Abidin Dino

Abidin Dino (d. 23. Mart 1913, İstanbul - ö. 7. Aralık 1993, Paris) Türk ressam, karikatürist, yazar, film yönetmeni.

Çok yönlü bir kültür adamı olan Abidin Dino, çağdaş Türk resminin öncülerindendir. Türk resim tarihinde D Grubu ve Yeniler Grubu adlarıyla anılan sanat topluluklarının öncülerinden oldu. Türkiye'nin yanı sıra Fransa, Cezayir, ABD gibi ülkelerde sergiler açmış, yurtdışında "Fransa Plastik Sanatlar Birliği Onursal Başkanlığı", "New York Dünya Sanat Sergisi Danışmanlığı" gibi görevler üstlendi.

Sol siyâsî görüşlü bir aydın olan Dino, siyâsî düşünceleri nedeniyle bir süre Türkiye'de sürgünde yaşamıktan sonra 1952'den itibaren yaşamını Paris'te sürdürdü.

Şair, Arif Dino'nun kardeşi, yazar Güzin Dino'nun eşidir. Beşiktaş kulübü tarafından efsane futbolcular arasında gösterilen ünlü kaleci Sabri Dino'nun da amcasıdır.[1]

Abidin Dino
Abidin dino statue detail
Kadıköy Özgürlük Parkı'nda bulunan heykeli
Genel bilgiler
Doğum adı Abidin Dino
Doğum 23 Mart 1913
İstanbul
Ölüm 7 Aralık 1993 (80 yaşında)
Paris, Fransa
Uyruk Türk
Evlilik(ler)i Güzin Dino
Yakınları Arif Dino
Alanı Resim, edebiyat, karikatür, sinema
İmzası

Hayatı

İlk yılları ve öğrenim hayatı

23 Mart 1913'te İstanbul'da doğdu. Divân-ı Muhasebât Müdürü Rasih Bey ile müzik ve edebiyatla ilgili bir hanım olan Saffet Hanım'ın oğlu olan Abidin, ailenin beşinci çocuğu idi. Doğduğu yıl ailesi Cenevre'ye, ardından Fransa'ya yerleştiğinden çocukluğu Avrupa'da geçti.

1925'te ailesiyle birlikte İstanbul'a döndü. Robert Kolej'de öğrenim görmeye başladı. Önce babasının ve ardından annesinin ölümünden sonra sanata olan ilgisinin ağır basması nedeniyle öğrenimini yarıda bıraktı ve ağabeyi şair Arif Dino'nun desteğiyle resim, karikatür ve yazı alanında kendini geliştirmeye başladı.

Sanat dünyasına yönelik ilk adım

İlk çizimleri Yarın gazetesinde, ilk yazıları Artist dergisinde 1930'lu yılların başında yayımlandı. Bu yıllarda Nâzım Hikmet'in Sesini Kaybeden Şehir (1931) ve Bir Ölü Evi (1932) adlı kitaplarına kapak desenleri de çizdi ve kendini çok genç yaşta "ressam" olarak kabul ettirdi. Halkın Dostu Gazetesi’nde yayımlanan Atatürk’ü konu alan, çizgilerle süslü röportajı ile Atatürk’ün de beğenisini kazandı.[2]

1933 yılında "D Grubu" adlı sanat grubunun kurucuları arasında yer aldı. Bu grubun amacı, memlekette sanatın gelişmesini ve yayılmasını sağlamak, düşünce yanı ağır basan resimler yaparak, batıdaki çağdaş akımlarla boy ölçüşecek yenilikler getirmekti.

Sinema öğrenimi

Aynı yıl Türkiye'nin Kalbi Ankara isimli belgesel filmi çekmek için Türkiye'ye gelen Sovyetler Birliği'nin ünlü yönetmenlerinden Sergey Yutkeviç bir sergide resimlerini görüp beğendi. Yutkeviç'in filmini izleyen Atatürk, kendisinden bir Türk gencini yetiştirmesine olanak olup olmadığını sormuştu. Böylece Yutkeviç, Dino'dan dekoratör ve ressam olarak çalışmak üzere kendisiyle SSCB'ye gelmesini istedi. Dino, 1934 yılında sinema öğrenimi görmek üzere SSCB'ye gitti ve üç yıl kaldı. Üç yıl boyunca Leningrad'da Eisenstein ve Yutkeviç'in yanında makyajdan dekora, rejiden senaryoya tüm yönleriyle sinema eğitimi aldı. Yutkeviç'in yönettiği "Madenciler" filminde çalıştı. Bu dönemde sol fikirlerle tanıştı. 1937'de II. Dünya Savaşı nedeniyle Sovyetler Birliği tüm yabancı öğrencileri ülkelerine geri gönderme kararı alınca Leningrad'dan ayrılmak zorunda kaldı.

