Zypern

Zypern (griechisk: Κυπριακή Δημοκρατία/ tursk: Kıbrıs Cumhuriyeti/ äng., nl. Cyprus) is n Ailound in dät Middelmeer. Aleer waas dät gjucht truchmisked fon Griechen un Turken bewoond. Däälich lieuwje (ätter Ferdrieuwengen un Flucht) in dät Noude foaraaln Turken un in dät Suude foaraaln Griechen, dät Noude häd sik as Turske Republik Noudzypern faktisk uunouhongich moaked, man dät wäd in do Fereende Natione fon neemens buute ju Turkäi anärkoand.

Zypern is siet 1. Moai 2004 n Lidstoat fon ju Europäiske Union.

Geografie

Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Olympos (1.952 m). Geografisk heert Zypern tou Asien.

Wirtschaft

Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $27.100 in 2007. Fon ju ganse Wirtschaft waas 2007 bit 2,7% Loundwirtschaft, 19,2% Industrie un 78% Tjoonste.

1. Moai

Die 1. Moai is die 121. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (die 122. in Skaltjiere), somäd blieuwe deer 244 Deege bit tou dät Jierseende tou. Hie wäd as Internatsjonoale Dai fon ju Oarbaiderbewäägenge in masse Lounde fierd.

2004

18. -- 19. -- 20.

-- 21. Jierhunnert --

22. -- 23. -- 24.Jiere: 2001 - 2002 - 2003

- 2004 -

2005 - 2006 - 2007 -

Euro-Soone

As Euro-Soone (düütsk:Eurozone), beteekent me dät Rebät, wier die Euro ju amtelk anärkoande Munte is.

Dät sunt hoast (Stound: 2015) njuugentien EU-Stoaten: Belgien, Düütsklound, Estlound, Finlound, Frankriek, Griechenlound, Irlound, Italien, Lätlound, Litauen, Luxembuurich, Malta, do Niederlounde, Aastriek, Portugal, ju Slowakäi, Slowenien, Spanien un ju Republik Zypern.

Fääre rakt dät litje Stoaten, do nit in ju EU sunt un daach dän Euro bruuke, wäkke amtelk un wäkke nit amtelk (kiek unner!).

Fon ju Swaits uumsleeten sunt ju düütske Exklave Büsingen un ju italieenske Exklave Campione d'Italia, do amtelk dän Euro hääbe, man wuddelk dän Swaitser Franken bruuke.

Euro (Jäild)

Die Euro is ju Wäärenge fon ju Europäiske Wäärengsunion un is ju Wäärenge fon 19 europäiske Lounde (Stound: 2015), do touhoope ju Euro-Soone bildje. Die Euro-Wäärengskode is „EUR“.

Europäisk Parlemänt

Dät Europäisk Parlemänt (uk wäil Europarlemänt) is dät direkt wäälde Parlemänt fon dän Europäiske Union. Dät Europäisk Parlemänt häd sien Sit in Straasbuurich un Brussel. Do Woale sunt älke fieuw Jier.

Europäiske Haudstääd fon Kultuur

Ju Europäiske Haudstääd fon Kultuur (fon 1985 bit 1999 Europäiske Stääd fon Kultuur) is ne Stääd wäkke köärd is truch ju Europäiske Union foar een Kalännerjier. Ju Stääd kricht deermäd ju Muugelkaid uum siksälwen kulturel tou präsentierjen un organisiert deerfoar taalrieke kulturelle Feranstaltengen. Siet 2008 wäd die Tittel Europäiske Haudstääd fon Kultuur toumindest an tou europäiske Stääde ferreeket.

Europäiske Union

Ju Europäiske Union of EU is ne internationoale Organisation, ju der bestoant uut 28 europäiske Stoaten. Dät is ne politiske un wirtskaftelke Union mäd 500 Millionen Ienwoonere.

Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Noudirlound

Groot-Britannien, ganse Noome: Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Noud-Irlound is n Lound in Wääst-Europa. Ju Haudstääd is Londen un ju Köönigin fon ju Monarchie is sänt 1952 Elizabeth II. Do wichtichste Regionen sunt Änglound, Skotlound, Wales un Noudirlound. Fääre rakt dät noch een poor uurich blieuwene Kolonien un Krounoaindumere fon ju britiske Kroune, man do heere dan uk nit so heel un aal tou dän Stoat.

