Bolivya

Koordinatlar: 17°48′G 63°10′B / 17.8°G 63.167°B

Bolivya
Estado Plurinacional de Bolivia
(ispanyolca) Bulibiya (Suyu)
Wuliwya Suyu
Bolivya Çokuluslu Devleti
Bolivya arması
Arma
Slogan
La unión es la fuerza! (Birlik kudrettir!)
Millî marşBolivianos, el hado propicio
Bolivya haritadaki konumu
Başkent Sucre (anayasal)
En büyük Santa Cruz de la Sierra
Resmî diller İspanyolca, Quechua, Aymara, Guaraní, ve diğer 33 diller.
Etnik gruplar
Bolivya Kızılderilileri
Hükûmet Sosyalist cumhuriyet
• Başkan
Evo Morales
• Başkan Yardımcısı
Alvaro Garcia Linera
• Bağımsızlık ilanı
6 Ağustos 1825
• Tanınma
21 Temmuz 1847
• Şu anki anayasa
7 Şubat 2009
Yüzölçümü
• Toplam
1.098.581 km2 (424.164 sq mi) (28.)
• Su (%)
1.29
Nüfus
• 25 Mart 2018 tahmini sayımı
11.217.865 (83.)
• Yoğunluk
10/km2 (25,9/sq mi) (221.)
GSYİH (SAGP) 2018 tahminî
• Toplam
40,7 milyar $ (89.)
• Kişi başına
7.900 $ (125.)
Gini (2010) 53
yüksek · 14.
İGE (2004) 0.692
orta
Para birimi Boliviano (BOB)
Zaman dilimi UTC-4
Trafik akışı sağ
Telefon kodu 591
İnternet alan adı .bo

Bolivya ya da resmî adıyla Bolivya Çokuluslu Devleti (İspanyolca: Estado Plurinacional de Bolivia) bir Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır.

Ülke İspanyol sömürgeciliği döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu bölgeye daha sonra Güney Amerika'yı İspanyol boyunduruğundan kurtaran Simón Bolívar'ın anısına Bolivya (Bolivar'ın ülkesi) ismi verilmiştir.

Tarihçe

Bolivya, 1809 yılında İspanya'ya karşı bağımsızlığını ilan etmesine karşın, İspanyol askerlerin ülkeden kovulması çok daha sonra, ancak 1825 yılında gerçekleştirilebildi.

Bağımsızlık sonrası Bolivya'daki siyasal yaşam sık sık kesintiye uğramıştır. Ülke ulusal bağımsızlığını kazandığı 1825 yılından günümüze değin 180'e yakın darbe, ondan fazla değişik anayasa ve seksen civarında cumhurbaşkanı gördü. Cumhurbaşkanlarıdan bazıları yönetimi kan dökerek ele geçirdiler ve yine aynı şekilde kaybettiler.Altı cumhurbaşkanı görev başındayken öldürüldü.

Bolivya'nın komşularıyla özellikle Şili ve Paraguay ile olan ilişkileri dengesiz olmuştur. 1879 yılında müttefiki Peru ile birlikte, sınır anlaşmazlıkları yaşadığı güçlü komşusu Şili'ye saldırdı. Ancak 1883'te biten Pasifik Savaşı Bolivya için tam bir yıkım oldu. Pasifik Okyanusu bölgesindeki kıyı şeridini Şili'ye kaptıran Bolivya'nın okyanus ile olan bağlantısı kesildi ve ülke bir kara devletine dönüştü. Bolivya halkı bu savaşın sonuçlarını bugün bile unutabilmiş değildir.Ülke yine bir sınır sorunu yüzünden 1932 yılında komşusu Paraguay ile savaşa tutuştu. Chaco Savaşı olarak adlandırılan bu savaş 1935 yılında, Paraguay'ın zaferi ve sınır sorununun çözülmesini sağlayan bir barış antlaşmasının imzalanması ile sona erdiğinde, Bolivya tartışmalı bölgenin ancak yüzde yirmibeşini (%25) topraklarına katabildi.

1966 senesinde Ernesto Che Guevara önderliğinde ve Küba desteğiyle başlatılan Bolivya devrim hareketinde, Guevara'nın yaklaşık elli kişiden oluşan ve ELN (Ejército de Liberación Nacional de Bolivia - Bolivya Ulusal Bağımsızlık Ordusu) adı altında eylem yapan gerilla kuvveti iyi donatılmıştı ve dağlık Camri bölgesinde Bolivya düzenli ordusuna karşı bazı başarılar elde etti. Eylül'de ise Ordu iki gerilla grubunu ve liderlerden birini öldürmeyi başardı. Daha sonraları gittikçe başarısızlığa doğru giden bu devrim girişimi, 9 Ekim 1967'da La Higuera'da Che'nin öldürülmesiyle son buldu. Ama Che'nin Bolivya da öldürülmesi bir sempatinin oluşmasına neden oldu. Bunun sonucu olarak Sosyalizme Doğru Hareket Partisinin günümüzde iktidar olmasını sağladı.

