İngiltere

İngiltere (İngilizce: England), Birleşik Krallık'ı meydana getiren dört ülkeden en büyük ve merkezî olanı. Avrupa'nın batısında, Büyük Britanya adasında bulunur. İngiltere halkına İngilizler denir.

England adı, 5. yüzyılda Saksonlarla birlikte adayı istila eden Cermen halkı Angluslardan (İngilizce: Angle) kaynaklanır. Angleland (Anglus diyarı) olarak kullanılan isim, zamanla günümüzdeki şekline dönüşmüştür. Ülkeyi tanımlamak için Türkçede kullanılan İngiltere sözcüğü ise İtalyancadaki Inghilterra ve Fransızcadaki Angleterre adlandırmalarına dayanmaktadır. Terra; toprak, arazi anlamlarına gelmektedir.[5]

İngiltere adı günümüzde yaygın olarak uluslararası medyada ve zaman zaman da resmî düzeyde Birleşik Krallık veya Büyük Britanya anlamında kullanılır.[6] İngiltere kavramının siyasi, ekonomik ve kültürel efsanesi yaşamakla birlikte; kendi yerel hükümetleri olan İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın aksine günümüzde İngiltere isimli bir siyasî oluşum veya hükümet yoktur.[7]

İngiltere
England
bayrağı için Arma
Bayrak Arma
Slogan: God and my right  (İngilizce)
"Tanrı ve benim hakkım"
Marşı: İngiltere'nin resmî olarak özel marşı yoktur.
Birleşik Krallık'ın ulusal marşı God Save the Queen'dir:
İngiltere toprakları koyu yeşil Birleşik Krallık toprakları toprakları açık yeşil
Başkent
ve
Londra
51°30′K 0°7′B / 51.5°K 0.117°B
Resmî diller İngilizce 1
Etnik gruplar (2011)
Hükûmet Meşrutî monarşi
 •  Kraliçe II. Elizabeth
 •  Başbakan Theresa May
Nüfus
 •  2007 tahmini 51.092.0003
 •  2001 sayımı 49.138.831
GSYH (SAGP) 2010 tahmini
 •  Toplam 2,181 trilyon $ [2] (8.)
 •  Kişi başına 38.000 $[3] (10.)
GSYİH (düşük) 2006 tahmini
 •  Toplam 2,2 trilyon $[4] (18.)
 •  Kişi başına 44.000 $[4]
İGE (2006)0.940
çok yüksek · 9.
Para birimi Pound sterling (GBP)
Zaman dilimi OAZD (UTC0)
 •  Yaz (YSU) OAZD (UTC0)
Trafik akışı sol
Telefon kodu 44
Internet TLD .uk4
Canary-wharf-one
Londra

Coğrafya

İngiltere, Büyük Britanya adasının merkezi ve güney üçte ikisini kaplar. Kuzeyde İskoçya, Batıda Galler ile komşudur. Britanya takımadalarında Avrupa'ya en yakın olan ülkedir: Fransa'dan en dar kısmı 52 km genişliğinde olan Manş Denizi ile ayrılır. Manş Tüneli, ülkeyi Avrupa Kıtası'na bağlar. Fransa-İngiltere sınırı, kanalın tam ortasından geçer.

İngiltere'nin iklimi değişken bir yapıya sahiptir ve kışlar yumuşak yazlar serin geçer. "Gulf Stream" sıcak su akıntısı iklim üzerinde etkilidir.

İngiltere'nin büyük kısmı alçak tepelerle kaplıdır. Ancak kuzeye doğru biraz daha dağlık bir görünüm alır, Pennine Dağları ülkeyi kuzeyden güneye doğru ikiye ayırır. Buna karşın dağlar fazla yükselmez. En yüksek nokta, 978 m. irtifadaki Scafell Pike zirvesidir.[8] Tepelik bölgeyle dağlık bölge arasındaki sınırı Tees-Exe hattının oluşturduğu kabul edilir. Doğuda düz bir bataklık bölge olan the Fens yer alır. Bataklığın büyük kısmı tarım amacıyla kurutulmuştur.

İngiltere'nin en büyük kentlerinin hangileri olduğu tartışmalı bir konudur. Sıralama "kent" kelimesinin farklı tanımlanmasıyla değişmektedir, oturdukları şehrin önemini yüksek göstermek isteyenler kendilerine uygun tanımı seçmektedir. Ancak hangi tanım esas alınırsa alınsın, Londra İngiltere'nin en büyük kenti olduğu gibi dünyanın da önemli kentleri arasındadır. Özellikle merkezi ve kuzey İngiltere'deki bazı kentler nüfus ve faaliyetler açısından önem taşır: Manchester, Birmingham, Leeds, Liverpool, Newcastle, Sheffield, Bristol, Coventry, Leicester, Nottingham ve Hull gibi.

İngiltere'nin en büyük doğal limanı merkezi güney kıyıda yer alan Poole'dür. Bu limanın, Avustralya'daki Sidney'den sonra, dünyanın en büyük ikinci doğal limanı olduğu iddia edilir.[9]

Tarihçe

Bu bölümde İngiltere tarihi konu edilmiştir. Birleşik Krallık'ın tümünün genel tarihi için bkz. Birleşik Krallık tarihi

İngiltere'nin bilinen ilk yerlileri Keltlerdir. Romalılar, Batı Avrupa'yı istila ederken İngiltere'yi de fethedip (MS 1. yüzyıl) adaya "Britania" adını verdiler. Roma egemenliğinin dört yüzyıl sürmesine karşın ülke bu durumdan fazla etkilenmedi. 5. yüzyıldan itibaren Anglus ve Sakson halklarının karışımından oluşmuş Anglosakson akınları, Keltleri kuzeydeki (İskoçya) ve batıdaki (Galler) dağlık yörelere göç etmek zorunda bıraktı. Bu göçler sonrasında İngiltere büyük ölçüde Anglosakson kültürü etkisine girdi.

Anglosaksonlar 6 ve 7. yüzyıllarda birbirine rakip küçük krallıklar kurdular. 8. yüzyılda Roma İmparatorluğu ve İrlanda’nın etkisiyle Hristiyanlığı kabul ettiler. 795’te başlayan İskandinav istilası 11. yüzyılın başına kadar birkaç defa tekrarlandı. Danimarkalı Büyük Knud, Büyük Britanya adasını tamamen fethetti. Anglosakson hanedanından Edward (1042-1066) Ingıltere'nin bağımsızlığını sağladı.

