Rubella

Huwag itong ikalito sa rubeola, isa pang uri ng tigdas.

Ang rubella o tigdas-hangin[1] (Ingles: rubella, German measles, o three-day measles[2]), ay isang uri ng karamdaman na dulot ng birus na rubella at maaaring maging isang sakit na malubha. Ang pangalang "rubella" ay hinango mula sa wikang Latin na may kahulugang "maliit na pula". Isa itong uri ng tigdas na nagtatagal nang tatlong mga araw.[2] Ang sakit na ito ay nagdurulot ng singaw sa balat at pamamantal, banayad na lagnat, at artritis. Ang pagkakaroon ng artritis dahil sa rubella karaniwan at karamihang nangyayari sa mga babae. Kapag ang isang babae ay nagkaroon ng rubella habang siya ay nagdadalangtao, ang babaeng ito ay maaaring makunan (malaglagan ng sanggol magmula sa sinapupunan ng ina), o kaya ay maaaring magluwal ng isang sanggol na may mga depektong malulubha.[3][4]

Pagkahawa at pagkalat

Ang rubella ay kumakalat sa ibang mga tao sa pamamagitan ng hangin, subalit maaari rin tiong makuha dahil sa pagiging malapit sa isang tao na naimpeksyon na.[4]

Bakuna at pag-iwas

Maiiwasan ang rubella sa pamamagitan ng pagpapabakuna na ginagamit ang bakunang MMRV. Maaaring ibigay ang bakuna sa mga bata at sa mga taong nasa hustong gulang rin. Nang wala pang mga bakuna, ang rubella ay napaka karaniwan, lalo na sa mga bata. Kung ihihinto ang programa ng pagbabakuna laban sa rubella at ang iba pang mga sakit na nabanggit, magbabalik ang paglaganap ng mga sakit na ito.[4]

Mga sanggunian

  1. TIGDAS HANGIN, KALUSUGAN PH
  2. 2.0 2.1 Neighbors, M; Tannehill-Jones, R (2010). "Childhood diseases and disorders". Human diseases (ika-3 ed.). Clifton Park, New York: Delmar, Cengage Learning. pp. 457–79. ISBN 978-1-4354-2751-8.
  3. BAKUNA LABAN SA MMRV (TIGDAS, BIKI, RUBELLA at VARICELLA) ANG KAILANGAN NINYONG MALAMAN, immunize.org
  4. 4.0 4.1 4.2 Bakuna sa MMR (Measles, Mumps, & Rubella) Ano ang Kailangan Mong Malaman
Bakuna sa tigdas

[[Category:Infobox drug articles with contradicting parameter input |]]

Bakuna sa tigdas ay isang bakuna na napakabisa sa pag-iwas ng tigdas. Pagkatapos ng isang dosis, ang 85% ng mga batang nasa siyam na buwan ang edad at 95% ng lampas sa labingalwang buwan ng edad ay immune na o di na tinatablan ng sakit. Ang halos lahat ng mga hindi nagkakaroon ng resistensiya laban sa naturang sakit pagkatapos ng isang dosis ay nagkakaroon ng resistensiya pagkatapos ng ikalawang dosis. Kapag ang bilang ng pagbabakuna sa isang populasyon ay mas mahigit sa 93%, ang paglagap ng tigdas ay karaniwang hindi na nagaganap; gayun pa man, magaganap ulit ito kung ang bilang ng pagbabakuna ay bababa. Tumatagal ang bisa ng bakuna ng maraming taon. Hindi malinaw kung nababawasan ang bisa nito sa paglipas ng panahon. Ang bakuna ay maaari ring pang-iwas laban sa sakit kung ibinibigay sa loob ng ilang araw pagkalipas ng pagkakalantad dito.Tingnan din: Bakunang MMRV

Bakunang MMRV

[[Category:Infobox drug articles with contradicting parameter input |]]

Ang bakuna laban sa tigdas, beke (biki), tigdas na Aleman (rubella), at bulutong-tubig (varicella) (Ingles: measles, mumps, rubella and varicella vaccine o MMRV vaccine na ang unang M ay para sa measles, ang pangalawang M ay para sa mumps, ang R ay para sa rubella, at ang V ay para sa varicella; measles, mumps, German measles and chickenpox vaccine; kung ang bakuna ay walang para sa bulutong-tubig o varicella, ang bakuna ay tinatawag na MMR vaccine) ay isang uri ng bakuna na pamprutekta at panlaban sa mga sakit na tigdas, beke (biki), tigdas na Aleman (rubella), at bulutong-tubig (varicella). Ang bakunang ito ay binubuo ng pinagsama-samang mga pinahinang mga birus ng apat na nabanggit na mga sakit. Ang bakunang panlaban sa tigdas, beke, tigdas na Aleman, at bulutong-tubig ay karaniwang maaaring ibigay na kasabay ang iba pang mga uri ng bakunang panlaban sa iba pang mga sakit.

Beke

Ang beke o biki (Ingles: Mumps) ay isang karamdamang sanhi ng virus sa mga tao. Bago pa man malikha ang mga baksinasyon at ang paggamit ng mga baksin, isa itong pangsandaigdigang sakit ng mga kabataan, at isang sadyang panganib sa kalusugan sa Ikatlong Daigdig (Ingles: Third World). Ang beke ay dahil sa birus ng beke at maaaring maging isang karamdaman na may kalubhaan. Ang beke ay nakapagdurulot ng lagnat, sakit ng ulo, pananakit ng kalamnan, pagkawala ng gana sa pagkain, at pamamaga ng mga glandula. Ang beke, kapag lumala, ay maaaring magsanhi ng pagkabingi, meninghitis (impeksiyon sa utak at sa balot ng gulugod), impeksiyon ng lapay, masakit na pamamaga at pananakit ng mga obaryo sa kababaihan, at masakit na pamamaga at pananakit ng testikulo at bayag sa kalalakihan, pati na ang bihirang mangyaring pagkabaog. Bagaman bihira, nakapaghahantong din ang beke sa kamatayan ng dinapuan nito.

