Kanada

Kanada[1] (ang., fr.: Canada) – państwo pouožůne we Americe Půunocnyj, rozćůngajůnce śe uod Uoceanu Atlantyckigo na wschodźe do Uoceanu Spokojnygo na zachodźe a Uoceanu Arktyčnygo na půunocy. Na pouedńu a půunocnym zachodźe grańičy ze Stanůma Zjydnočůnymi. Drůge państwo śwjata pod wzglyndym powjeřchńi (po Rusyji) a 36. pod wzglyndym ludnośći. Kanada je čuůnkym ONZ, NAFTA, Wspůlnoty Narodůw, Frankofůńije, NATO, G8, APEC.

Uobšar uobecnyj Kanady zamješkiwouy uod tyśyncy lot ludy tubylče (plymjůna Indjanerůw a Inuitůw). Rozpočynte pod kůńec XV w. brytyjske a francuske ekspedycyje zbadouy couke atlantycke wybřeže Kanady, co spowodowouo stopńowe jeich zaśedlyńy bez brytyjskych a francuskych uobywateli. We 1867 r. štyry kolůńije wlazujůnce we skuod Brytyjskij Ameriki Půunocnyj uchwoliuy Kůnfederacyjo Kanady a powououy do žyćo nowe państwo - Kanada. Stopńowy proces ůńyzaležńańo śe uod Wjelgij Brytańji uośiůgnůu půnkt kulminacyjny we 1982 r., kej uchwalůno nowo Kůnstytucyjo Kanady (ang. Canada Act 1982), co zerwouo uostatńy wjyńźi zaležnośći uod parlamyntu brytyjskigo.

Kanada do dźiśej pozostowo můnarchjům kůnstytucyjnům, s Elžbjetům II kej gowům państwa a utřimuje dymakracyjo parlamyntarno. Kej federacyjo zuožůno s dźeśyńću prowincyji a třech terytorjůw, Kanada pozostowo krajym dwujynzyčnym i wjelokulturowym, we kerym na poźůmje federalnym uobowjůnzujům dwje godki uoficjalne: angelsko a francusko (w jejich kanadyjskych uodmjanach). Kanada je państwym upřymysuowjůnym a zaawansowanym techńičńy, uo zrůžńicowanyj gospodarce we znočnym stopńu uzaležńůnyj uod wasnych bůgactw naturalnych a wymjany handlowyj - zwašča ze Stanůma Zjydnočůnymi, s kerymi Kanada pośado trwoue a zuožůne zwjůnzki.

Canada
Kanada
Fana Kanady
Kanady
Fana Kanady Wapyn Kanady
Motto: (uać.) A Mari Usque Ad Mare
(Uod mořa do mořa)
Hymn: O Canada
(O Kanado)
Położyniy Kanady
Uoficjalno godka angelsko godka, francusko godka
Stolica Ottawa
Polityczny systym můnarchijo kůnstytucyjno
Gowa państwa můnarcha
Elžbjeta II
W jeji imjyńu gubernator gyneralny Julie Payette
Przikludziorz regjyrunku prymjer Justin Trudeau
Rozlygowańy
 • cołkowity
 • strzůdlůndowe wody
2. we śwjeće
9 976 140 km²
8,92%
Liczba ludźi (styčyń 2007)
 • cołkowito 
 • gynstość zaludńyńo
36. we śwjeće
32 815 000
3,3 osůb/km²
Kůnfederacyjo Kanady 1 lipca 1867
Religijo (głůwno)
Waluta dolar kanadyjski (CAD, $)
Czasowo zůna UTC -3,5 do -8 - źima
UTC -2,5 do -7 - lato
Kod ISO 3166 CA
Necowo důmyna .ca
Automobilowy kod CDN
Telefůniczny kod +1
Autůnůmiczne terytoryja
Mapa {{{nazwa_dopeunioč}}}

Przipisy

  1. Ślůnske mjano za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958
Abbotsford (Kanada)

Abbotsford - mjasto we Kanadźe, we prowincyji Brytyjsko Kolůmbijo, we dystrykće Fraser Valley.

