Wika

Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan na ginagamit araw-araw. Kalipunan ito ng mga simbolo, tunog, at mga kaugnay na bantas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Tinatayang nasa pagitan ng 6,000 hanggang 7,000 ang mga wika sa daigdig, depende sa kung gaano katiyak ang pangahulugan sa "wika", o kung paano ipinag-iiba ang mga wika at mga diyalekto. Ang siyentipikong pag-aaral ng wika ay tinatawag na lingguwistika. Nag-ugat ang salitang wika mula sa wikang Malay. Samantalang nagmula naman sa Kastila ang isa pang katawagan sa wika: ang salitang lengguwahe. Tinatawag ding salita ang wika. Katulad ng language - tawag sa wika sa Ingles - nagmula ang salitang lengguwahe sa salitang lingua ng Latin, na nangangahulugang "dila", sapagkat nagagamit ang dila sa paglikha ng maraming kombinasyon ng mga tunog, samakatuwid ang "wika" - sa malawak nitong kahulugan - ay anumang anyo ng pagpaparating ng damdamin o ekspresyon, may tunog man o wala, ngunit mas kadalasang mayroon.

Traitdunion 02-2002 Ostia-Talk LR
Mga estudyanteng nakikipagtalasan sa pamamagitan ng paghaharap at paguusapan.
Interp
Isang lalaki at babaeng nakikipagugnayan sa pamamagitan ng mga senyas ng kamay.
Cuneiform script2
Ang cuneiform ang isa sa mga nalalamang sinaunang anyo ng nakasulat ng wika.

Mga anyo ng wika

Pinakapayak sa mga anyo ng wika ang paggamit ng mga salita o pagsasalita. (Tingnan ang mga sining na pangwika). Subalit kabilang din rito ang pagsusulat, mga wikang pasenyas, larangan ng musika, sining ng pagpipinta, pagsasayaw, at maging ang matematika. "Wika" ang lahat ng mga ito kung gagamitin ang malawakan na kahulugan ng wika. Sa ilang pagkakataon, tinatawag ding dila (piguratibo), salita, diyalekto, o lingo (sariling-wika ng isang grupo, [bigkas: ling-gow, mula sa Ingles]) ang wika.[1]

Mga antas

Kabilang ang mga sumusunod sa mga kaantasan ng wika:

  • Kolokyal/pambansa - ordinaryong wika na ginagamit ng mga kabataan sa kanilang pang-araw-araw na pakikipag-usap na kadalasang malayang pinagsasama ang mga wikang Ingles at Filipino
  • Kolokyalismong karaniwan - ginagamit na salitang may "Taglish"
  • Kolokyalismong may talino - ginagamit sa loob ng silid-aralan o paaralan
  • Lalawiganin/Panlalawigan - wikang ginagamit ng isang partikular na lugar o pook.
  • Pabalbal/balbal (salitang kalye) - pinakamababang uri ng wikang ginagamit ng tao, na nabuo sa kagustuhan ng isang partikular na grupo na nagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan. Ito rin ay maaring nabuo sa pag-baliktad ng mga salitang Kolokyal/pambansa.
  • Pampanitikan/panitikan - wikang sumusunod sa batas ng balarila at retorika.

Ito ang pitong kagamitan ng wika:

  • Isang proseso ng pagpapalitan ng impormasyon na kadalasan na ginagawa sa pamamagitan ng karaniwang sistema ng mga simbolo ang komunikasyon. Ang araling pangkomunikasyon ang disiplinang pang-akademya kung saan pinag-aaralan ang pakikipagtalastasan.
  • Ginagamit ang wika sa pagpapahayag ng pangungusap. Madaling maunawaan ang pangungusap kahit gaano pa kahaba o ano man ang anyo nito. Malinaw ito kaya madaling naiintindihan ng bumabasa o nakikinig ang kahulugan nito.
  • Pagpapaliwanag o pagpapaunawa ang tawag sa gawaing pangkaisipan upang matugunan ang pakikipagugnayang ginagamitan ng mga pananalita o mga hudyat o senyas ng kamay, maaaring kasabayan ng taong nakikipagugnanayan, o matapos ang bawat bahagi ng paglalahad ng taong nakikipagugnayan. Nagaganap ang pagpapaunawa sa pagitan ng dalawa, tatlo, o higit pang bilang ng mga tagapagsalita o tagapaglahad na hindi nakapagsasalita o nakasesenyas mula sa pinagmumulang wika.