Dino, Sovyetler Birliği'nden sonra Londra'ya ve oradan da Paris'e gitti. İspanya'daki iç savaşta Cumhuriyetçiler safındaki uluslararası gönüllü tugaylar bünyesinde savaşmak için Paris bürosuna başvurduysa da, cumhuriyetçiler açıkça kaybetmek üzere olduğundan kabul edilmedi.[3] 1937'de yerleştiği Paris'te ressam ve dekoratör olarak film çekim çalışmalarında bulundu. Gertrude Stein, Tristan Tzara, Eisenstein, Andre Malraux ve Pablo Picasso gibi dönemin önde gelen sanatçılarıyla dostluklar kurdu.

Yurda Dönüşü

Abidin Dino 1939'da Türkiye'ye döndü, 1941'de arkadaşlarıyla Yeniler Grubu'nu oluşturdu. Grubun açtığı ve liman çevresindeki balıkçıları konu alan sergi, büyük ilgi uyandırdı.

Dino, çizgi ve desenlerin ön plana çıktığı resimlerinde işçi ve köylü tiplerini özgün bir üslupla işledi. Başlangıçta Picasso'nun etkisinde kalan sanatçı, daha sonraları yapıtlarında özgün ve yerel bir senteze ulaştı.

Çeşitli dergilerde çizgi ve yazılarıyla halktan yana, gerçekçi bir sanat görüşünü savundu. İlk sayısı 18 Kasım 1938'de çıkan S.E.S (Sanat.Edebiyat.Sosyoloji) adlı derginin çıkmasına büyük katkı veren sanatçı, bu derginin kapanmasından sonra pek çok başka dergi çıkardı. Amacı, faşizm ile mücadelede mümkün olduğunca çok kişiyi harekete geçirmekti. Türkiye Komünist Partisi'nin önemli üyelerinden birisi oldu.

Abidin dino statue
Ressamın 1995 senesinde yapılan heykeli Kadıköy'deki Özgürlük Parkı'nda yer almaktadır

Sürgün yılları

Liman Sergisi'nin açıldığı 1941 yılında Abidin Dino, siyâsî nedenlerle önce Mecitözü'ne (Çorum), sonra Adana'ya sürgüne gönderildi. Adana'da Türk Sözü gazetesini yönetti. Kel adlı bir oyun yazdı, ancak oyun hemen toplatıldı. Çukurova'nın pamuk işçilerini konu alan resimler yaptı ve heykel ile ilgilenmeye başladı. 1943 yılında yazar ve dilbilimci Güzin Dikel ile evlendi. Sürgün sona erince İstanbul'a döndü. 1950'de Çingeneler adlı filmin senaryosunu yazdı, senaryo yasaklandı.

Paris'e yerleşmesi

1952'de yurt dışına çıkış yasağı kalkınca kesin olarak Paris'e yerleşti. 1954'ten itibaren sekiz yıl boyunca Paris'teki Mayıs Salonu sergilerine katıldı. Fransa, Cezayir, Amerika gibi değişik ülkelerde sergiler açtı. Fransa Plastik Sanatlar Birliği onur başkanlığı New York Dünya Sanat Sergisi danışmanlığı gibi görevlerde bulundu.

"İşkence", "Atom Korkusu", "Savaş ve Barış", "Çıplaklar", "Dört Kent", "Dağ-Deniz" gibi birçok yapıtı çeşitli galeri, müze ve koleksiyonlarda yer aldı.

1966'da yönettiği Dünya Futbol Kupası'nı konu alan "Gol" adlı belgesel filmle İngiliz Film ve Televizyon Sanatları Akademisi tarafından yönetmen Robert Joseph Flaherty anısına verilen belgesel film ödülünü aldı.

