เขายอดราบใต้สมุทร

เขายอดราบใต้สมุทร (อังกฤษ: guyot) คือภูเขาใต้ทะเลชนิดหนึ่งมีลักษณะพิเศษคือบนยอดเขานั้นจะเป็นพื้นที่ราบเรียบมักพบในมหาสมุทรที่มีความลึก 1,200-1,800 เมตรบางแห่งอาจมีเส้นผ่านศูนย์กลางกว้างถึง 10 กิโลเมตร[1] มีเขายอดราบใต้สมุทรกว่า 283 แห่งในทะเลทั่วโลกโดยแบ่งเป็นมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือมี 119 แปซิฟิกใต้ 77 แห่ง มหาสมุทรแอตแลนติกใต้ 43 แห่ง มหาสมุทรอินเดีย 28 แห่ง มหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ 8 แห่ง มหาสมุทรใต้ 6 แห่งและทะเลเมดิเตอร์เรเนียน 2 แห่งส่วนในมหาสมุทรอาร์กติกไม่มีการค้นพบ เขายอดราบใต้สมุทรมีพื้นที่เฉลี่ยรวมประมาณ 3,313 ตารางกิโลเมตร[2]

คำว่าเขายอดราบใต้สมุทรในภาษาอังกฤษได้มาจากชื่อของอาร์โนลด์ เฮนรี กีโอ (Arnold Henry Guyot) นักภูมิศาสตร์และนักธรณีวิทยาชาวอเมริกันเชื้อสายสวิส

เขายอดราบใต้สมุทรมักเกิดจากการกัดเซาะของกระแสน้ำ การพังทลายของแนวหินปะการัง หรืออาจเป็นภูเขาไฟใต้ทะเลที่ดับไปแล้วหรือเกาะที่จมลงสู่ทะเล โดยพบภูเขาลักษณะนี้มากในมหาสมุทรแปซิฟิก ความสูงชันของเขายอดราบใต้สมุทรจะมีความลาดเอียง 20 องศา และสูง 914 เมตร แต่ก็มีบางส่วนที่สูงไม่ถึง 91 เมตร[3] แม้เขายอดราบใต้สมุทรส่วนมากจะมีอายุหลายล้านปี แต่จากการศึกษาก็ค้นพบเขายอดราบใต้สมุทรที่เพิ่งเกิดขึ้นเพียงช่วง 1 ล้านปีด้วยเช่นกันในบริเวณมหาสมุทรแอตแลนติก ประเทศแคนาดา ประเทศโคลอมเบีย และหมู่เกาะบริเตน

เมื่อ พ.ศ. 2488 เขายอดราบใต้สมุทรได้เป็นที่รู้จักโดยแฮร์รี แฮมมอนด์ เฮสส์ผู้รวบรวมข้อมูลโดยใช้เครื่องหยั่งน้ำบนเรือที่เขาสั่งไว้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง[4]ซึ่งข้อมูลที่เขาได้มาแสดงให้เห็นว่าภูเขาใต้ทะเลบางลูกมียอดที่มีลักษณะแบนราบ เขาจึงเรียกภูเขาลักษณะนี้ว่ากูโยต์เพราะภูเขานี้มีลักษณะคล้ายกูโยต์ฮอล์ซึ่งเป็นอาคารเกี่ยวกับชีววิทยาและธรณีวิทยาที่มีหลังคาแบนในมหาวิทยาลัยพรินซ์ตันและตั้งชื่อตามภูมิศาสตร์ในศตวรรษที่ 19 นามว่าอาร์โนลด์ เฮนรี กีโอ[5]เขาได้ตั้งสมุมติฐานว่าพวกมันเคยเป็นเกาะภูเขาไฟแต่ถูกทำยอดให้ราบด้วยการกระทำของคลื่นและจมลงใต้ระดับน้ำทะเลซึ่งสมุมติฐานนี้นำมาใช้เพื่อช่วยเสริมทฤษฎีการแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค[4]

Bear Seamount guyot
เขายอดราบใต้สมุทร

อ้างอิง

  1. Guyot Encyclopædia Britannica Online, 2010. Retrieved January 14, 2010.
  2. Harris, P.T., MacMillan-Lawler, M., Rupp, J., Baker, E.K., 2014. Geomorphology of the oceans. Marine Geology 352, 4-24.
  3. "Seamount and guyot". Access Science. McGraw Hill Education. สืบค้นเมื่อ 2 February 2016.
  4. 4.0 4.1 Bryson, Bill. A Short History of Nearly Everything. New York: Broadway, 2003. pg. 178
  5. http://etcweb.princeton.edu/CampusWWW/Companion/guyot_arnold.html Guyot, Arnold in A Princeton Companion
ภูเขาใต้ทะเล