Kategorya ng paggamit ng wika

Ang dalawang kategorya ng paggamit ng wika ay pormal at impormal o di-pormal.

Pormal

Ang pormal ay ang mga salitang istandard, karaniwan, o pamantayan dahil kinikilala, tinatanggap at ginagamit ng higit na nakararami lalo na mga nakapag-aral ng wika. Ginagamit ito sa mga usapang pormal. Narito ang mga uri nito:

  1. Pambansa o karaniwan - mga karaniwang salitang ginagamit sa mga aklat pangwika o pambalarila sa mga paaralan, gayundin sa pamahalaan.
  2. Pampanitikan o panretorika - mga salitang ginagamit sa mga akdang pampanitikan, karaniwang matatayog, malalalim, makulay, at masining.

Impormal o di-pormal

Ang impormal o di-pormal ay mga salitang karaniwang palasak at madalas gamitin sa pang-araw-araw na pakikipagusap. Ginagamit ito sa mga hindi pormal na usapan. Narito ang mga uri nito:

  1. Lalawiganin - mga bokabularyong diyalektal. Gamitin ito sa mga partikular na pook o lalawigan lamang.
  2. Balbal - mga salitang nahango lamang sa pagbabago o pag-usod ng panahon, mga salitang nabuklat sa lansangan.
  3. Kolokyal - mga salitang ginagamit sa mga pagkakataong inpormal. Ang pagpapaikli ng isa, dalawa, o higit pang salita ay mauuri rin sa antas na ito.

Halimbawa:

  • mayroon=meron
  • ayaw ko= ayoko
  • nasaan=nasa'n
      Altai

      Ang Altai Republic (Ruso: Респу́блика Алта́й, Respublika Altay; Altay: Алтай Республика, Altay Respublika) ay isang kasakupang pederal ng Rusya (isang republika). Bayan ng Gorno-Altaysk ang kabisera nito. Ang lawak ng republika ay 92,600 square kilometer (35,800 mi kuw) na may populasyong 206,195 (Senso 2010).

      Brazil

      Ang Brasil, opisyal na tinatawag na Pederatibong Republika ng Brasil (Portuges: República Federativa do Brasil), ay ang pinakamalaking bansa sa buong rehiyon ng Timog Amerika at Latin Amerika. Ito rin ang ikalimang pinakamalaking bansa sa daigdig pagdating sa parehong lawak ng bansa at sa populasyon. Ito rin ang pinakamalaking bansang nagsasalita ng wikang Portuges sa buong mundo, at nag-iisa lamang sa kontinente ng Amerika.

      Nahahangganan ng Karagatang Atlantiko sa silangan, ang Brasil ay may habang-baybayin na 7,491 km (4,655 mi). Hinahangganan nito ang lahat ng ibang mga bansa sa Timog Amerika maliban sa Ecuador at Chile, at sumasakop sa 47.3 porsiyento ng kontinente ng Timog Amerika. Ang batis ng Ilog Amasona nito ay kinabibilangan ng malawak na kagubatang tropikal, sari-saring sistemang ekolohikal, at malaking saklaw ng likas-yamang pinaninirahan ng iba't ibang buhay at pinoprotektahang halaman at hayop. Ang natatanging pamanang pangkalikasan nito ang nagbigay-turing sa Brasil bilang isa sa 17 bansang may malawak na sari-saring mga buhay na yaman, at palaging paksa ng mga makabuluhang pandaigdigang interes at mga debate ukol sa pagwasak ng kagubatan at pagtatanggol sa kalikasan.