1968 öğrenci olayları sırasında Paris sokaklarında yürüyüşlere, toplantılara katıldı, sokaklardaki etkinlikleri çizdi. Türkiye'deki ilk kişisel sergisini 1969'da açarak Paris çalışmalarının bir bölümünü gösterdi.

1979 yılında Fransız Plastik Sanatlar Birliği"nin Onursal Başkanlığı'na seçildi, 1989'da Fransız Kültür Bakanlığı’nın Sanat ve Edebiyat Altın Şövalye Nişanı ile ödüllendirildi.

Fikret Mualla, Hakkı Anlı, Remzi Raşa, Selim Turan, Avni Arbaş, Nejat Devrim, Mübin Orhon ve Albert Bitran ile beraber Paris Türk Ekolü pentür sanatçılarındandır.

Zaman zaman Türkiye'de kişisel sergiler açan Abidin Dino'nun sergileri arasında "Eller, Parmaklar, Acılar, Acayipler, Tedirginler, Domatesler" başlıklı sergisi (1984, İstanbul) ve "Bu Dünya Sergisi" (1987, İstanbul) vardır. El motiflerinden oluşan heykeli 1993'te Maçka'ya yerleştirildi. Aynı yıl, "Biçimden Öte" ve "Acıyı Çizmek" adlı kitaplarını yayımladı.

1990'da tiroid kanseri teşhisi konan sanatçı, 7 Aralık 1993 günü Paris'te yaşamını yitirdi. Cenazesi İstanbul'a getirilerek Aşiyan'daki aile mezarlığında toprağa verildi.

Kitapları

Ayrıca bakınız

  • M. Şehmus Güzel, Abidin Dino Üç Kitap 1913-1993, Kitap Yayınevi, Şubat 2008, (3 Cilt, 1246 s.)

Kaynakça

  1. ^ bjk.com.tr. "Şampiyon ve Millî Kalecimiz Sabri Dino". 1 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2015.
  2. ^ Abidin Dino Hayatı ve Eserleri
  3. ^ Şehmus Güzel'le Abidin Dino, Cumhuriyet Kitap, 21.08.2008

Dış bağlantılar

Abidin Paşa

Abidin Paşa (d. 1843, Preveze - ö. 1906), Osmanlı Devleti'nin son döneminde hizmet vermiş bir devlet adamı ve yazardır.

Çamlık Arnavut asıllı Abidin Paşa 1843 yılında Preveze'de doğdu. Babası Ahmed Dino Bey'di. Devlet hizmetine girdikten sonra doğduğu yer olan Preveze'nin mutasarrıflığına getirildi. Tekfurdağı, Varna, Sofya, Mamüret'ül Aziz ve Diyâr-i Bekr'de görev yaptı. Rumeli Beylerbeyi oldu. Sivas Valisi ve sonra da Selanik Valisi oldu. 1880 yılında kısa bir süre Hariciye Nazırlığı yaptı. Daha sonra Adana (1880), Sivas (1884), Ankara (1885) ve Cezayir-i Bahr-i Sefid (1894) Vâliliklerinde bulundu. 1906 yılında İstanbul'da vefat etti. Fatih Camii mezarlığında defnedildi.

Arnavutça ve Türkçe hâricinde Arapça, Farsça, Fransızca ve Yunanca bilen Abidin Paşa'nın yazar olarak en önemli eseri Mevlana'nın Mesnevi'sinin Osmanlıca tercümesi olan Tercüme ve Şerh-i Mesnevî-i Şerif adlı eseridir. Ressam/karikatürcü Abidin Dino, ressam/şair Arif Dino, gazeteci/siyasetçi Celal Nuri İleri ve gazeteci/karikatürcü Sedat Nuri İleri'nin dedesidir.

Adana Sinema Müzesi

Adana Sinema Müzesi, Türkiye'nin Adana kentinde bulunan bir sinema müzesidir. Müze, 23 Eylül 2011 tarihinde eski bir Adana evinde kurulmuş olup Seyhan ilçesine bağlı Kayalıbağ Mahallesi'nde Seyhan Nehri'nin batısında yer almaktadır. Özellikle şehre özgü yönetmenler, oyuncular ve yapımcılar ile ilgili eserler tanıtılmaktadır.