Onun ölümü üzerine tahta geçen Harold’u tanımayan Normandiya Dükü I. William (Fatih William diye de bilinir), taht üzerinde hak iddia etti ve ülkeye beş yıl süren savaşlar sonucunda egemen oldu. Normandiya kralları ve özellikle ilk Anjou’lu hükümdarlar Fransa’da geniş ve zengin topraklara sahiptiler. İngiltere Krallığı bir süre Avrupa’da Somme Vadisinden Pirene Dağları'na kadar uzanan büyük bir mülkün uzantısı gibi yaşadı. Norman işgalinin önemli bir sonucu, Anglosakson kültürüyle Fransa'dan gelen Norman kültürünün birbirine karışması oldu. İngiliz dili de bu kültür karışımından önemli ölçüde etkilendi.

Avrupa ile ilişkiler İngiltere Krallığı ile Fransa Krallığı'nı uzun savaşlara sürükledi. Bunların başlıcası 1337-1453 seneleri arasında süren Yüzyıl Savaşlarıdır.

Üçüncü Henry, Galler ülkesinde uç beyliklerinin gelişmesini destekledi ve 1170 yılında İrlanda’da "Pale" sömürgeleri kuruldu. Birinci Edward, Galler ülkesini fethetti. Etkisini İskoçya’ya kabul ettirmeyi denedi. 1215'te İngiltere Kralı John'a karşı ayaklanan asiller bu krala zorla Magna Carta adlı bir belge imzalatıp ilk defa o zamana kadar ancak tanrıya karşı yetkileri olduğu kabul edilen kralın halka karşı yetkileri de olduğunu kabul ettirmişlerdir. Bu belgenin insan haklarıyla ilgili ilk yazılı antlaşma olduğu kabul edilir.

Daha sonra 14 ve 15. yüzyıllarda İngiltere Krallığı birtakım sosyal, dini, siyasi karışıklıklara sahne oldu. 1349'da İngiltere'ye gelen "Kara Ölüm" adı verilen Büyük Veba Salgını İngiltere nüfusunun çok büyük bir oranının ölmesine, şehirsel ve kırsal nüfusunun önemli kısımlarının kaybolup ülkenin sosyal ve ekonomik hayatının yeniden değişik kurumlarla yenileşmesine neden olmuştur. 1455-1487 döneminde York Hanedanı taraftarları ile Lancaster Hanedanı taraftarları arasında çıkan iki tarafın amblemi Yorkluların "beyaz gülü" ve Lancasterlıların "kırmızı gülü" dolayısıyla Güller Savaşı adını alan iç savaş İngiltere'yi çok etkilemiştir. Bu savaş sonunda Lancasterlılar galibiyet elde etmiş ve Tudor Hanedanı İngiltere Krallığı'nı eline geçirmiştir.

Tudor Hanedanı Döneminde İngiltere Krallığı güçlenerek İskoçya'yı geride bıraktı. Tudor Hanedanı'ndan VII. Henry ve VIII. Henry (1458-1541), parlamentoyu kullanarak ülkede düzen ve birliği sağlamlaştırdılar, krallık otoritesinin halkın kabullenmesini sağladılar. VIII. Henry kilisede de reform yaptı ve İngiliz deniz gücünü kurdu.

I. Elizabeth (1558-1603) Anglikanizmi İngiltere'nin resmi dini olarak kabul edip Katolik direnişini kırdı. I. Elizabeth 1588 yılında Avrupa'nın en güçlü donanması olan yenilmez İspanyol Armada'sını bozguna uğratarak Britanya İmparatorluğunun temellerini attı. İrlanda'yı İngiltere topraklarına kattı. Saltanatı döneminde edebiyat ve sanatta önemli gelişmeler yaşandı. İ. Elizabeth’in uzun ve başarılı saltanatında İskoçya’da İngiliz etkisinde farklılık görülmeye başlandı. İngiltere'deki "Tudor hanedanı"yla, İskoçya'daki "Stuart hanedanı" arasındaki evlenmeler, iki geleneksel düşmanı birbirine yaklaştırdı.

17. yüzyılda giderek güçlenen İngiltere Krallığı 1607'de kurulan Jamestown kolonisi ile başlayarak Kuzey Amerika'da koloniler kurdu. Birçok İngiliz ya yeni bir hayat yaşamak üzere ya da "Resmi Senetli Hizmetkar" olarak Kuzey Amerika'ya yerleştiler.

1603'te İskoçya Kralı Vİ. James, I. James adı ile İngiltere kralı oldu ve İngiltere Krallığı için "Stuart Hanedanı"'nı başlattı. 1603'ten 1707'ye kadar hem İskoçya Kralı ve hem de İngiltere Kralı olan aynı kişi, uluslararası hukuka göre iki ayrı devleti idareye başladı.

I. James'in oğlu olan I. Charles döneminde krallığın mali masraflarını karşılama yüzünden 1642-1651'de parlamento ile krallık taraftarları arasında İngiliz İç Savaşı adı verilen bir savaş ortaya çıktı. Parlamento güçleri bir seri savaştan sonra Krallık taraftarlarına hakim geldi. Önce parlamento idaresinde (1649–1653) bir devlet kuruldu. Ocak 1649'da eski kral I. Charles Londra'da idam edildi ve İngiltere bir cumhuriyet haline geçti. Sonra da Oliver Cromwell iktidarında (1653–1659) kısa süren "Commonwealth" adı verilen bir cumhuriyet kuruldu.

Cromwell'in ölümünün ardından parlamento iç karışıklıkları önlemek için 1658'de sürgündeki kral II. Charles'i krallığı yeniden kurmak üzere İngiltere'ye davet etti. 1658'den 1685e kadar Stuart Hanedanı hükümet dönemine "Restorasyon Dönemi" denilmektedir.

Stuart hanedanından II. Charles'in kardeşi olan ve onun yerine 1685'te İngiltere Kralı olan II. James'in katoliklere karşı yakın tutumu dolayısıyla kızı II. Mary ve onun kocası Hollanda Cumhuriyeti Hükümdarı olan III. William "Muhteşem Devrim" adı verilen bir devrimle İngiltere Krallığı'nı ellerine geçirdiler.