      ISO 639-3

      Ang ISO 639-3: 2007, o Codes for the representation of names of languages – Part 3: Alpha-3 code for comprehensive coverage of languages sa Ingles, ay isang pamantayang internasyonal para sa mga kodigo ng wika sa seryeng ISO 639. Nagtatakda ito ng tatlong letrang kodigo para sa pagkakakilanlan ng mga wika. Inilathala ang pamantayan ng ISO noong 1 Pebrero 2007.Pinapalawig ng ISO 639-3 ang mga kodigong alpha-3 ng ISO 639-2 na may layuning saklawin ang lahat ng kilalang wikang natural. Ang pinalawak na saklaw ng wika ay batay sa mga kodigo ng wika na ginamit sa Ethnologue (tomong 10-14) na inilathala ng SIL International, na sa ngayon ay ang awtoridad sa pagpaparehistro para sa ISO 639-3. Nagbibigay ito ng isang talaan ng mga wika na kumpleto hangga't maaari, kabilang ang buhay at patay na, sinaunang at inimbento, malalaki at menor, nakasulat at hindi nakasulat. Gayunpaman, hindi kabilang dito ang mga muling nabuong wika tulad ng Proto-Indo-Europeo.Inilaan ang ISO 639-3 upang gamitin bilang kodigong metadata sa iba't ibang mga aplikasyon. Kadalasang ginagamit ito sa mga sistema ng kompyuter at impormasyon, tulad ng Internet, kung saan kailangang suportahin ang maraming mga wika. Sa mga arkibo at iba pang imbakan ng impormasyon, ginagamit ang mga ito sa mga sistema ng pagkatalogo, na nagpapahiwatig ng wika o tungkol sa wika ng isang pagkukunan. Madalas ding ginagamit ang mga kodigo sa lingguwistang panitikan at sa ibang lugar upang mabawi ang katotohanan na maaaring maging hindi malinaw o hindi klaro ang mga pangalan ng wika .

      Leo James English

      Si Padre Leo James English, C.Ss.R. (Agosto 1907–1997) ay isang taga-Australia na taga-lipon at editor ng dalawa sa mga pinakaunang pinakagamiting diksiyunaryong pang-dalawang wika sa Pilipinas.

      Mag-anak ng mga wika

      Puna: Naka-italicize ang mga pangalan ng wika sa Ingles.

      Indoewropeo (Indo-European)

      Griyego

      Romance

      Latin

      Espanyol o Kastila (Spanish)

      Pranses (French)

      Portuges (Portuguese)

      Català (Catalan)

      Italyano (Italian)

      Romanian

      Hermaniko (Germanic)

      Aleman (German)

      Swedish

      Danish

      Olandes (Dutch)

      Yidish (Yiddish)

      Norwego (Norwegian)

      Bokmål

      Nynorsk

      Ingles (English)

      Slavonic

      Kanluran

      Polish

      Czech

      Silangan

      Wikang Ruso (Russian)

      Wikang Ukranyo (Ukranian)

      Timog

      Serbyo (Serbian)

      Bosnian (Bosnian)

      Bulgaro (Bulgarian)

      Kroata (Croatian)

      Baltic

      Latvian

      Lithuanian

      Indo-Iranian

      Indo-Aryan

      Hindi

      Austronesian

      Malayo-Polynesian

      Borneo-Philippines

      Hilagang Filipinas

      Ilokano

      Kapampangan

      Pangasinense

      Ibanag

      Mesofilipino

      Gitnang Filipinas

      Bikolano

      Tagalog

      Filipino

      Bisaya

      Cebuano

      Hiligaynon

      Kinaray-a

      Masbatenyo

      Aklanon

      Waray

      Sunda-Sulawesi

      Malay

      Indones

      Sama-Bajaw

      Abaknon

      Afro-Asiatic

      Semetiko

      Arabe (Arabic)

      Hebreo (Jewish) Ang lathalaing ito na tungkol sa Wika ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

