Česi u Srbiji

Česi u Srbiji (češ. Češi v Srbsku) su građani Srbije češke etničke pripadnosti. Oni čine proznatu nacionalnu manjinu u Republici Srbiji čija prava u domenu kulture, obrazovanja, informisanja, kao i službene upotrebe jezika i pisma predstavlja Nacionalni savet češke nacionalne manjine, sa sedištem u Beloj Crkvi.

Prema poslednjem popisu iz 2011. godine u Srbiji živi 1824. Čeha. Češka zajednica živi u mestima na području Opštine Bela Crkva (Bela Crkva, Češko Selo, Kruščica i dr.) i okolnim opštinama (mesto Gaj u Opštini Kovin, mesto Veliko Središte i Vršac u Opštini Vršac), a znatan broj živi i u Beogradu i nešto manje u Novom Sadu, dok je ostatak razasut po Vojvodini.

Zanimljivo je da u južnom Banatu postoji selo pod imenom Češko Selo - koje je zaista češko i po nacionalnom sastavu stanovništva.

Česi u Srbiji su većinom katolici, a manjim delom evangelisti - za razliku od situacije u Češkoj.

Česi u Srbiji
Češi v Srbsku
Frantisek-Zach
Bajloni
Велимир Валожић
Јован Валента
JovanMasin
AlejandroMasin
Mašin
Владислав Тителбах
Dr. Eduard Mihel
Ludmila Frajt 1
Ivo Vejvoda 1945
Jara Ribnikar
Spomen bista Roberta Tolingera, rad Slobodana Kojića
Ukupna populacija
1.824 (2011)[1]
Regioni sa značajnom populacijom
Južni Banat
Jezici
srpski и češki
Religija
katolicizam i protestantizam
Srodne etničke grupe
Zapadni Sloveni

Češki jezik, nastava češkog, mediji na češkom

Vojvodina rusyn croatian czech map
Opština Bela Crkva je jedina opština u Vojvodini u kojoj je češki jezik u službenoj upotrebi (2003)

Češki jezik je u službenoj upotrebi u opštini Bela Crkva (uz srpski, rumunski i mađarski jezik).[2]

Češki jezik je pre nekoliko godina vraćen u sistem državnog školstva Republike Srbije, nakon više decenija[3] odsustva izučavanja ovog jezika u školama u Srbiji. Nastava predmeta Češki jezik sa elementima nacionalne kulture odvija se u nižim razredima (1-4) 4 osnovne škole - 2 u mestu Bela Crkva, 1 u mestu Kruščica, u opštini Bela Crkva i 1 u mestu Gaj, u opštini Kovin. Na početku školske 2016/17 nastava češkog u mestu Gaj je bila privremeno obustavljena, zbog malog broja dece, ali je na kraju ministar prosvete ipak dodelio iznimku (kada je broj učenika 5-15 za održavanje nastave potrebno je da se dodeli iznimka).

Pored ovog, deca ali i odrasli pripadnici češke zajednice u Srbiji češki jezik mogu učiti i od učitelj češkog jezika, koga češka država već godinama šalje među svoje zemljake u Srbiji.

Češki jezik se u Srbiji izučava na katedru slavistike, na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu.

U Srbiji ne postoje mediji koji program emituju na češkom jeziku - osim emisije na češkom jeziku na Radiju Bela Crkva - Krajanka, koja se emituje nedeljno, a čiju produkciju finansira Češki nacionalni savet. U bivšoj zgradi osnovne škole u Češkom selu nalazi se muzejska etno postavka o Česima, kojom upravlja Češki nacionalni savet.

Češka udruženja u Srbiji

Coat of arms of Czechs in Serbia
Grb Nacionalnog saveta češke nacionalne manjine u Srbiji

Savet sarađuje sa češkim udruženjima u Srbiji. Većina njih nosi tradicionalni naziv za češko društvo u inostranstvu (Češka beseda) uz mesto u kome im je sedište. Tako postoje[4]:

  • Češka beseda Bela Crkva,
  • Češka beseda Kruščica,
  • Češka beseda Češko Selo,
  • Češka beseda Gaj,
  • KUPU Češka beseda Vršac,
  • Češka beseda Beograd,
  • Česi južnog Banata (Bela Crkva),
  • Česi Šumadije (Kragujevac) i
  • Češka beseda Srema (Vikend naselje Banstol)
  • Česi Srbije (Pančevo)
  • Češka beseda Novi Sad,
  • Česi jugoistoka Srbije (Niš).

Deo ovih udruženja je okupljen u savez - Matica češka (Bela Crkva).

Udruženja su izdala nekoliko knjiga koje se bave češkom kulturom u Srbiji i neka od njih poseduju biblioteke čeških knjiga, što savremenih, što istorijskih (udruženja Češka beseda Beograd, Češka beseda Kruščica i dr.). Neka od udruženja imaju i folklorne ansamble.