İİİ. William'ın krallık döneminden sonra 1702'de kızı Anne (Büyük Britanya) hem İngiltere Kraliçesi hem de İskoçya Kraliçesi olarak tahta geçti. Ayrıca İrlanda Kraliçesi unvanın da taşımaktaydı. 1707 yılında İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı parlamentoları "1707 Birlik Kanunları" adlı kanunlar kabul edip iki krallığı birleştirdiler. Bu yıla kadar ayrı ayrı İngiltere Kraliçesi ve İskoçaya kraliçesi olan Kraliçe Anne yeni kurulan Büyük Britanya devleti kraliçesi oldu. Hukuken Kraliçe Anne ayrı olarak "İrlanda Kraliçesi" unvanını taşımaktaydı. 1800'de çıkarılan "1800 Birlik Kanunu" ile "Büyük Britanya Krallığı" ile "İrlanda Krallığı" birleştirilip "Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı" yani tek bir Birleşik Krallık kurulması bu devlet hukuken ortaya çıkmış oldu.

Ama birçok tarihçi için Birleşik Krallık tarihi 1707'de kurulan "Büyük Britanya" ile başlar.

1707'den sonra Birleşik Krallık'ın tümünün genel tarihi için bkz. Birleşik Krallık tarihi

Nüfus

İngiltere, Birleşik Krallığı oluşturan 4 ülkeden en geniş ve en kalabalık olandır. 60 milyondan fazla olan Birleşik Krallık nüfusunun %85'i (yaklaşık 50 milyon kişi) İngiltere'de yaşamaktadır.

Sosyal hayat

İngiltere’nin nüfusu 57.411.000’dir. Nüfusun % 80’i şehirlerde yaşar. Kilometre kareye 235 kişi ile dünyanın en büyük nüfus yoğunluğuna sahip ülkelerinden biridir. Geri kalan nüfusun yaklaşık 3 milyonu Galler’de, 5,5 milyonu İskoçya’da, 2 milyonu Kuzey İrlanda’da yaşamaktadır.

Halk, geleneklerine çok bağlı bir millet olarak tanınır. Atalarından kalan kraliyet, cumhuriyet olsa bile bugün hâlâ devam etmektedir. Halkın kanunlara ve polise gösterdikleri saygıdan dolayı, İngiliz polisi silah taşımaz, yalnızca tahta bir jop bulundurur. Önemli şehirleri arasında Cambridge, Birmingham, Derby, Ipswich, Liverpool, Nottingham, Northampton, Oxford, Cardiff, Newpord, Tozfaen, Belfast, Down ve Iyrone’dir. Manchester şehri ise kuzeyin başkenti olarak adlandırılmaktadır.

Din

Halkın büyük bir kısmı üzerinde Anglikan kilisesi hâkimdir. İskoçya kilisesinin 1,3 milyon taraftarı vardır. 6 milyon civarında Katolik, Metodist ve Baptist mezhepleri de mevcuttur. Ayrıca Müslüman, Musevi ve Budist dinlerine mensup halk da vardır.

Eğitimi

Birleşik Krallık'ta 5 ila 16 yaş arasında eğitim zorunludur.[10] Öğrencilerin %95’i devlet okullarında ücretsiz eğitim görürler. Ayrıca özel okullar da bulunur. Okulların sayısı 38.000’i bulur. Devlet okullarında ortalama 20 kişiye bir öğretmen düşer. Birleşik Krallık'ta 91 Üniversite[11],115 yüksek okul, ayrıca 700’ü aşkın teknik ve ticari kolej, sanat ve öğretmen okulları gibi çeşitli yüksek eğitim kurumları vardır.

İngiltere’nin en eski üniversitelerinden biri olan Cambridge Üniversitesi çok uzun yıllar önce eğitime açılmıştır. Üniversite kitaplığında iki milyon civarında kitap bulunmaktadır. Diğer eski üniversitesi ise Oxford Üniversitesidir. Ayrıca 1440 yılında kurulan Eton Koleji eski okullardandır. İngiltere'de130 civarında üniversite bulunmaktadır ve bu üniversitelerin birçoğu dünya sıralamasında ilk 100'de yer alır.

İngilizlerin eğitime önem vermeleri, ülkede birçok ilim insanının yetişmesine sebep olmuştur. Ünlü fizikçi Newton, Harvey ve Boyle,Halley, Watson, Dalton, Faraday, Boule, Hawking gibi bilim insanları bu ülkede yetişmişlerdir.

Sağlık

İngiliz sosyal refah sistemi; sağlık hizmetini, personel sosyal hizmetlerini ve sosyal güvenliği ihtiva eder.

Sağlık hizmeti, gelire bakılmaksızın İngiltere'de ikamet eden herkese verilir. Sosyal güvenlik sistemi, muhtaç durumda olan kimselere ve ailelere yardım sağlar. Hükûmet, sağlık hizmetinden doğrudan doğruya sorumludur. Sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik faaliyetleri mahalli sağlık kurulları ve sağlık yetkilileri tarafından yürütülür.

Personel sosyal hizmetlerinden mahalli idareler sorumlu olmakla beraber, bu husustaki prensip ve talimatların tespit edilmesi hükûmetin vazifesidir. Personel sosyal hizmetleri, mahalli idareler ve sosyal yardım kuruluşları tarafından yerine getirilir. Bu hizmetler; yaşlılara, güçsüzlere, özürlülere, özürlü çocuklarla bakıma muhtaç çocuklara verilen hizmetlerdir.

Spor

Birleşik Krallık, futbolun vatanı olarak gösterilir. Ülkede 25.520 spor kulübüne üye 70.000 dolayında futbol takımı ve bu takımlarda yer alan yaklaşık 750.000 lisanslı futbolcu vardır. İngilizlere mahsus olan polo, rugby, hokey, kriket, golf, badmington, squash bu ülkede doğmuştur ve bazıları sadece bu adalar devletlerinde oynanır. Ayrıca İngilizler birçok spor branşlarında başarı göstererek adlarını dünyaya duyurmuşlardır. Birleşik Krallık'ı meydana getiren her ülkenin birer millî takımı vardır.