Flädderdierte

Do Flädderdierte (Chiroptera) sunt do eensichste Suugedierte, do nit bloot gliede, sunnern gjucht fljooge konnen. Wan me bloot do rezente Chiroptera, dät hat, do, do noch nit of eerste in ju historiske Tied uutstuurwen sunt, meent, kon me disse Oardenge apdeele in 2 Unneroardengen, 18 Familien, 192 Sleeke un 977 Oarden! Flädderdierte rakt et ap allebee Hoolfkuugeln, man bloot in temperierde un tropiske Regione. Buppedät kon me ap n poor oustoundende Ailounde in Ozeanien neen Flädderdierte fiende. In Europa (buute Zypern) rakt et bloot Fläddermuuse, man uurswier rakt et uk uur Flädderdierte uut ju Unneroardenge blw. ju Familie fon do Pteropodidae (Flädderhuunde). Fläddermuuse orientierje sik mäd Echolot, Pteropodidae (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) konnen dät nit.

Griechisk

Dät Griechiske is ne Indo-Germaniske Sproake. Dät is ju offizielle Sproake fon Griechenlound un Zypern. Ju Sproake wuude fröier baald in Griechenlound, bie do Kuste fon Littik Asien loangs un in dät Suude fon Italien. Dät waas uk ju Amtssproake in dät Roomske Riek. Do Griechen naame hiere Sproake Ελληνικά (Helleniká).

Dät Griechiske häd ne Geschichte fon moor as 3.500 Jiere. Dät is aller as do maaste europäiske Sproaken. Däälich baale ungefeer 15 millione Ljuude Griechisk. Do Baalere lieuwje foar n groot Deel in Griechenlound un ap Zypern.

Do Griechen hääbe hiere oaine Alphabet. Dät Latiensk Alphabet (dät wie bruuke foar do fräiske Sproaken un fuul uur europäiske Sproaken) kumt fon dät Griechiske Alfabet. Dät griechiske Alphabet waas uk ju Gruundloage foar uur Alphabette, so as dät Kyrilliske Alphabet. Do Griechen hääbe dät Alphabet nit sälwen uutfuunen, dät kuumt fon do Phönizier.

Kooper

Kooper, (dt. Kupfer), (lat. Cuprum) is n chemisk Element mäd dät Elementsymbol Cu un ju Ordnungszahl 29. Et is n Uurgongsmetal, in dät Periodesystem stoant et in ju 4. Periode un ju 1. Ieuwenskegruppe (ätter näie Tällenge Gruppe 11) of Koopergruppe. Die latienske Noome cuprum is oulat fon aes cyprium „Arst fon dät Oailound Zypern“, ap dät in n Oalerdum Kooper wonnen wuud.

Kooper is as relativ wook Metal goud foarmboar un toai. As uutgeteekende Waarmte- un Stroomlaiter fint dät fuulsiedige Ferweendenge. Deerbuppe tält et uk tou ju Gruppe fon do Muntmetalle.

As swäk reaktiv Sweermetal heert Kooper tou do Eedelmetalle.

Kristianisierenge

Ju Kristianisierenge is ju historiske Bekiersoarbaid weerbie dät Kristendum fon nit-kristelke Moanskene (maast Heedene) annuumen wäd.

An dät Eende fon dät 3. Jierhunnert heerden ju modärne Turkäi, Zypern, Kreta, dät Nildelta un do Gebiete uum Kartago un Kyrene tou do stäärk kristianisierte Regione. N groot Deel fon do europäiske Foulke wuuden eerst in dät Middeloaler kristianisiert. An dät Eende fon dät 7. Jierhunnert waas Europa suudelk un wäästelk fon ju Donau un de Rhien kristianisiert. In dät 8. un 9. Jierhunnert foulgeden do Lounde twisken dän Rhien, ju Donau un ju Oder.

Ju Kristianisierenge wuude truch europäiske Stoate bruukt uum dät Kristendum uur Europa uut tou spreeden, tou n grooten Deel bekierden do kristelke Missionare un hiere Soldoaten do heedenske Ljuude gewaltsoam. N Biespil deerfon is dän Stried twisken de heedensken Köönich Radbod un do kristelke Köönige fon dät Frankiske Riek in dät leete 6. Jierhunnert un fröie 7. Jierhunnert.

