16. Jierhunnert

Dät säkstienste Jierhunnert wäd tou ju äddere Näitied täld, dät waas in ju Tied fon Renaissance un Humanismus. Wichtich in dät Waareldskjoon sunt toun Biespil ju Reformatsjoon, ju Ienfierenge fon dän Gregorioansken Kalänner, Buurenapstounde, die eerste Aastriekiske Turkenkriech un ju Ienfierenge fon ju Heliosäntriske Waareldbielde truch Nikolaus Kopernikus.

Tabelle

1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510
1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520
1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530
1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540
1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550
1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560
1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569 1570
1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579 1580
1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589 1590
1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599 1600
1550

13. -- 14. -- 15.

-- 16. Jierhunnert --

17. -- 18. -- 19.Jiere: 1547 - 1548 - 1549

- 1550 -

1551 - 1552 - 1553 -

Aast-Fräislound

Aast-Fräislound is ne Region in Läichsaksen.

Bekoande Philosophe

Uursicht fon bekoande Philosophe.

Chinesiske Muure

Ju Chinesiske Muure is ne 6.400km loange Muure, ju fon dät 5. Jierhunnert f.Kr. bit tou dät 16. Jierhunnert ä.Kr. baud, ferstäärked, uutbaud un wierapbaud wuuden is. Ju Chinesiske Muure, uk wäil Groote Muure, is dät loangste moanskelke Bauwierk ap de Waareld. Ju Muure waas deer uum in ju Tied fon do chinesiske Dynastien ju noudelke Gränse fon dät chinesiske Riek tou schutsjen.

Fuul Moanskene toanke dät me ap ju Moune ju chinesiske Muure sjo kon. Me kon uut dät Al wai ju Muure fon 500 km Oustand sjo, man jie mouten dan wäil wiete wier me kiekje mout.

Ecuador

Ecuador is n Lound in't Wääste fon Suud-Amerikoa. Fon't 15. Jierhunnert oun heerde dät heele Rebät tou dät Riek fon do Inka un fon't 16. Jierhunnert Deel fon't spoanske Kolonioalriek, eer Groot-Kolumbien uum 1820 tou sien Uunouhongegaid roakede, wier Ecuador sowät tjoon Jiere tou heerde. Ap dän 13. Moai 1830 moakede sik Ecuador uunouhongich fon Groot-Kolumbien.

Gotik

Ju Gotik waas n Kunststil in dät leete Middeloaler. Die Kunststil äntstuude in Frankriek un spratte sik noudelk fon do Alpen gau uut. Ju Gotik is bikoand uum hiere Säärken mäd ju (Glääs-)Moalerkunst un do Spitboogen. Do gotiske Säärken weeren deerbie een Uumsättenge fon kristelke Toachte mäd fuul Symbolik.

Man ju Gotik is nit bloot aan Stil fon ju Baukunst, afwäil ju deerfoar fonsäärm ap bikoandste is. Uk ap ju Musik, spesjoal ap ju Säärkemusik, hiede ju Gotik aan grooten Ienfloud: Ju Oargel wude nu tou aan wichtigen Deel fon dän Goddestjoonst.

Ju Gotik häd sik in dät 12. Jierhunnert uut dän romaniske Kunststil äntwikkeld. In dät 16. Jierhunnert spratte ju Renaissance sik uut uur Europa, wiertruch ju Gotik hiere Ienfloud gau ferloos.

Die Bigriep "Gotik" wude uurigens toufäärme in Italien fon Giorgio Vasari (1511 bit 1574) bruukt; it waas een Skäildwoud, dät sik fon dät Germanenfoulk fon do Goten oulatte. Vasari saach ju Gotik as babariske Kunst oun un wonskede sik ju Kunst fon dät Oalerdum (Antike) tourääch. Loange Tied bruukte me foar ju Gotik in ferskeedene Toale Woude, do sik mäd "Spitboogestil" af "Frantsööske Stil" uursätte läite.

Daach häbe foarallen in dät njuugentienste Jierhunnert eenige Ljuude nit wist, dät ju Gotik uut Frankriek kumt. Ju wude in eenige Lounde as "Nasjonoal-Architektuur" romantisierd, foarallen in Düütsklound.

Jeverlound

Jeverlound is die Noome fon dät noudelke Deel fon dän Loundkring Fräislound un ju Stääd Wilhelmshoawen fon däälich, in dät noudaasten fon dät aast-fräiske Hoolichailound.