      Mga wikang Austronesyo

      Ang mga wikang Austronesyo o Awstronesyo (Wikang Espanyol: len·guas aus·tro·ne·sias; Ingles: Austronesian languages) ay isang pamilyang wika na malayang nakakalat sa mga kapuluan ng Timog-Silangang Asya at ng Pasipiko, na may ibang kasapi ginagamit sa mismong kontinente ng Asya. Katulad siya ng mga mag-anak na wikang Indo-Europeo, Apro-Asyatiko, at Uraliko bilang isa sa mga tanging establisadong mga sinaunang pamilyang wika. Ang pangalang Awstronesyo ay nagmula sa Lating auster (hangin mula sa timog), at ng Griyegong nêsos (pulo). Ang naturang pamilya ay pinangalanan bilang sa pangmadlang ng mga wikang Awstronesyo na ginagamit sa mga kapuluan: ngunit may mga wika tulad ng Malay at mga Wikang Tsamiko, na katutubo sa mismong kontinente ng Asya. Karamihan sa mga wikang Awstronesyo ay kaunting katutubong tagapagsalita, ngunit ang mga pangunahing wikang Awstronesyo ay ginagamit ng milyun-milyong katao. Si Otto Dempwolff, isang Alemang iskolar, ay ang unang tagapagsaliksik na malayong nassaliksik ang Awstronesyo ayon sa tradisyonal na paraang paghahambing.

      Iba't ibang pinagmumulan ng mga wika ang naiiba, ngunit ang Austronesian at Niger-Congo ay ang dalawang pinakamalaking pamilya ng wika sa mundo sa bilang ng mga wika na naglalaman ng mga ito, bawat isa ay may halos isang-ikalima sa kabuuang wika na binibilang sa mundo. Ang heograpikong pagkakalat ng mga lupain ng mga wika ay isa sa mga pinakamalawak, na nagsisimula sa Madagaskar hanggang sa Pulo ng Muling Pagkabuhay. Ang mga wikang Hawayano, Rapanui at Malgatse (ginagamit sa Madagaskar ay ang mga hangganang heograpiko ng pamilyang Awstronesyo.

      Ang pamilyang Awstronesyo ay may maraming pangunahing sanga, maliban sa isa na matatagpuan lamang sa Taywan. Ang mga wikang Pormosyano ng Taiwan ay ipinangkat bilang kasingdami ng siyam na unang subgrupo ng Awstronesyo. Ang lahat ng wikang Awstronesyo na ginagamit sa labas ng Taiwan (kasama ang Wikang Yami) ay nabibilang sa sangang Malayo-Polinesyo, na minsan ding tinatawag na Extrapormosyano.

      Marami sa mga wikang Awstronesyo ang nagungulang ng mahabang kasaysayan ng nakasulat na atestasyon (patotoo ng pag-iral). Ang pinakalumang inskripsyon sa wikang Tsam, ang Inskripsyong Đông Yên Châu, na tinatayang naisagawa noong ika-6 na siglo sa pinakahuli nito, ay ang unang patotoo rin ng isang wikang Awstronesyo.

      Mga wikang Malayo-Polinesyo

      Ang mga wikang Malayo-Polynesian ay isang subgroup ng mga wikang Austronesian, na may humigit-kumulang 385.5 milyong nagsasalita. Ang mga wika ng Malayo-Polynesian ay sinasalita ng mga taga-Austronesian ng mga islang bansa ng Timog-silangang Asya at ng Karagatang Pasipiko, na may mas maliit na bilang sa kontinentalAsya. Ang Cambodia, Laos, at Vietnam ay nagsisilbing hilagang kanlurang hilagang-kanluran, na nagaganap sa lalawigan ng Malay. Sa pinakamalalim na hilagang geographical na lugar ay hindi lumalampas sa hilaga ng Pattani, na matatagpuan sa timog Thailand. Ang Malagasy ay sinasalita sa isla ng Madagascar na matatagpuan sa silangang baybayin ng Africa sa Indian Ocean. Ang bahagi ng pamilya ng wika ay nagpapakita ng malakas na impluwensiya ng Sanskrit at partikular na Arabic bilang ang Western bahagi ng rehiyon ay naging isang tanggulan ng Hinduismo, Budismo, at, mula noong ika-10 siglo, Islam.

