Brazylijo

Brazylijo (połne mjano: Federacyjno Republika Brazylije; port.: Brasil, República Federativa do Brasil) – nojwjynksze podug wjyrchu a wjelośći ludźi państwo we Połedńowyj Americe.

Zaludńůno uod Indjanerůw uod ńy myńi kej 6000 rokůw przed jeji uodkryćym bez Portugalczykůw kole 1500 roku. Jeji kolůńizacjo bůła bez nostympne 300 lot. Uod poczůnku stolećou naśilůły śe důnżyńo do samostanowjyńo, aże we 1822 princ-rygynt Pyjter I uogłośůł samostanowjyńy Brazylije. Na kůńec XIX stolećo a we poczůnkach stolećou bůł sam wjelgi napływ ymigrantůw ze Ojropy.

Brasil
Fana Brazylije
Brazylije
Fana Brazylije Wapyn Brazylije
Motto: (port.) Ordem e Progresso
(Porzůndek i Postymp)
Hymn: Hino Nacional Brasileiro
(Norodowy hymn Brazylije)
Położyniy Brazylije
Uoficjalno godka portugalsko godka
Używane godki portugalsko godka
Stolica Brasilia
Polityczny systym Federalno Republika
Gowa państwa Prezydynt
Michel Temer
Rozlygowańy
 • cołkowity
 • strzůdlůndowe wody
5.. we śwjeće
8 511 965 km²
Liczba ludźi (2007)
 • cołkowito 
 • gynstość zaludńyńo
 • narodowośći
5. we śwjeće
190 010 650
22,4 osůb/km²
Brazylijczyki
Religijo (głůwno) krześćijaństwo
Waluta brazylijski real (BRL, brl)
Czasowo zůna UTC -2 do -5 – źima
UTC -1 do -4 – lato
Kod ISO 3166 BR
Necowo důmyna .br
Automobilowy kod BR
Telefůniczny kod +55
Autůnůmiczne terytoryja
Amman

Amman (arab. عمان) - nojsrogsze mjasto a stolica Jordańiji a muhafazy Amman.

Asunción

Asunción - nojsrogsze mjasto a stolica Paragwaju, rozlygowano nade rzykům Paragwaj wele grańicy zw Argyntynům. Uostrzodek industryji a nauki, rzeczno hawyna.

Betlejym

Betlejym – mjasto we Palestyńskij Autůnůmiji, we gubernatorstwje Betlejym. Podug Wańelijůw bůł sam rodzůny Jezus Kristus.

Czasowo strefa

Czasowo strefa – wytyczůny wjyrch powjyrzchńi Źymje uo szerokośći 15° dugośći geograficznyj, kery rozćůngo śe połedńikowo mjyndzy bjygůnůma, we kerym urzyndowo uobowjůnzuje jednoki czas (czas strefowy). Je uůn słůnecznym czasym strzedńim postrzedńygo połedńika tej strefy, kery růżńi śe uo cołkowito liczba godźin uod uńiwersalnygo czasu.

Wszyjske půnkty położůne na tym samym połedńiku majům tyn sům lokalny czas (mjejscowy). Kożdo zmjana dugośći geograficznyj powoduje zmjana lokalnygo czasu - we uokreśe, kej ludźe zaczyńi przekludzać śe coroz czyńśći a gibći, stowało śe to fest ńywygodne. Cołko Źymja potajlowano na 24 strefy czasowe. Uńiwersalny czas a czasowe strefy zostoły zapropůnowane we 1878 roku uod kanadyjskigo wynalazce Sandforda Fleminga, zaś wkludzůno je we 1884 roku.

Strefy czasowe we ńyzmjyńůnym ksztołće uobowjůnzujům na morzach a uoceanach. Na lůndach jejich ksztołt zostoł zmodyfikowany tak, coby małe a strzredńe państwa znodły śe we uobrymbje jednyj czasowyj strefy, czyli uobowjůnzywoł we ńich jedyn czas. Wjynksze państwa, take kej Zjednoczůne Sztaty, Kanada, Brazylijo, Rusyjo abo Australijo, znojdujům śe we kilku czasowych strefach. Nojwjynkszym krajym na śwjeće, we kerym na cołkim terytorjům uobowjůnzuje ta sama czasowo strefa sům Chiny i to půmimo, aże růżńice we suůnecznym czaśe mjyndzy wschodńimi i zachodńimi prowincyjůma wynoszům przez 3 godźiny.

Fort Lauderdale

Fort Lauderdale – mjasto we USA, we sztaće Florida, we hrabstwje Broward. Morsko hawyna nade Atlantyckim Uoceanym.

