Altın Orda Devleti

Altın Orda, Altın Ordu Devleti (Tatarca: Алтын УрдаAltın Urda, Moğolca: Алтан Орд Altan Ord), bir Türk-Moğol hanlığıdır. Cengiz Han ölmeden önce topraklarını oğulları arasında paylaştırmıştı. Seyhun Irmağı ile Balkaş Gölü'nün batısındaki yerleri büyük oğlu Cuci Han'a vermişti. Cuci Han'ın küçük oğlu Batu Han, batıya doğru giriştiği seferlerle bu toprakları genişletti. Cuci'nin toprakları sonradan Batu Han ile ağabeyi Orda Han arasında paylaşıldı. Balkaş ile Aral gölleri arasındaki ve Seyhun Irmağı'nın güneyindeki yerler Orda'ya verildi. Harezm ve yeni alınan topraklar Batu'un yönetimine bırakıldı. Orda'nın yönetimindeki doğu bölgesine Ak Orda, Batu'un yönetimindeki batı bölgesine de Gök Orda adı verildi. Gök Orda sonradan Altın Orda olarak adlandırıldı.

1242'de Altın Orda Devleti'ni kuran Batu Han, İdil Nehri'nin aşağı havzasındaki Saray kentini kendine başkent edindi ve topraklarını genişletti. 1256’da Batu Han öldüğünde devletin sınırları Kıpçak Bozkırı'nı (Deşt-i Kıpçak), İdil'in aşağı ve orta havzasını, Seyhun ve İdil ırmakları arasındaki Aral Gölü yöresini, Kafkaslar'ın Azerbaycan'a kadar olan kesimini kapsıyordu. Altın Orda Devleti, Lehistan (Polonya) ve Litvanya'yı vergiye bağlamıştı.

Batu Han'ın yerine Berke Han geçti. Berke Han, İslam dinini benimsedi ve Moğolların bir başka kolu olan İlhanlılarla savaştı. Bulgaristan'da Bizans ordusunu yendi. 1260'ta, ortaçağın en büyük kentlerinden biri sayılan Saray Berke kentini kurdu.

Berke Han'ın ölümünden sonra Mengü Timur Han, Özbek Han ve Canıbek Han Altın Orda Devleti’nin gücünü korudular. Canıbek Han'ın ölümünden sonra taht kavgaları başladı. Toktamış Han 1380'de Timur'un desteğiyle tahta çıkarak bu çatışmalara son verdi. Daha sonra Timur’un Altın Orda topraklarına sefer düzenlemesi ve taht kavgalarının yeniden başlaması Altın Orda Devleti'ni güçsüz düşürdü. Bu kavgalarla parçalanan Altın Orda Devleti topraklarında Kazan Hanlığı, Kırım Hanlığı, Astrahan Hanlığı, Nogay Hanlığı, Sibir Hanlığı kuruldu ve daha sonra Rusya Çarlığı olacak Moskova Knezliği bağımsız kaldı.[2] Moskova Knezliği dışında kalan toprakları Kırım Hanlığı ele geçirdi ve 1502'de Altın Orda Devleti tarihten silindi.

Altın Orda Devleti'de yönetsel konular soyluların oluşturduğu Kurultay'da görüşülür ve karara bağlanırdı. Topraklar ve otlaklar Moğol soylularının elindeydi. Halk bu toprakları işler, ürünlerin belirli bir bölümünü bağlı oldukları beye verirdi. Göçebe bir toplumdan gelen Altın Orda hükümdarları, göçebeleri yerleşik düzene geçirmeye çalıştılar. Aşağı İdil'de 20'den çok kent kurdular. Bu kentlerin en büyüğü olan Saray Berke’nin nüfusunun 100 binden daha fazla olduğu sanılır.