İngiltere futbolun merkezi olarak adlandırılır.Dünya çapında ün yapan futbol ligi FA Premier League'in anavatanıdır. İngiltere'nin Avrupa kupalarında başarılı olmuş bazı takımları, Liverpool FC, Nottingham Forest, Manchester United FC, Aston Villa FC, Chelsea FC, Arsenal FC, Tottenham Hotspur FC, Everton FC, Newcastle United FC, Leeds United'tır.

İngiltere, FIFA Dünya Kupası'nı kazanan (1966) ülkeler arasındadır.

İngiltere'de her yıl haziran ayında tenis sporunun en eski turnuvası olan Wimbledon Tenis Turnuvası düzenlenmektedir. Ülke ragbi ve kriket sporlarının da beşiği olarak bilinir.

Çevre koruması

İngiltere, Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen çevre konferanslarının hepsine katılmıştır. İngiliz hükûmeti bir çevre fonu kurmuştur. Ayrıca İngiltere’de gönüllü çevre grupları mevcuttur. İngiltere’deki gönüllü kuruluşlar şunlardır:

1) Eski Eserleri Koruma Derneği
2) Eski Anıtları Koruma Derneği
3) Corciya Grubu
4) İskoçya Mimari Eserler Derneği
5) Ulster Mimari Eserler Derneği
6) Viktorya Derneği
7) Britanya Arkeoloji Konseyi

Çevrenin korunması için İngiltere’de kurulan Green Belts’in görevleri şunlardır:

a) İnşaat bölgelerini sınırlamak
b) Kır çevresini korumak
c) Şehirlerin birleşmesini önlemek
ç) Tarihi şehirlerin özel karakterini korumak
d) Şehirlerin ıslahına yardımcı olmak.

İktisat

Palace of Westminster, London - Feb 2007
Westminster Sarayı

Çalışan nüfusun %40'ını sanayi kollarındakiler oluşturur. İngiltere sanayi devrimini Avrupa'da ilk gerçekleştiren ülkedir. Sanayi 18. yüzyıl'ın ikinci yarısında zengin taş kömürü yataklarının işletilmesiyle başlamıştır. Günümüzde taşkömürü üretimi azalmıştır (yılda 122 Mt) ve hepsi iç tüketimde kullanılmaktadır. Enerjinin ancak üçte biri kömürden sağlanmaktadır. Buna karşılık hidrokarbon tüketimi artmıştır. Bunun önemli bir bölümü (53 Mt petrol, 40 milyar doğalgaz) Kuzey Denizi'nden çıkartılmaktadır. Yine de yılda 20 Mt petrol dışalımı yapılmaktadır. Elektrik üretimi 288 milyar KWh'yi bulur ve bunun 37 milyar KWh'si nükleer santrallardan sağlanır. Çelik üretimi, çoğu dışarıdan satın alınan demir cevherinden olmak üzere yılda 20 Mt kadardır. Gemi yapımı ve motorlu taşıt endüstrileri çok gelişmiştir (2 milyona yakın taşıt, bunun %80'i binek otosu). Uçak sanayi ile birlikte daha birçok sanayi dalını bunlara eklemek gerekir (takım tezgâhları, tarım ve demiryolu makineleri, elektrikli makineler vb.)

En eski endüstri kolu tekstildir. Ancak eski önemini yitirmiş durumdadır. Bununla birlikte dışarıdan alınan pamuk ve hem yerli hem ithal yünle yılda 90.000 ton pamuklu, 185.000 ton yünlü üretilmektedir. Sentetik tekstil üretimi ise 400.000 ton dolayındadır. Kimya endüstrisi tekstile göre daha yeni olmasına karşın büyük bir hızla gelişmiştir. Petrokimya sanayinin (plastik madde, sentetik iplik, kauçuk, vb.) önemi de diğer kimya dallarına (gübre, boya, sabun, vb. üretimi) göre daha fazladır.

Endüstrinin yanında tarım ikinci plandadır. Çalışan nüfusun ancak %5'i tarım alanındadır. Gerçekte doğal koşullar da tarıma pek elverişli değildir. Yetiştirilen başlıca ürünler; buğday (5-10 Mt), patates, şeker pancarı, sebze ve meyvedir. Hayvancılık, tarıma göre daha geniş bir yer tutar: 15 milyon baş sığır, 30 milyon baş koyun. Yılda 1 Mt balık tutulmaktadır. Yoğun gübre kullanımına karşın tarım üretimi nüfusu beslemeye yetmemektedir.

İngiltere'nin önemli gelir kaynağı eskiden bu yana ticaretti. Sömürgelerden ve geri kalmış ülkelerden alınan hammaddeler işlenerek yine bu ülkelere satıldığından ekonomik zenginlik büyük boyutlara ulaşmıştı. Sömürgeler bağımsızlıklarını kazandıktan sonra bu durum değişmiştir. Bununla birlikte çok uluslu İngiliz şirketleri (British Petroleum, Imperial Chemical Ins. ve Shell gibi) ve büyük bir ticaret filosu ticaret dengesini ülke lehine destekleyici etmenlerdir. Ancak gene de ülke ekonomisi zaman zaman bunalıma düşmekte, bu da toplumsal sorunlara yol açmaktadır. Dolayısıyla İngiltere giderek eski ekonomik gücünü yitirmektedir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "2011 Census: KS201EW Ethnic group: local authorities in England and Wales". Office for National Statistics. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
  2. ^ Michael Parkin (2007). Economics. Published by Addison-Wesley. s. 698. 0132041227, 9780132041225.
  3. ^ Economics page 696 Michael Parkin, Melanie Powell, Kent Matthew; Published by Addison-Wesley, 2007; ISBN 0-13-204122-7, 9780132041225
  4. ^ a b Economics page 697 Michael Parkin, Melanie Powell, Kent Matthew; Published by Addison-Wesley, 2007; ISBN 0-13-204122-7, 9780132041225
  5. ^ "İngiltere". Taraf. 7 Kasım 2009. 21 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2012.
  6. ^ İngiltere Büyükelçiliği
  7. ^ "İngiltere." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc.
  8. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Scafell_Pike İngilizce Vikipedi, Scafell Pike maddesi, 13 Haziran 2007, 22:01 sürümü
  9. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/England#Geography İngilizce Vikipedi, İngiltere maddesi, Coğrafya bölümü, 20 Haziran 2007, 09:55 sürümü
  10. ^ http://www.direct.gov.uk/en/Parents/Schoolslearninganddevelopment/YourChildsWelfareAtSchool/DG_066966
  11. ^ http://www.universitiesuk.ac.uk/UKHESector/FAQs/Pages/About-HE-Sector-and-Universities.aspx