Bulutung-tubig

Para sa ibang gamit, tingnan ang Bulutong (paglilinaw).

Ang bulutong-tubig o bulutung-tubig (Ingles: chickenpox), na nakikilala rin bilang varicella ay isang uri ng karamdaman na kakikitaan ng pamamaltos at singaw sa balat na may kasamang pangangati, lagnat, at pagkahapo. Nakapag-iiwan ito ng mga pekas o peklat sa ibabaw ng balat. Dahil sa mga ito, maaaring magkaroon ang may ganitong sakit ng matinding impeksiyon ng balat, mga pilat, pulmunya, pinsala sa utak, o kaya ay kamatayan. Gayondin, pagkalipas ng ilang mga taon, maaaring lumitaw muli ang sakit na ito bilang isang uri ng "buni", na nakikilala sa Ingles bilang herpes zoster o shingle, isang masakit na singaw sa balat. Ang karamdang ito ay nakakahawa ng ibang tao sa pamamagitan ng hangin. Maaari ring kumalat ang bulutong-tubig sa pamamagitan ng pagkakadikit sa likidong nanggaling sa paltos na dulot ng karamdamang ito. Bago nalikha ang bakuna laban sa bulutong-tubig, naging malaganap muna ang karamdamang ito sa Estados Unidos.

Fe del Mundo

Si Dr. Fe del Mundo (1911–Agosto 6, 2011) ay isa sa pinakamagaling na manggagamot ng bata sa Pilipinas. Nanguna siya sa pangangalaga ng kalusugan ng mga bata at nagsimula ng Ospital na Pambata sa Pilipinas (Children's Medical Center of the Philippines). Siya ay pinangarangalang Pambansang Siyentipiko noong 1980.

Howard Hughes

Si Howard Robard Hughes, Jr. (24 Disyembre 1905 – 7 Abril 1976) ay isang Amerikanong magnate ng negosyo, inbestor, abiator (manlilipad), inhinyero, prodyuser ng pelikula, direktor at pilantropo. Siya ang isa sa pinakamayamang tao sa buong mundo. Siya'y tumanyag noong huli nang 1920s bilang independiyenteng prodyuser ng pelikula at gumawa ng malalaking badyet at kontrobersiyal na mga pelikula gaya ng like The Racket (1928), Hell's Angels (1930), Scarface (1932), at The Outlaw (1943). Si Hughes ay isa sa pinakamaimpluwensiya (most influential) na abiator (manlilipad) sa kasaysayan. Siya ay nagkaroon ng maraming pandaigdigan bilis na hangin na mga rekord. Kanyang nilikha ang Hughes H-1 Racer at H-4 "Hercules" (na kilala sa kasaysayan bilang "Spruce Goose") aircraft at nakamit at pinalawig ang Trans World Airlines na kalaunan ay nakipag-isa sa American Airlines. Si Hughes ay kilala rin sa kanyang pag-uugaling eksentriko at reklusibo (mapag-isang) pamumuhay sa huli ng kanyang buhay. Ito ay sanhi ng papalalang diperensiyang obsesibo-kompulsibo at/o kronikong sakit. Ang kanyang legasiya ay napapanatili sa pamamagitan ng Howard Hughes Medical Institute.

Pagkabulag

Ang pagkabulag ay ang kalagayan kung saan hindi nakakakita o hindi nakakatanaw ng tama ang mata. Sa larangan ng medisina, tinatawag (ngunit bihira na) itong amaurosis, na nagmula sa salitang Griyegong nangangahulugang "madilim". Sa kahulugang medikal, tumutukoy ang amaurosis sa pagkawala ng paningin o kakayahang makakita na wala namang matuklasang sugat (hiwa o lesyon)

sa mata o sa nerbyong optiko (ugat-pandama na pang-mata).Ang pagkabulag ay inilalarawan ng World Health Organization bilang paningin sa mahusay na mata ng isang tao na kaunti sa 20/500 o isang visual field ng kaunti sa 10 degree.

Talaan ng mga sakit

Ito ay isang talaan ng pangkaraniwan at kilalang mga sakit. Hindi kumpleto ang talaang ito:

Kolera

Bulutong (smallpox)

Bulutung-tubig (chickenpox)

Dipterya (diptheria)

Tigdas (measles)

Beke (mumps)

Scarlet fever

Ubong-dalahit (whooping cough)

Polyo (poliomyelitis)

Tetano

Pertusis

Trangkaso (influenza)

Rubella

Tuberkulosis

Tigdas

Huwag itong ikalito sa rubella, ang german measles.Ang tigdas (Ingles: measles, rubeola, morbilli, o English measles) ay isang uri ng sakit na dahil sa birus ng tigdas, na maaaring maging isang malubhang karamdaman. Ang pagkakaroon ng tigdas ay maaaring magdulot ng singaw sa balat, pamamantal, ubo, tumutulong sipon mula sa ilong, iritasyon o pangangati ng mga mata, at lagnat. Ang tigdas ay maaaring kahantungan ng pagkakaroon ng impeksiyon sa tainga, iba pang mga impeksiyon, pulmunya, mga uri ng atake (o ataki, na kinasasamahan ng pangingisay at pamumulagat), pinsala sa utak, at kamatayan.

Sa ibang wika

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.