ብራዚል

ብራዚል

Coat of arms of Brazil
ብራዚል
Flag of Brazil
ብራዚል
BRA orthographic
ብራዚል
ISO 3166-1

ዝርዝር ሃገራት ISO 3166-1

AD ኣንዶራ

AE ሕቡራት ዓረብ ዕማራት

AF ኣፍጋኒስታን

AG ኣንቲካ ን ባርባዶስን

AI ኣንጒላ

AL ኣልባኒያ

AM ኣርመኒያ

AN ነዘርላነድስ ኣነቲለስ

AO ኣንጎላ

AQ ኣንታርቲካ

AR ኣርገነቲና

AS ኣመሪካ ሳሞኣ

AT ኣውስትርያ

AU ኣውስትራልያ

AW ኣሩባ

AZ ኣዘርባጃን

BA ቦዝኒያን ሀርሰጎቪናን

BB ባርባዶስ

BD ባንግላደሽ

BE በልጂዩም

BF ቡርኪና ፋሶ

BG ቡልጋሪያ

BH ባሕረይን

BI ቡሩንዲ

BJ በኒን

BM በርሙዳ

BN ብሩናይ

BO ቦሊቭያ

BR ብራዚል

BS ባሃማስ

BT ቡታን

BV ደሴት ቡቨት

BW ቦትስቫና

BY ቤላሩስ

BZ ቤሊዝ

CA ካናዳ

CC ደሴታት ኮኮስ (ኪሊን)

CF ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ

CG ኮንጎ

CI ኣይቮሪ ኮስት

CK ደሴታት ኩክ

CL ቺለ

CM ካሜሩን

CN ቺና

CO ኮሎምቢያ

CR ኮስታ ሪካ

CU ኩባ

CV ካፕ ቨርደ

CX ደሴት ክሪስትማስ

CY ሳይፕሩስ

CZ ቸሺያ

DE ጀርመን

DJ ጂቡቲ

DK ዴንማርክ

DM ዶሚኒካ

DO ዶሚኒካን ሪፓብሊክ

DZ ኣልጀሪያ

EC ኢኳዶር

EE ኢስቶንያ

EG ምስሪ

EH ምዕራብ ሰሓራ

ER ኤሪትረያ

ES ስፓኛ

ET ኢትዮጵያ

FI ፊንላንድ

FJ ፊጂ

FK ደሴታት ፎልክላንድ (ማልቪናስ)

FM ሚክሮነሲያ

FO ደሴታት ፋሮ

FR ፍራንስ

GA ጋቦን

GB ዓባይ ብሪጣንያ

GD ግሬናዳ

GE ጆርጂያ

GF ፈረንች ጉያና

GG ገርንሰይ

GH ጋና

GI ጊብራልታር

GL ግሪንላንድ

GM ጋምቢያ

GN ጊነያ

GP ጉዋደሉፕ

GQ ኢኳቶሪያል ጊነያ

GR ግሪኽ

GS ደቡብ ጆርጂያን ደሴታት ደቡብ ሳንደዊችን

GT ጉዋተማላ

GU ጉዋም

GW ጊኒ-ቢሳው

GY ጉያና

HK ሆንግ ኮንግ

HM ደሴታት ሂርድን መክዶናልድን

HN ሆነዱራስ

HR ክሮአሺያ

HT ሃኢቲ

HU ሃንጋሪ

CH ስዊዘርላንድ

ID ኢንዶነዚያ

IE ኢርላንድ

IL ኢስራኤል

IM ኣይል ኦፍ ማን

IN ህንዲ

IO መሬት ህንዳዊ ውቅያኖ ብሪጣኒያ

IQ ዒራቕ

IR ኢራን

IS ኣይስላንድ

IT ኢጣልያ

JE ጀርሲ

JM ጃማይካ

JO ጆርዳን

JP ጃፓን

KE ኬንያ

KG ክሪጊስታን

KH ካምቦዲያ

KI ኪሪባቲ

KM ኮሞሮስ

KN ሰይንት ኪትስ ን ነቪስን

KO ኮሶቮ

KP ሰሜን ኮረያ

KR ደቡብ ኮረያ

KW ኩወይት

KY ደሴታት ካይማን

KZ ካዛክስታን

LA ላኦስ

LB ሊባኖን

LC ሰይንት ሉሲያ

LI ሊሽተንሽታይን

LK ስሪ ላንካ

LR ላይበሪያ

LS ሊሶቶ

LT ሊቲወኒያ

LU ሉክሱምቦርግ

LV ላቲቫ

LY ሊብያ

MA ሞሮኮ

MC ሞናኮ

MD ሞለዶቫ

ME ሞነቴነግርኦ

MG ማዳጋስካር

MH ደሴታት ማርሻል

MK ማከዶኒያ

ML ማሊ

MM ሚያንማር (ቡርማ)