ภูเขาใต้ทะเล คือภูเขาที่อยู่บนพื้นทะเลและมีความสูงต่ำกว่าระดับน้ำทะเลซึ่งไม่ใช้เกาะ, เกาะเล็กและหน้าผา ภูเขาใต้ทะเลมักเกิดจากภูเขาไฟที่ดับแล้วที่ปะทุขึ้นอย่างกระทันหันซึ่งปกติแล้วจะตั้งสูงขึ้นมาประมาณ 1,000-4,000 เมตรเหนือพื้นทะเล นักสมุทรศาสตร์กำหนดได้กำหนดลักษณะคร่าว ๆ คือสูงเหนือพื้นทะเลอย่างน้อย 1,000 เมตรและมีลักษณะเป็นรูปทรงกรวยยอดของภูเขาใต้ทะเลมักจะอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเลเป็นร้อยเป็นพันเมตรดังนั้นจึงถือว่าพวกมันจะพบในบริเวณทะเลลึก ระหว่างการก่อตัวภูเขาใต้ทะเลบางลูกอาจมียอดสูงพ้นระดับน้ำทะเลและอาจโดนคลื่นและลบกัดเซาะจนมียอดราบ เมื่อภูเขาเหล่านี้ทรุดตัวหรือมีกิจกรรมบางอย่างทำให้มันจมลงใต้ทะเลก็จะเรียกภูเขาลักษณะนี้ว่าเขายอดราบใต้สมุทรภูเขาใต้ทะเลมีประมาณ 9,951 ลูกมีเขายอดราบใต้สมุทรอีก 283 ลูกซึ่งทั้งหมดนี้มีพื้นที่รวมกันประมาณ 8,796,150 ตารางกิโลเมตร แต่กลับมีภูเขาเพียงไม่กี่ลูกที่นักวิทยาศาตร์ทำการศึกษา ภูเขาใต้ทะเลและเขายอดราบใต้สมุทรพบได้มากในแปซิฟิกเหนือและมีรูปแบบการก่อตัวที่โดดเด่นคือปะทุ, ก่อตัว, ทรุดตัวและพังทลาย ในไม่กี่ปีที่ผ่านมามีการสังเกตกิจกรรมต่าง ๆ ของภูเขาใต้ทะเลยกตัวอย่างเช่นภูเขาใต้ทะเลโลลิฮิ (Lōʻihi Seamount) ในหมู่เกาะฮาวาย

ภูเขาใต้ทะเลมีความอุดมสมบูรณ์และเป็นระบบนิเวศทางทะเลที่พบมากที่สุดแบบหนึ่งของโลก ปฏิสัมพันธ์ระหว่างภูเขาใต้ทะเลกับกระแสใต้น้ำและพื้นที่สูงของภูเขาได้ดึงดูดแพลงก์ตอน, ปะการัง, ปลาและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลทำให้เป็นจุดทำนิยมทำประมงของอุตสาหกรรมการประมงเชิงพาณิชย์ ความนิยมการทำประมงนี้ก่อให้เกิดกังวลเกี่ยวกับผลกระทบเชิงลบของระบบนิเวศอย่างเช่นในกรณีการลดจำนวนลงอย่างมากของปลาออเร้นจ์รัฟฟี่ (Orange roughy) และปัญหาการลากอ้วนน้ำลึกซึ่งสร้างความเสียหายทางนิเวศวิทยา

ภูเขาใต้ทะเลมีจำนวนมากแต่ก็สามารถทำการศึกษาและทำแผนที่ได้ด้วยการวัดความลึกและวัดความสูงจากดาวเทียม มีอุบัติเหตุที่เรือเดินสมุทรชนเข้ากับภูเขาใต้ทะเลที่ไม่มีใครสังเกตด้วยเช่นในกรณีของ ภูเขาใต้ทะเลมิลฟิล (Muirfield Seamount) ที่ตั้งชื่อตามเรือที่มาชนเมื่อปี พ.ศ. 2516 แต่อย่างไรก็ตามอันตรายสูงสุดของภูเขาใต้ทะเลคือการยุบหรือพังทลายจากด้านข้างอย่างเช่นเมือเวลาผ่านไปเรื่อย ๆ หินอัคนีพุในภูเขาจะเกิดการกดลงด้านข้างทำให้เกิดภูเขาถล่มซึ่งอาจก่อให้เกิดสึนามิขนาดใหญ่

ลาดตีนทวีป

ลาดตีนทวีป (อังกฤษ: continental rise) เป็นบริเวณที่ต่อเนื่องจากลาดทวีปไปจนถึงพื้นท้องสมุทร (seabed) มีลักษณะเป็นที่ราบเรียบและอาจมีความชันเล็กน้อย และอาจมีบางส่วนลึกหรือเป็นที่สูงต่ำ เกิดจากการตกทับถมของตะกอนต่าง ๆ ที่พัดพามากับกระแสน้ำ บ้างปรากฏเป็นเขาก้นสมุทร (abyssal hill) ไม่สูงมาก พบได้ทั่วไป บางส่วนของลาดตีนทวีปนั้นก็มีความราบเรียบเท่ากันกับพื้นท้องมหาสมุทรที่เป็นพื้นที่ของมหาสมุทรนั้นมีลักษณะภูมิประเทศหลากหลายอันได้แก่ สันเขา ที่ราบสูง แอ่ง ภูเขา เช่น เทือกเขากลางสมุทรแอตแลนติก ซึ่งทอดยาวจากไอซ์แลนด์ลงมาเกือบถึงทวีปแอนตาร์กติก มีบางตอนสูงขึ้นมาเหนือน้ำทะเลกลายเป็นเกาะ เช่น หมู่เกาะอะโซร์สหรือหมู่เกาะฮาวาย ลักษณะภูมิประเทศอื่น ๆ ได้แก่ ภูเขาใต้ทะเล พบที่พื้นท้องมหาสมุทร บางลูกมียอดตัด เรียกว่า เขายอดราบใต้สมุทร (guyout) พบมากบริเวณตอนกลางและด้านตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิกระหว่างหมู่เกาะมาเรียนากับหมู่เกาะฮาวาย สำหรับยอดเขายอดราบใต้สมุทรนั้นมักอยู่ที่ระดับน้ำลึก 1,200–1,800 เมตร

มหาสมุทรของโลก
ประเภท
ระดับชั้นน้ำทะเล
คลื่น
กฎหมายทะเล
ลักษณะภูมิประเทศ
การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค
ปรากฏการณ์
กระแสน้ำมหาสมุทร
ธรณีสัณฐาน

ภาษาอื่น

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.