Altın Ordu
اولوس جوجي / Ulūs-ı Cūcī
Altın Orda Devleti
1242-1502
Altın Ordu bayrağı
Bayrak
1389 senesinde Altın Orda Devleti
1389 senesinde Altın Orda Devleti
Başkent Saray Berke[1]
Yaygın diller Çağatay Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Moğolca
Hükûmet Monarşi
Han  
• 1223-1227
Cuci
• 1237-1256
Batu
• 1256-1257
Sartak
• 1257-1267
Berke Han
Tarihçe  
• Kuruluşu
1242
• Dağılışı
1502
Öncüller
Ardıllar
Moğol İmparatorluğu
Kırım Hanlığı
Kazan Hanlığı
Astrahan Hanlığı
Sibir Hanlığı
Nogay Orda

Egemenlik alanı

Günümüz Avrupa Rusyası, Karadenizin kuzeyi, Gürcistan, Ukrayna ve Kazakistanın Avrupa yakası

Siyasi tarih

Cengiz Han'ın 1227'de ölümünden sonra büyük hanlık makamına Ögedey seçildi. Onun hâkimiyeti, Moğol Hanlığı'nın teşkilâtlandırılması bakımından mühimdir. Bu maksatla kurultaylar toplanmış ve bazı umumî kurallar konulmuş, Cengiz'in "yasa"sı tatbik edilmekle beraber, şehirli ve köylü ahalinin ihtiyacına göre bir idare kurulmuştu. 1235'te devlet işlerini alakadar eden yeni meseleler münasebetiyle toplanan büyük kurultayda Batı Seferi, yani Doğu Avrupa'nın istilâsı kararlaştırıldı.

Bu muazzam ordunun başında Cengiz'in torunu, Batu (Çoçi Oğlu) bulunuyordu. Aslında Harezm, Kafkasya ve İrtiş'in batısı büyük oğlu Cuci'ye düşmüştü (1224). Fakat Cuci, Cengiz Han'dan az önce öldü ve ona ayrılan yerler oğlu Batu Han'a verildi. Ona verilen bölgede kurulan devletin adı "Altınordu", asıl kurucusu da Batu Han'dır.Hanların ordugahında han çadırının üzeri altın kaplama olduğu için, bu çadıra "Altınorda" deniliyordu. Zamanla bu kelime Türkçede "Altınordu" şeklinde yazılır.

Hem Altınordalılar, hem de "kral sarayı" ve "ordugah" anlamlarında kullanılır. Batu Han'a ait olan yerlere, babasının adından dolayı "Cuci Ulusu" deniyordu. Ulus, "Birleşik İller" anlamında, yani yer adı olarak kullanıyordu. Sefere, ondan başka birçok Çingiz oğulları (prensleri) de iştirak edeceklerdi. Ön kıtaların kumandanı olarak da en meşhur generallerden biri olan Sübedey görülmektedir. İlk darbe Bulgarlar üzerine oldu. Bu hareket 1224'te Bulgarlar'ın Don boyundan dönen Moğol kıtalarına hücumların öcünü almak için yapılmıştı.

Bulgarlar az bir zaman içinde yenildiler; başta Bulgar olmak üzere şehirleri tahrip edildi. Şehirlerden ve büyük yollardan uzakta kalan halkın, bu istilâdan zarar görmediği muhakkaktır; şehirli ve köylü ahaliden birçoğunun da kaçarak, ormanlarda saklandığı anlaşılmaktadır. Bu suretle Moğol istilâsından sonra Orta İdil sahasındaki Bulgar unsuru ortadan kaldırılmış olmadı; yok olan şey: müstakil bir Bulgar devletiydi. Nitekim, çok geçmeden bu bölgede Bulgar beylerinin yeniden faaliyette bulunduklarını görüyoruz.

1237 sonunda kış mevsimi olmasına rağmen, Moğol ordusu Rus bölgesinin istilâsına başladı. Bu sıralarda Rus yurdu birçok knezliklere bölünmüştü. Ryurik sülâlesine mensup olmak üzere, muhtelif mıntıkalarda, knezleri, müstakil birer beylik halinde hükümet etmekte idiler; artık Kiyef merkez olmaktan çıkmıştı; onun yerine Suzdal Rusyası (Merkezi Vladimir) yükselmişti; batıda da Haliç knezleri kuvvet bulmuşlardı.

