Emocioni

Emocioni (lat. ex - jashtë ; motio - lëvizje ; emocion - nxitje) është një shtytje nervore që shkakton një organizëm të veprojë. Konsiderohet si një gjëndje mendore e fuqishme dhe e pandërgjegjshme që shoqërohet shpesh nga ndryshime fiziologjike. Emocioni dallohet nga ndjenja, ngaqë emocioni është një gjëndje psiko-fiziologjike që nxit një organizëm të veprojë. Emocionet që ne ndjejmë burojnë nga interpretimi që i bëjmë eksitimit fiziologjik që përjetojmë. Nxitshmërinë fiziologjike ne e lidhim me një emocion të vecantë në varësi të rrethanave që e kanë shkaktuar atë. Emocionet studiohen ndër të tjera nga psikologjia, psikiatria, filozofia, neurologjia, fiziologjia, sociologjia, biologjia dhe nga studimi trunor.

Darwin Emotions Plate V

Klasifikimi e emocioneve

Plutchik-wheel
Teoria e emocioneve e Plutchik, 1980

Një nga përpjekjet për klasifikimin më të plotë të emocioneve u përshkrua nga Robert Plutchik, më 1980[1]. Plutchik e përshkroi emocionin si një reagim trupor të modeluar, të shkaktuar nga një ngacmues. Me anën e anketave të hollësishme, ai bëri një ndarje në emocionet parësore, bazë dhe në ato dytësore.

Emocionet parësore, bazë janë: zemërimi, frika, gëzimi, pranimi, habija, trishtimi, neveria dhe kundërveprimi.

Këto emocione parësore mund të kombinohen për të formuar emocione dytësore. P.sh: gëzimi dhe pranimi formojnë dashurinë; frika dhe pranimi formojnë përuljen; zemërimi dhe kundërveprimi formojnë agresivitetin. Në qoftë se vendosen në një rreth përballë njëra - tjetrës, emocionet formojnë cifte të kundërta (p.sh., gëzimi dhe trishtimi).

Megjithatë autorë të tjerë parashtrojnë një nën-ndarje tjetër. Sipas disa autorësh, nga dyzimi i emocioneve parësore rrjedhin emocione të tjera dytësore apo të ndërthurura:

Zhvillimi i emocioneve

A janë të lindura emocionet apo të mësuara? Charles Darwin më1872 në librin Shprehja e emocioneve te njeriu dhe kafsha shprehu mendimin se emocionet e njerëzve dhe të kafshëve janë të ngjashme dhe kanë evoluar për të ndihmuar mbijetesën e tyre.[2] Për shëmbull, qentë skërmitin dhëmbët kur janë agresivë. Edhe njerëzve u duken dhëmbët kur janë të nxehur. Darwin mendonte se shprehja emocionale si skërmitja e dhëmbëve janë modele të lindura sjelljesh. Një nga psikologët e parë që studioi zhvillimin e emocioneve dhe që ndikoi shumë në psikologji, ishte Katherine Bridges.[3] Në vëzhgimin e saj natyror të 62 foshnjeve të spitalit të bebeve dhe të fëmijëve të braktisur të Montrealit, ajo vëzhgoi një eksitim të përgjithshëm gjatë lindjes, me emocione pozitive dhe negative që zhvilloheshin brenda disa muajve. Sipas Bridges, emocionet pozitive zhvillohen më ngadalë dhe kënaqësia e përgjithshme gjatë vitit të dytë të jetës kthehet në afeksion dhe gëzim. Nga ana tjetër Të mësuarit është shumë i rëndësishëm për emocionin dhe ka shume mundësi që një spektër i gjërë emocionesh të jenë të mësuara përmes kushtëzimit. Megjithëse shumë shprehje emocionale duket se janë universale, përgjegjëse për ndryshimet nga kultura në kulturë janë ndryshimet në të mësuar. Një studim i hershëm i Klineberg (1938) dëshmoi se disa prej shprehjeve emocionale të kinezëve ndryshojnë nga ato të kulturëa amerikane. Por, pamvarësisht nga ndryshimet ndër-kulturore, sot pranohet se emocionet janë pjesë përbërëse e përvojave njerëzore.

Teoritë për emocionin

Teoria James-Lange shtjellon se nxitshmëria fiziologjike che sjellja paraprijnë eksperiencën subjektive të emocionit. Trupat tanë reagojnë automatikisht ndaj disa ngacmuesve mjedisorë dhe ne bëhemi të vetdijshëm se këto reagime formojnë një emocion caktuar, të cilin më pas e ndjejmë. William James1884 dhe Carl Lange më 1885 duke punuar secili më vete arritën në përfundimin e ngjashëm sipas së cilës sjellja i paraprin emocionit.

Në qoftë se ndërgjegjësimi për një emocion të caktuar është i njëjtë me ndërgjegjsimin për një gjendje fizike të trupit, atëherë mund të thuhet se për një emocion ekzistojnë gjëndje fiziologjike të ndryshme dhe krejt të përcaktuara.

Teoria e Cannon-Bard i përket studiuesve Walter Cannon (1927) dhe Philip Bard (1928) të cilët nuk ishin dakort me teorine e James-Lange, pikërisht për faktin se shumica e emocioneve kanë pothuajse të njëjtën nxitshmëri fiziologjike. Sipas kësaj teorie emocioni dhe nxitshmëria fiziologjike ndodhin në të njëjtën kohë.

Teoria e eksitim-kognicionit e Schachter-Singer thekson rolin e faktorëve kognitivë mbi emocionet. Kur përjetojmë emocion, para së gjithash, ne jemi të eksituar fiziologjikisht. Më pas kërkojmë një shpjegim mjedisor për eksitimin që kemi. Ne e interpretojmë kognitivisht situatën dhe e emërtojmë eksitimin si emocion përkatës.