      Ang dalawang morpolohiya na katangian ng mga lengguwahe ng Malayo-Polynesian ay isang sistema ng paglapi

      at ang reduplication (pag-uulit ng lahat o bahagi ng isang salita, tulad ng wiki-wiki) upang bumuo ng mga bagong salita. Tulad ng iba pang mga wika sa Austronesian mayroon silang maliit na mga inventoryang phonemic; kaya ang isang teksto ay may ilang ngunit madalas na mga tunog. Ang karamihan ay kulang sa mga tumpok ng katinig (hal., [Str] sa Ingles). Karamihan ay mayroon ding isang maliit na hanay ng mga vowels, limang bilang isang karaniwang numero.

      Wikang Arabe

      Ang Arabo (Arabo: العربية, al-'arabiyyah) ang pinakamalaking kasapi ng sangay Semitiko ng pamilya ng mga wikang Aproasyatiko at malapit na kamag-anak ng Ebreo at Arameo. Sinasalita ito sa buong daigdig Arabo at malawakang inaaral at naaalam sa buong daigdig Muslim. Ang Arabo ay isang wikang pampanitikan mula pa noong mga ika-6 dantaon at ang wikang panliturhiya ng Islam.

      Sa katotohanan, wala talagang nagsasalita ng pamantayang Arabo (اللغة العربية الفصحى, al-luġatu-l-ʿarabīyatu-l-fuṣḥā, “ang pinaka-elokwenteng wikang Arabo”) bilang wikang pang-araw-araw; limitado lamang ang ganong gamit sa mga pormal na okasyon. Sa halip, sinasalita ng mga Arabo ang iba’t ibang diyalekto nito ngunit madalang na magkaunawaan ang mga tagapagsalita ng dalawang magkakaibang dyalekto; sa mga ganitong kaso, ang pamantayang wikang Arabo ang ginagamit.

      Nagmula rin sa wikang Arabo ang Maltes, na nagkakaloob ng malaking bilang ng mga salita mula sa Italyano at Ingles.

      Wikang Filipino

      Para sa pamilya ng wika kung saan nabibilang ang wikang Filipino, tingnan ang Mga wikang Pilipino.Ang wikang Filipino ay ang pambansang wika at isa sa mga opisyal na wika ng Pilipinas—ang Ingles ang isa pa—ayon sa Saligang Batas ng 1987. Isa itong wikang Awstronesyo at ang de facto ("sa katotohanan") na pamantayang bersiyon ng wikang Tagalog, bagaman de jure ("sa prinsipyo") itong iba rito. Noong 2007, ang wikang Filipino ay ang unang wika ng 28 milyon na tao, o mahigit kumulang isangkatlo ng populasyon ng Pilipinas. 45 milyon naman ang nagsasabing ikalawang wika nila ang wikang Filipino. Ang wikang Filipino ay isa sa mga 185 na wika ng Pilipinas na nasa Ethnologue. Ayon sa Komisyon sa Wikang Filipino, ang wikang Filipino ay "ang katutubong wika, pasalita at pasulat, sa Kalakhang Maynila, ang Pambansang Punong Rehiyon, at sa iba pang sentrong urban sa arkipelago, na ginagamit bilang wika ng komunikasyon ng mga etnikong grupo." Ang gustong makamit ng wikang Filipino ay ang pagiging pluricentric language, o ang wikang may iba't ibang bersiyon depende sa lugar na kung saan ito'y ginagamit. May mga "lumilitaw na ibang uri ng Filipino na hindi sumusunod sa karaniwang balarila ng Tagalog" sa Davao at Cebu, na bumubuo sa tatlong pinakamalaking metropolitanong lugar sa Pilipinas kasama ng Kalakhang Maynila.

      Wikang Griyego

      Ang Griyego (Griyego: Ελληνικά, bigkas /e·li·ni·ká/, “Eleniko”) ay bumubuo ng kanyang sariling sangay sa pamilya ng mga wikang Indo-European. Nagtataglay ito ng 3500 taon ng nakatalang kasaysayan, ang pinakamahaba sa anumang wikang Indoeuropeo. Isinasalita ito ng 15 milyong tao.