Dini Hayat

Altın Orda'da diğer Moğol devletlerindeki gibi tek ilah inancı vardı. Tanrı adına tabiat kuvvetlerine hükmediyorlardı, içtikleri suyun bir kısmını ateş için güneye, hava için doğuya, su için batıya ve ölüleri yad etmek için kuzeye serperlerdi. Altın Orda'da Tanrı resmine çok nadir rastlanır. Moğollarda hükümdarın tanrılaşma eğilimi yoktur. Batu da, Cengiz Han ve Ögedey gibi halkının şamanist inancını paylaşıyordu. Hristiyanlık İdil boyunda önemli rol oynamıştır. Hristiyanlığın tesiri, Batu'nun oğlu Sartak'ın kısa süreli hakimiyeti döneminde (1256-1257) biraz önem kazanmıştır. Ondan sonra tahta geçen Berke ise Müslümandır, bunda Seyfettin el-Buhari'nin büyük rolü vardır. Berke Müslümanlığı kabul edince Müslümanlık Altın Orda'da hızla yayılmıştır. Hatta Mısır'da askerlik yapan Altın Ordalı askerler bile bu olaydan sonra Müslümanlığa girmişlerdir. Tatarlar arasında İslamiyet bu kadar hızla yayılmasına rağmen, eski inançlarına sadık kalan bir hayli Türk ve Moğol vardır. Tohtu (Tokta), kendisi şamanist iken oğlu Müslümandı, bunun Altın Ordu'daki hoşgörüyü gösterdiği iddia edilir.

Cuci ulusunun soyağacı

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cengiz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cuci
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Orda Han
 
1.Batu Han
 
4.Berke
 
 
 
Şiban
 
Boal
 
T.Temür
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2.Sartak
 
3.Toktokan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tatar
 
Ulung Temür
 
Kim Temür
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4.Ulakçi
 
5.M.Temür
 
6.T.Mengü
 
Bartu
 
 
 
 
 
 
Nogay
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
8.Tokta
 
Tugril
 
7.Tule Buka
 
 
 
 
 
 
Çaka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9.Özbeg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
10.Tinibeg
 
11.Canibeg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
12.Berdibeg
 
13.Kildibeg
 
14.Nurusbeg
 
15.Çerkesbeg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Urus
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Toktamış
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbak
 
 
Ebu Hayr
 
 
U.Muhammed
 
Kerei
 
I. Hacı Giray
 
Kasim
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sibir
 
 
Şeybani
 
 
Kazan
 
Kazak
 
Kırım
 
Astrahan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Buhara
 
 
 
 
Kasım
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hive
 
Buhara
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Buhara
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kaynakça

  1. ^ "Ankara'nın Başkent Oluşunun 89. Yılı Kutlu~Olsun". ttk.org.tr. 2012. 19 Nisan 2013 tarihinde kaynağından (WMV) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2013.
  2. ^ http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalYazarYazisi&Date=16.08.2009&ArticleID=949945
Abatis

Abatis, savaşlarda savunma amaçlı yapılmış çoğunlukla sivriltilmiş ağaç dallarının düşmana karşı doğrultularak bir sıra boyunca dizilmesiyle oluşturulan tahkimat engelidir. Ağaçlar birbirlerine tellerle bağlanır. Abatis, çoğunlukla tel üstüvaneyle birlikte kullanılır.

Algu

Algu (?- 1266) 1260 – 1266 yılları arasında Çağatay Hanı. Çağatay Han’ın torunu ve Baidar’ın oğludur.

Batuhan

Batuhan, çeşitli dil ve kültürlerde kullanılan bir isim.

Batu Han, Moğol hükümdar, Altın Orda Devleti kurucusu.

Batuhan Karadeniz, Türk futbolcu.

Batuhan Mutlugil, Türk gitarist.

I. Hacı Giray

I. Hacı Giray (Kırım Tatarcası: Bır Hacı Geray, بیر-حاجى كراى‎‎ veya Melek Hacı Geray, ملک خاجى كراى‎‎‎; ö. 1466), Kırım Hanlığı'nın kurucusudur. Hacı Giray, Cengiz Han'ın oğullarından Cuci'nin küçük oğlu Tokay Timur soyundan gelmekteydi.