Thënie

  • “Gjersa të ketë emocione nuk mund të ketë as edhe botë të përsosur.” – Eduard V. Eckardt
  • “Emocionet nuk janë luks, por një mjet ndërthurës ndihme në betejën e jetesës.” – Antonio R. Damasio
  • “Nuk ka mençuri pa emocione. Mund të ketë emocione pa shumë mençuri, por është diçka që nuk na përket ne.” - Ezra Pound
  • “Ti kuptosh nuk mundesh, quaji po deshe... emocione...” - Lucio Battisti
  • “Para së gjithash, emocioni! Vetëm pas të kuptuarit!” - Paul Gaugin
  • “Nuk mund të ketë dituri pa emocion. Ne mund të jemi të vetëdijshëm rreth një të vërtetë, por gjersa nuk e kemi ndjerë fuqinë e saj, nuk është e jona. Njohurisë së trurit duhet t’i shtohet përvoja e shpirtit.” - Arnold Bennett (1867-1931)

Referime

  1. ^ Plutchik, R. (1980). Emotion: A psychoevolutionary synthesis. New York: Harper & Row.
  2. ^ Darwin, C. (1859) The origin of species by means of natural selection. London: Murray.
  3. ^ Bridges, K. M. B. (1932). Emotional development in early infancy. Child Development, 3, 324-341.
Albert Einstein

Albert Einstein, (shqip: Albert Ajnshtajn), (14 mars 1879 – 18 prill 1955) ishte një fizikant i cili llogaritet si një nga shkencëtarët më të rëndësishëm të shekullit XX. Ai përcaktoi teorinë e relativitetit dhe dha shumë kontribute në fushat e mekanikës kuantike, mekanikës statistikore dhe kozmologjisë. Në vitin 1921 fitoi çmimin Nobel për fizikë për shpjegimin e efektit fotoelektrik dhe për shërbimin në fushën e "fizikës teorike".Gjithashtu Albert Ajnshtajn njihet si njeriu më i mençur në botë dhe gjeniu i shekullit XXI.Ai krijoi formulën më të njohur në botë,formulën e Energjisë.

Truri i Albert Ajnshtajnit është akoma i gjallë duke mbijetuar nëpër laboratorët më modernë në botë!Dhe thuhet se koeficienti i dijes së trurit te Ajnshtajnit është 165,gjithashtu gjatë vëretjes së trurit ka dallime nga njerëzit tjerë.

Ajnshtajni vdiq në Princeton, New Jersey, SHBA më 18 prill, 1955, në moshën 76 vjeçare.

Arnaud Courlet de Vregille

Arnaud Courlet de Vregille është një piktor francez, i lindur më 5 mars 1958 në Bourges.

Carl Rogers

Teoria e Carl Rogers

Teoria e Rogers konsiderohet humaniste, ekzistenciale dhe fenomenologjike. Teoria e tij bazohet drejtpërdrejt në teorinë e personalitetit të "Fenomenit" të Combs dhe Snygg (1949). Përpunimi i Rogers nga teoria e tij është e gjerë. Ai shkroi 16 libra dhe shumë artikuj të tjerë të revistës që e përshkruanin atë. Prochaska dhe Norcross (2003) theksojnë se Rogers "vazhdimisht qëndronte për një vlerësim empirik të psikoterapisë. Ai dhe pasuesit e tij kanë demonstruar një qasje humaniste për kryerjen e terapisë dhe një qasje shkencore për vlerësimin e terapisë nuk duhet të jetë i papajtueshëm".

Nëntëmbëdhjetë propozime

Teoria e tij bazohej në 19 propozime:

1. Të gjithë individët ekzistojnë në një botë në ndryshim të vazhdueshëm të përvojës në të cilën ata janë qendra.

2. Organizmi reagon në fushë siç është përjetuar dhe perceptuar. Kjo fushë perceptuese është "realitet" për individin.

3. Organizmi reagon si një tërësi e organizuar në këtë fushë fenomenale.

4. Një pjesë e fushës totale perceptuese gradualisht bëhet diferencuar si vetja.

5. Si rezultat i bashkëveprimit me mjedisin, dhe veçanërisht si rezultat i ndërveprimit vlerësues me të tjerët, formohet struktura e vetes - një model konceptual i organizuar, fluid, por i qëndrueshëm i perceptimeve të karakteristikave dhe marrëdhënieve të "I" ose "mua", së bashku me vlerat e bashkangjitura këtyre koncepteve.

6. Organizmi ka një tendencë bazë dhe përpiqet - të aktualizojë, ruajë dhe përmirësojë organizmin që përjeton.

7. Pika më e mirë për të kuptuar sjelljen është nga kuadri i brendshëm i referencës së individit.

8. Sjellja është në thelb qëllimi i drejtuar përpjekje të organizmit për të kënaqur nevojat e saj si përvojë, në fushën e perceptohet.

9. Emocioni shoqëron dhe në përgjithësi lehtëson një sjellje të tillë të orientuar nga qëllimi, lloj emocioni që lidhet me rëndësinë e perceptuar të sjelljes për mirëmbajtjen dhe rritjen e organizmit.

10. Vlerat e lidhura me përvojat dhe vlerat që janë pjesë e vetë-strukturës, në disa raste janë vlera që përjetohen drejtpërdrejt nga organizmi dhe në disa raste janë vlera të introjektuara ose të marra nga të tjerët, por të perceptuara në shtrembërim modës, sikur të ishin përjetuar drejtpërdrejt.

11. Ndërsa përvojat ndodhin në jetën e individit, ato ose: a) simbolizohen, perceptohen dhe organizohen në njëfarë lidhjeje me veten, b) injorohen për shkak se nuk ka lidhje të perceptuara me vetë strukturën, c) mohohet simbolizimi ose jepet simbolizim i shtrembëruar, sepse përvoja nuk është në përputhje me strukturën e vetes.

12. Shumica e mënyrave të sjelljes që janë miratuar nga organizmi janë ato që janë në përputhje me konceptin e vetvetes.

13. Në disa raste, sjellja mund të sjellë përvoja dhe nevoja organike të cilat nuk janë simbolizuar. Një sjellje e tillë mund të jetë në kundërshtim me strukturën e vetes, por në raste të tilla sjellja nuk është "në pronësi" nga individi.

14. Rregullimi psikologjik ekziston kur koncepti i vetes është i tillë që të gjitha përvojat shqisore dhe viscerale të organizmit janë ose mund të asimilohen në një nivel simbolik në një marrëdhënie të qëndrueshme me konceptin e vetvetes.

15. Mospërputhja psikologjike ekziston kur organizmi mohon vetëdijen për përvojat e ndjeshme shqisore dhe viscerale, të cilat rrjedhimisht nuk simbolizohen dhe organizohen në gestalt të vetë-strukturës. Kur kjo situatë ekziston, ekziston një tension psikik themelor ose i mundshëm.

16. Çdo përvojë që është në kundërshtim me organizimin e strukturës së vetes mund të perceptohet si një kërcënim dhe sa më shumë prej këtyre perceptimeve ekzistojnë, aq më e ngurtë vetëorganizimi organizohet për të mbajtur veten.