Wikimedia Commons'ta İngiltere ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

1990 FIFA Dünya Kupası

1990 FIFA Dünya Kupası, Italia '90 olarak tanıtılan, 8 Haziran-8 Temmuz 1990 tarihleri arasında İtalya'da düzenlenen FIFA Dünya Kupası turnuvasıdır. 1990 FIFA Dünya Kupası finallerine 24 takım katıldı. Finalde üst üste 2. kez Batı Almanya ile Arjantin karşılaştı. Bu sefer gülen taraf Batı Almanya oldu. Turnuvada ev sahibi İtalya 3., İngiltere de 4. oldu. Turnuvada Arjantin'in yedek kalecisi Sergio Goycochea kurtardığı penaltılarla dikkat çekti. Kosta Rika ilk kez, Kolombiya ise 28 yıl aradan sonra kupada mücadele etti.

1996 Avrupa Futbol Şampiyonası

10. Avrupa Futbol Şampiyonası, 8 Haziran 1996 ile 30 Haziran 1996 tarihleri arasında İngiltere'de düzenlenmiştir. Türkiye'nin finallerine katıldığı ilk Avrupa Futbol Şampiyonası'dır. Euro ön adıyla anılan ilk turnuvadır. Euro 96 olarak da bilinen turnuva toplam 8 şehirde oynanmış ve turnuvada oynanan 31 maçta toplam 64 gol atılmıştır. İngiltere, 30 yıl aradan sonra büyük bir turnuvaya ev sahipliği yapmıştır.

Turnuvanın formatı değişmiş, sekiz takımdan 16 takıma yükseltilmişti. Böylelikle daha çok takımın şampiyonaya katılımına olanak sağlanmıştı. Ancak Taylor Raporu'ndan sonra tüm stadyumlarını koltuklu hale getiren İngiltere, hiçbir taraftarı açıkta bırakmamıştı.

Alan Shearer

Alan Shearer (d. 13 Ağustos 1970, Gosforth, Newcastle), İngiliz eski millî futbolcu, futbol tarihinin en iyi santraforlarından biri olarak kabul edilir.

Southampton, Blackburn Rovers, Newcastle United takımlarının yanında İngiltere millî futbol takımının da formasını giydi. Taraftarı olduğu ve en iyi dönemlerini geçirdiği Newcastle United takımına 1996 yılında gelmiştir. Gelmeden önce yaptığı bir açıklamada sonunda rüyalarım gerçek oldu diyip minnettarlığını göstermiştir. 260 golle Premier League tarihinin, 206 golle de Newcastle United tarihinin en golcü oyuncusudur.Ayrıca Futbol tarihinin en iyi penaltı kullanıcı ödülünü kazanmıştır.

17 Nisan 2006 tarihinde oynanan Sunderland - Newcastle United maçından sonra futbolu bıraktığını açıkladı. 11 Mayıs 2006 tarihinde St. James' Park`da Celtic ile yapılan jübile maçında sakatlığından dolayı oynayamadı. Gene de başlama vuruşuna geldi ve maçın sonunda amuda kalkarak kariyerini noktaladı. FA Premier Ligi 2008-09 sezonunda Newcastle United'ın düşme hattına gerilemesinden sonra sezon sonuna kadar takımın başına geldi.

Birleşik Krallık

Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı (İngilizce: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland), Avrupa'nın batısında, coğrafi olarak Büyük Britanyanın tamamını, İrlanda Adası'nın kuzey kısmını ve bazı diğer Britanya Adalarını kapsayan ülke. Ülkenin ismi, gerek ülke içinde, gerekse uluslararası camiada genellikle Birleşik Krallık (İngilizce: United Kingdom) olarak kullanılır. Büyük Britanya (İngilizce: Great Britain) sözcüğü de zaman zaman Birleşik Krallık anlamında kullanılır. Birleşik Krallık'ın kurucu unsurlarından oluşmuş, en gelişmiş ve kalabalık ülkesi olan İngiltere'nin ismi ise birçok yabancı medya kuruluşunda ve zaman zaman da resmî kanallarda Birleşik Krallık yerine kullanılır. Ülkenin vatandaşları için kullanılan resmî tanımlama Britanyalıdır (İngilizce: British). Bununla birlikte İngiliz sözcüğü de uluslararası camiada yaygın olarak kullanılır. Briton sözcüğü de gayriresmî şekilde zaman zaman Britanyalı anlamında -özellikle İngiltere'de yaşayan halkı tanımlamak için- kullanılır.Birleşik Krallık dört devletten meydana gelir: Galler, İngiltere, İskoçya ve Kuzey İrlanda. Bu devletlerin, İrlanda Adası'ndaki Kuzey İrlanda hariç, hepsi Büyük Britanya adasındadır. Bunların haricinde krallığa ait irili ufaklı birçok ada vardır. Wight Adası, Lundy, Scilly Adaları, Anglesey ve Hebrid Adaları, Orkney Adaları ve Shetland Adaları bunlardan bazılarıdır.

Man Adası ve Manş Adaları (Jersey, Guernsey, Alderney ve Sark) coğrafi olarak krallığa bağlı olsa da, resmî açıdan özel statüleri vardır. resmî olarak krallığın parçası sayılmazlar, ancak monarka bağımlıdırlar (İngilizce: Dependencies of the Crown). Bu adalar Avrupa Birliği'ne dahil değildirler.

Birleşik Krallık, Britanya İmparatorluğu döneminde kapsadığı çok geniş coğrafya nedeniyle "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak anılmıştır.

Büyük Britanya

Büyük Britanya, İrlanda Adası'nın doğusunda yer alan, üzerinde İngiltere, Galler ve İskoçya'nın bulunduğu Birleşik Krallık'a bağlı ada. Büyük Britanya Adası, Britanya Adaları'nın en büyüğüdür.