La Paz şehrinden bir görüntü.
La Paz şehrinden bir görüntü.
.bo

Bolivya'nın internet kod harfleri.

1930 FIFA Dünya Kupası

İlk FIFA Dünya Kupası, dönemin FIFA Başkanı Jules Rimet'in onuruna Jules Rimet Kupası, 1930 yılında Uruguay'da 13 - 30 Temmuz tarihleri arasında 1929'da Barcelona Kongresi'nde alınan FIFA kararı çerçevesinde düzenlendi ve tüm maçlar başkent Montevideo'da oynandı. Uruguay'ın seçilmesinin ana sebeplerinden biri, Uruguay'ın futbolda 1928 Olimpiyat şampiyonu olmasıydı. Turnuvayı finalde Arjantin'i 4-2 yenen ev sahibi Uruguay şampiyon olarak tamamlamıştır.

İlk Dünya Kupası'na 13 ülke katılmıştır. Bu ülkeler hiçbir eleme maçı oynamadan FIFA tarafından davet edilenlerden turnuvayı katılmayı kabul eden 13 takımdır. Bu turnuvayı organize etmeyi kabul eden Uruguay'a uzun sürecek yolculuk ve masraflar sebebiyle pek çok Avrupa ülkesi katılmayı kabul etmemiştir. Buna rağmen Belçika, Fransa, Romanya ve Yugoslavya takımları 3 haftalık bir deniz yolculuğu ile Uruguay'a ulaşmışlardır.

1999 FIFA Konfederasyonlar Kupası

1999 FIFA Konfederasyonlar Kupası FIFA Konfederasyonlar Kupası'nın dördüncüsü, FIFA organizasyonundaki ikinci turnuvadır. Bu turnuva Meksika'nın evsahipliğinde 25 Temmuz - 4 Ağustos 1999 tarihleri arasında düzenlenmiştir.Bu turnuvayı ev sahibi Meksika, finalde Brezilya'yı 4–3 yenerek kazandı.

2011 Copa América

Copa América 2011 1-24 Temmuz 2011 tarihleri arasında CONMEBOL tarafından Arjantin'de düzenlenen turnuva. 10 Güney Amerika ekibi ile davet edilen Meksika ve Kosta Rika dahil 12 takım mücadele etti. Kupayı finalde Paraguay'ı 3-0 yenen Uruguay kazandı.

2015 Copa América

Copa América 2015, 11 Haziran-4 Temmuz 2015 tarihleri arasında CONMEBOL tarafından kırk dördüncüsü Şili'de düzenlenmiş Güney Amerika futbol turnuvasıdır. 2015 Copa América, Şili'nin 1920, 1926, 1941, 1945, 1955 ve 1995'ten sonra yedinci kez ev sahipliği yaptığı turnuvadır. On Güney Amerika ekibi ile davet edilen Meksika ve Jamaika dahil on iki takım turnuvada mücadele etti. Kupayı finalde Arjantin'i seri penaltılarda 4-1 yenen ev sahibi Şili kazandı. Böylece Şili, Rusya'da düzenlenecek olan 2017 FIFA Konfederasyonlar Kupası'nda Güney Amerika'yı temsil etmeye hak kazanmıştır.

2019 Copa América

2019 Copa América, 14 Haziran - 7 Temmuz 2019 tarihleri arasında Brezilya'da düzenlenecek, Copa América'nın 46. turnuvası olan etkinliktir. 5 kentin ev sahipliği yapacağı etkinliğe Japonya ve Katar ulusal futbol takımları konuk olarak yer alacaktır. Kupayı finalde Peru'yu 3-1 yenen ev sahibi Brezilya kazandı.

And Dağları

And Dağları, dünyanın en uzun sıradağlar zinciridir.

Güney Amerika'nın bütün batı kıyısı boyunca uzanır. Venezuela'dan başlayıp Kolombiya, Ekvador, Peru, Bolivya üzerinden devam ederek Arjantin ve Şili'nin Patagonya topraklarında sona erer. Bu yedi devlet aynı zamanda And Ülkeleri olarak da bilinirler.