17. Në kushte të caktuara, duke përfshirë kryesisht mungesën e plotë të kërcënimit ndaj vetë-strukturës, përvojat që janë në kundërshtim me të mund të perceptohen dhe ekzaminohen dhe struktura e vetë rishikuar për të asimiluar dhe përfshirë përvojat e tilla.

18. Kur individi percepton dhe pranon në një sistem të qëndrueshëm dhe të integruar të gjitha përvojat e saj sensoriale dhe viscerale, atëherë ajo është domosdoshmërisht më e kuptueshme e të tjerëve dhe është më e pranueshme për të tjerët si individë të veçantë.

19. Ndërsa individi percepton dhe pranon në vetë strukturën e tij më shumë nga përvojat e tij organike, ai gjen se po zëvendëson gjerësisht sistemin e vlerës së tij të tanishme mbi introjektet që janë simbolizuar në mënyrë të deformuar - me një proces vlerësimi organik të vazhdueshëm.

psikopatologjia

Rogers përshkroi konceptet e kongruencës dhe mospërputhjes si ide të rëndësishme në teorinë e tij. Në propozimin e 6, ai i referohet tendencës aktualizuese. Në të njëjtën kohë, ai e kuptoi nevojën për një lidhje pozitive. Në një person plotësisht kongruent duke kuptuar potencialin e tyre nuk është në kurriz të përjetimit të një lidhje pozitive. Ata janë në gjendje të udhëheqin jetë të vërteta dhe të vërteta. Individët inkongruentë, në ndjekjen e tyre të një lidhjeje pozitive, udhëheqin jetë që përfshijnë falsitetin dhe nuk e kuptojnë potencialin e tyre. Kushtet e vëna mbi ta nga ata përreth tyre bëjnë të nevojshme që ata të heqin dorë nga jeta e tyre autentike dhe autentike për t'u takuar me miratimin e të tjerëve. Ata jetojnë jetën që nuk janë të vërteta ndaj vetes, për ata që janë jashtë.

Rogers sugjeroi që individi i pandryshueshëm, i cili është gjithmonë në mbrojtje dhe nuk mund të jetë i hapur për të gjitha përvojat, nuk funksionon në mënyrë ideale dhe madje mund të mos funksionojë mirë. Ata punojnë shumë në ruajtjen / mbrojtjen e vetë-konceptit të tyre. Për shkak se jeta e tyre nuk është autentike kjo është një detyrë e vështirë dhe ata janë nën kërcënim të vazhdueshëm. Ata vendosin mekanizma mbrojtës për të arritur këtë. Ai përshkruan dy mekanizma: shtrembërim dhe mohim. Shtrembërimi ndodh kur individi percepton një kërcënim për vetë-konceptin e tyre. Ata shtrembërojnë perceptimin deri sa të përshtatet vetë-konceptin e tyre.

Ky sjellje mbrojtëse zvogëlon vetëdijen e kërcënimit, por jo vetë kërcënimin. Dhe kështu, kur kërcënimet ngrihen, puna e mbrojtjes së vetë konceptit bëhet më e vështirë dhe individi bëhet më mbrojtës dhe i ngurtë në vetë strukturën e tyre. Nëse mospërputhja është e pamatshme, ky proces mund ta çojë individin në një shtet që zakonisht përshkruhet si neurotik. Funksionimi i tyre bëhet i pasigurt dhe i pambrojtur psikologjikisht. Nëse situata përkeqësohet, është e mundur që mbrojtjet të pushojnë së funksionuari plotësisht dhe individi të bëhet i vetëdijshëm për mospërputhjen e situatës së tyre. Personaliteti i tyre bëhet i çorganizuar dhe i çuditshëm; sjellje joracionale, e lidhur me aspekte të hershme të mohuara të vetes, mund të shpërthejë në mënyrë të pakontrolluar.

Dhimosten Budina

Dhimosten Budina (1930-2004) u lind më 1930 në Korçë. Studioi në Fakultetin e Historis në Universitetin e Tiranës. Pas suksesit të tij në studime nga shteti Shqiptarë më 1953 i mundsohet vazhdimi i studimeve arkeologjike në Universitetin e “Lomonosov” të Moskës ku u diplomua për arkeologji klasike. Aty u dërgua për hulumtime arkeologjike në gjitha pjesët e ndryshme të Bashkimit Svjetik dhe posaqërisht në Uzbekistan.

Filmi

Stampa:Portal Film Filmi është një term që përmban tërë fotografitë në lëvizje si projekte në veçanti apo si fushë në përgjithësi. Origjina e fjalës vjen nga materiali që përdoret për të regjistruar dhe treguar ato, i cili quhet film fotografik.

Sipas institutit QKK të Republikës së Shqipërisë, përkufizimi për filmi është bërë me ligj i cili thotë se "Film quhet prodhimi audiovizual që përmban një sasi planesh filmik të ndërlidhura, të shoqëruara me zë apo jo, të cilat krijojnë efektin e lëvizjes, duke pasur një harmoni unikale ndërmjet formës dhe përmbajtjes".

Filmat prodhohen duke regjistruar ose filmuar objekte dhe persona të vërteta ose duke përdorur vizatime dhe efekte speciale. Filmat përbëhen nga një seri fotografish të treguara me shpejtësi njëra pas tjetrës të cilat japin iluzionin e një lëvizjeje të pandërprerë tek syri i njeriut.

Hafize Leskoviku

Hafize Leskoviku ishte një këngëtare e shquar.

?

Hana Yori Dango

Hanayori Dango (花より男子, Hanayori Dango ; shpesh i cituar shkurt si, Hanadan) është një manga shume e famshme nga Yoko Kamio. Publikimi i saj ka filluar në Japoni në vitin 1992 në revistën Margaret të shtëpisë botuese Shueisha. Titulli i cili përkthehet në shqip : Me mire djemtë sesa lulet, vjen nga një fjalë e urtë japoneze që do të thotë se më mirë të merresh me gjerat e rëndësishme sesa ti lesh ato pasdore duke u marre me gjera të pavlera. Hanadan është një mange pak e gjatë pasi ka filluar publikimin që nga 1992 dhe ka përfunduar vetëm në vitin 2003, e përmbledhur në 23 tankobon. Nga manga është krijuar edhe një anime, një film dhe shumë versione serialesh televizive aziatike si japoneze, taivaneze, koreane dhe kineze. Hana Yori Dango është cilësuar si manga me e shitur shojo e të gjitha kohërave në Japoni.