Adanın yüzölçümü 218.595 km² dir. Kuzey-güney doğrultusunda uzun bir ada olan Büyük Britanya'nın batı kesimi genellikle dağlıktır. Ancak yükseklikler fazla değildir. İskoçya'da Ben Nevis Tepesi 1.340 m, Galler'de Snowdown Tepesi 1.084 m'dir. Bütün ada hafif tepelerle düzlükler halinde uzayan çayır ve ağaçlıklarla kaplı yeşil bir ülkedir. İklim batıdan gelen okyanus etkisiyle yumuşak ve nemlidir. Batı kesimi daha çok yağış alır. Yıllık yağışlar 700-1.200 mm arasında değişir. Mevsimler arası sıcaklık farkı da çok azdır (Londra'da Ocak ayı ortalaması 5 °C, Temmuz ayı ortalaması 16,7 °C). Adanın en geniş yeri 130 km'yi geçmediği için ırmaklar kısadır. En önemli ırmaklar Thames, Trene, Severn'dir.

EFL Cup

EFL Cup, İngiltere'de gerçekleştirilen futbol organizasyonu. FA Cup gibi eliminasyon (tek elemeli) sistemiyle oynanır. İlk olarak 1960-61 sezonunda, Football League Cup adıyla düzenlenmiştir. Turnuvada 20 Premier League takımı ve 72 alt lig takımı olmak üzere toplamda 92 takım mücadele ederler. Ayrıca, yarı finaller iki maç üzerinden oynanır.

Eurovision Şarkı Yarışması'nda Birleşik Krallık

Birleşik Krallık, Eurovision Şarkı Yarışması'na ilk kez, yarışmanın ikinci defa gerçekleştirildiği 1957 yılında, ülkenin kamusal yayın kuruluşu BBC'nin Avrupa Yayın Birliği'nin aktif bir üyesi olmasının ardından katılmıştır. Ülkenin kamusal yayın kuruluşu her ne kadar 1956 yılında gerçekleştirilen ilk yarışmaya katılmak istemiş olsa da, resmi başvuru tarihini kaçırdıkları için bir sonraki yarışmayı beklemeleri gerekmiştir. Birleşik Krallık, Avusturya ve Danimarka ile birlikte 1957 yarışmasına ilk defa katılan üç ülkeden birisi olmuştur.

Birleşik Krallık yarışmaya 1957 yılından beri altmış bir defa katılmış ve 1967 (Sandie Shaw tarafından seslendirilen "Puppet on a String" ile), 1969 (Lulu tarafından seslendirilen "Boom Bang-a-Bang" ile), 1976 (Brotherhood of Man tarafından seslendirilen "Save Your Kisses for Me" ile), 1981 (Bucks Fizz tarafından seslendirilen "Making Your Mind Up" ile) ve 1997 (Katrina and the Waves tarafından seslendirilen "Love Shine a Light" ile) yıllarında olmak üzere beş kez galip olmuştur. Ülkenin en kötü sonuçları ise 2003 yılında Jemini'nin seslendirdiği "Cry Baby" isimli şarkı ile, 2008 yılında Andy Abraham'ın seslendirdiği "Even If" isimli şarkı ile ve 2003 yılında Josh Dubovie'nin seslendirdiği "That Sounds Good to Me" isimli şarkı ile sonuncu olmuştur. Ülke, 1958 yıllarında olmak üzere bir defa yarışmadan uzak kalmıştır.

1959 yılından bu yana yarışmaya hiç ara vermeden her yıl iştirak eden Birleşik Krallık, yarışmaya toplam elli altı defa katılmıştır. (1978 ve 1987 yılları dışında) 1999 yılına dek yarışmayı daima ilk on içerisinde tamamlamış; beş kez birinci olmuş ve sekiz defa da yarışmaya ev sahipliği yapmıştır.

FA Community Shield

Football Association Community Shield (eski adıyla Charity Shield), İngiltere'de lig şampiyonu ile FA Cup şampiyonunun lig başlamadan önce yaptığı kupa karşılaşmasıdır. 2002 yılında Charity Shield olan turnuva adı Community Shield olarak değiştirilmiştir.

2010 yılında bu kupayı Chelsea'yi yenen Manchester United almıştır.

2011 yılında bu kupayı ilk yarısı 0-2 Manchester City lehine biten maçta Manchester City'yi 3-2 yenen Manchester United almıştır.

2015 yılında bu kupayı Chelsea takımını 1-0 yenen Arsenal kazanmıştır.Bu maç ile bir ilk gerçekleşmiştir.Arsene Wenger,Jose Mourinho'ya karşı 14.maçında ilk galibiyetini bu mücadele sonunda almıştır.

P 2016 yılı katılımcıları ise son lig şampiyonu Leicester City ve FA Cup şampiyonu Manchester United'dır

Futbol Federasyonu (İngiltere)

İngiltere Futbol Federasyonu (İngilizce: The Football Association ya da kısaca FA) İngiltere ile Jersey, Guernsey ve Man Adası'ndaki futbol faaliyetlerini yürütmek, futbolun gelişmesini ve yurt sathına yayılmasını sağlamak, bu konularda her türlü düzenlemeyi yapmak, kararlar almak ve uygulamakla yetkili kurumdur. Ülkedeki bütün futbol ligleri ile İngiltere millî futbol takımından sorumludur.

1863'te kurulan federasyon, dünyadaki ilk futbol federasyonu olma özelliğini taşır. UEFA ve FIFA'nın kurucu üyeleri arasındadır.

Galler

Galler (İngilizce: Wales, Galce: Cymru), Büyük Britanya'da Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. Başkenti ve en büyük şehri Cardiff'tir (Kardif okunur). Britanya'nın güneybatısında; doğuda Cheshire, Shropshire, Herefordshire ve Gloucestershire kırsal bölgeleriyle, güneyde Bristol Kanalıyla, güneybatıda St. George Kanalıyla ve batı ve kuzeyde İrlanda Denizi'yle çevrili bir bölgedir.

Galcede "Tywysogaeth Cymru" denilen Galler Prensliği, Galler bölgesinin yönetiminde söz sahibi olmamasına karşın halen kullanılabilmektedir. 1282 yılında İngiltere Kralı I. Edward döneminde Galler bölgesi Cilmeri Savaşı sırasında istila edildi. Bununla birlikte bölgenin kanunları 1535-1542 yılındaki Laws in Wales Acts'e kadar İngiliz kanunlarıyla yer değiştirmemişti.

