Chińskŏ Ludowŏ Republika

Chińskŏ Ludowŏ Republika, skrōt CHLR (People's Republic of China > P.R.C. Angelsko godka, chiń. trad. 中華人民共和國, uleksz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōngguó, Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; Audio posuchej po chińsku) – państwo we Azyji wschodnij, kere ôbjymuje historyczne Chiny (bez Tajwanu) a Tybet i inksze ziymie we Azyji Postrzodkowej zamiyszkane społym ôd 56 skupin etnicznych. Chiny to je nŏjludniyjsze państwo świata, jejich populacyjŏ je wiynkszŏ jak 1,3 mld ôsōb. Wiyrchniowo sōm 4. na świecie, a ekōnōmicznie (PKB nōminalny) – 3. (w 2007 r., po USA i Japōniji) abo tyż 2. (PKB realny) po USA.

Państwa, kere graniczōm ze ChLR to: Afganistan, Bhutan, Birma, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Koryjŏ Pōłnocnŏ, Laos, Mōngolijŏ, Nepal, Pakistan, Rusyjo, Tadżykistan, Wietnam.

Chociŏż za kōntynuatora tradycyje politycznyj Chin widzi sie tyż Republikã Chińskõ na Tajwanie, ôd lot 70. za przizwolyniym USA to ChLR reprezyntuje nŏrōd chiński we ôrganizacyjach miyndzynŏrodnych, tj. ÔNZ abo WHO.

Władza we ChLR sprŏwuje ôd 1949 r. Kōmōnistyczno Partyjŏ Chin. Do kōńca lot 70. Chiny były państwym totalitarnym na wzōr stalinowski, a we latach 60. nasiliły sie we kraju tyndyncyje izolacjōnistyczne. Po śmiyrci Mao Zedōnga i fiasku maoizmu, we latach 80. partyjŏ napoczła ale reformy ekōnōmiczne, tj.: Ôdchōd ôd gospodarki planowyj a ôdwarcie na świat, a ustrōj zaczōn przenosić sie we strōna autorytaryzmu. We latach 80. i 90. prziszła liberalizacyjŏ życiŏ społecznygo i kulturalnygo, bez m.in. wkludzynie swobody rajzowaniŏ. Społym ze reformami ekōnōmicznymi zaczła sie terŏźnie nŏjwiynkszŏ migracyjŏ we historyji świata - ze wsi do miast przekludziyło sie już 140 mln Chińczykōw.

Terŏźny ustrōj Chin je nōminalnie socjalistyczny (tm. socjalizmus ô chińskych włŏsnościach), we praktyce je to ale kapitalizmus, bez typowych np. do UE rozlygłych zabezpieczyń socjalnych, co absztichuje sie lekim zafarbiyniym nōmynklaturowym i srogim woluminym inwestycyji zagranicznych a eksportu. W sferze polityki, partyjŏ kōmōnistyczno regyruje autorytarnie, a przi tym ôdwołuje sie do nacjōnalizmu, banuje ruchy ôpozycyjne i prōbuje budować gospodarkã ôpartõ na wiydzy na muster krajōw sōmsiednich m.in. Japōnije, Koryje Płd., a tyż Singapuru.

Chiny to tyż jedyn ze nŏjstarszych ôstrzodkōw cywilizacyjnych świata, ô ôsobnyj i bōgatej tradycyji muzycznyj, tyatralnyj, literackij, filozoficznyj a historycznyj, a tyż naukowyj. Po zakōńczyniu rewolucyji kulturalnyj chińskŏ kultura poleku sie ôdrŏdzŏ, chociŏż podle krytykōw szkody wyrzōndzōne za czasōw Mao Zedōnga sōm zbyt wielge, coby możebne było jij połne ôdrodzynie. Bezprecedynsowe we dzisiyjszych Chinach je tyż terŏźne ôdymkniyńcie tygo kraju na świat i jigo wartkŏ okcydyntalizacyjŏ.