MN ሞንጎሊያ

MO ማካዎ

MP ደሴታት ኖርዘርን ማሪያና

MQ ማርቲኒክ

MR ማውሪታንያ

MS ሞንትሰራት

MT ማልታ

MU ማውሪቲዩስ

MV ማልዲቭስ

MW ማላዊ

MX መክሲኮ

MY ማለይዚያ

MZ ሞዛምቢክ

NA ናሚቢያ

NC ኒው ካልዶኒያ

NE ኒጀር

NF ኖርፎልክ ደሴት

NG ናይጀሪያ

NI ኒካራጉዋ

NL ነዘርላነድ

NO ኖርወይ

NP ኔፓል

NR ናውሩ

NU ኒዩ

NZ ኒው ዚላንድ

OM ኦማን

PA ፓናማ

PE ፔሩ

PF ፍረንች ፖሊነዚያ

PG ፓፑዋ ኒው ጊነያ

PH ፊሊፒንስ

PK ፓኪስታን

PL ፖላንድ

PM ሰይንት ፒየር ን ሚከሎን ን

PN ፒትከይርን ደሴታት

PR ፑአርቶ ሪኮ

PT ፖርቱጋል

PW ፓላው

PY ፓራጉዋይ

QA ቐጠር

RE ሪዩኒዮን

RO ሮማንያ

RS ሰርቢያ

RU ሩስያ

RW ሩዋንዳ

SA ሰዑዲ ዓረብ

SB ደሴታት ሶሎሞን

SC ሳይቸለስ

SD ሱዳን

SE ሽወደን

SG ሲንጋፖር

SH ሰይንት ሀለና

SI ስሎቨንያ

SJ ስቫልባርድ (ስቫልባርድ ን ያን ማየን ን)