Londra

Londra (İngilizce: London; telaffuz: ˈlʌndən , Latince: Londinium), İngiltere'nin ve Birleşik Krallık'ın başkenti ve en kalabalık şehridir. Büyük Britanya adasının güneydoğusundaki Thames Nehri üzerinde duran Londra, iki bin yıldır büyük bir yerleşim yeri olmuştur. Londra, Londra Belediye Başkanı ve Londra Meclisi tarafından yönetilmektedir.

Londra, sanat, ticaret, eğitim, eğlence, moda, finans, sağlık, medya, profesyonel hizmetler, araştırma ve geliştirme, turizm ve ulaşım alanlarında dünyanın önde gelen şehirlerinden biridir. Dünyanın en büyük finans merkezlerinden biridir ve dünyanın beşinci büyükşehir bölgesi GSYİH'sine sahiptir. Londra genellikle bir dünya kültür başkenti olarak kabul edilir. Uluslararası gelişlerle ölçülen dünyanın en çok ziyaret edilen şehri ve yolcu trafiği ile ölçülen dünyanın en büyük şehir havaalanı sistemine sahip. Dünyanın önde gelen yatırım hedefleri arasında yer alıyor ve daha fazla uluslararası perakendeciye ve ultra yüksek net değerli bireylere ev sahipliği yapıyor. Londra'daki üniversiteler, Avrupa'nın en büyük yükseköğretim enstitülerinden oluşuyor.

Londra'da çok çeşitli insan ve kültür var ve bölgede 300'den fazla dil konuşuluyor. 2016 yılı ortası belediye nüfusu, Avrupa Birliği'ndeki en büyük şehir olan ve Birleşik Krallık nüfusunun %13.4'ünü oluşturan 9 milyondur. Londra'nın kentsel alanı, 2011'de yapılan sayımda 10 milyon kişi ile Paris'ten sonra AB'nin ikinci en kalabalık şehridir. Londra, 1731'den 1925'e kadar dünyanın en kalabalık şehriydi.

Londra dört Dünya Miras Alanı içerir: Londra Kulesi, Kew Bahçeleri, Westminster Sarayı, Westminster Abbey ve St. Margaret Kilisesi ve Greenwich. Diğer görülecek yerler arasında Buckingham Sarayı, London Eye, Piccadilly Circus, St Paul Katedrali, Tower Bridge, Trafalgar Meydanı ve The Shard yer almaktadır. Londra Metrosu, dünyanın en eski yeraltı demiryolu ağıdır.

Orta Doğu

Orta Doğu ya da Ortadoğu, Asya, Avrupa ve Afrika'nın birbirlerine en çok yaklaştıkları yerleri kapsayan ve birbirine komşu ülkelerin oluşturduğu bölge. Akdeniz'den Pakistan sınırına kadar uzanır ve Arap Yarımadası'nı kapsar. Orta doğu kavramı Avrupa merkeziyetçi yaklaşıma dayanır ve Britanyalıların 19. yüzyıla kullanmaya başladıkları bir kavramdır. Bu tanımlamada İngiltere ve Avrupa ülkeleri merkez kabul edilmiş; doğu, Uzak Doğu, Yakın Doğu, Orta Doğu gibi kavramlar buna göre tayin edilmiştir . Bu tanıma göre Orta Doğu ülkeleri Suriye, Irak, Katar,Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Ürdün, İsrail, Lübnan, İran, Batı Şeria ve Gazze (Filistin), Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Kuveyt, Bahreyn, Yemen, Mısır, Afganistan'dır. Bazı kaynaklarda Somali de bu listeye dahil edilmektedir.Ortadoğu kavramının öncülü Fransızların, Osmanlı Devleti‟nin toprakları için kullandığı “Yakın Doğu” tabiridir. 20. yüzyılın başlarına kadar sık sık kullanılmıştır. İngiltere‟nin 19. yüzyıldan itibaren Hindistan ve Çin‟in zenginliklerine yayılması da “Uzak Doğu” kavramının kullanılmasına neden olmuştur. Bu iki kavram batılı devletler için yeni bir bölgesel tanımlama ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda İngilizler, Yakın Doğu terimine karşılık, Osmanlı Devleti toprakları içerisinde kalan ve Uzak Doğu‟ya geçişte önemli bir atlama taşı olan bölge için “Ortadoğu” terimini kullanmaya başlamıştır.Ortadoğu, Doğu ile Batıyı, Akdeniz ile Hint Okyanusu‟nu, Rusya ile sıcak denizleri birbirine bağlayan, aynı zamanda Doğu ile Batı arasındaki bütün ticarî ve kültürel bağlantıların yapıldığı bir bölgedir. Yeryüzünün en önemli kara ve suyollarını kumanda etmesinin kendisine kazandırdığı eşsiz jeopolitik değer, Ortadoğu‟yu tarihin ilk dönemlerinden bu yana dünya egemenliği peşinde koşan güçlerin birincil hedefi haline getirmiştir.“Kara altın” olarak tanımlanan petrolün 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren değer kazanmasıyla Ortadoğu‟nun, dolayısıyla buradan geçen kara ve deniz yollarının stratejik önemi dünyanın hiçbir yeriyle kıyaslanamayacak derecede artmıştır.

Portsmouth FC

Portsmouth FC The League 1'de mücadele eden bir futbol takımıdır.İngiltere'nin Portsmouth şehrinin güneyinde yer almaktadır. Asıl takma adları Pompey olmasına rağmen, The Blues (Maviler) ya da The Blue Army (Mavi Ordu) diye de anılmaktadırlar. Kulübün sahibi Nepal asıllı Hong Kong'lu Balram Chainrai'dir. Kulübün İngiltere'deki son başarısı 2008 FA Cup şampiyonluğudur. Ezeli rakipleri şu an Premier Ligde mücadele etmekte olan Southampton kulübüdür.

2009-10 sezonunda sonuncu olarak Premier League'den düşmüştür.