      Ang wikang Griego o Ellinika ng bansang Grecia ay isa sa pinakamatandang wika sa Europa na higit pa ang gulang sa Indo-Europeong pangkat ng mga wika. Ang pagkakaroon nito ng mga bagong salita mula sa iba pang bansang Europeo ay lalo pang nagpayaman sa wikang ito at sa kasalukuyan ang wikang ito ay may ilang sangay ng wika katulad ng Ruso, Galida o Aleman at mga wika na nakapalibot sa bansang Rusya malapit sa Asya.Ang wikang Griego ay may dalawang pangkat at ito ay ang KATHAREVUSA o dinalisay na Griego at ang ikalawa ay ang KOINE o tinaguriang pangkalahatang gamit na Griego. Sa kasalukuyan, ang KOINE na Griego ang siyang kinilalang pambansang Wika nang nasabing bansa at nilahukan na lang ng ilang mahalagang salita mula sa KATHAREVUSA dahil umano na di lubus ang pakahulugan ng salitang Griego kapag pinaghiwalay ang dalawang anyo ng Wikang ito. Ang wikang Griego o Ellinika ay gamit sa pakikipagtalastasan sa buong Grecia, sa kapuluan ng Creta at gayon din sa pulo ng Kypros.

      Wikang Hapones

      Ang wikang Hapones o wikang Hapon o wikang Niponggo o wikang Nihonggo ay isang wikang sinasalita ng mahigit sa 130 milyong katao, karamihan sa bansang Hapon at sa mga komunidad ng mga Hapones sa buong mundo.

      Ang Hapones ay sinusulat sa magkahalong tatlong magkakaibang uri ng sulat: ang Kanji, at ang dalawang baybaying sulat, ang Hiragana at Katakana. Ang alpabetong Latino, o Rōmaji, ay kadalasang ginagamit ng mga makabagong Hapones, lalung-lalo na sa mga pangalan ng kompanya at mga logo, patalastas, at kung ipapasok ang mga salitang Hapon sa kompyuter.

      Ang talasalitaan ng Hapones ay labis na naimpluwensiyahan ng mga hiram na salita galing sa ibang wika. Malaking bilang ng mga salita ay hiniram sa wikang Tsino, o hinango sa wikang Tsino. Simula noong huling bahagi ng ika-19 siglo, ang Hapones ay humiram ng mga salitang galing sa Wikang Indo-Europeo, lalo na ang Ingles.

      Dahil din sa espesyal relasyong kalakalan sa pagitan ng Hapon at Olandes noong ika-17 siglo, Ang wikang Olandes din ay naging impluwensiyal, tulad ng mga salitang bīru (galing sa bier; "serbesa o beer") at kōhī (galing sa koffie; "kape") na nagmula sa wikang Olandes.

      Mas nauna ang mga Portuges at malimit sila sa Hapon noong ika-16 siglo at ika-17 siglo. Ang impluwensiya nila sa Hapon ay mga salitang katulad ng tempura at tabako.

      Wikang Ingles

      Ang Ingles ay isang wika na nagmula sa mga wikang Aleman na isang sangay ng Indo-Europeong pamilya ng mga wika. May malaking populasyon ng mga nanalita ng Ingles sa Estados Unidos, Nagkakaisang Kaharian, Canada, Australia, Bagong Selanda, Nigeria, Irlanda, Pilipinas, Hong Kong, Singapore at ilan pang mga bansa. Dahil sa impluwensiya ng Reyno Unido at Estados Unidos, naging lingua franca ito sa iba't ibang mga bansa. Ito'y ginagamit pangkalawakan sa mga Komonwelt at mga internasyonal na mga organisasyon. Tinatala na ang total ng mga nanalita ng Ingles bilang unang o ikalawang wika ay 500 milyon hanggang 1.8 bilyon na katao.