Hawana

Hawana (szp. San Cristóbal de La Habana lebo ino La Habana) – nojsrogsze mjasto a stolica Kuby a prowincyji Hawana. Je rozlygowane nade Meksykańskům Zatokům. Morsko hawyna, uostrzodek industryji a nauki. Założůno ůng. 1515.

Kafyj

Kafyj to je napitek, kery je robjůny ze shajcůnych a mlůnych abo poddanych instantyzacyji źorkůw kawowca. Podowo śe go nojczyńśći na gorko. Napitek pochodźi ze Etjopije, we Ojropje je używany uode XVI stolećo. Je to jedno zy nojwywołańszych używkůw a zdrzůdło kofejiny. We śwjeće bez rok je wyrobjane 6,7 miljůna tůnůw kafyju. Nojwjynkszymi jeji producyntůma sům Brazylijo, Wjetnam, Indůnezyjo a Kolůmbijo. We handlu idźe trefić 3 zorty: bůnkafyj, mlůny a rozpuszczalny (lijofilizowany). Bezkofejinowy kafyj spůrńy ze jeji mjanym tyż mo kofejina, ino we uobńiżůnym werće. Krům kofejiny, kafyj mo tyż we śa przećiwutlyńocze. Piće kafyju poprowjo kůncyntracyjo, polepszo trowjyńy, filowo dźwigo inteligencyjo (IQ), a dotlyńo uorgańizmus. Ze drugi sztreki, uprzikrzo usypjańy, dźwigo tyntńiczy druk krwje, źdźebko uobńiżo plymność (u uobuch gyszlechtůw) a moge zwjynkszyć możebność porodzyńo potratka.

Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2018

Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2018 (rus. Чемпионат мира по футболу 2018, yng. FIFA World Cup Russia 2018) - fusbalowy turńyj grany uode 14 czyrwca do 15 lipca 2018 we Rusyji. Bůły to 21. take mistrzostwa, udźoł sam brały 32 manszafty (we tym 14 ze UEFA). Titel majstra brońůły Mjymcy.

Szpil uotwarćo a zawarćo mo plac we Moskwje, na Stadjůńe Łużńiki. Cuzamyn grano 64 szpile na 12 stadjůnach (we 11 mjastach). Debjutantůma byli reprezyntacyje Islandyji a Panamy.

Monterrey

Monterrey – mjasto we Meksyku, stolica sztatu Nuevo León. Je rozlygowane pode gurůma Wschodńo Sierra Madre. Uostrzodek industryji a biznesu.

Osasco (Brazylijo)

Osasco to je mjasto we Brazyliji, we sztaće São Paulo.

Polsko godka

Polsko godka (pol. język polski, [ˌjɛ̃zɨk ˈpɔlskʲi], polszczyzna) to je godka zachodńosuowjańsko, užywano bez ůngyfer 42,5 miljůnůw ludźi na coukym śwjeće, guůwńy we Polsce. Zarozki po ruskim, je drůgům pod wzglyndym ličby užytkowńikůw godkům suowjańskům, na růwńi s ůkrajińskům.

Uobecńy polski je godkům uřyndowům we Polsce a je lo 37-38 miljůnůw ludźi godkům uojčystům. Wjela godojůncych we ńij mjyško tyž we zachodńij Bjouoruśi, Ůkrajińe uoroz na wschodńij Litwje ščygůlńy nauokouo mjasta Wilno. Ze wzglyndu na migracyje Polokůw, po polsku godo śe tyž we Stanach Zjydnočůnych, Australiji, Kanadźe, Brazylije, Irlandji a Wjelgij Brytańji.

Polsko godka je guůwnym přydstawićelym grupy lechickich godek, oduomu zachodńosuowjańskych. Wykštoućiuy śe uůne na terytoryjům uobecnyj Polski s pjyrwotnych djalyktůw, we kerych śe godouo we Wjelgopolsce a Mouopolsce. Godki te mojům podane na śebje suowńictwo, ščegůlńy do suowackigo (nojbarźi), českigo, kašubskigo, ślůnskigo, bjouoruskigo a ůkrajińskigo.

Porto Alegre

Porto Alegre – mjasto we Brazyliji, stolica sztatu Rio Grande do Sul, morsko hawyna nade Jeźdźorym Patos. Uostrzodek industryji a nauki.

Portugalsko godka

Portugalsko godka (port. Português) je godka ze skupiny růmańskich godkůw. Rzůńdźi we ńi 210 mln ludźi we Portugaliji a jeji downych kolůńijach, co dowo ji 6. plac, kej idźe uo wjelość godajůncych. Literacko portugalsko godka je uoparto na půłnocnym djalekće. Nojstarsze zapisowańo po portugalsku sům ze XII stolećo. Państwa, we kerych portugalsko godka mo sztatus urzyndowyj godki (Angola, Brazylijo, Gwinyjo Bissau, Růwńikowo Gwinyjo, Mozambik, Portugalijo, Republika Źylůnygo Przilůndka, Wschodńi Timůr, Wyspy Śwjyntygo Tůmasza a Kśůnżynco) wespůłrobjům ze sobům we zołożůnyj we 1996 Spůlnoće Portugalskogodkowych Krajůw.