Premier League

Premier League (genellikle İngiltere dışında İngiltere Premier League (EPL) olarak adlandırılır) İngiliz futbolundaki lig sisteminin en üst seviyesindeki lig. Her yılın Ağustos ayında başlayan ve toplam 20 takımın katılımıyla gerçekleşen ligin sona ermesinin ardından, bağlı bulunan English Football League'den üç takım terfi ederken Premier League'den üç takım ise küme düşer.

Premier League, üye kulüplerin hissedar olarak hareket ettiği bir şirkettir. Ağustos'tan Mayıs'a kadar devam eden bir sezonda, her bir takım ardışık olarak içerde ve dışarda toplam 38 maç oynamaktadır. Çoğu maç Cumartesi ve Pazar öğleden sonraları oynanır. Premier League, kurulduğu günden bu yana 47 İngiliz ve iki Galler kulübüne ev sahipliği yaptı ve böylece sınır ötesi bir lig haline geldi.

Organizasyon, Football League First Division'da yer alan kulüplerin, 1888 yılında kurulan Football League'den ayrılma kararını takiben 20 Şubat 1992'de FA Premier League ismiyle kuruldu. Lige katılan takımlar kazançlı bir televizyon hakları anlaşmasından yararlandılar. Anlaşma, 2013-2014 yılları arasında yurt içinde £1 milyar değerinde idi ve BSkyB ile BT Group, sırasıyla 116 ve 38 maçı yayınlama hakkına sahipti. Lig, yerli ve uluslararası televizyon haklarından da yılda €2.2 milyar değerinde gelir sağlıyordu.2014-15 yılında takımlar £1,6 milyar gelir elde ederken, 2016-17 yılında bu sayı hızla artarak £2.4 milyara ulaştı ve takımlar arasında paylaştırıldı. Premier League, dünyanın en çok izlenen spor ligidir ve 212 bölgede 643 milyon eve, 4.7 milyar potansiyel TV izleyicisine yayın yapmaktadır. 2014-15 sezonunda, 36.000 seyirci ortalamasına sahip Premier League, 43.500 ortalamalı Bundesliga'nın arkasından herhangi bir profesyonel futbol liginde ikinci en yüksek seyirci ortalamasına sahip oldu. Çoğu stadyum tam kapasitesine yakın bir doluluk oranına sahiptir. Premier League, 2018 yılından itibaren son beş sezon boyunca Avrupa kupalarındaki performanslara bağlı olarak oluşturulan, liglerin UEFA katsayılarında ikinci sırada yer almaktadır.Premier League'in kurulduğu 1992 yılından bu yana toplam kırk dokuz kulüp mücadele etti. Bunlardan altısı ligi kazanma başarısı gösterdi: Manchester United (13), Chelsea (5), Arsenal (3), Manchester City (3), Blackburn Rovers (1) ve Leicester City (1). Arsenal 2003-04 sezonunun sonunda, tek bir maç kaybetmeden ligi zirvede tamamladı. Böylece bir Premier League sezonunu maç kaybetmeden şampiyon tamamlayan tek kulüp oldu ve yenilmezler anlamına gelen "The Invincibles" lakabını aldı. Manchester City 2017-18 sezonunda ligde toplam 100 puana ulaştı ve böylece lig tarihinde bir sezon içerisinde en çok puan toplayan takım unvanını kazandı.

Sheffield United FC

Sheffield United Football Club, İngiltere'nin Güney Yorkshire bölgesindeki, Sheffield şehrinde kurulmuş profesyonel futbol kulübüdür. Maçlarını 33,000 kişi kapasiteli Highfield'deki Bramall Lane Stadyumu'nda oynamaktadır. Bu takımın en büyük başarısı, 1897-1898 sezonunda İngiltere 1. liginde şampiyon olmasıdır.

UK Singles Chart

UK Singles Chart, Resmi Grafik Şirketi (İngilizce kısaltması OCC) adına Birleşik Krallık kayıt endüstrisi tarafından oluşturulmuştur. Grafiğin tamamı satış ve indirilme sayıları baz alınarak 200 adet Single'dan oluşur. Üst basamaklardaki 75 Single genellikle resmi grafik olarak nitelendirilir. 6500 Birleşik Krallık perakende satış merkezi ve çevirimiçi dijital indirme satışlarına göre bu grafik düzenlenir. Amerika Birleşik Devletleri'nde olduğu gibi kayıtların radyodan yayımlanması hiçbir şekilde bu grafiğin oluşturulmasında yer almaz. Grafiğin süreci Pazar gününden sonraki haftanın Cumartesi gününe kadar devam eder. Bu nedenle Birleşik Krallık'ta Single'ların çoğu Pazartesi günleri piysaya sürülür.

İngiltere 21 yaş altı millî futbol takımı

İngiltere 21 yaş altı millî takımı, İngiltere Futbol Federasyonuna bağlı 21 yaş altı millî futbol takımı.

UEFA'nın gençlik turnuvalarını yeniden düzenlemesinden sonra 1976 yılında İngiltere U-21 adıyla kuruldu. İlk resmi maçını 15 Aralık 1976 tarihinde Galler U-21 ile oynadı. Avrupa 21 Yaş Altı Futbol Şampiyonası'ndaki ilk şampiyonluğunu 1982 yılındaki turnuvada Batı Almanya'yı toplamda 5-4 yenerek kazandı. Bir sonraki organizasyon olan 1984'te ise finalde İspanya U-21 takımını toplamda 3-0 yenerek mutlu sona bir kez daha ulaştı.

İngiltere millî futbol takımı

İngiltere millî futbol takımı, İngiltere'yi ulusal organizyasyonlarda temsil eden futbol takımıdır ve İngiltere Futbol Federasyonu tarafından yönetilmektedir. 1872 yılında kurulmasıyla dünyanın en eski millî takımı unvanına sahiptir. İngiltere'de oynanan maçlar genelde Wembley Stadyumu'nda oynanmaktadır.

İskoçya

İskoçya, Büyük Britanya'da Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. İskoçya güneyinde İngiltere ile bir sınırı paylaşıyor.

Birleşik Krallık Birleşik Krallık'ın en üst düzey idari birimleri
Ülkeler
Denizaşırı topraklar
Taç toprakları
Eski koloniler
Egemen devletler
Sınırlı tanınmış
olan devletler
Bağımlı ve
diğer bölgeler

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.