      Wikang Kastila

      Ang Kastilà o Espanyól ay isang wikang Romanse na nagbuhat sa Espanya at ngayon ay ang pangunahing wika ng Amerikang Latino. Sa Espanya at ilang bahagi ng Latinoamerika, ito ay kilala din sa tawag na “Castellano” o "Kastelyano" na tumutukoy sa rehiyon (o lumang kaharian) ng Castilla (Kastilya) sa Espanya, kung saan ito nagmula upang linawin mula ibang mga wika ng Espanya (tulad ng Galisyano, Basco, at Katalan) at ng Latinoamerika (tulad ng Quechua at Guarani). Sa mga bansang gumagamit nito, Espanyol ang tawag ng ilang bansa ngunit sa iba naman mas madalas ang paggamit ng castellano. Castellano ang tawag rito sa Arhentina, Tsile, Peru at Urugway. Ilang pilologo ang tumatawag sa Kastilyano kapag bumabanggit sa wika sa Kastilya noong Gitnang Panahon at Kastila sa makabagong porma nito. Ang Kastelyano ay maaari ding subdiyalekto ng Kastila na sinasalita sa Kastilya sa panahong ito. Ito ay may serye ng pagkakaiba sa pagbigkas na naiibang Kastila halimbawa rito ang Andulusia o Aragon na kung saan sila'y nagsasalita ng ibang sub-diyalekto. Sa madaling salita, Castellano sa pambansang pananaw; Espanyol sa pandaigdigang pananaw.

      Wikang Latin

      Ang Latin ay isang wikang Indo-Europeo na unang sinalita sa rehiyong pumapalibot sa Lungsod ng Roma na tinatawag na Latium. Nagkamit ito ng dakilang kahalagahan bilang opisyal na wika ng Imperyong Romano. Ang lahat ng mga wikang Romans, tulad ng Kastila, Pranses, Portuges, Italyano, at Romaniano, ay umapo mula sa Latin, at mahahanap ang maraming mga salitang batay sa Latin sa iba pang mga makabagong wika tulad ng Inggles (madalas sa pamamagitan ng French) at pati na rin ang mga katutubong wika ng Pilipinas (madalas sa pamamagitan ng Kastila). Ang alpabetong Latin, hango sa sinaunang alpabetong Italiko na sa huli rin ay hango sa alpabetong Griyego, ang nananatiling pinakaginagamit na alpabeto sa daigdig. Bukod dito ang Latin ang lingua franca, ang wika ng agham at politika, ng Kanluraning daigdig ng higit 1000 taon, pinalitan pagkatapos ng French noong ika-18 dantaon at ng Inggles noong ika-19 dantaon. Nananatili ang Lating Pansimbahan (Latina Ecclesiastica) bilang pormal na wika ng Simbahang Katoliko at, hanggang sa ngayon, ang opisyal na wika ng Vaticano. Ginamit ng Simbahan ang Latin bilang pangunahing banal na wika hanggang noong Ikalawang Kapulungang Vaticano noong dekada 1960. Ginagamit pa rin (hango sa mga ugat na Griyego) ang Latin upang ipagkaloob ang mga pangalang ginagamit sa siyentipikong pagsasauri ng mga bagay na may buhay. Ang makabagong pag-aaral ng Latin, kasama ng Griyego, ay kilala bilang mga Klasik.

      Wikang Pranses

      Ang Pranses (Pranses: français; Ingles: French) ay isang wika na nagmula sa Pransiya. Noong 1999, ito ang wikang may ika-11 pinakamalaking bilang ng mga tagapagsalita sa buong daigdig, sinasalita ng higit-kumulang na 77 milyong tao (tinatawag na francophones) bilang inang wika, at 128 milyon na kinabibilangan ng mga tao na tinatanggap ito bilang pangalawang wika. Ito ang opisyal o pampangasiwaang wika sa iba’t ibang komunidad o samahán (katulad ng Unyong Europeo, International Olympic Committee, Mga Nagkakaisang Bansa, at Universal Postal Union). Ang mga mananalita ng wikang Pranses ay tinatawag ding Francophone sa mga wikang Ingles at Pranses.

