunu elde etmiştir.

Brezilya millî futbol takımı

Brezilya millî futbol takımı, Dünya'nın en başarılı millî futbol takımlarından biridir. Şu ana kadar yapılan bütün Dünya Kupalarına katılmış tek ülkedir. Katıldığı 20 Dünya Kupası'nda 5 şampiyonluğu vardır. Brezilya millî takımının lakabı "Seleçao" yani seçilmişlerdir. 2010 FIFA Dünya Kupası'nda çeyrek finalde Hollanda'ya 2-1 yenilerek elenmişlerdir. Bu yüzden Brezilya Futbol Federasyonu Dunga'yı görevinden almıştır. 2014 FIFA Dünya Kupası'nda Almanya karşısında uğradıkları 1-7'lik hezimet, ülke genelinde eylemlere neden olmuştur.

CONMEBOL

CONMEBOL (CONfederación sudaMEricana de FútBOL) Güney Amerika Futbol Konfederasyonu Güney Amerika'da futbolu yöneten kuruluştur. Güney Amerika'daki 10 ülkenin bağlı olduğu konfederasyon, Copa Libertadores (Avrupa'da UEFA Şampiyonlar Ligi ayarında) ve Copa Sudamericana (Avrupa'da UEFA Kupası karşılığı) turnuvalarını da düzenler.

Copa América

Copa América CONMEBOL'un düzenlediği Güney Amerika Futbol Şampiyonası'na verilen addır. Normalde 2 senede bir düzenlenir ama gelişen olaylara göre tarihi değişir.

CONMEBOL üyesi olan Arjantin,

Brezilya, Bolivya, Kolombiya, Paraguay,Peru, Şili, Uruguay, Venezuela ve Ekvador'un katıldığı turnuvaya, üye olmayan iki takım daha davet edilir. Böylece turnuva 12 takımla oynanır.

Copa Libertadores

Copa Libertadores, Güney Amerika'da en üst seviye kulüplerin mücadele ettiği futbol turnuvası. Geçtiğimiz yıllarda Meksika takımları da katılmıştır.

Turnuva CONMEBOL tarafından düzenlenmektedir. Güney Amerika'da yapılan en önemli turnuva olması sebebiyle, Avrupa UEFA Şampiyonlar Ligi'ne benzetilir. Günümüzde ana sponsoru Santander nedeniyle, Copa Santander Libertadores olarak isimlendirilmektedir. Copa Santander Libertadores 2011 yılında Konami'nin Santander'in lisans haklarını satın almasıyla ilk kez bir video oyununa katılmıştır.

Turnuvaya katılacak takımlar ülkelerine göre şöyle belirlenmektedir:

Son Şampiyon

5'er Takım: Arjantin, Brezilya

3'er Takım: Bolivya, Şili, Kolombiya, Ekvator, Meksika, Paraguay, Peru, Uruguay, Venezuela

Neymar

Neymar da Silva Santos Júnior (Portekizce telaffuz: [nejˈmaʁ dɐ ˈsiwvɐ ˈsɐ̃tuj ˈʒũɲoʁ]) ya da bilinen adıyla Neymar (d. 5 Şubat 1992, Mogi das Cruzes), Forvet mevkinde görev yapan Brezilyalı futbolcudur. Şu an Ligue 1 ekiplerinden Paris Saint-Germain FC'de 10 numaralı formayı giymektedir.

Portekizce

Portekizce, iki yüz milyon üzerinde insan tarafından ana dil olarak konuşulmaktadır. Dünya üzerinde en yaygın altıncı dildir. Güney Amerika'da yaklaşık 190 milyon (nüfusun %51'i) kişi tarafından, Latin Amerika'da ise nüfusun % 34'ü tarafından konuşulmaktadır. Hint-Avrupa dil ailesinin İtalo-Keltik alt grubunun Romen dilleri koluna bağlıdır. İspanyolcaya çok yakın olmakla birlikte İspanyolca’dan daha yumuşak ve melodiktir. Sözcük hazneleri %70 ortak olsa da, İspanyolcada kullanılmayan burundan seslere Portekizcede çokça rastlanır. Bu sesler aksanlı olduklarında, ã (coração: kalp), õ (corações: kalpler) harfleriyle; aksansız olduğunda ise sözcük sonuna konan m (bem: iyi) harfi ile gösterilir. İtalyanca, Fransızca ve Rumence ile de oldukça benzerlik taşır. Portekizceye en yakın lisan ise İspanya’nın Galiçya bölgesinde konuşulan Galiçyacadır (Gallego). Dünya üzerinde yayılımı 15. ve 16. yüzyılda Portekiz'in sömürgeleştirme sürecinde hız kazanmıştır.