I. Kaliman

I. Kaliman Asen (Bulgarca: Калиман Асен I; 1234 – Ağustos/Eylül 1246), 1241–1246 yılları arasında hüküm süren İkinci Bulgar İmparatorluğu çarı.

II. İvan Asen'in yerine Bulgar tahtına henüz yedi yaşındayken oturdu ve I. Kaliman Asen adına idareyi bir veya birden daha fazla sayıda naip üstlendi.1241 yılında Altın Orda Devleti hükümdarı Batu Han'ın orduları İkinci Bulgar İmparatorluğu'nu istila etti ve bu istila sonucunda Bulgarlar, Altın Orda Hanlığı'na yıllık haraç ödemek zorunda kaldı. Bundan sonra XIII. yüzyılın altmışlı ve yetmişli yıllarında Bulgar toprakları sürekli olarak Altın Orda Hanlığı'nın saldırılarına maruz kaldı.Ağustos ya da Eylül 1246'da I. Kaliman Asen, henüz 12 yaşındayken öldürüldü. Yerine yine kendisi gibi reşit olmayan II. Mihail Asen çıkarıldı.

Kazakistan'da din

Kazakistan vatandaşlarının çoğunluğu, geleneksel olarak nüfusun %63.6'sını oluşturan etnik Kazaklar ile Özbekler, Uygurlar ve Tatarlar Sünniliğin Hanefi mezhebine bağlıdırlar. % 1'den azı Şafilik ve Şiiliğe tabidir. Toplam 2.300 cami vardır, bunların tamamı bir müftünün başkanlık ettiği devlete bağlı Kazakistan Müslümanları Dini İdaresi'ne bağlıdır. Kurban Bayramı ülkede resmi tatildir.

Kazakistan'daki şehirler listesi

Kazakistan'da yer alan büyük şehirlerin listesi aşağıdaki gibidir:

Akkol'

Alatau

Almatı

Aqtas

Aqtau

Aktobe (Aktyubinsk)

Aralsk

Arkalyk

Nur-Sultan (başkent)

Atyrau

Ayaguz

Balkash

Beyneu

Baykonur

Chapayev

Chemolgan

Chu

Çimkent

Dzhezkazgan (Zhezkazgan)

Ekibastuz

Emba

Fort Shevchenko

Karaganda

Khorogos

Kizilyar

Koksetau

Kostanai

Oktyabr'sk

Uralsk

Öskemen (Ust-Kameogorsk)

Pavlodar

Petropavl (Petropavlovsk)

Qazaly

Kızılorda)

Ridder (Leninogorsk)

Rudniy

Saryshagan

Satpaev

Semey (Semipalatinsk)

Taldykorgan

Taraz (Aulie-Ata)

Temirtau

Tyuratam

Turkestan (Yasi)

Wasij

Zaysan

Zhana-Ozen

Zharkent

Zyryan

Kazakistan Ulusal Bankası

Kazakistan Ulusal Bankası (Kazakça: Қазақстан Ұлттық Банкі, Qazaqstan Ulttıq Banki), Kazakistan'ın merkez bankasıdır. Merkezi Almatı'dadır. 13 Nisan 1993 tarihinde kurulmuştur.

Kazakistan arması

Kazakistan arması, Kazakistan'ın resmi devlet armasıdır. Altın sarısı ve mavi ve mavi olmak iki renge sahiptir. Sarı, Kazak halkının aydınlık geleceğini temsil eder. Mavi ise barış ve halklar arası birlikteliğin sembolüdür. Latin harflerine geçiş süreci kapsamında armadaki Kiril alfabesi ile yazılmış ҚA3AҚCTAH yazısı QAZAQSTAN olarak değiştirilmiştir.

Kazakistan tarihi

Kazakistan tarihi günümüzdeki Kazakistan'ın sınırları içinde kalan bölgelerin tarih öncesi zamanlardan günümüze kadar süregelen tarihidir.

Kiev Knezliği

Kiev Knezliği ya da Kiev Dükalığı Orta Çağda Kiev kenti civarında İsveçli Vikingler (iskandinavlar) tarafından kurulmuş bir devletti. 882 yılı ile 12. yüzyıl ortaları arasında hüküm sürmüş olan bu devlet Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılır.