Irma Kurti

Irma Kurti është poete, shkrimtare, autore e suksesshme e teksteve të këngëve, gazetare dhe përkthyese.

Juan Luis Vives

Juan Luis Vives (latinisht: Ioannes Lodovicus Vives), po ashtu i njohur si Joan Lluis Vives i March ose Jan Ludovicus Vives (6 mars 1493 – 6 maj 1540) ishte dijetar dhe humanist valencian i cili kaloi gjithë jeten e tij në Holandën Jugore. Besimet e tij në shpirt, depërtimi i hershëm në mjekësinë praktike dhe perspektiva për emocionet, kujtesën, memorien dhe të mësuarit i dha atij titullin “baba i psikologjisë moderne”. Vives ishte i pari që ndriçoi zgjidhjen e disa enigmave të cilat vunë themelet e psikologjisë së sotme.

Kushëriri i engjëjve

"Kushëriri i engjëjve" libër me Autor Ismail Kadare. Shtëpia botuese Onufri, viti botimit 2005. Faqet e librit 80.

LSD

LSD-ja ose Lysergic acid diethylamide është një drogë gjysmë-sintetike e prodhuar nga acidi lisergjik, i cili gjendet në një kërpudhë që rritet në bimën e thekrës dhe drithëra të tjera. LSD-ja, e cila zakonisht quhet edhe “acidi”, është një prej drogave halucinogjene më të fuqishme. Në rrugë zakonisht shitet në formën e katrorëve të vegjël prej letre me flluska me kokrra ku brenda përmbahet droga, por shitet edhe në formën e tabletave, kapsulave si edhe në formë të lëngshme. Është një lëndë pa ngjyrë dhe pa erë, me një shije paksa të hidhur. Zakonisht gëlltitet.

Pikësimi

Shenjat kryesore të pikësimit janë : pika(.), pikëpyetja(?), pikëçuditja(!), tri pikat(…), presja(,), pikëpresja(;), dy pikat(: ), thonjëzat(" „), viza lidhëse(-) .

Pika , pikëpyetja , pikëçuditësja , dhe tri pikat përdoren në fund të fjalisë për të shënuar pushimin që ndan dy fjali në gjuhën e folur .

Scanderbeg

Opera me 5 akte “Scanderbeg”. Është një operë romantike e shkruar nga kompozitorët francezë François Francoeur dhe François Rebel për sezonin e vjeshtës së Operës së Parisit në vitin 1735.

Ndryshe nga veprat e tjera që përpiqen ta tregojnë në mënyrë sa më heroike përplasjen mes Perandorisë Osmane dhe shqiptarëve, libretistët Antoine Houdar de la Motte dhe Jean Louis Ignace de la Serre e kanë dhënë përmes një historie dashurie të heroit shqiptar dhe Serviljes, princeshës së Serbisë, të cilën e lakmon edhe vetë Sulltan Murati. Një dashuri e vështirë, por që ka një fund të lumtur.

Sipas Alma Mile, premiera e operës ishte me datë 27 tetor 1735. Sipas Van Christo, premiera e operës ishte me datë 22 tetor 1763 në prezencën e mbretit Louis XV and Mbretëreshës Marie Charlotte Leszczynska e Francës në Fontainebleau. Ka mundësi që premiera e vitit 1763 të jetë një përpunim i versionit të parë të luajtur në vitin 1735.

Shkenca kognitive

Shkenca kognitive ose shkenca e njohjes është studimi shkencor ndërdisiplinor i mendjes dhe proceseve të saj. Ajo shqyrton se çfarë është njohja (kognicioni), për çfarë shërben dhe si funksionon. Shkenca kognitive përfshin hulumtimin e inteligjencës dhe sjelljes, duke u koncentruar veçanërisht në atë se si informacioni përfaqësohet, procesohet, dhe transformohet (në fushat si përceptimi, gjuha, kujtesa, arsyeja, dhe emocioni) brenda sistemit nervor (te njeriu apo kafshët tjera) dhe makinave (p.sh. kompjuteri). Shkenca kognitive përbëhet nga disiplina të shumta hulumtuese, duke përfshirë psikologjinë, inteligjencën artificiale, filozofinë, neuroshkencën, gjuhësinë, dhe antropologjinë. Ajo përfshin shumë nivele të analizës, duke filluar nga mësimi i nivelit të ulët dhe mekanizmat e vendimmarrjes deri te logjika e nivelit të lartë dhe planifikimi; nga qarqet nervore deri në organizimin modular të trurit. Koncepti fundamental i shkencës kognitive është që mendimi më së miri mund të kuptohet nëpërmjet strukturave përfaqësuese të mendjes dhe procedurave kompjuterike që operojnë në ato struktura.

Sinuziti

Sinuziti është një infiamacion akut ose kronik i një nga hapësirave (seno)të pranë hundës.

Spondiliartroza

Spondiliartroza është një sëmundje e shpeshtë. Pjesa që preket më shumë është ajo e shtyllës kurrizore. I sëmuri ndien dhimbje në bel dhe nuk mund të përkulet dot. Dhimbja përhapet nga fundi i belit deri në afërsi të bishtit të vertebrës së fundit. Dhimbja shkon deri në zverk. Dhimbjet e shkaktuara shpeshherë bllokojnë edhe frymëmarrjen. Ekzistojnë dy tipe të kësaj sëmundjeje.

Spondiliatroza lumbare, e cila ka vetëm dhimbje të shpinës dhe ajo cervikale e qafës. Dhimbja mund të jetë fikse dhe pulsuese, zgjatja e saj, lokalizimi në varësi të kushteve që e favorizojnë ose në të kundërt e pushojnë. Domethënëse janë edhe përsëritjet dhe intensiteti i dhimbjes, i cili mund të jetë aq i lartë sa ta bëjë jetën e pacientit shumë të vështirë. Skematikisht mund të dallosh 2 tipe, midis të cilave spondiliatroza lumbare dhe ajo cervikale. Spondiliatroza cervikale godet sidomos moshat e rritura, nuk transmetohet nga familja dhe mund të zgjasë në një kohë të papërcaktuar, duke shqetësuar edhe gjumin e natës. Dhimbja është më e shpërndarë sesa në rastin e një migrene, duke u shtuar në pjesën e pasme të kokës dhe sidomos në nyjen mes kokës dhe qafës. Shkaktohet lehtësisht nga stresi, emocioni dhe tensioni dhe është e shpeshtë tek njerëzit depresivë dhe me ankth, ndaj një nga metodat e kurimit është edhe psikoterapia, pasi kjo sëmundje lidhet me emocionet intense.

