Steentied

Ju Steentied is n Tied in ju Geskichtsskrieuwenge, weer do Moanskene mäd steenen Reeskup begonnen tou oarbaidjen. In Afrikoa begon ju fröie Steentied foar so uungefeer 2,6 Millionen Jiere. Eerst as ju fröie Bronstied begint eendiget ju Steentied in ferskeedene Regione appe Waareld, in Midde-Europa soowät uum 2200 f. Chr.

2008-08 archeon steinzeithaus
Rekonstruktion fon n Huus uut ju Jungsteentied.
Anatomie

Anatomie is n Deelgebiet fon Medizin un juu Biologie. Juu befoatet sik mäd doo Binnerste Deele, doo Bunken un uur Seeken, doo in dän Apbau fon n Körper ne Betjuudenge hääbe.

Aquarellmoaleräi

Ju Aquarellmoaleräi is dät Moaljen mäd Aquarellfaawen.

Biele

As Biele beteekent me een litje Reewe mäd Sniede, wier mäd häuwen wäd. Fon ju Äkse unnerskat sik ju Biele truch hiere litjere Grööte, een Biele kon uk mäd een Hounde fierd wäide. Bielen wäide foar masse ferskeedene Oarbaide bruukt, do foaraaln mäd Holt tou dwoon hääbe. Dät rakt oaber uk Uutfierengen foar ferskeedene Köäken-Oarbaide of as Woape.

In ju Archäologie, wier ju Loangte fon dän Skäft oafter nit moor bekoand is, is dät wichtige Kriterium, dät ne Biele neen Gat foar dän Skäft truchboord is, sunnern uurs deer oun fääst moaked wäd. Fonsäärm jäilde dan do maaste fon uus moderne Bielen as "Äksen".

Boor

Dät Boor is ne Reewe, uum truch Traalenge n Gat in'n Wierkstuk tou moakjen. N Boor häd bloot an sien Spit ne Sniede, man wäkke (toun Biespil do Boor-Apsätte fon Boor-Maskienen), hääbe noch ne Spiroale uumetou, uum do Spounen ätter buppe uut dät Materioal tou kriegen.

Dät rakt deer masse unnerskeedelke Typen fon:

In ju Steentied bruukte me oafter n Boor mäd n skäärp Steen-Spit, dät wäil oun n Stok fäästmoaked waas un mäd ne Oard Flitsebooge wai un wier troald wuude.

n Hoaskeboor (dt: Löffelbohrer), die wäd Biespielswiese foar ju Häärstaalenge fon Hoasken bruukt, wierfon hie sin Noome häd.

dät rakt noch masse moor Typen Hounde-Boore

ne Boormaskiene - ju modernste Foarm

Gräinlound

Gräinlound (amtelk: Kalaallit Nunaat ('Lound fon do Moanskene'), deensk: Grønland, dt. "Grönland") is n Ailound in dän noudelke Atlantiske Ozean, noudaastelk fon Kanada. Mäd ne Uurfläche fon 2 175 000 km2 is dät dät grootste Ailound fon de Waareld. Dät is Deel fon dät Köönichriek Dänemark. Siet 1979 häd dät ne uunouhongige Position juunuur Dänemark (status aparte) un dät heert siet 1985 nit moor tou ju Europäiske Union. Ju Haudstääd is Nuuk (Godthåb).

Gräinlound heert geografisk tou Noud-Amerikoa un geologisk betrachted tou ju kanadiske Ploate. 80% fon dät Lound is bedäkt mäd ne Iesloage, ju der bit 3 km tjuk is. Bloot ju Kusstriepe fon 15-150 km breed, foarallen in dät Suude un dät Wääste, is bewoonboar, as Foulge fon dän Ienfloud fon dän Golfstroom. Ju Kuste is iensnieden mäd uunmundige Fjorde un Glitskere, wierfon Iesbierge oubreeke. Gräinlound häd n Poolklimoa.

Do uursproangelke Ienwoonere, do Inuit (uk Eskimos naamd), sunt fon fröier Nomoaden. Jo sunt oawers man ne litje Gruppe. Bie wieden do maaste Ienwoonere lieuwje in dät Suudwääste un sunt Gräinloundere, ne Moangelse fon Deenen un Inuit. Jo baale Gräinloundsk (Kalaallisut), wät een Varietät fon do Inuit-Sproaken (Inuktitut) is, un, uurs as wäkke Inuktitut-Varietäten fääre wäästelk, mäd latienske Bouksteeuwen skrieuwen wäd. Deensk un Gräinloundsk sunt do amtelke Sproaken. Ne trääde Gruppe Ienwoonere sunt Europäere, foarallen Deenske. Suldoate fon do USA sunt in dän Thule-Boasis stationierd.