SK ስሎቨኪያ

SL ሲየራ ለዮን

SM ሳን ሞሪኖ

SN ሰነጋል

SO ሶማሊያ

SR ሱሪናም

ST ሳኦ ቶመ ን ፕሪንቺፐን

SV ሳልቫዶር

SY ሱርያ

SZ ስዋዚላንድ

TB ቲበት

TC ታርክስን ካይኮስን ደሴታት

TD ጫድ

TF ደቡባዊ ግዝኣት ፈረንሳይ

TG ቶነጎ

TH ታይላንድ

TJ ታጂክስታን

TK ቶከላው

TL ምብራቕ ቲሞር

TM ቱርኪመንስታን

TN ቱኒዝያ

TO ቶነጎ

TR ቱርኪ

TT ትሪኒዳድ ን ቶበይጎን

TV ቱቫሉ

TW ታይዋን

TZ ታንዛኒያ

UA ዩክረይን

UG ዩጋንዳ

UM ሕቡራት መንግስታት ማይነር ኣውትላይን ደሴታት

US ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ

UY ኡሩጓይ

UZ ኡዝበኪስታን

VA ቫቲካን

VC ሰይንት ቪንሰንት ን ግረናዲንስ ን

VE ቨኒዙአላ

VG በሪቲሽ ቨርጅን ደሴታት

VI ኣመሪካ ቨርጅን ደሴታት

VN ቪየትናም

VU ቫኑዋቱ

WF ዋሊስ ን ፋቱናን

WS ምዕራብ ሳሞኣ

YE የመን

YT ማዮት

ZA ደቡብ ኣፍሪቃ

ZM ዛምቢያ

ZR ዛየር

ZW ዚምባቡወ

ሕማም ቻጋስ

ሕማም ቻጋስ (Chagas) Template:IPAc-en ወይ ኣሜሪካን ትራይፓኖሶሚያሲስ፡ ብTrypanosoma cruzi ዚፍለጥ ፕሮቶዝዋ ዚመጽእ ትሮፒካዊ ሕማም ፓራሳይት (ጽግዕተኛ) እዩ። መብዛሕቱ ግዜ፡ ብሰዓምቲ ሓሸራታት ዝፍለጡ ሓሸራታት ይመሓላለፍ። ምልክታት፡ ኣብ ግዜ መልከፍቲ ዚቐያየር እዩ። ኣብ ፋልማይ ደረጅኡ፡ ብቐንዱ ምልክታት ኣየርእን እዩ ወይ ድማ ፈኲስ ዚበለ እዩ፣ ከም ረስኒ፡ ሕበጥ ሱር ዕያገነዳ (lymph nodes)፡ ሕማም ርእሲ ወይ ኣብቲ እተነኽሰሉ ከባቢ ዘጋጥም ሕበጥ ከጠቓልል ይኽእል። ድሕሪ 8–12 ሳምንታት፡ እቶም ዝተለኽፉ ሰባት፡ ናብ ሕዱር ደረጃ’ቲ ሕማም ይኣትዉ፣ ኣብ 60–70% ድማ ተወሳኺ ምልክታት ብፍጹም ኣይርአይን። እቶም ዝተረፉ 30 ወይ 40% ዝተለኽፉ ሰባት ድማ ፋልማይ መልከፍቲ ካብ ዘጋጠመሉ ግዜ ካብ 10 ክሳዕ 30 ዓመታት ኣብ ዘሎ ግዜ ተወሳኺ ምልክታት የማዕብሉ። እዚ ድማ ምውሳኽ ዕብየት ቨንትሪክል ልቢ ዜጠቓልል ኮይኑ፡ ካብ 20 ክሳዕ 30% ሰባት ድማ ድኻም ልቢ የጋጥሞም። ምውሳኽ ዕብየት ሻሕለለ ወይ ምውሳኽ ዕብየት ረጒድ መዓንጣ፡ ኣብ 10% ሰባት ከጋጥም ይኽእል።T. cruzi ፡ መብዛሕቱ ግዜ፡ ካብ ንኡስ ቤተሰብ ትርያቶሚናይ (Triatominae) ብዝኾኑ ደም ዝመጽዉ “ሰዓምቲ ሓሸራታት” ይመሓላለፍ። እዚ ሓሸራታት፡ ኣብ ኣርጀንቲና፡ ቦሊቭያ፡ ቺለን ፓራጓይን፡ vinchuca፣ ኣብ ብራዚል፡ barbeiro (ባርበር)፣ ኣብ ኮሎምብያ፡ pito ፣ ኣብ ማእከላይ ኣሜሪካ፡ chinche፣ ከምኡውን ኣብ ቨነዝዌላ፡ chipo ዜጠቓልል ብሓያሎ ከባብያዊ ኣስማት ይጽውዑ። እዚ ሕማም፡ ብመገዲ ምስግጋር ደም፡ ምስግጋር ኦርጋን (ክፍሊ ኣካላት)፡ ብፓራሳይት ዝተመረዘ ምግቢ ብምብላዕ ከምኡውን ካብ ኣደ ናብ ዕሸላኣቢሉ ኪመሓላለፍ ይኽእል። ነጸርታ’ቲ ኣብ ፋልማይ ደረጃ ዘሎ ሕማም፡ ማይክሮስኮፕ ብምጥቃም ነቲ ፓራሳይት ኣብ ደም እንተሃልዩ ብምርኣይ ይካየድ። ሕዱር ሕማም ድማ ኣብ ደም ንዝርከብ T. cruzi ዚቃወም ጸረነፍሳት ብምርካብ ኪንጸር ይከኣል።ምክልኻል ሕማም፡ ብዓቢኡ ንሰዓምቲ ሓሸራታት ምጥፋእን መንከስቲ ምውጋድን የጠቓልል። እቲ ካልእ ጻዕርታት ምክልኻል ሕማም ድማ ነቲ ዝሰጋገር ደም መርመራ ምግባር ዜጠቓልል እዩ። ክታበት፡ ክሳዕ 2013 ኣይተመስርሐን። ፋልማይ መልከፍትታት፡ ብበንዝኒዳዞል ወይ ኒፉርቲሞክስ እተባህለ መድሃኒት ብምጥቃም ሕክምና ይግበረሉ። እቲ መድሃኒት ኣብ ፋልማይ ደረጅኡ ምስዝውሃብ ድማ እቲ ሕማም ዳርጋ ኲሉ ግዜ ይፍውስ እዩ፣ እንተኾነ ግን እቲ ሕማም ቻጋስ ንነዊሕ ግዜ ምስዝጸንሕ፡ ውጽኢቱ ትሑት ይኸውን። እቲ ሕማም ሕዱር ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ምስእትጥቀመሉ፡ ናብ ናይ መወዳእታ ደረጃ ምልክታት ንኸይምዕብል ከደንጒ ወይ ክዕንቅጽ ይኽእል። በንዝኒዳዞለን ኒፉርቲሞክስን፡ ኣብቶም ከባቢ 40% ዝኾኑ ዝተለኽፉ ሰባት፡ ከም ሕማም ቆርበት፡ ምምራዝ ሓንጐልን ቁጥዐ ስርዓተ ምዕቓቕን ዝኣመሰለ ግዝያዊ ጐድናዊ ሳዕቤናታት የስዕብ እዩ።መብዛሕቶም ኣብ ሜክሲኮ፡ ማእከላይ ኣሜሪካ ከምኡውን ደቡብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ካብ 7 ክሳዕ 8 ሚልዮን ሰባት፡ ሕማም ቻጋስ ከምዘለዎም ይግመት። ኣብ 2006፡ ኣብ ዓመት ንኸባቢ 12,500 ሞት ምኽንያት ኮይኑ። እዚ ሕማም ዘለዎም መብዛሕቶም ሰባት፡ ድኻታት እዮም ከምኡውን እዚ ሕማም’ዚ ዘለዎም ሰባት፡ ብእኡ ከምእተለኽፉ ኣይፈልጡን እዮም። ኣዝዩ ብዙሕ ምንቅስቓስ ህዝቢ፡ ሕማም ቻጋስ ንዝርከን ከባቢባት ከምዝውስኽ ይገብር ኣሎ፣ ኣብዚ ግዜ’ዚ ድማ ንብዙሓት ሃገራት ኤውሮጳን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን የካትት ኣሎ። ክሳዕ 2014 ኣብ ዘሎ ዓመታት ድማ ወሰኽ’ቲ ሕማም ኣብዚ ከባቢታት ተራእዩ። እዚ ሕማም፡ ፈለማ ኣብ 1909 ብካርሎስ ቻጋስ ዝተረኽበ ኮይኑ፡ ብስሙ ድማ ይጽዋዕ ኣሎ። ንልዕሊ 150 ካልኦት እንሳታት ድማ የጥቅዕ።