Sëmundjet e trashëgueshme

Sëmundjet e trashëguara, ose sëmundjet gjenetike, janë sëmundje që transmetohen nga njëri brez në tjetrin. Sëmundjet gjenetike janë aktualisht të pashërueshme, mbasi shkenca akoma nuk është në gjendje të korrigjoje defektin, edhe pse ekzistojnë kura për to. Një pjesë e madhe e sëmundjeve gjenetike janë vdekjeprurëse, ose shkaktojnë çrregullime të rënda të funksionimit të organeve të njeriut, që bëjnë të pamundur një jetesë normale dhe për një kohë të gjatë. Në ndryshim nga sëmundjet e tjera, sëmundjet gjenetike, duke u transmetuar nga brezi në brez, përbëjnë një rrezik në rritje për popullatën, mbasi shtohen bartësit e fshehtë të këtyre sëmundjeve dhe, për rrjedhojë, rritet mundësia e lindjes së fëmijëve të sëmurë. Është folur disa vite më parë dhe rishfaqet herë pas here ideja se duhet një ligj për analiza paramartesore për t’i detyruar njerëzit që të bëjnë analizat e gjakut para martesës, për disa sëmundje gjenetike. Por, a është kjo zgjidhja më e mirë ....?

“Duhet theksuar se eksperienca botërore ka treguar se parandalimi nuk bëhet me forma detyruese, ai duhet të kuptohet, përkrahet dhe ndihmohet nga vetë qytetarët, mbasi janë vetë ata viktimat e mungesës se një programi parandalimi”- theksojnë mjekët.

Pikërisht ky është faktori numër një i suksesit. Një program parandalimi duhet, gjithashtu, të parashikojë informimin e publikut me të gjitha format, mbasi pa një informim të publikut dhe konsensusin e tij, asnjë program nuk do të ketë rezultatin që pritet. Kërkohet formim dhe informim, formim i vazhdueshëm për mjekët dhe informim i vazhdueshëm për popullatën. Për këtë arsye, në suplementin e sotëm të gazetës “Tirana Observer”, ju do të keni mundësi të njiheni me këto sëmundje si dhe mënyra dhe rruga duhur për t’i shmangur ato.

1-Humbja e kujtesës

Sëmundja e Alzheimerit ose ndryshe, siç njihet më shpesh, humbja e kujtesës, lind pas moshës 65-vjeçare. Simptoma më e njohur e kësaj sëmundjeje është harresa, por simptomat janë të shumta. Zakonisht sëmundja fillon me harresa gjithmonë e më të mëdha, të cilat në fillim kanë karakter minimal dhe me kalimin e kohës bëhen gjithmonë e më shqetësuese. Duhet pasur kujdes të mos ngatërrohen harresat normale me ato harresa që përbëjnë sëmundje. P.sh: Është harresë normale të mos mbash mend ku ke parkuar makinën në parkingun e supermerkatës, por është një harresë patologjike të kthehesh në shtëpi pa makinë sepse ke harruar që kishe shkuar me makinë.

Trashëgimia

Skleroza konsiderohet si një sëmundje femërore. E cila zakonisht trashëgohet nga nëna tek vajza dhe shfaqet në 90 për qind të rasteve, gjithmonë në moshën e tretë. Kjo sëmundje prek të gjitha shtresat e shoqërisë dhe nuk lidhet aspak me kushtet e varfra apo me mirëqenien. Mjekët këshillojnë analizën e pemës gjenalogjike të familjes dhe evidentimin e rasteve, kjo për t’u trajtuar më pas në kohë.

Simptomat

1-Memoria humbet çdo ditë e më shumë

2-Personi ka probleme gjuhësore

3-Pjesën më të madhe të kohës është konfuz

4-Gjërat e reja i mban mend më shumë vështirësi

5-Mund të ketë konfiguracione

6-Nuk arrin të shkruajë normal

2- ZEMRA

Zemra është organ muskulor, i cili gjatë tkurrjes ritmike bën të mundur qarkullimin e gjakut në të gjitha organet e trupit të njeriut. Jeta pa zemër nuk është e mundshme. Zemra është njëra prej organeve të para që formohet në trupin e njeriut gjatë zhvillimit embrional. Forma e zemrës është e ngjashme me formën e një koni, maja e të cilit tregon nga ana e majtë dhe poshtë. Zemra te njerëzit ndodhet në anën e majtë të kraharorit, në raste të rralla nga ana djathtë. Një zemër e shëndoshë peshon sa 0,5 % për qind e peshës së trupit, ndërmjet 300 dhe 350 gramë. 500 gramë është pesha kritike. Prej kësaj peshe enët e gjakut të zemrës nuk janë në gjendje ta furnizojnë më atë me oksigjen. Zemra është si një pompë që furnizon organizmin me gjak. Dhe, në rastin e sëmundjeve të zemrës kemi prishje të funksionit të saj si pompë. Duke mos u furnizuar me gjak organizmi do të fillojë të mos funksionojë si duhet.

Trashëgimia

Sipas studimeve të bëra në fushën e mjekësisë, është treguar se fëmijët e prindërve që vuajnë nga zemra kanë më shumë të ngjarë të preken nga sëmundje zemre. Madje, sipas studimit, më i lartë është rreziku i prekjes nga sëmundja midis fëmijëve, se sa i trashëgimit të saj nga prindërit. Po ashtu, ekziston rreziku i prekjes nga sëmundje kardiovaskulare mes fëmijëve të një familjeje, se sa i trashëgimit të saj nga prindërit.

Simptomat

1- Marrja e frymës

2- Ënjtje e këmbëve

3- Nxirje e buzëve

4- Dhimbje si shenja infarkti

5- Bllokim

6- Shtrëngim ose dhimbje në kraharor

3-TENSIONI

Tensioni i gjakut është shtypja e gjakut në muret e enëve të gjakut (arterieve) në çdo pjesë të trupit. Gjaku rrjedh nëpër enët e gjakut pikërisht sepse gjendet nën tension të tillë. Tensioni krijohet me punën e zemrës si pompë. Gjatë secilës hedhje të gjakut nga zemra (sistola), tensioni rritet, kurse gjatë derdhjes së gjakut në zemër (diastola), tensioni ulet. Prandaj maten dy vlera të tensionit të gjakut, vlera e epërme (sistolike) dhe vlera e ulët (diastolike) e tensionit të gjakut. Ndryshe sot në mjekësinë moderne hipertensioni është cilësuar edhe si vrasës i heshtur. Kjo sepse tensioni i gjakut është sëmundje e heshtur, e cila mundet që përgjatë viteve të mos tregojë asnjë shenjë. Sëmundja përkeqësohet gradualisht dhe kjo ndodh gjatë një periudhe kohore dhe jo brenda pak ditësh, prandaj është e vështirë që të kuptohet nga vetë personi që në fillim. Vetëm atëherë kur manifestohen dëmtime në zemër, në tru, në veshka apo në sy.