Müzenin zemin katı film afişleri için ayrılmıştır. Posterdeki en az bir isim (yönetmen, oyuncu, senarist vb.) Adana sakinine aittir. Birinci katta, Yılmaz Güney'in fotoğraflarını, film afişlerini ve eşyalarını gösteren bir oda bulunmaktadır. Ayrıca Yılmaz Güney, ressam Abidin Dino ve yazar Orhan Kemal'in heykelleri vardır. Adana'dan sinema ile ilgili diğer tanınmış kişilerin sergilendiği fotoğraflar ve eserler ise yazar Yaşar Kemal, oyuncu Şener Şen ve babası oyuncu Ali Şen, Muzaffer İzgü, Ali Özgentürk, Orhan Duru, Aytaç Arman, Bilal İnci, Meral Zeren, Menderes Samancılar, Nurhan Tekerek ve Mahmut Hekimoğlu'dur. Müzede bir de kütüphane bulunmaktadır.

Arif Dino

Arif Dino (1893, İstanbul - ö. 30 Mart 1957, İstanbul) - Türk ressam ve şair.

Ağıtlar (Yaşar Kemal)

Ağıtlar, Yaşar Kemal'in 1943 yılında Adana Halkevi tarafından yayımlanan kitabıdır. Yazar eserdeki ağıtları 1940-1941 yılları arasında Çukurova ile Toroslar'dan derlemiştir.

Bir Bulut Kaynıyor

Bir Bulut Kaynıyor, Yaşar Kemal'in röportaj kitabıdır. 1974'te Cem Yayınevi tarafından yayımlanmıştır. Ayrıca 2004'te Yapı Kredi Yayınları tarafından basılan Bu Diyar Baştan Başa serisinin dördüncü kitabı olarak piyasaya sürülmüştür. Kitapta kaymakamlar, ağalar, şoförler, gecekondularda yaşayanlar, fakir evleri, zengin mezarları, martıları, "Amerikalılar", rektörler, yunuslar ve balıkçıların yanı sıra Çetin Altan, Abidin Dino, Sait Faik yer almıştır.

D Grubu

D Grubu. 1933 yılında, beş ressam (Zeki Faik İzer, Nurullah Berk, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino) ve bir heykeltıraş (Zühtü Müridoğlu) tarafından kurulan sanatçı birliğidir.

Hakkı Anlı

Hakkı Anlı (d. İstanbul, 1906 - ö. İstanbul, 20 Şubat 1991), Türk ressam.1932 yılında Sanayi Nefise Mektebi'nden mezun olmuştur. İlk başlarda bir topluluk ya da akıma bağlı olmaksızın somut-figüratif eserler üzerinde çalışmıştır. İlk sergisini Ankara'da açmıştır. 1941 yılında Halkevleri (1932) tarafından organize edilen "Vilayet Resimleri" kampanyasında Kütahya'ya gönderilmiş ve o yöreyi yansıtan resimler yapmıştır.

1941 yılında D grubunun 9. sergisine resim vererek grup üyesi olmuş ve resmen dağılışına kadar sergilerine katılmıştır. 1947 yılında Paris'e giderek iki yıl kalan sanatçı 1950'lere kadar aynı grubun sergilerine yapıtlar vermiştir. Sanatçı 1954 yılında Fransa'ya yerleştikten sonra soyut resme yönelmiştir. Kişisel sergilerini Paris, Sankt Gallen, Münih gibi şehirlerde gerçekleştirmiştir.

Fikret Mualla, Remzi Raşa Abidin Dino, Selim Turan, Avni Arbaş, Nejat Devrim, Mübin Orhon ve Albert Bitran ile beraber Paris Türk Ekolü pentür sanatçılarındandır.

Eserlerinde ışığın boyanın kendisinden gelmesini amaçlayan bir anlayış hakimdir. Eserlerinin birçoğu İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nde, Ankara Milli Kütüphane'de bulunmakta, ayrıca yurtdışında da birçok galeri ve müzenin özel koleksiyonunda yer almaktadır.