Kulikovskaya Muharebesi

Kulikovskaya Muharebesi (Rusça: Куликовская битва), Mamay Mirza komutasındaki Altın Orda Devleti ordusu ile Moskova Knezliği Prensi Dmitri Donskoy komutasındaki birleşik Rus knezlik orduları arasında 8 Eylül 1380'de Don Nehri yakınlarında yapılan savaş. Birleşik Rus orduları ilk kez Altın Orda Devleti'ne karşı zafer kazandı.

Kunduzca Muharebesi

Kunduzca Muharebesi, Altın Orda Devleti hanı Toktamış ile Timur arasında, (şimdiki Samara Oblastı) Kunduzca Nehri kıyılarında 18 Haziran 1391 tarihinde yapılan muharebe. Toktamış'ın kaybederek ordusunun arta kalanıyla birlikte Volga Bölgesine çekilmesiyle sonuçlanmıştır.

Kırım Tatarları

Kırım Tatarları ya da Kırımlılar (kırımtatarca: qırımtatarlar, qırımlar), anayurtları Karadeniz'in kuzeyindeki Kırım yarımadası olan Türk halkıdır. 1783'te Kırım Hanlığı'nın Rusya tarafından ilhak edilmesiyle birlikte Osmanlı Devleti'ne zorunlu göçe tabi tutulmuşlar ve kendi vatanlarında azınlığa düşmüşlerdir. SSCB döneminde Stalin'in emriyle 18 Mayıs 1944'te sürgüne uğrayarak nüfuslarının yarısını yitirmişlerdir. SSCB'nin yıkılmasıyla sürüldükleri topraklardan Kırım'a geri dönen halk, Ukrayna'nın ana Müslüman unsurunu teşkil eder.

Günümüzde Kırım Tatarlarının sürgünden dönen kısmı Kırım'da, sürgünden dönemeyenlerin çoğu Özbekistan'da, Rusya İmparatorluğu'nun Osmanlı İmparatorluğu'na zorunlu göçe tabii tuttuğu kısmı ise Dobruca (günümüzde Romanya ve Bulgaristan'da kalmaktadır.) ve Türkiye'de yaşarlar.

Miranşah

Mirza Miran Şah tam adıyla Mirza Celaleddin Miran Şah (1366 Keş – 16 Nisan 1408, Tebriz) (Farsça: میران شاہ‎) Timur'un oğlu, askeri komutanı ve Azerbaycan valisi.

Miran Şah babası tarafından 1380 yılında Horasan tarafına sefere gönderildi. İran ve batı bölgelerinin fethi ile görevlendirilmişti. Buranın ele geçirilmesiyle de Horasan valiliği görevine getirildi. Altın Orda Devleti ile 1391 yılında Kunduzca mevkiinde yapılan savaşta ordunun sağ kolunu komuta etti. 1393 yılında, Timur'un Azerbaycan seferinde ele geçirilen Bakü ve Şirvan'ın içerisinde olduğu Azerbaycan valiliği görevine getirildi. Bakü'de kendisinin yanın da bulunan Fazlullah Esterabadî'yi babasının emri doğrultusunda tutuklattı ve 1394 yılında da idam ettirdi. Bundan dolayı Hurifiler tarafından yılanların şahı anlamına gelen "Maran Şah" olarak adlandırıldı.

1396'da attan düşmesi sonucu şiddetli bir beyin sarsıntısı geçirdi. Bundan sonra bazı davranışları akli dengesini kaybettiği izlenimi uyandırmış, kötü idareciliği de şikayet konusu olunca babası Timur tarafından görevinden alınarak oğulları Ebu Bekir Mirza ve Ömer Mirza'nın refakatinde kaldı. 1397 yılında görevleri ele alınan Miranşah, Timur'un hayattaki en büyük oğlu olmasına rağmen babası tarafından veliahtlıktan da alınarak yerine vefat etmiş abisi Cihanşah'ın oğlu Pîr Muhammed veliaht ilan edildi.