Trashëgimia

Specialistët janë të gjithë një mendje kur përmendet tensioni. Për ta sëmundja është e trashëgueshme dhe u shfaqet njerëzve kryesisht pas moshë 40 vjeçe, si dhe rëndohet edhe më shumë në moshën e tretë. Më të prekura duket të jenë gratë, megjithatë vitet e fundit po rritet numri i meshkujve që kanë probleme me tensionin.

Simptomat

1-Dhimbje koke, sidomos në mëngjes

2-Gumëzhitje të veshëve

3-Marramendje

4-Nganjëherë del gjak nga hundët

5-Depresion pa e ditur shkakun

6-Personi është i shqetësuar dhe i irrituar

7-Skuqje e fytyrës

8-Ndjenja të fikëti

4-PANKREASI

Pankreasi është një gjëndër në bark që lëshon një lëng tretës (lëngun pankreasor) në zorrën dymbëdhjetëgishtore përmes një ose më shumë tubave. Pankreasi prodhon edhe disa hormone të rëndësishme, duke përfshirë edhe insulinën. Pankreasi është një organ në formë pyke me gjatësi rreth 14-20 cm, gjerësi 4 cm, shpesh 1,5-2cm dhe 65-80 gr i rëndë (te gratë peshon pak më lehtë) dhe ka ngjyrë të kuqërremë ose të përhirtë kur është në fazën e veprimtarisë së dendur prodhuese. Ai gjendet pas shtyllës kurrizore.

Trashëgimia

Shfaqja e sëmundjes së pankreasit ka vetëm dy mundësi. E para është trashëgimia, çka do të thotë se personat lindin me këtë sëmundje e cila u shfaqet atyre që në fëmijëri, ose rasti i dytë, ndodh kur sëmundja provokohet nga keqformime, fibroza cistike, trajtime kirurgjikale apo dhe disa medikamente si estrogenet, etj.

Simptomat

1-Dhimbje të forta barku

2-Fryrje barku

3-Të vjella

4-Rrahje të shpejta të zemrës

5-Temperaturë

5- ANEMIA

Mungesa e hekurit është shkaku më i shpeshtë i anemisë, madje edhe shfaqja e saj është më e shpeshtë tek femrat, dhe kjo për shkak të menstruacioneve (që natyrisht shoqërohen me humbje gjaku dhe me humbje hekuri). Në moshat e shtyra, anemia nga mungesa e hekurit ka shumë mundësi të jetë pasojë e kancerit në gjak, ndërkohë që tek fëmijët mundet që mungesa e hekurit të jetë pasojë e sasisë të pamjaftueshme në dietë. Këtyre të sëmurëve u këshillohet përdorimi i frutave të freskëta, që përmbajnë vitaminë C, e cila ndihmon në absorbimin ose marrjen e hekurit.

Trashëgimia

Të gjithë ata persona të cilëve u shfaqen probleme me aneminë që në muajt e parë të lindjes, do të thotë se e kanë të trashëguar atë. Zakonisht kur sëmundja trashëgohet nga nëna tek fëmija, ajo nis të shfaqet që në 6-mujorin e parë të lindjes dhe një ndër simptomat kryesore përveç ngjyrës së verdhë në lëkurë është edhe se fëmijët vjellin pa pushim, dhe kjo nuk është aspak e zakonshme.

Simptomat

1-Lodhje

2-Takikardi

3-Zbehje

5-Shpesh anemikëve ndodh t’u bien të fikët gjatë ecjes

6-DIABETI

Diabeti është çrregullimi i metabolizmit që reflektohet në paraqitjen e sasisë jonormale të glukozës në gjak, si pasojë e rezistencës së qelizave të gjakut ndaj insulinës apo si pasojë e sasisë së vogël të insulinës së sekretuar nga pankreasi. Janë dy gjendje që mund të shkaktohen nga diabeti i sheqerit (diabetes mellitus), hiperglicemia (niveli i lartë i glukozës) dhe hipoglicemia (niveli i ulët i glukozës). Diabeti i sheqerit është një sëmundje endokrino-metabolike, që ka të bëjë me mënyrën se si organizmi ynë e përpunon sheqerin, i cili merret me ushqimet e ndryshme. Defekti qëndron në pamundësinë e insulinës, për të mbajtur nivelin e sheqerit në gjak në vlerat normale.

Trashëgimia

Specialistët e shëndetësisë kohët e fundit kanë arritur të zbulojnë se predispozicioni për t’u sëmurë nga diabeti është më i madh tek ata persona që kanë një të afërm me diabet. Edhe pse kohë më parë kjo teori nuk pranohej, pasi ende nuk kishte asgjë konkrete, tanimë është zbuluar se trashëgohen nga njëri brez në tjetrin genet që mbartin vetitë e organizmit të sëmurë.

Simptomat

1-- Të sëmurët me diabet kanë dhimbje barku

2- Frymëmarrje të ngadalta e të thella

3- Prani e ketoneve në gjak dhe në urinë

4- Pacientët me diabet duhet të kontrollojnë peshën

5- Duhet të kufizojnë sheqernat e rafinuara

6- Duhet të rrisin sasinë e fibrës në dietë

7- Yndyrat duhet të jenë vajra me një lidhje dyfishe

8- Duhet t’i shtojnë dietës së tyre arra

7-DHIMBJET E SHPINËS

Shumë njerëz për vite me radhë vuajnë nga dhimbjet e shpinës dhe të kurrizit. Lumbalgjitë, shiatik, hernie… ajo që njerëzit zakonisht e quajnë dhimbje të mesit. Një përqindje e madhe ankohen se vuajnë nga lumbalgjitë, e cila është dhimbje e mesit rreth veshkave. Shkaqet e shfaqjes së sëmundjeve të mesit janë disa, ajo që është më e rëndësishme lidhet me faktin se ato nuk duhen lënë pas dore. Siç dihet, midis dy vertebrave të shtyllës kurrizore ndodhet një kërc në formë disku, i cili ndihmon për mosfërkimin e sipërfaqeve të kockave me njëra-tjetrën, duke siguruar njëkohësisht elasticitetin, shpërndarjen e peshës dhe lehtësimin e lëvizjeve. Kur kjo mbështetje dëmtohet, ai zhvendoset dhe i humb funksionet e veta duke shtypur rrënjët e nervave dhe shkaktuar dhimbjet: Ky është shiatiku.