Hürriyet Gösteri

Mart 1982'den beri yayında olan kültür, sanat ve edebiyat dergisi. Kurulduğu günden beri Genel Yayın Müdürlüğünü Doğan Hızlan yürütmektedir. Derginin ayın hayatı boyunca Adalet Ağaoğlu, Füsun Akatlı, Metin And, Melih Cevdet Anday, Özdemir Asaf, Yusuf Atılgan, İlhan Berk, Salâh Birsel, Edip Cansever, Cemal Süreya, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Abidin Dino, Azra Erhat, Mehmet Kaplan, Bilge Karasu, Feyyaz Kayacan, Onat Kutlar, Pınar Kür, Mehmed Kemal, Berna Moran, İlber Ortaylı, Orhan Pamuk, Oktay Rifat, Zeyyat Selimoğlu, Haldun Taner, Server Tanilli, Talât Tekin, Turgut Uyar, Hilmi Yavuz ve Can Yücel gibi isimler dergiye katkılarda bulunmuştur. "Türk Yazarları Ödül Mekanizmasını Tartışıyor", "Eleştirmenler, Romancılar Türk Romanının Gelişim ve Değişimini Tartışıyorlar", "Romancılarımız Türk Romanının Bugününü Anlatıyor", "Şiirimizde Gençler Olgusu", "Sinemamız Edebiyatımıza Bakıyor", "Nasıl Yaşıyorlar-Yaratıyorlar" gibi konularda hazırladığı dosyalar kültür-sanat kamuoyundan ilgi görmüştür.

Kel (oyun)

Kel, Abidin Dino'nun 2. Dünya Savaşı sırasında Mecitözü'nde sürgündeyken yazdığı ve daha sonra Adana'da yayınladığı tiyatro oyunu

Oyun yayınlanmasından hemen sonra toplatılmış ve Dino'nun yaşamı boyunca bir daha yayınlanmamıştır. Toplatılan kitabın birkaç kopyasından birine sahip olan bir okurun metni Ferit Edgü'ye ulaştırması sonucunda, oyun 1996'da yayınlanabilmiştir.

Nurullah Berk

Nurullah Berk (d. 22 Mart 1906 İstanbul -ö. 9 Ocak 1982 İstanbul) Türk ressam. Türkiye’ de geometrik-figüratif yapımcılığın (konstruktivizim) ilk temsilcilerinden biridir. Eserlerinde kübizm etkilenmeleri de mevcuttur.

Türkiye’de geometrik-figüratif yapımcılığın (konstruktivizim) ilk temsilcilerinden biri sayılan ressam ve yazar Nurullah Berk 22 Mart 1906'da İstanbul'da doğudu ve 9 Ocak 1982'de İstanbul'da hayatını kaybetti. Nurullah Berk, Sanayi-i Nefise Mektebi'nde İbrahim Çallı ve Hikmet Onat'ın öğrencisi oldu. 1924'te Fransa'ya gitti ve Paris Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'nda Ernest Laurent'la çalıştı. 1928' de öğrenimini tamamlayarak Türkiye'ye döndü ve bir grup arkadaşıyla “Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği" nin kuruculan arasında yer aldı. Beş yıl sonra yeniden Paris' e giden sanatçı 1933'te Türkiye'ye geri döndü ve aynı yıl Abidin Dino, Elif Naci, Zeki Faik İzer, Cemal Toiu ve Zühtü Mürüdoğlu ile birlikte "Türkiye'ye egemen izlenimci tutuma karşı, biçim olarak Batı’ daki çağdaş akımlara paralel kübist ve yapımcı teknik” şeklinde tarif edilen yeni bir anlayışın öncülüğünü yaptı. Berk’in önerisiyle bu grup “D Grubu” ismini aldı. Yurtiçi ve yurtdışında birçok sergi açan Berk, 1947'de Ahmet Çanaklı Ödülünü, 1966'da 28. Devlet Resim ve Heykel Sergisi birincilik ödülünü ve 1975'te DYO Ödülü Resim Yanşmasını kazandı. Berk'in son 15 yıllık çabası ise "Doğu ile Batı esprilerini kaynaştırmak, geleneksel sanat biçimlerini Batı anlaşıyla bağdaştırmak" biçiminde yorumlandı. 1953'te Suut Kemal Yetkin'le birlikte UNESCO'ya batı Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Birliği'nin Türkiye ulusal komitesini kuran Berk'in sanat tarihi, resim ve heykel sanatı konulu çok sayıda yayınlanmış yapıt vardır.

Remzi Raşa

Remzi Raşa (d. 1928, Kırıkhan, Antakya – ö. 25 Temmuz 2015, Paris), Kürt ressam.