ረስኒ ዚካ

ረስኒ ዚካ (Zika fever)፡ ብብሕማም ቫይረስ ዚካ ዚፍለጥ ኮይኑ፡ ብቫይረስ ዚካ ዚመሓላለፍ ሕማም እዩ። ምልክታት ድማ ምስ ረስኒ ደንጊ (dengue fever) ተመሳሳሊ እዩ። መብዛሕቶም ሕሙማት(60–80%)፡ ዝኾነ ዓይነት ምልክታት ኣየርእዩን እዮም። ምልክታት ኣብ ዝህልወሉ እዋን ድማ ብሓፈሻ ንረስኒ፡ ምቕያሕ ዓይኒ፡ ቃንዛ መላግቦ፡ ቃንዛ ርእሲ ከምኡውን ማኩሎፓኡለር ዕንፉሩር (maculopapular rash) የጠቓልል። እቲ ሓፈሻዊ ምልክታት፡ ፈኲስ ኮይኑ፡ ንትሕቲ ሸውዓተ መዓልታት ድማ ዚጸንሕ እዩ። ኣብ 2015፡ ኣብ ፋልማይ ረኽሲ ዘጋጠመ ሞት የለን። እቲ ረኽሲ፡ ምስ ሕማም ድኻም ጭዋዳታት (Guillain–Barré syndrome) ምትእስሳር ዘለዎ እዩ።

In other languages

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.