Weer ju Kristianisierenge neen Ärfoulch waas, fersoachten do Missionare do oolde heedenske Fäste un Bruuke tou ärhoolden un tou ferknätten mäd kristelke Fäste un Bruuke. Ap oolde heedenske Steeden wuuden litje Säärken baud un do heedenske Fierdeege wuuden mäd do kristelke Fierdeege kombiniert. Uk heedenske Rituale wuuden uurnuumen in ju Säärke, man disse Rituale sunt leeter in ju Reformation wier uutband.

Een fon do lääste europäiske Foulke, do kristianisiert wuuden sunt, wieren do Finnen in dät 12. un 13 Jierhunnert. Do Litauer sunt as lääste Befoulkengsgruppe kristianisiert wuuden in dät 14. un 15. Jierhunnert. Deer wuude ju Region Samogitia as lääste europäiske Gebiet kristianisiert in dät Jier 1413. Eerst in dät Jier 1416 wuude deer ju eerste Säärke baud, 1417 wuude dät eerste Bisdum apgjuchtet.

Lieste fon Haudstääde

Hier rakt et een Uursicht fon ferskeedene Haudstääde.

Middelmeer

Dät Middelmeer lait twiske Europa, Afrika un Deele fon Asien (Deele fon Faanderasien, t.B. die Deel Littik Asien). Truch juu Sträite fon Gribraltar is dät Middelmeer mäd n Atlantisken Ozean ferbuunen, uur dät Marmarameer uk mäd juu Swotte See un truch dän kunstelk bauden Suez-Kanoal uk mäd dät Roode Meer, dät ja n Uutlooper fon n Indisken Ozean is.

Wichtige Äien, do deer oane fljoote, sunt

Nil,

Eb­ro,

Tiber,

Rhone,

Cheliff

un Po.Daach is apgruunde fon ju hooge Ferdampenge die Soalt-Oundeel mäd 3,8 % wät haager as in dän Atlantik, die bloot 3,5% Soalt änthoaldt.

Uum't Middelmeer tou häd sik uum't Middelmeer een heele Riege fon äddere Hoochkultuuren äntwikkeld, biespilswiese do oolde Ägyptere, do Hethitere do Minoere, do Oolde Griechen, do Phöniziere, do Oolde Roomske. Dät Middelmeer liech in't Säntrum fon't Roomske Riek un wuude deeruum ap Latiensk al Mare Mediterraneum ("Middelloundske See") of eenfach Mare Nostrum ("Uus See") naamd.

Däälich is dät Middelmeer waareldwied deerfoar bekoand, dät älk Jier groote Massen oun Ljuude deer oane ferdrinke, do in'e Hoopenge ap'n beeter Lieuwend fersäike, fon Afrikoa ätter Europa tou kuumen.

Nai Aaste

Dät Naie Aaste of "die Faandere Orient" is n uunskäärp definierd Rebät in Faander-Asien, wiertou do arabisk bestimde Lounde in Faanderasien heere (dät sunt Kuwait, Bahrain, Oman, Katar, Saudi-Arabien, do Fereende Arabiske Emiroate, die Jemen, Syrien, do Palästinensiske Autonomie-Rebätte, Libanon, Jordanien un die Irak) juust so uk Israel un ätter n wiedere Apfoatenge buppedät ju Turkäi, die Iroan, Ägypten un Zypern.

Nikosia

Nikosia (Griechisk: Λευκωσία / Lefkosía, tursk: Lefkoşa) is ju Haudstääd fon Zypern. Dät is ju lääste ferdeelde Stääd in Europa mäd do Turken in dät Noude un do Griechen in dät Suude. Deer woonje sowät 116.000 Ljuude (2011), wierfon 55.014 in dän Suuddeel (griechisk-zypriotisk) fon ju Stääd woonje un 61.378 in dän Nouddeel (tursk-zypriotisk).

Pteropodidae

Do Pteropodidae (Düütsk: Flughunde/Flederhunde "Flädderhuunde") sunt nai früünd mäd do Fläddermuuse, man jo hääbe (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) neen Echolot-Orientierenge. Dät rakt disse Dierte in Afrikoa, Suud-Asien, Australien, Wääst-Ozeanien un Zypern. Me kon do uk in n Zoo hoolde. Jo sunt ju eensichste Familie fon ju Unneroardenge Megachiroptera. In ju Fäksproake kwäd me deeruum, disse Unneroardenge is monotypisk.

Seederboome

Do Seederboome, Seedern of seederne Boome, uk wäil Tseeder- mäd "Ts" (Cedrus, düütsk: Zedern), sunt aan Sleek fon Näddelboome mäd tjo Oarde.

Uur Sproaken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.