Babasının yanında Anadolu seferine katıldı ve 1402 yılında gerçekleşen Ankara Muharebesi'nde ordunun sol kanadını komuta etti. 1404 yılında Timur tarafından Irak-ı Arab bölgesinin denetimi oğlu Ebubekir Mirza'ya verilirken, kendisi de oğlunun gözetiminde kaldı. Timur'un ölümünden sonra çıkan karışıklık döneminde Halil Sultan Semerkant'ta destekçileri tarafından sultan ilan edildi. Kendisi de oğlu Ebubekir Mirza ile Azerbaycan ve Nahçıvan bölgelerinin idaresi için Karakoyunlularla mücadeleye girişti. 1408 yılında Kara Yusuf idaresindeki Karakoyunlularla, Tebriz yakınlarındaki Serdrud'da gerçekleşen muharebede öldürüldü.

Miran Şah, Özbek Han soyundan Hanzade ile evlendi. Bu evlilikten Halil Sultan ve Ebubekir Mirza dünyaya gelmiştir.

Nur Devlet

Nur Devlet Giray (d.? - o. 1503, Kasım, Rusya) 4. Kırım Hanı. 1466-1467, 1467-1469, 1475-1476 olmak üzere toplam üç kez saltanat sürmüştür. 1486 ile 1490 yılları arasında Kasım Hanlığı'nı yönetmiştir.

Rusya tarihi

Rusya tarihi Doğu Slavlarla başlar. Kiril alfabesi'nin icat edildiği 864 yılından önce Rusların tarihi hakkındaki bilgiler azdır. Rusların kurduğu ilk büyük devlet olan Kiev Knezliği 13. yüzyılda Moğol istilasına uğrayarak yıkıldı. 14. yüzyılda kurulan Moskova Knezliği ise zamanla gelişerek 16. yüzyılda Rusya Çarlığı haline geldi. Bu Çarlık 18. yüzyılda daha da güçlenerek Rus İmparatorluğu'nu oluşturdu.

Rusya I. Dünya Savaşı'nı savaşmaktayken monarşiden hoşnut olmayan Bolşevikler işçi ve köylü kitlelerini yanlarına alarak 1917 yılında Ekim Devrimini yaptılar. Bu tarihten sonra Rusya sosyalizme dayalı bir devlet yapısı oluşturdu. Eski Rusya İmparatorluğu'nun sömürgeleri olan birçok devleti de kapsayan Sovyetler Birliği'ni ilan etti. II. Dünya Savaşını Soğuk Savaş yılları izledi. Rusya'nın başını çektiği Sovyetler Birliği Doğu Avrupa'daki birçok devletle Varşova Paktını imzalayarak Doğu Bloku'nun önderliğini üstlendi. Batı Bloku ülkeleri de NATO örgütünü kurdular. Ancak ekonomik ve askeri açıdan Batı Bloku'nun gerisinde kalan Doğu Bloku 1990lı yıllarda parçalandı. Bu parçalanmayı Sovyetler Birliği'nin kendisi de izledi. Bütün Sovyet Cumhuriyetleri birer birer bağımsızlıklarını ilan ettiler. 1991 yılının Aralık ayında da Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti de bağımsız bir ülke haline gelerek Rusya Federasyonu'nu oluşturdu.

Toktamış Han

Toktamış Han (d. (?) - ö. 1405, Tümen), Altın Orda Devleti hanı. Yıllarca süren fetret devrine son vererek Altın Orda Hanlığı'nda birliği sağlamıştır. Cengiz Han'ın oğlu Cuci Han'ın soyundan gelir.

Özbek Han

Özbek Han (1282 - 1341), Altın Orda Devleti’nin dokuzuncu hanıdır. Coci soyundan Toğrılca’nın oğludur. 1313-1341 yılları arasında Hanlık yapmıştır. Şeybanî soyunun tebaası, her taraftan toplanan oymaklar ve oymak parçalarından mürekkepti. Daha sonra Özbek Han’a nispetle, bu Türk toplulukları “Özbek” adıyla anılacaklardır. İslâmiyet Özbek Han’ın zamanında Kıpçak ülkesinin batısında tam olarak yerleşmiştir.

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.