      Wikang Ruso

      Ang wikang Ruso ([[:Media:Ru-russkiy jizyk.ogg|русский язык]] , transliterasyon: russkiy yazyk, IPA: [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]) ay isang Silangang Slavikong wika at isang opisyal na wika sa Rusya, Belarus, Kazakhstan, at Kyrgyzstan. Ito ay ginagamit nang madalas nga bansang naging dating kasapi ng Unyong Sobyet, katulad ng Ukraine at Moldova. Ito ay kabilang sa pamilya ng Mga Wikang Indo-Europeo. Ito ang pinakamalawak ang gamit na wika sa Eurasia, kung pagbabatayan ang lawak ng mga lupain kung saan ito ay ginagamit. Ito ang ikawalo sa pinakagamit na wika sa buong mundo, na may 144 milyong gumagamit nito sa Rusya, Ukraine, at Belarus bilang unang wika. Ito rin ang isa sa anim na opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa.

      Wikang Sardinia

      Ang Wikang Sardinia ay isang wikang Romance lalo na ginagamit sa tatlong-kapat ng isla ng Sardinia (Italya). Ang isang bilang ng mga iskolar isaalang-alang ito ang pinaka-konserbatibo wikang Romance

      Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

      Wikang Tagalog

      Ang Wikang Tagalog (Baybayin: ᜏᜒᜃᜅ᜔ ᜆᜄᜎᜓᜄ᜔), na kilala rin sa payak na pangalang Tagalog, ay isa sa mga pangunahing wika ng Pilipinas at sinasabing ito ang de facto ("sa katunayan") ngunit hindî de jure ("sa batas") na batayan na siyang pambansang Wikang Filipino (mula 1961 hanggang 1987: Pilipino). Ito ang katutubong wika ng mga lalawigan sa Rehiyon IV (CALABARZON at MIMAROPA), ng Bulacan, at ng Kalakhang Maynila. Ang wikang ito ay ginagamit din sa Hilagang Kapuluang Mariana, kung saan ang mga Pilipino ang pinakamalaking pangkat-etnolinguistico. Bilang isang pangunahing wika sa Pilipinas, ang karaniwan at pamantayang anyo nito ang pangunahing wika sa pambansang telebisyon at radyo, bagaman halos nasa Ingles ang buong kayarian ng mga pahayagan. Bilang Filipino, kasama ang Ingles, isa ang Tagalog sa kasamang-opisyal at tanging pambansang wika sa Pilipinas. Malawak na ginagamit ang Tagalog bilang lingua franca o "pangkaraniwang wika" sa buong bansa, at sa mga pamayanang Pilipino na nasa labas ng Pilipinas. Subalit, habang kalát ang Tagalog sa maraming mga larangan, higit na laganap ang Ingles, sa iba't ibang antas ng katatasan, sa mga larangan ng pamahalaan at kalakalan. Tinatawag na mananagalog o mananalita ang isang may mataas, may kahusayan, at kaalaman sa pananagalog.Kaugnay ng iba pang mga wika sa Pilipinas, ang Wikang Tagalog, gaya ng mga wika sa Bikol, Ilokano, mga wika sa Kabisayaan, at Kapampangan, at mayroon ding kaugnayan sa iba pang mga wikang Austronesyo, gaya ng Wikang Indones, Hawayano at Malagasy.

      Wikang Telugu

      Ang Wikang Telugu (Ingles pronunciation: /ˈtɛlᵿɡuː/; తెలుగు telugu, Padron:IPA-te) ay isang wika ng Dravidian na katutubo sa bansang India, ito ay sinunod ng wikang Hindi, Wikang Ingles, at Wikang Bengali bilang isa sa kaunting wika na may opisyal na status sa mahigit isang Estado ng India; ito ay isang pahunahing wika sa estado ng Andhra Pradesh, Telangana, at sa lugar ng Yanam sa Puducherry.

      Wikipedia

      Ang Wikipedia ay isang ensiklopedya na may basehang wiki at may malayang nilalaman. Ito ay tinatawag na malaya sa kadahilanang ito ay malayang magagamit at mapapalitan ng kung sino man. Ang Wikipedia ay nakasulat sa maraming wika at pinamamahalaan ng Wikimedia Foundation.

      Ang Wikipedia ay sinimulan bilang isang proyektong nasa wikang Ingles noong Enero 15, 2001 at sumunod na lamang ang mga proyektong Wikipedia sa iba't ibang wika.

      Sa ibang wika

      This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
      Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
      Images, videos and audio are available under their respective licenses.