Arborg (Kanada)

Arborg - mjasto we Kanadźe, we prowincyji Manitoba.

Bjołorusko godka

Bjołorusko godka (Беларуская мова) to je wschodńosłowjańsko godka. Godajům po ńij Bjołoruśiny.

Brytyjsko Kolůmbijo

Brytyjsko Kolůmbijo (ynglicko godka: British Columbia /bɹɪ.tɪʃ kə.lʌm.bi.ə/), BC (francusko godka: la Colombie-Britannique) je prowincyjo we Kanadźe, kero leży na zachodźe uůnygo państwa. Do kanadyjskij kůnfederacyje wźyli ja jako szůsto. Stolica Brytyjskij Kolůmbije je Victoria a ji nojwjynksze mjasto je Vancouver. We prowincyji půmjyszkuje 4 381 603 ludźi, zaś ji wjyrch je 944 735 km².

Brytyjsko Kolůmbijo leży wele Pokojnygo Uoceana. Grańica mo uod půłnoce ze Alaskům, kero je stanym USA a tyż ze inkszymi prowincyjůma Kanady - Jukůnym a Půłnocno-Zachodńimi Terytoryjůma. Uode wschodu grańica mo ze prowincyjům Alberta a uod połedńo ze amerikańskymi stanůma Washington, Idaho a Montana. Teroźne grańice Brytyjskij Kolůmbije ustanowjyli we 1846, kedy podpisali uoregůńsko umołwa.

Changchun

Changchun - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, stolica prowincyji Jilin. Uostrzodek industryji a nauki. We lotach 1932-1945 pode mjanym Xinjing bůł stolicům Mandżukuo.

Coventry

Coventry – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje West Midlands. Uostrzodek industryje. W czas II śwjatowyj wojny fest zbulůne.

Czasowo strefa

Czasowo strefa – wytyczůny wjyrch powjyrzchńi Źymje uo szerokośći 15° dugośći geograficznyj, kery rozćůngo śe połedńikowo mjyndzy bjygůnůma, we kerym urzyndowo uobowjůnzuje jednoki czas (czas strefowy). Je uůn słůnecznym czasym strzedńim postrzedńygo połedńika tej strefy, kery růżńi śe uo cołkowito liczba godźin uod uńiwersalnygo czasu.

Wszyjske půnkty położůne na tym samym połedńiku majům tyn sům lokalny czas (mjejscowy). Kożdo zmjana dugośći geograficznyj powoduje zmjana lokalnygo czasu - we uokreśe, kej ludźe zaczyńi przekludzać śe coroz czyńśći a gibći, stowało śe to fest ńywygodne. Cołko Źymja potajlowano na 24 strefy czasowe. Uńiwersalny czas a czasowe strefy zostoły zapropůnowane we 1878 roku uod kanadyjskigo wynalazce Sandforda Fleminga, zaś wkludzůno je we 1884 roku.

Strefy czasowe we ńyzmjyńůnym ksztołće uobowjůnzujům na morzach a uoceanach. Na lůndach jejich ksztołt zostoł zmodyfikowany tak, coby małe a strzredńe państwa znodły śe we uobrymbje jednyj czasowyj strefy, czyli uobowjůnzywoł we ńich jedyn czas. Wjynksze państwa, take kej Zjednoczůne Sztaty, Kanada, Brazylijo, Rusyjo abo Australijo, znojdujům śe we kilku czasowych strefach. Nojwjynkszym krajym na śwjeće, we kerym na cołkim terytorjům uobowjůnzuje ta sama czasowo strefa sům Chiny i to půmimo, aże růżńice we suůnecznym czaśe mjyndzy wschodńimi i zachodńimi prowincyjůma wynoszům przez 3 godźiny.

Hamilton (Kanada)

Hamilton - mjasto we Kanadźe, we prowincyji Ontario. Je rozlygowane na zchodńim kreju jeźdźora Ontario. Je sam hawyna, dostympno bez Wodno Cesta Śwjyntygo Wawrzińca lo morskich stotkůw.