Bolivya'nın vize politikası

Belirli ülkelerin vatandaşları (normal pasaport sahipleri) vize almak zorunda kalmadan turizm veya iş amaçlı olarak Bolivya yı ziyaret edebilmektedirler.

Bolivya millî futbol takımı

Bolivya millî futbol takımı, Bolivya'yı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır.

Bolivya Güney Amerika'nın en zayıf takımlarından biri. FIFA Dünya Kupası'nda birinci turu üç kez geçemedi. 1963'te Bolivya millî takımı Copa América'yi kazandı. 1 Nisan 2009 tarihindeki 2010 FIFA Dünya Kupası elemeleri kapsamındaki maçta Arjantin'i 6-1'lik skorla yenmişlerdir.

Bolivya pasaportu

Bolivya pasaportu, Dirección General de Migración (Göç Genel Ofisi) tarafından Bolivya vatandaşlarına yurtdışı seyahatleri için verilen belgedir. Bolivya pasaportu verildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir. Diğer MERCOSUR ülkelerine (Arjantin, Brezilya, Paraguay, Uruguay, Şili, Kolombiya ve Peru'ya) yapılan sehayatlerde pasaport gerekmez. Vatandaşlara bu ülkeler için hükümet tarafından verilen kimlik kartları kullanılabilir.

Bolivya pasaportu mavi renktedir. Ön yüzünün ortasında Bolivya arması, bunun yukarısında ülkenin adı ve aşağısında "pasaport" yazısı bulunmaktadır. Pasaportta genellikle ad, fotoğraf, imza ve sahibinin doğum tarihi, ve bunu tanımlamak için yardımcı diğer faktörler içerir. Bolivya pasaportlarında vizeler ve özel notlar için 32 sayfa bulunmaktadır.

Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin 2016 Raporu'na göre Bolivya vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 72 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Bolivya vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 66. sırada yer almaktadır.Bolivya vatandaşları bir Avrupa Birliği ülkesi olan İrlanda'yı 3 ay süre boyunca vizesiz sehayat edebilirler.

Brezilya

Brezilya (Portekizce: Brasil) ya da resmî adıyla Brezilya Federal Cumhuriyeti (Portekizce: República Federativa do Brasil ), Güney Amerika'da yer alan, kıtanın en büyük ve en kalabalık ülkesidir. Uzun bir Atlas Okyanusu kıyısı vardır. Komşuları, güneyden kuzeye: Uruguay, Arjantin, Paraguay, Bolivya, Peru, Kolombiya, Venezuela, Guyana, Surinam, Fransız Guyanası'dır. (Ekvador ve Şili hariç tüm Güney Amerika ülkeleriyle komşudur.)

Brezilya Bayrağında renkler, ormanları ve madenleri değil eskiden görev yapmış Kraliyet ailelerini simgeler.

CONMEBOL

CONMEBOL (CONfederación sudaMEricana de FútBOL) Güney Amerika Futbol Konfederasyonu Güney Amerika'da futbolu yöneten kuruluştur. Güney Amerika'daki 10 ülkenin bağlı olduğu konfederasyon, Copa Libertadores (Avrupa'da UEFA Şampiyonlar Ligi ayarında) ve Copa Sudamericana (Avrupa'da UEFA Kupası karşılığı) turnuvalarını da düzenler.

Copa América

Copa América CONMEBOL'un düzenlediği Güney Amerika Futbol Şampiyonası'na verilen addır. Normalde 2 senede bir düzenlenir ama gelişen olaylara göre tarihi değişir.

CONMEBOL üyesi olan Arjantin,

Brezilya, Bolivya, Kolombiya, Paraguay,Peru, Şili, Uruguay, Venezuela ve Ekvador'un katıldığı turnuvaya, üye olmayan iki takım daha davet edilir. Böylece turnuva 12 takımla oynanır.

Ekvador pasaportu

Ekvador pasaportu Ekvador vatandaşlarına uluslararası seyahat için verilir. Ekvador pasaportu And Milletler Topluluğu ülkeleri (Bolivya, Kolombiya ve Peru) tarafından yayınlanan And pasaport türüdür. Ekvador vatandaşları And topluluk üyesi ülkelere seyahatlerinde sadece kimlik kartı ile seyahat edebilirler. Ekvador pasaportu ile UNASUR ve And Topluluğu üyesi ülkelere vizesiz seyahat edilebilir. Ekvador pasaportunun birçok Güney Amerika ve Orta Amerika ülkelere yapılan seyahatlerde "vizesiz" gidebilme yararı vardır.

Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi 2016 Raporu'na göre Ekvador vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 81 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Ekvador vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 60. sırada yer almaktadır.

La Paz

La Paz (İspanyolca'da "barış"); bir Güney Amerika ülkesi olan Bolivya'nın yönetimsel başkentidir. Ülkede yasal başkent Sucre olmasına karşın, bakanlar kurulu La Paz'da yerleşiktir ve ülke buradan yönetilir. Kent ek olarak, La Paz bölgesinin de bölgesel başkentidir.

2001 Sayımına göre bir milyon kişinin yaşadığı La Paz kenti, deniz yüzeyinden 3600 metre yükseklikteki Chuquiago koyağında yer alır. Kentin havaalanı, 4082 metredeki El Alto uydu kentinde yer alır.

Kentte ortalama sıcaklıklar kışları 15 santigrad derece, yazları ise 22 derece dolaylarındadır. Yazlar genellikle yağmurlu, kışlar ise görece serin ama güneşli geçer.

Kent, 1548 yılında, Alonso de Mendoza'nun önderliğindeki İspanyollarca, Chuquiago adlı yerli yerleşim yerinde Nuestra Señora de La Paz ("Barışın kutsanmış Meryem Anası") adıyla kurulmuştur. Adındaki "barış" sözcüğü, önceki bir ayaklanmadan sonra barışın sağlanmış olmasındandır. 1825'de İspanya'dan bağımsızlık için savaşan cumhuriyetçilerin, Ayacucho'da İspanyol ordusunu yenmesinden sonra, kentin adı La Paz de Ayacucho ("Ayacucho Barışı") olarak değiştirilmiştir.

1898'de bakanlar kurulunun kente taşınmasıyla, kent ülkenin gerçek başkenti konumuna geçmiştir.

Latin Amerika

Latin Amerika, Latin dilleri konuşan Amerika ülkelerine ve çevresine işaret eder. Diğer bir deyişle bu bölgenin Anglo-Amerikan ve Cermen dilleri konuşan bölgeler ile zıtlık oluşturduğu da söylenir.

Latin Amerika tanımı üzerinde kesin bir mutabakat olduğu söylenemez. Çeşitli disiplinler ve araştırmacılar bölgenin tanımını farklı yapmışlardır. Uluslararası ilişkiler açısından daha çok bağımsız ülkeler ele alınmıştır. Bazı araştırmacılara göre ABD'nin güneyindeki tüm ülkeler Latin Amerika'dır. Bu durumda Fransızca, İspanyolca, Portekizce ve İngilizce konuşan tüm Karayip, Orta ve Güney Amerika ülkeleri ile Meksika bu sınıfta değerlendirilebilir.Bölge aşağıdaki 34 ülkeden oluşur:

Antigua ve Barbuda

Arjantin

Bahamalar

Barbados

Belize

Bolivya

Brezilya

Kolombiya

Kosta Rika

Küba

Dominika

Dominik Cumhuriyeti

Ekvador

El Salvador

Granada

Guatemala

Guyana

Haiti

Honduras

Jamaika

Meksika

Nikaragua

Panama

Paraguay

Peru

Porto Riko

Saint Kitts ve Nevis

Saint Lucia

Saint Vincent ve Granada

Surinam

Şili

Trinidad ve Tobago

Uruguay

Venezuela.Latin Amerika ülkeleri arasında çok sayıda birleşme çabası da olmuştur. Avrupa Birliği örneğinden ilham olan bu çabaların çok başarılı olduğunu söyleyebilmek zordur.

Liga de Fútbol Profesional Boliviano

Liga de Fútbol Profesional Boliviano Bolivya'daki profesyonel futbol liglerinin en üst düzeyi. 1977'de kurulan ligde 12 takım mücadele etmektedir.

Peru

Peru, (İspanyolca: Perú , Quechua: Piruw, Aymara: Piruw) ya da resmî adıyla Peru Cumhuriyeti (İspanyolca República del Perú , Quechua: Piruw Mama Llaqta, Aymara: Piruw Suyu) Güney Amerika'nın batısında bir ülkedir. Kuzeyde Ekvador ve Kolombiya, doğuda Brezilya, güneydoğuda Bolivya, güneyde Şili ve batıda Büyük Okyanus'la sınırlıdır.

Ricardo Pedriel

Ricardo Pedriel Suárez (d. 19 Ocak 1987, Santa Cruz de la Sierra, Bolivya), Bolivyalı millî futbolcudur.

Egemen devletler
Bağımlı ve
diğer bölgeler
Üyeler
Zirveler
Konular

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.