Trashëgimia

Ekziston një origjinë gjenetike e dhimbjes së mesit. Sipas një studimi të publikuar para disa vitesh me 400 binjakë, gjenet difektoze janë në fakt shkak për 60% të kësaj sëmundjeje. Ky studim konfirmoi se binjakët vuanin nga të njëjtat probleme të kurrizit. Ata kishin të njëjtat simptoma dhe të njëjtat sëmundje të disqeve inter-vertebrale. Kjo tregon se dhimbjet e mesit thuajse gjithmonë janë të trashëguar dhe kalojnë tek fëmijët, shfaqja e së cilës mund të ndodhë edhe pas moshës 40-vjeçare.

Simptomat

1-Dhimbje mesi që zgjat më shumë se dy orë

2-Bllokim i shtyllës kurrizore

3-Dhimbje që bllokon njërën anë të veshkave

4-Shpesh njerëzit nuk mund të lëvizin për javë të tëra

5-Gjithmonë e ndjen shtyllën kurrizore të rënduar

6-Në disa raste dhimbjet fokusohen dhe në zonën e legenit

KANCERI I GJIRIT

Çdo vit kanceri i gjirit zbulohet i pranishëm në më shumë se 1 milion gra në botë dhe më shumë se 400 mijë gra vdesin çdo vit nga kjo sëmundje. Të sëmurat e trajtuara për kancerin e gjirit rrezikojnë të zhvillojnë përsëritje lokale, piku i të cilave ndodh në tre vjetët e para pas trajtimit. Përhapje të sëmundjes mund të ndodhin edhe shumë vjet pas trajtimit të parë. Prandaj, duhet të ndiqen për një kohë të gjatë dhe me kontrolle të vazhdueshme.

KANCERI I LEKURES

Kanceri në lëkurë është një nga sëmundjet më të përhapura. Gati 3/4 e vdekjeve nga kanceri i lëkurës vijnë pikërisht nga kjo sëmundje. Shkaku kryesor, sipas shkencëtarëve, është ekspozimi i tepërt i lëkurës në rrezet e diellit. Mendohet se ekspozimi i rrezeve ultravjollcë shkakton dëmtim të qelizave, të cilat çojnë në ndryshime kancerogjene. Burrat zakonisht preken nga kanceri sidomos në qafë, shpatull dhe kurriz, ndërsa femrat në krahë dhe kurriz.

KANCERI NE STOMAK

Është një nga sëmundjet që po prek çdo ditë e më shumë njerëzit. Sëmundja rritet me ritme të ndryshme dhe i kundërpërgjigjet në mënyra të ndryshme mjekimit. Njerëzit me kancer kanë nevojë për një mjekim që i nevojitet llojit të kancerit në stomak që ata kanë. Nëse një person mjekohet për një lloj tjetër kanceri në stomak, atëherë sëmundja ekzistuese do të zhvillohet duke u rrezikuar edhe jetën. Kanceri i stomakut quhet ndryshe edhe kanceri gastrik dhe fillesën e tij e ka pikërisht aty, në stomak.

8-KANCERI I LEKURES

Lëkura është organi më i madh dhe një nga më të rëndësishmit! Lëkura mbulon gati plotësisht të gjithë trupin tonë. E si e tillë na mbron nga traumat, goditjet, rrezatimet etj. Ajo ka funksion termorregullues e frymëmarrës, deri diku.

Gjithashtu, lëkura depoziton yndyrnat, vitaminat (vitamina D) e ujin. Lëkura ka dy shtresa epiderma/epidermis dhe derma/dermis. Shtresa e parë (e jashtmja) ka tri lloj qelizash: Bazale, skuamozë dhe (të sheshta, si luspa) dhe melanocitet.

Këto ndarje shërbejnë për të shpjeguar disa tipa kanceresh në lëkure. Pasi ato klasifikohen në varësi të qelizave ku ato prekin. Sipas specialistëve, edhe pse njerëzit mendojnë të kundërtën, më së shumti nga kjo sëmundje preken meshkujt. Megjithatë lajmi më i mirë është se thuajse në 90 për qind të rasteve sëmundja është e durueshme.

Trashëgimia

Trashëgimia shihet si lidhja kryesore e shfaqjes së sëmundjes. Mjekët tregojnë se shpeshtësia e hasjes së kancerit të lëkurës është më e lartë në familjet me një a më shumë persona me këtë lloj kanceri. Po ashtu, këtu futen dhe një grup sëmundjesh të cilat e rrisin prirjen e organizmit tonë për kancere, p.sh kserodermia pigmentoze, albinizmi etj. Për këtë arsye mjekët rekomandojnë që personat që kanë trashëgimi sëmundjen duhet të kurohen që në fillim, pa u rënduar deri në fazat e fundit sëmundja.

Simptomat:

1-Numër i lartë nishanesh në trup

2-Ato kanë ngjyrë të errët

3-Nishanet janë zakonisht në formë simetrike

4-Zakonisht këto nishane kanë një diametër prej 6 milimetra

5-Sëmundja shfaqet në shtresën e jashtme të lëkurës

6-Puçrrat dhe nishanet shfaqen në çdo pjesë të trupit.

9-KANCERI I GJIRIT

Kanceri i gjirit karakterizohet nga një periudhë e heshtur. Që ai të bëhet i kapshëm klinikisht duhet të arrijë madhësinë së paku 1 cm, që korrespondon 7-9 vjet. Kanceri i gjirit nuk është një sëmundje lokorigionale, që metastazon (përhapet) vonë, por një sëmundje sistemike që në diagnostikimin e parë. Përhapja e metastazave bëhet me anë të gjakut dhe të limfës. Në fillim përhapet në zonat fqinje, në lëkurë, mbi muskuj dhe në paretin torakal (kraharor), më pas në metastaza të largëta, më shpesh në mushkëri, kocka, mëlçi. Ndër shenjat e para të kancerit të gjirit mund të veçojmë ndër të tjera një lloj dhimbjeje që në gjuhën mjekësore njihet me emrin mastodynia ose edhe me shfaqjen e një mase të ngritur në njërin nga gjiret e pacientes. Në ditët e sotme, në shumicën e rasteve, kanceri i gjirit zbulohet nga një teknikë që quhet mamografi, që bën të mundur zbulimin e një nodule jo simptomatike, d.m.th që s'ka zhvilluar akoma simptoma tek pacientja. N.q.s tumori është prezent mund të vihet re në momagramë në formë kokrre nën sqetulla.