Dät Jeverlound häd sik in dät 15. Jierhunnert bildet uut ju Heerskup Jever. Bit tou 1588 roate et n stäärken Ienfloud fon do aastfräiske Cirksena’s. In dät 16. Jierhunnert wuude dän Ienfloud fon dät Lound Ooldenbuurich immer stäärker. Dät Jeverlound trände sik in 1575 fon ju Groafskup Aastfräislound. In dät Jier keem Jeverlound unner oldenbuurichske Heerskup. In 1588 wuude ju Trännenge definitiv un dät Jeverlound wuude n Deel fon dät Lound Ooldenbuurich.

Noudfräisk

Noudfräisk (Kompromissnoome: friisk, Mooringer: frasch, Föhring-Amring: fresk) wäd boald fon sowät 8.000 bit 10.000 Ljuude ap dät noudelke Fäästlound fon dän Kring Noudfräislound ap ju Wäästkuste un fon Släswiek-Holstein, ap do Ailounde Föhr, Amrum, Sylt un do Hallige, as uk ap dät Hälgelound. Dät Noudfräiske is een fon do tjo fräiske Sproaken un heert tou ju anglofräiske Sproakfamilie. Däälich rakt et noch njuugen Dialekte, do touhoope ju noudfräiske Sproake bildje.

Oamde

Oamde (de. Emden) is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Läichsaksen, an ju Oamse-Stroom. Oamde is ju grootste Stääd in ju Region Aast-Fräislound un ju maast wäästelke Hoawenstääd in Düütsklound. As kringfräie Stääd heert Oamde nit tou dän Loundkring Aurk. Ju Stäädferwaltenge häd uk Kringgewalt. Dät Stäädgebiet is uur 112 km² groot un häd bolde 52.000 Ienwoonere.

Portugal

Portugal is n Stoat in Europa. Ju Haudstääd is Lissabon. Tou dät portugiesiske Stoatsgebiet heeren uk do Azoren un Madeira.

Seeltersk

Dät Seelterske of, wietenskuppelk, Seelterfräiske is ne fräiske Sproake, ju fon sowät 1500 bit 2500 Moanskene boald wäd in Seelterlound. 1991 wuude ju seelterfräiske Sproake in dät Guinness-Bouk fon Rekorde fon 1991 indreegen as litste Sproakailound fon Europa. Dät Seelterfräiske is dät lääste Uurblieuwsel fon ju aastlauwersfräiske Uurtoal fon dät Seelterlound, do Groninger Uumelounde, Aastfräislound, dät Jeverlound un Butjoarlound.

Skierstins

Ju Skierstins wuud uum dät Jier 1300 in Feanwâlden (nl: Veenwouden) in ju Meente Dantumadiel in ju Provinz Fryslân baud. Dät ooldste Dokument uur ju Skierstins is uut dät Jier 1439. Deer wuud uur dät Schira Monnika huse skrieuwen. Ju Skierstins is ju lääsde uurblieuwne Stins in Fryslân, ju nit oubreeken af tou ne uur Steede ferbaud wuude.

Stinzen sunt in Fryslân oolde steerke Steenhuuse, do uum do Tied fuul in Fryslân baud wuuden sunt.

Dät Bauwurk wuud bekoant as Skierstins. Ju Stins is noomd ätter do Munneke fon dät Klaaster Klaarkamp bie Rinsumageast, do tou do Sistersjenzers af Skiere mûntsen (Benediktinen) heerden.

Steenhuus Bunderhee

Dät Steenhuus Bunderhee af ju Buurich Bunderhee is aan fon do ooldste äärheeldene Buurgen in Aastfräislound. Ju Toudenbuurich in Bunderhee uut dät 14. Jierhunndert waas Haudlingssit un is nit ferbaud wuuden. Aan wäästelken Ounbau is uut dät Jier 1735. Ju Buurich stoandt in dän Loundkring Lier, 2 km noudaastelk fon Bunde in dät Reiderlound.

Tiziano Vecellio

Tiziano Vecellio (oafter kuut Tizian naamd, in sien Lieuwend ätter sien Heematstääd uk Da Cadore; *uunbekoand Doatum in Pieve di Cadore tichte bie Belluno, †27. August 1576 in Venedig) waas n bekoanden Kunstler fon ju hooge Renaissance, un die wichtichste Fertreeder fon ju venesioanske Skoule in't 16. Jierhunnert.

Uur Sproaken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.