Brezilya ve Portekiz’de konuşulan şiveler telaffuz açısından pek çok farklılık taşısa da, iki ülkede yaşayanlar birbirlerini en ufak bir zorluk olmadan anlayabilirler. Az sayıda da olsa bazı kelimeler iki ülkede değişik biçimde söylenir. Portekiz’de “ananas”, Brezilya’da “abacaxi”dir.

Rivaldo

Rivaldo Vitor Borba Ferreira (d. 19 Nisan 1972, Pernambuco), Brezilyalı eski futbolcudur.

1993-2003 yılları arasında 72 kez Brezilya millî futbol takımı forması giydi. Bu maçlarda rakip kaleye 34 gol attı. 2002 FIFA Dünya Kupası kazanan millî takımın en önemli oyuncularından biriydi. 1999 yılında Dünyada ve Avrupa'da yılın en iyi futbolcusu unvanını aldı.

2007 yılında Olimpiakos takımından ayrılıp AEK takımına transfer olmuştur. 31 Ağustos 2008 tarihinde Özbekistan'ın Bunyodkor kulübüne transfer olmuştur. 2010 yılında Mogi Mirim'e transfer oldu. 2011 yılında ise Brezilya'ın köklü ve güçlü kulüplerinden biri olan São Paulo kulübüne transfer olmuştur. Rivaldo Afrika ülkesi Angola'nın Kabuscorp takımına transfer olarak 13 Ocak 2012'de başkent Luanda'da bir basın toplantısı yaptı ve Kariyerinin bu yeni aşamasında çok mutlu olduğunu twitter'da söyledi. Bu takımda 21 maçta 11 gol kaydetti. Kasım 2012 yılında Kabuscorp'u bıraktı. Ocak 2013 tarihinde, ülkesi Brezilya'nın Seri B takımlarından AD São Caetano'ya transfer oldu. 40 yaşında olmasına rağmen Aralık ayına kadar oynamıştır. 15 Mart 2014 tarihinde Mogi Mirim forması altında profesyonel kariyerini bitirdiğini açıklamıştır.

Ronaldinho

Ronaldo de Assis Moreira (d. 21 Mart 1980), bilinen adıyla Ronaldinho (Portekizce telaffuz: [ʁonawˈdʒĩɲu]) veya Ronaldinho Gaúcho, eski Brezilyalı futbolcudur.

Çoğunlukla ofansif orta saha mevkinde oynadı, zaman zaman forvet ve kanatta görev aldı. Kariyerinin büyük bir bölümünü Avrupa kulüplerinden Paris Saint-Germain, Barcelona ve Milan'da geçirdi, aynı zamanda Brezilya millî futbol takımı içinde oynadı. Ronaldinho, 2 kez FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu ve Ballon d'Or ödülünü kazandı. Çevikliği, hızı, top sürme yeteneği ve top sürmenin püf noktalarını kullanması, röveşata vuruşları, bakmadan verdiği pasları ve serbest vuruşlardaki isabet oranı nedeniyle teknik becerileri ve yaratıcılığıyla ünlüdür.

Ronaldinho profesyonel futbol kariyerine 1998 yılında Grêmio'da başladı. 20 yaşında Paris Saint-Germain sözleşme imzaladı. Daha sonra 2003 yılında Barcelona ile anlaştı. Barcelona'da ki 2. senesinde FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu ödülünü ve La Liga şampiyonluğunu kazandı. Takip eden sezonlarda takımıyla UEFA Şampiyonlar Ligi'ni kazandı, aynı yıl lig şampiyonluğu yaşadı. El Clásico'da attığı iki golle 1983'te Diego Maradona'dan sonra Santiago Bernabéu'da Real Madrid taraftarları tarafından alkışlanan ikinci Barcelona oyuncusu oldu. Ronaldinho, bu dönemde Ballon d'Or'u kazanmasının yanı sıra ikinci kez FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu ödülünü kazandı.

2007-08 sezonunda sakatlık geçirdi, sezon sonunda Milan'a katıldı. 2011 yılında Flamengo ile anlaşarak ülkesine döndü, sonraki sene Atlético Mineiro'ya katıldı. Devam eden yıllarda Meksika kulübü Querétaro FC için oynadı, sonraki sezon ülkesine dönerek Fluminense ile anlaştı. Oyunculuk kariyeri boyunca birçok bireysel ödül kazandı. 3 kez UEFA Yılın Takımı ve FIFA World XI'a seçildi. 2006 yılında UEFA Yılın Futbolcusu ödülünü kazandı ve Pelé tarafından oluşturulan FIFA 100 adı altında dünyanın yaşayan en iyi futbolcularının yer aldığı FIFA 100 listesine seçildi.