Do zapisowańo portugalskij godki używo śe zmodyfikowanygo łaćińskigo abecadła.

Quito

Quito, połne mjano: San Francisco de Quito - stolica a druge podug wjelośći ludźi mjasto we Ekwadůrze. Je rozlygowane welu wulkůnu Pichincha.

Santiago (Czile)

Santiago, połne mjano Santiago de Chile – stolica Czile, rozlygowano we strzodkowyj tajli kreju, na Andyjskim Przedgůrzu. Założůne 1541. Nojsrogszy uostrzodek nauki, kultury a industryji we kreju.

São Paulo

São Paulo – nojsrogsze mjasto Brazylije a Połedńowyj Ameriki. Je rozlygowane we połedńowo-wschodńij tajli kreju nade rzykům Tietê (dopływ Parany), ńydoleko uod Atlantyckigo Uoceanu. Je stolicům sztatu São Paulo. Zołożůne 1554 kej misyjo jezuicko św. Paula, a skiż tygo mo take mjano. mjejske prowa mo uod 1712. Uod 1815 stolica prowincyji. We 1822 uogłoszůno sam samostanowjyńy Brazyliji. Terozki je to srogi uostrzodek industryji, kultury, nauki a handlu (cyntrum brazyliskigo handlu kawům). Szportkluby: São Paulo FC, SE Palmeiras, SC Corinthians, Portugesa.

Toronto

Toronto – nojsrogsze mjasto we Kanadźe, stolica prowincyji Ontario. Je to nojbarźi wjeloetńiczne mjasto na śwjeće, půmjyszkuje sam przez 150 roztomajtych etńicznych grupůw. Mjano pochodźi ze godki Indjanerůw ze plymjeńo Huron, we keryj uoznaczo Plac Trefůw. Srogi uostrzodek industryji, kultury a nauki.

Warszawa

Warszawa (pol.: Warszawa) – nojwjynksze mjasto Polski, głowne mjasto uůnyj a mazowjeckigo wojewůdztwa, rozlygowane we postrzodkowo-wschodńij Polsce, nad Wisłům. Warszawa je znamjynnym ojropejskym naukowym, kulturalnym, politycznym a gospodarczym postrzodkym. Majům we ńi plac śedźiby parlamyntu (Sejmu a Synatu), Prezydynta RP, Rady Mińistrůw a inkszyj cyntralnyj władze, a tyż dyplůmatyczne placůwki - ambasady.

Wjelgi wynzeł cestowy a banowy a nojwjynkszy we Polsce lotńiczo hawyna Warszawa-Uokyńće.

Warszawa terozki tajluje śe admińistracyjńe na 18 dźelńic, jeji tajla na prawym brzygu Wisły mjanuje śe Praga.

Pjyrszo spůminka uo Waršawje můmy we zdrzuduach ze 1289 roku. We 1413 uostowo stolicům Kśynstwa Mazowjeckigo. 1596-1609 przyńyśůno sam s Krakowa stolica Polski. We uokreśe okupacyji hitlerowskij bůło sam powstańy warszawske a powstańy we getće warszawskym.

Wynezuela

Wynezuela (Boliwarjańsko Republika Wynezueli, República Bolivariana de Venezuela, mjano wprowadzůne bez Hugo Cháveza we 1999 roku) – państwo pouožůne we půunocnyj tajli Ameriki Pouedńowyj.

Wjynkše mjasta: Caracas, Maracaibo, Valencia, Barquisimeto, Ciudad Guayana, Maracay, Ciudad Bolívar, San Cristobal, Maturín, Barcelůna

Wynezuela grańičy s nastympujůncymi państwůma:

Brazylijo 2 200 km

Kolůmbijo 2 050 km

Gujana 743 km

Coukowita dugość grańic: 4 993 km

Nojwyžšy půnkt: Pico Bolivar 5 007 m

Nojńižšy půnkt: tafla Mořa Karaibskigo 0 m

Podźou admińistracyjny: 22 kraje zwjůnzkove, jydno terytorjům federalne a 72 depyndyncyje.

Wyznawcy poščygůlnych religji: 95% katolicy, 2% protestańći

Klimat: tropikalny, ćepuy, wilgotny, baři ůmjarkowany na wyžynach.

We inkszych jynzykach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.