Ju gräinloundske Wirtskup stutset sik foarallen ap Fiskeräi, Jaacht, Skäipe-Wirtskup un Bierichbau. Gräinlound fiert unner uur Pältse un Bierichbau as Kruolith, Kwarts, Glimmer, Lood, Zink un Iersenarst uut. Fröier häd dät uk Walfiskprodukte uutfierd.

Die wichtichste Gloowe in Gräinlound is däälich, as in Dänemark, die Lutheranismus. Dät Christendum is al uum dät Jier 1000 fon dän iesloundske Seefoarer Leif Eriksson ätter do gräinloundske Wikinger-Siedelengen broacht wuuden, man as do ferlät wuuden, bleeuw dät bloot noch fon Inuit bewoonde Gräinlound heedensk, bit die lutterske Pestoor Hans Egede in 1721 as Missionoar ätter Gräinlound koom.

Ieme

Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review.Ju Ieme (Apis mellifera) is ne Oard fon do Insekte. Dät rakt fuul Unneroarden fon disse Oard, wierfon in Seelterlound ju Nominatfoarm (Apis mellifera mellifera) heemsk is. Daach häbe masse Imkere in Middel-Europa däälich uurswäkke, as ju Unneroard Apis mellifera carnica (ap Deele fon dän Balkan heemsk) af Buckfast-Iemen (een Misk-Tuchtenge uut Änglound). Ju Nominat-Foarm is deeruum in wäkke Rebätte fon't Uutstierwen betruued. Do Moanskene nutsje do Iemen, deermäd jo Huunich, Woaks un uur Ärtjuuchnisse hääbe. Dät naamt me Imkeräi. Wan me fon Iemen baalt, meent me normoal disse Oard, dät rakt uk uur nai früünde Oarden, toun Biespiel Moasiemen, do me uk Iemen naamt. Een noch äänelkere Oard, Apis cerana rakt dät uk in't Aaste un Suudaaste fon Asien, fon düsse Oard is ju freeselke Miete Varroa destructor ap uus wäästelke Iemen uurgeen, ju do Ieme al as Moaden läip süük moaket un, juust so as t.B. wäkke Gifte, do in ju Buuräi (deelwiese indäid legoal!) iensät wäide, waareldwied een iedensthoaftige Betruuenge foar do Iemenbestounde is. Iemen fon ju hier beskrieuwene Oard Apis mellifera rakt dät däälich truch Imkeräi in ju heele Waareld, man fon Natuur uut kuume do bloot in Europa, Afrikoa un Faander-Asien foar.

Metal

N Metal is n Goud, dät speegelch is un wier me elektrisken Stroom truch seende kon.

Do Metalle nieme dän grootsen Paat fon ju Periodiske Tabelle ien.

Metalle sunt toun Biespil:

Iersen

Gould.

Säälwer

Natrium

Aluminium.Metalle hääbe do Ljuude siet dät Eende fon ju Steentied ferwoand. Toueerst dat Kooper. Dän hääbe jo Kooper un Tin touhoope smolten un hieden dan Brons. Deerätter is ju Bronstied naamd. Un dan, sowät uum 500 f. Chr. hääbe do Moanskene hääruutfuunen, wo jo an dät Iersen kuume kuuden. Dan fäng ju Iersentied an.

Paestum

Paestum is ne griechisk-lukoansk-roomske Ruinenstääd in ju Loundskup Kampanien in Italien. Dät lait sowät füüftich Kilomeetere suudelk fon Salerno, tichte bie Agropoli in ju Meente Capaccio un is besunners bekoand foar sien träi groote, täämelk goud ärheeldene Tämpele: Aan Hera-Tämpel, aan Poseidon-Tämpel un aan Athene-Tämpel. Räste rakt dät uk fon noch moor Tämpele un masse uur Bauwierke, toun Biespil n Amphitjooter un ne groote, tjukke Stäädmuure. Uumdät fuul Froamde Paestum sjo wollen, rakt dät däälich binne ju oolde Stäädmuure uk n poor moudäärne Huuse, so as n Museum un Weershuuse.

Paestum is fon ju UNESCO as Waareldkultuuräärwgoud anärkoand.

Soage (Reewe)

As Soage beteekent me een Reewe of Maskiene tou't snieden fon fääste Materioalien so as Holt, Steen, Metall un Kunststof. Dät rakt Hounde-Soagen, man uk wäkke, do truch Damp, Stroom, Diesel of Woaterjoole oundrieuwen sunt. Al in ju Steentied kuude me Steene so beoarbaidje, dät deer Soagetuske uut stuuden. Däälich rakt dät een groote Fuulfoold fon Houndesoagen mäd Soageblääd, Kringsoagen, Kättensoagen un fuul moor.

Sofia

Sofia (Bulgarisk: София, Sofija) is ju Haudstääd fon Bulgarien. Deer woonje 1.402.417 (Feb. 2010) Ljuude un ju is ju grootste Stääd fon dät Lound.

Uur Sproaken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.