Ladysmith (Kanada)

Ladysmith – mjasto we Kanadźe, we prowincyji Brytyjsko Kolůmbijo, na wschodńim brzygu wyspy Vancouver. Rodzůno sam bůła Pamela Anderson.

Manila

Manila – stolica Filipinůw a regijůnu Metro Manila, rozlygowano na wyspje Luzon, wele Mańilskij Zatoki Połedńowochińskigo Morzo. Uostrzodek industryji.

Pocztowy kod

Pocztowy kod - ciyōng cyfer a/abo buchsztabōw użiwane na pōmoc do sortowaniyŏ listōw abo paczkōw.

Polsko godka

Polsko godka (pol. język polski, [ˌjɛ̃zɨk ˈpɔlskʲi], polszczyzna) to je godka zachodńosuowjańsko, užywano bez ůngyfer 42,5 miljůnůw ludźi na coukym śwjeće, guůwńy we Polsce. Zarozki po ruskim, je drůgům pod wzglyndym ličby užytkowńikůw godkům suowjańskům, na růwńi s ůkrajińskům.

Uobecńy polski je godkům uřyndowům we Polsce a je lo 37-38 miljůnůw ludźi godkům uojčystům. Wjela godojůncych we ńij mjyško tyž we zachodńij Bjouoruśi, Ůkrajińe uoroz na wschodńij Litwje ščygůlńy nauokouo mjasta Wilno. Ze wzglyndu na migracyje Polokůw, po polsku godo śe tyž we Stanach Zjydnočůnych, Australiji, Kanadźe, Brazylije, Irlandji a Wjelgij Brytańji.

Polsko godka je guůwnym přydstawićelym grupy lechickich godek, oduomu zachodńosuowjańskych. Wykštoućiuy śe uůne na terytoryjům uobecnyj Polski s pjyrwotnych djalyktůw, we kerych śe godouo we Wjelgopolsce a Mouopolsce. Godki te mojům podane na śebje suowńictwo, ščegůlńy do suowackigo (nojbarźi), českigo, kašubskigo, ślůnskigo, bjouoruskigo a ůkrajińskigo.

Půłnocno Amerika

Amerika Půłnocno – kůntynynt, kery leży na půłkuli zachodńij, na půłnoc uod růwńika. Uod wschodu grańiczy s Uoceanym Atlantyckym, uod zachodu s Uoceanym Spokojnym, a uod půłnocy s Uoceanym Arktycznym. Powjyrzchńo Ameriki Půłnocnyj wynośi 24,242 mln km2. Bez Ojropejczykůw, uobje Ameriki sům tyż nazywane Nowym Śwjatym. Nojwjynksze pod wzglyndym placu państwa Ameriki Půłnocnyj to Kanada, Stany Zjydnoczůne, Meksyk a tyż autůnůmiczno tajla Dańije - Grynlandyjo. Pozostoło tajla zajmujům państwa Ameriki Strzodkowyj a leżůnce na wyspach Morza Karaibskigo.

Quito

Quito, połne mjano: San Francisco de Quito - stolica a druge podug wjelośći ludźi mjasto we Ekwadůrze. Je rozlygowane welu wulkůnu Pichincha.

Regina (Kanada)

Regina – mjasto we Kanadźe, stolica prowincyji Saskatchewan.

Simcoe (Kanada)

Simcoe - mjejscowość we Kanadźe, we prowincyji Ontario, śedźiba hrabstwa Norfolk. Na 2016 rok půmjyszkiwało sam 13 922 ludźi.

Tusket

Tusket to moua wieś rybacko pouožůna we hrabstwje Yarmouth we Nowyj Škocyji (Kanada). Terozki půmješkuje sam 395 ludźi. Tusket bůuo zouožůne we 1785 roku bez Holyndrůw.

Victoria (Kanada)

Victoria – mjasto we Kanadźe, stolica prowincyji Brytyjsko Kolůmbijo. Je rozlygowano na wyspje Vancouver.

Yarmouth (Kanada)

Yarmouth - mjasto we Kanadźe, we prowincyji Nowo Szkocyjo, stolica hrabstwa Yarmouth.

We inkszych jynzykach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.