Popisi Srbije

  • 1948: 6.760
  • 1953: 5.948
  • 1961: 5.133
  • 1971: 4.149
  • 1981: 3.225
  • 1991: 2.675
  • 2002: 2.211
  • 2011: 1.824[5]

Mape

Vojvodina west east slavs

Naselja u Vojvodini sa češkom, slovačkom i rusinskom apsolutnom i relativnom većinom (2002)

Vojvodina - Etnicki sastav po naseljima 2002 1

Etnički sastav Vojvodine po naseljima (2002)

Vojvodina - Etnicki sastav po naseljima 2002 2

Etnički sastav Vojvodine po naseljima (2002)

Etno-Vojvodina

Etnički sastav Vojvodine - po naseljima (2002)

Vojvodina ethnic2002

Etnički sastav Vojvodine - po opštinama (2002)

Vojvodina ethnic2011

Etnički sastav Vojvodine - po opštinama i gradovima (2002)

Vidi još

Reference

  1. ^ Stanovništvo prema nacionalnojpripadnosti webrzs.stat.gov.rs
  2. ^ Mapa Jezici i pisma u službenoj upotrebi u statutima gradova i opština na teritoriji AP Vojvodine na sajtu APV-a (pristupljeno 9. 11. 2016)
  3. ^ Nastava prestala 1974. godine - podatak iz teksta Češka nacionalna manjina u Republici Srbiji danas Архивирано на сајту Wayback Machine (новембар 9, 2016) (на језику: енглески) sa portala cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)
  4. ^ Podataci o organizacijama češke manjine iz teksta Organizacije češke manjine Архивирано на сајту Wayback Machine (новембар 9, 2016) (на језику: енглески) na portalu cesi.rs (pristupljeno 9. 11. 2016)]
  5. ^ „“Etnokonfesionalni i jezički mozaik Srbije (PDF). Republički zavod za statistiku.

Spoljašnje veze

Nacionalni savet češke nacionalne manjine

Nacionalni savet češke nacionalne manjine (češ. Česká národní rada) je jedan od nacionalnih saveta nacionalnih manjina koje žive u Republici Srbiji, a koji predstavlja češku nacionalnu manjinu. Sedište Saveta je u Beloj Crkvi - u južnom Banatu, na granici sa Rumunijom, gde živi najveći broj Čeha u Srbiji.

Savet je najviši predstavnički organ češke nacionalne manjine koja živi na teritoriji Republike Srbije, u 4 oblasti kulturne autonomije: obrazovanje, kultura, obaveštavanje i službena upotreba jezika i pisma. Mandat Saveta traje četiri godine, a čini ga 15 članova izabranih na neposrednim izborima od strane pripadnika češke nacionalne manjine, koji su se registrovali u posebnom biračkom spisku.

Češki jezik je u službenoj upotrebi u Opštini Bela Crkva (uz srpski, rumunski i mađarski jezik).Nastava predmeta Češki jezik sa elementima nacinalne kulture odvija se u nižim razredima (1-4) 4 osnovne škole - 2 u mestu Bela Crkva, 1 u mestu Kruščica, u Opštini Bela Crkva i 1 u mestu Gaj, u Opštini Kovin. Od školske 20016/17 nastava češkog u mestu Gaj je obustavljena, zbog malog broja dece (između 5-15, kada je za održavanje nastave potrebno da ministar prosvete dodeli iznimku).

Pri Savetu, kao partnerskoj organizaciji u Srbiji, deluje učitelj češkog jezika, koji je već godinama izaslan među svoje zemljake od strane Češke države.

Savet je izdao nekoliko knjiga koje se bave češkom kulturom u Srbiji, a podržao je i izdavanje većeg broja knjiga koje su izdala, uglavnom češka, udruženja. Poseduje biblioteku čeških knjiga, što savremenih, što istorijskih (nalazi se u prostorijama udruženja Češka beseda Bela Crkva i dostupna je po zahtevu). Takođe, Savet finansira produkciju radio emisija na češkom jeziku Krajanka, koja se nedeljno emituje na radiju Bela Crkva. U bivšoj zgradi osnovne škole u Češkom selu koju je Savet dobio upravo za ove namene, nalazi se muzejska etno postavka o Česima.

Savet sarađuje sa češkim udruženjima u Srbiji. Većina njih nosi tradicionalni naziv za češko društvo u inostranstvu (Češka beseda) uz mesto u kome im je sedište. Tako postoje Češka beseda Bela Crkva, Češka beseda Kruščica, Češka beseda Češko Selo, Češka beseda Gaj, KUPU Češka beseda Vršac, Češka beseda Beograd, ali i Česi južnog Banata (Bela Crkva) i Česi Šumadije (Kragujevac), a deo ovih udruženja je okupljen u savez - Matica češka (Bela Crkva).

Мањине (са саветима
националних мањина
)
Остале мањине
Имиграција
Чешка Чешка дијаспора
Америка
Европа
Океанија
Азија
Африка

На другим језицима

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.