Fikret Mualla, Hakkı Anlı, Abidin Dino, Selim Turan, Avni Arbaş, Nejat Devrim, Mübin Orhon ve Albert Bitran ile beraber Paris Türk Ekolü pentür sanatçılarındandır.

Selim Turan

Selim Turan (d. 1915 İstanbul - ö. 13 Ekim 1994 Paris), Azerbaycan kökenli Türk ressam, heykeltıraş.

İlkokulu İstanbul’da Ali Avni Çelebi ve Malik Aksel’in öğrencisi olarak bitirdikten sonra Galatasaray Lisesi’nde Cihat Burak ve Avni Arbaş’la tanıştı. Resim ile ciddi anlamda tanışması Malik Aksel’den aldığı resim dersleri ile oldu. Babasının da resme ilgi duyması ile birlikte, şu anda Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi olan İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü’ne 1915 yılında girdi. Resim derslerini Nazmi Ziya Güran, Feyhaman Duran, Leopold Levy ve Zeki Kocamemi’den alan Turan, , İsmail Hakkı Altunbezer, Necmettin Okyay ve Kamil Akdik’ten Türk süsleme sanatları ve hat dersi aldı. 1938 yılında Akadademi’den mezun olduktan sonra 1939 yılında resim öğretmeni olarak Üsküdar'daki ortaokullarda ve Moda Kız Sanat Okulu’nda çalıştı. Bir taraftan da Akademi’de ki atölyelerde ve Topkapı Sarayı’nda Minyatür üzerine de çalışmalar yaptı. 1940 yılında açılan Yüksek Resim Bölümü’ne Nuri İyem, Turgut Atalay, Ferruh Başağa, Agop Arad, Avni Arbaş, Mümtaz Yener, Fethi Karakaş ve Haşmet Akal ile birlikte devam etti. Bir yıl sonra aralarına Abidin Dino’nun da katlımıyla "Toplumsal Gerçekçi" anlayış gözetilerek Yeniler Grubu’nun kurucuları arasında yer aldı. 1941 yılında Halkevleri aracılığıyla düzenlenen yurt gezilerine katılarak; bu gezilerin 10. yıl sergisinde birincilik ödülü aldı.

1947 yılında Fransız Hükümeti’nin bursu ile Paris’e gitti. Yerleşik olarak resmi ve özel atölyelerde resim çalışmalarını sürdürdü. Ranson ve Goetz akademilerinde 1953-1983 yılları arası ders veren sanatçı, bu arada mermer heykeller de üretti. İlk mobil heykellerini 1976 yılında gerçekleştirdi. Paris’e gitmeden önce izlenimci ve kübik peyzaj ile toplumsal içerikli çalışmalar yapan Selim Turan, sonraları Soyut’a yöneldi. Karışık teknikle gerçekleştirdiği mobil heykellerinden biri büyütülerek 1993 yılında Ankara’daki Kurtuluş Parkı’na yerleştirildi. Fransa’nın birçok kentinde fresk, seramik, mozaik ve heykelleri bulunan sanatçı Edremit’e bağlı Türkmen Tahtakuşlar Köyü’ndeki özel Etnoğrafya Galerisi’nin kurulmasına da katkıda bulundu.

Fikret Mualla, Hakkı Anlı, Abidin Dino, Remzi Raşa, Avni Arbaş, Nejat Devrim, Mübin Orhon ve Albert Bitran ile beraber Paris Türk Ekolü pentür sanatçılarındandır.

1991 yılında Sorbonne Üniversitesi’nde Profesör olarak Doktora jurilerinde de yer alan sanatçı, 13 Ekim 1994 tarihinde Paris’te öldü. Cenazesi yurda getirildi ve Atatürk Kültür Merkezi’nde yapılan bir törenden sonra toprağa verildi.

Verese

Abidin Dino'nun büyük ihtimalle 1944'te Adana'da yazdığı, sağlığında yayınlanmayan tiyatro oyunu

Oyun metni Güzin Dino tarafından Abidin Dino'nun notları arasında bulunmuştur. Bu sebeple oyun ilk defa 1996 yılında yayınlanmıştır.