Państwa Azyje

AfgańistanArmyńijoArabja SaudyjskoAzerbejdżůnBahrajnBangladeszBhutanBirmaBruneiChinyCyprFilipinyGruzyjoIndjeIndůnezyjoIrakIranIzraelJapůńijoJymynJordańijoKambodżaKatarKazachstanKirgistanKuwejtLaosLibanMalediwyMalezyjoMůngolijoNepalPakistanPołedńowo KoryjoPůłnocno KoryjoRusyjoSingapurSri LankaSyryjoTadżykistůnTajlandyjoTajwanTurcyjoTurkmyńistanUomanŮzbekistanWjetnamWschodńi TimůrZjydnoczůne Arabske Ymiraty

中华人民共和国
Chińsko Ludowo Republika
Fana Chińskij Ludowyj Republiki
Chińskij Ludowyj Republiki
Fana Chińskij Ludowyj Republiki Wapyn Chińskij Ludowyj Republiki
Hymn: Marsz Chyntnych
Położyniy Chińskij Ludowyj Republiki
Uoficjalno godka chińskŏ godka¹
Stolica Bejdżing
Polityczny systym republika ludowŏ
Gowa państwa prezydynt Xi Jinping
Przikludziorz regjyrunku prymier Wen Jiabao
Rozlygowańy
 • cołkowity
 • strzůdlůndowe wody
4². we śwjeće
9 596 960 km²
2,8%
Liczba ludźi (lipiec 2007)
 • cołkowito 
 • gynstość zaludńyńo
1. we śwjeće
1 376 049 000
145 osůb/km²
Religijo (głůwno)
Waluta 1 juan = 10 jiao = 100 fenów (CNY, ¥)
Czasowo zůna UTC +8 (niy ma latowygo czasu)
Kod ISO 3166 CN
Necowo důmyna .cn
Automobilowy kod CHN
Telefůniczny kod +86
Autůnůmiczne terytoryja
¹ Putonghua je ôficjalnōm gŏdkōm, poza Hōngkōngym a Makau, kaj je stosowany kantōński dialekt. W Hōngkůōngu drōgōm rōwnorzyndnōm ôficjalnōm gŏdkōm je angelskŏ gŏdka, a we Makau - portugalskŏ gŏdka.² Ino Chiny kōntynyntalne (bez Hōngkōngu i Makau)
Chińskŏ gŏdka

Chińskŏ gŏdka - grupa gŏdkŏwa ze Sino-tybetańskij familje gŏdkŏwyj. Stōndardŏwŏ gŏdka chińskich gŏdek je Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka. Używo chińskego szrajbōnka

Fest Pjosynki TV ABU 2013

Fest Pjosynki TV ABU 2013 - drugŏ edycyjŏ Festu Pjosynki TV ABU. Fest, kiery niy je kōnkursŏwy, kiery miŏł miyjsce 26-gŏ paździyrnikã 2013 we Dōmu Ôpery Hanoi we Wjetnamie pŏdczŏs 50-gŏ spŏtkaniya człōnkŏw ABU (Uniyjŏ Nadawcŏw Azyjŏ-Pacyfik), kiere ôdbyłŏ siye w dniyŏch 23-29 paździyrniykã 2013.

Kantōńskŏ gŏdka

Kantōńskŏ gŏdka - gŏdka pŏchodzōnco ze pŏbliżo Kantōn (kole Gaunzhhou) we pŏłedniyŏwych Chinach.

Koryjańskŏ gŏdka

Koreańskŏ gŏdka - ôficyjnŏ gŏdka Połedniyowej Koryje a Pōłnocnej Koryje tyż jednŏ ze 2 gŏdek ôficyjnych we Autōnōmicznym regjōniy Janbian we Chińskej Ludowej Republice.

Kyrgyskŏ gŏdka

Kyrgyskŏ gŏdka - ałtaickŏ gŏdka, ôficyjnŏ gŏdka Kyrgystanu a nacyjnŏ Kyrgysōw.

Makau

Makau abo Makao (/məˈkaʊ/; tradycyjny chiński: 澳門; uproszczōny chiński: 澳门; pinyin: Àomén) - jedyn ze 2 szpecjalnyh regiōnōw Chińskej Republiki Ludowej (drugi Hong kong). Makau je jednym ze nŏjbogatszich regiōnōw na świŏciy. Nŏjczynstszōm urziwanōm gŏdkōm je Kantōńskŏ gŏdka. Makau je pod systymym "jedyn krej, dwa systymy" Rzōnd cyntrŏlny Chińskej Republiki Ludowej ôdpowiadŏ za ôbrone terytoryjum a miyndzynacyjne stosunki, kej Makau mŏ swōj systym prawa, oddziŏły policajne, walutã, systym gospodarczy administracyjny.

Siynciyan

Siynciyan - autōnōmiczny regjōn Chińskij Ludowyj Republiki a nŏjsrŏgszym jeji regjōnym.

Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka

Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka - stōndaryzŏwanŏ gŏdka chińskŏ, ôficyjnŏ gŏdka we Chińskij Ludowyj Republice a Tajwaniy ôrŏz jedno ze sztyrech gŏdek urzyndŏwych we Singapurze.

We inkszych jynzykach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.