Ronaldinho, uluslararası düzeyde Brezilya millî futbol takımı için 97 maça çıktı, 33 gol attı. Ülkesiyle 2 kez Dünya Kupası'na katıldı. 2002 yılında Kore ve Japonya'da düzenlenen 2002 FIFA Dünya Kupası'nda şampiyon oldular, Ronaldo ve Rivaldo ile birlikte hücumda etkili bir performans sergilediler. Turnuvada iki gol attı, İngiltere ile karşılaştıkları çeyrek final mücadelesinde 36 metreden serbest vuruştan gol attı. FIFA Dünya Kupası Turnuva Takımına seçildi. Kaptan olarak 2005 yılında Konfederasyonlar Kupası finalinde Arjantin ile oynanan maçta 4-1 galip geldiler, Ronaldinho maçın adamı seçildi. Turnuvada 3 gol atarak 9 golle turnuvanın en çok gol atan iki oyuncusundan biri oldu. Kulüp ve uluslararası düzeyde başarılı bir performans sergiledi, FIFA Dünya Kupası, UEFA Şampiyonlar Ligi ve Ballon d'Or'u kazanan yedi oyuncu arasında yer aldı.

Série A (Brezilya)

Série A (Brezilya), Brezilya'nın en üst düzey, birinci futbol ligidir. Ligde 20 takım mücadele eder. Mevsim sonunda son 4 sırada kalan takımlar, Série B'ye düşer. Série A, Güney Amerika'da oldukça popüler bir ligdir. Karşılaşmalar, genelde ılıman iklimin yaşandığı yaz aylarında daha yoğun bir takvimde yapılmaktadır.

Zico

Zico olarak tanınan Arthur Antunes Coimbra (d. 3 Mart 1953, Rio de Janeiro), Brezilya'nın ve dünya futbolunun 80'lerdeki en iyi futbolcularından biri olarak kabul edilmektedir.1978, 1982 ve 1986 FIFA Dünya Kupası finallerinde Brezilya millî takımının formasını giydi. 88 kez Brezilya millî takımının formasi giymiştir. 1983 yılında World Soccer dergisi tarafından "Yılın Futbolcusu" seçilen Zico, 1982 FIFA Dünya Kupası'nda ise Brezilya'nın en golcü ismi olmuştur.

1991 yılında Fernando Collor de Mello tarafından Brezilya'nın ilk spordan sorumlu ulusal sekreterliği (Spor Bakanlığı) görevine getirilmiştir. Bir yıl süren görevi sırasında sonradan "Zico kanunu" olarak anılan yeni düzenlemeleri yürürlüğe koymuştur. Brezilya’da hâlen geçerli olan Zico yasası, futbolcuların bonservis sahipliğini futbolcular lehine güncelleyen, ayrıca özel kulüpler kurulmasına olanak veren bir içeriğe sahiptir.

Teknik direktörlük kariyerine daha önce oynadığı Kashima Antlers'de teknik menajer ve koordinatör (1995, 1996-2002) olarak başladı. 1998 FIFA Dünya Kupası'nda Brezilya millî takımının teknik koordinatörlüğünü yaptı. Brezilya 2006 Organizasyon Komitesi Başkanı (2000) oldu. 2002-2006 yılları arasında Japonya millî takımı teknik direktörlüğünü yaptı.

Kimi çevrelerce Beyaz Pelé olarak adlandırılmaktadır. Ülkesinde buna ek olarak Galinho olarak da bilinir. Zico'ya Japon hayranları tarafından ise Futbolun Tanrısı (サッカーの神様, Sakkā no kamisama) lakabı yakıştırılmıştır.

Zico, Fenerbahçe'nin kulüp tarihinde, Avrupa kupalarındaki en başarılı teknik direktörüdür. UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarında bir Türk takımına en fazla puan kazandıran, Şampiyonlar Ligi'nde Fenerbahçe'yi çeyrek finale yükselten ilk teknik direktördür. Kısa bir süreliğine Olimpiakos takımını çalıştırdıktan sonra bu takımdan kovulmuştur.

Egemen devletler
Bağımlı ve
diğer bölgeler
Üyeler
Zirveler
Konular
Üye Ülkeler
Gözlemci Ülkeler
Üyeliği Askıda Olan Ülkeler
Aday Ülkeler
Diplomasi
Üyeler
Gözlemciler

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.