Yeditepe Öyküleri

Yeditepe Öyküleri, Abidin Dino tarafından 1934-1940 arasında yazılmış olan beş kısa öyküden oluşan kitaptır. Yeditepe başlığındaki ilk öykü 1934 yılında Servetifünun dergisinin 2258-573. sayısında yayımlanmıştır. İkinci öykü 1934'te yine Servetifunun dergisinde, üçüncü öykü 1939'da Yeni S.E.S., dördüncü öykü 1940'ta Yeniyol'da, beşinci öykü ise yine 1940'ta ancak bu kez Küllük'te yayınlanmıştır. Kitapta yer alan desenler de yine Abidin Dino'nun kendisine aittir.

Yeniler Grubu

Yeniler Grubu, Léopold Lévy'nin öğrencileri tarafından, 1940 yılında kurulan sanat topluluğu.

Nuri İyem, Avni Arbaş, Selim Turan, Nejad Devrim, Kemal Sönmezler, Turgut Atalay, Mümtaz Yener, Ferruh Başağa, Haşmet Akal ile Abidin Dino, Faruk Morel, Yusuf Karatay ve İlhan Arakon gibi sanatçıların katıldığı oluşum, II. Dünya Savaşı fonunda toplumcu gerçekçilik akımının resimdeki yansıması olarak kabul edilir.

Grubun esas amacı, Batı etkisinde kalan ve halka yabancılaşan resim sanatını yeniden toplumla buluşturup, yerel konular üzerinden, toplumsal sorunlara ışık tutmaktı. Bu bağlamda, kendi gözlemlerine dayanarak İstanbul limanlarını ve burada yaşam mücadelesi veren insanları konu alan bir dizi figüratif resim yapan grup üyeleri, bu eserleri, önce 10 Mayıs 1941'de Beyoğlu'ndaki Gazeteciler Lokali'nde, ardından Cağaloğlu'nda düzenlenen Liman Şehri İstanbul temalı sergilerde sergilediler. Bu yüzden, oluşum Liman Ressamları olarak da anılmaktadır. Fırın (Mümtaz Yener), Balık Mezadı (Selim Turan), Son Kadeh (Avni Arbaş), Köprüaltı Çocuklar (Kemal Sönmezler), Yolculuk Var Türküsü (Nuri İyem), Halk Pazarı (Fethi Karakaş), Genelev Kadını (Agop Arad) sergide yer alan eserlerden bazılarıdır. Bu eserlerin ortak teması, o güne kadar pek az işlenmiş olan halk yaşantısıdır. Bu açıdan, Yeniler Grubu diğer ressam gruplarından farklılığıyla seçiliyordu.Yeniler Grubu'nun yaptığı en önemli yenilik; tek konu belirleyerek bu ortak konu çevresinde araştırmalar yaparak farklı duyarlılıkta yorumlarla resimler üretmekti. Resmin atölyeden çıkıp sokağa taşınması da başlıbaşına bir yenilikti. Ağ Çeken Balıkçılar tablosu ile sergiye katılan Turgut Atalay, sonralar sergi hakkında konuşurken, bu konuya da değinir: “Liman sergisinin özü, arkadaşlarımızın birbirlerine güvenerek bir arada çalışmaları, inançlarıydı. Resimde, sanatçının geniş anlamda yaşadığı ülkeyi kavraması, sırtını bir yere yaslaması gerektiğine inanıyorduk. Aslında bu eylemimiz yeni aksiyonumuz bir yerde tepkiydi. Çünkü bu sergi özünde D Grubuna karşı ciddi bir hareketti. Onların resimleri, turist gözüyle yapılmış, içinde bulunduğumuz bu ülkeye ve toplumuna yabancılaşmış resimlerdi. Yeniler grubunun yaptığı mücadeleden en önemli yanı sosyal bir idealizmdi. Resim, bir kültür aracı olarak çevreye yaklaştırmak, onu sevilir ve anlaşılır bir dille konuşturup, sorunları toplumcu bir bakış açısıyla anlatmaktı.”

Grup, faaliyet gösterdiği ilk yıllarda D Grubu üyeleri ve akademik çevrenin eleştirilerine maruz kalmış, özellikle de Akademi Müdürü Burhan Toprak'tan sanatsal çalışmalarının kısıtlanması yönünde baskı görmüştür.Tüm eleştirilere rağmen çalışmalarını durdurmayan Yeniler'in, resme getirdikleri bu yeni tarz, Mustafa Şekip Tunç, Peyami Safa, Hilmi Ziya Ülken, Ahmet Hamdi Tanpınar, Ahmet Hamdi Başar gibi edebiyatçı ve akademisyen tarafından takdirle karşılanmış ve destek görmüştür. Öyle ki, sonraki yıllarda kurulan Onlar Grubu ve Yeni Dal isimli resim topluluklarının benzer bir üslup kullanması, Yeniler'in halefi olarak görülmelerine neden olmuştur. Grup, 1952 yılında dağılmıştır.

Zeki Faik İzer

Zeki Faik İzer (d. 15 Nisan 1905 İstanbul - ö. 12 Aralık 1988), Türk ressam.

İlköğrenimini Beykoz Ahmet Mithat Efendi Mektebi’nde tamamladı. İlk resim eğitimini ilkokul sıralarında Agah Efendi’den aldı. 13 yaşında şiir yazmaya başladı. Şiirleri İnsan ve Akbaba dergilerinde yayımlandı. 1923 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi’ne (bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) girdi. Önce Hikmet Onat ve ardından İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu. 1928 yılında okulu birincilikle bitirerek gittiği Paris’te Andre Lhote ve Othon Friesz’in atölyelerinde gördüğü eğitimin yanı sıra, genel sanat ortamı, müzeler, sergiler ve sanat içerikli yayınları takip ederek ufkunu açtı. Paris’te geçen üç yılın ardından 1932’de yurda dönen sanatçı, Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü (Gazi Muallim mektebi ve Terbiye Enstitüsü)’ne resim öğretmeni olarak atandı. Bu dönemde kendisi gibi yurtdışından eğitimlerini bitirip dönen genç sanatçı arkadaşlarıyla sanatlarını toplumla paylaşmak dürtüsüyle İstanbul Cihangir’deki o zaman adı Yavuz Apartmanı olan binanın beşinci katındaki evinde Nurullah Berk, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino ve heykeltıraş Zühtü Müridoğlu ile D Grubu’nun temelini attı.

Türk resim sanatı açısından hâlen tartışılmakta olan bu sanatçı birliği 8 Ekim 1933'te İstanbul Beyoğlu’nun Narmanlı Yurdu’ndaki boş bir mağazada “Resmin Alfabesi” olarak niteledikleri karakalem desenlerinden oluşan ilk sergisini açtı. Hem D Grubu’nun içinde çalışmalarını sürdürmekte hem de Cumhuriyet’in onuncu yılı olan 1933’e denk gelen “İnkılap Sergisi” için Cumhuriyet İlke ve İnkılapları’nı ifade eden bir çalışmaya yoğunlaşan Zeki Faik İzer, 1934 yılında ikinci kez gittiği Paris’te Tiziano Vecellio, Paolo Veronese ve Pous-sin gibi eski ustalardan kopyalar yaparken bir taraftan da yeni sanat akımlarını inceleme olanağını buldu.

1936 yılında yurda dönünce “Akademi”de oluşturulan “Fotoğraf Atölyesi”nin başına geçti. Fotoğraf ve afiş hocalığı yaptı. D Grubu’nun 1939’da Akademi salonlarında açtığı sergiye katıldı. Halkevleri aracılığıyla düzenlenen “Yurt Gezileri” kapsamında Eskişehir’e gitti. II. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle ikinci kez askere alındı.

1939’da ilki gerçekleşen Devlet Resim ve Heykel Sergileri’nin 4’üncüsünde birincilik ödülü aldı. Davetiye metnini Ahmet Hamdi Tanpınar’ın yazdığı ilk kişisel sergisini 1945’te açtı. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Müdürlüğü görevini 1948 ile 1952 yıları arasında sürdürürken İstanbul Fransız Konsolosluğu’nda ikinci kişisel sergisini açtı. Bu sergi aynı zamanda onun D Grubu’ndan da kopuşunun ifadesi oldu.

Sanat akımlarını izleyerek değil, kendi yapısına uygun olanı yapmaya çalıştığı için soyut resme geç başladı. 1950’li yıllarda nonfigüratif eserler üretmeye başladı. 1968 yılında emekli oldu.

Osman Hamdi Bey onur ödülünü 1983 yılında Akademi’nin 100. kuruluş yılı nedeniyle alan sanatçı, 1988 yılında öldü.

Türkiye'de görsel sanat yaklaşımları

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.