Trashëgimia

Trashëgimia është një faktor për kancerin e gjirit. Motrat ose nënat e atyre që kanë vuajtur nga kjo sëmundje janë 2-3 herë më shumë më të rrezikuara të preken nga kjo sëmundje se gratë e zakonshme. Thuajse asnjë vajzë e cila ka pasur motrën apo nënën me këtë sëmundje nuk ka “mundur” t’i shpëtojë asaj. Kryesisht sëmundja shfaqet pas të 30-ve, por ka raste kur ajo shfaqet edhe më shpejt. Duke qenë se është një nga sëmundjet më të trashëgueshme rekomandohet vizita për vajzat të paktën një herë në vit.

Simptomat

1-Ndryshime të madhësisë dhe pozicionit të gjirit

2-Ndryshime të lëkurës

3-Lëkura bëhet me gropëza, bëhet e fortë.

4-Në ndonjë rast merr ngjyrën e kores së portokallit.

5-Ndryshime të thithit si rrafshimi, futja brenda, spostimi, sekrecionet.

6-Masë aksilore (nën sqetull).

10-KANCERI NE STOMAK

Stomaku është i ndarë në 5 shtresa të ndryshme. Kanceri mund të zhvillohet në secilin prej këtyre seksioneve. Duke filluar nga shtresa më e jashtme, numërohen 5 shtresa dhe shtresa më e brendshme quhet mukozë. Acidi i stomakut dhe lëngu tretës janë të përbëra nga shtresa e mukozës. Shtresa tjetër quhet submukoza dhe është e rrethuar nga muskulaturë, një shtresë muskujsh që lëviz dhe përzien stomakun. Tumoret e stomakut janë ndër kanceret më të shpeshtë të traktit tretës dhe hasen më tepër në pjesët e popullatës me nivel të ulët higjieno-sanitar dhe social-ekonomik. Kanceri i stomakut takohet më shumë në ato zona të popullatës ku vërehet konsum më i lartë i ushqimeve me bazë karbohidratesh, të kripurash, të konservuara dhe të varfra me fibra dhe perime të freskëta.

Trashëgimia

Predispozicioni familjar është një nga faktorët që çojnë në shfaqjen e këtij tumori. Është vënë re se rreziku i shfaqjes së këtij tumori është më i lartë te familjarët e të sëmurëve me tumor, sesa te personat e tjerë që nuk kanë histori familjare të tillë. Por, sipas mjekëve, është e këshillueshme që vetë njerëzit të kujdesen shumë për të evituar sado që të jetë e mundur shfaqjen e këtij lloji kanceri. U rekomandohet një regjim ushqimor me sa më pak ushqime proteinike të ndenjura, të konservuara, të kripura.

Simptomat

1-Rënie në peshë, ndonëse i sëmuri ushqehet mirë

2-Neveri ndaj ushqimeve, sidomos ndaj mishit

3-Dhimbja ngjan me atë të ulçerës, derisa bëhet e padurueshme

4-Hemorragji nga goja

5-Nuk qetësohet nga medikamente të ndryshme

6-Personat me këtë sëmundje urinojnë shpejt.

11-KANCERI NE MUSHKERI

Kanceri i mushkërive është kanceri i dytë për nga shpeshtësia e përhapjes mes llojeve të kancerit dhe i pari për nga numri i vdekjeve. Në grafi kanceri shihet vetëm kur është mbi 1 cm, por kur kanceri i mushkërive ka arritur madhësinë 1 cm, zakonisht ka arritur të japë metastaza. Për këtë arsye grafitë nuk janë të mira për zbulimin e hershëm të kancerit mushkëror. Kanceri me qeliza të vogla trajtohet me rrezatim dhe kemioterapi. Ndërsa për kanceret e tjera lokalisht bëhet operacion dhe rrezatim. Metastazat trajtohen me rrezatim dhe kemioterapi. Në rast se sëmundja kapet herët, është shumë i lehtë për t’u shëruar, sepse në shumicën e rasteve nuk përhapet në organet e tjera të trupit. Ka njerëz të cilët jetojnë vetëm me një mushkëri, e njëjta gjë si me veshkat.

Trashëgimia

Kanceri në mushkri mendohet se është i trashëgueshëm dhe shkaktohet nga defektet në 5 deri në 6 gjene, të cilat janë përgjegjëse jo vetëm për sëmundjen, por edhe kalimin e saj nga një brez në tjetrin. Për kancerin e stomakut është zbuluar një gjen me trashëgueshmëri shumë lartë, deri në 89 për qind. Për këtë arsye mjeku penomonist këshillon që, nëse nëna apo babai kanë qenë me kancer në mushkëri atëherë fëmijët duhet të bëjnë patjetër grafi për të kuptuar nëse janë bartës të sëmundjes.

Simptomat

1-Kollë

2-Hemoptizi

3-Ngjirje (nga prekja e nervit laryngeus recurrens)

4-Humbje peshe

5-Pneumoni të shpeshta

6-Temperaturë.

12-CERMA

Cerma është një sëmundje e kyçeve, që në shumicën e rasteve rezulton në inflamacion të kyçeve që vjen pa ”paranjoftim” dhe jep shumë dhimbje. Shpesh ndikohet vetëm një nga kyçet. Në rastet më të zakonshme është kyçi i gishtit të madh të këmbës që inflamohet. Ndryshe kjo sëmundje njihet edhe si përdhesi. Nëse duam të parandalojmë përdhesin mund të përpiqemi të jemi koshientë për disa gjëra. Këshillohet të pimë sasi të arsyeshme pijesh alkoolike kur jemi duke e kombinuar pirjen me ngrënie ushqimesh të pasura me proteina. Këshillohet gjithashtu të pimë sa më shumë ujë dhe lëngje për të lehtësuar nxjerrjen e acidit urik nga trupi. Duhet pasur parasysh se nëse vuajmë nga sëmundjet e zemrës, duhet të këshillohemi me mjekun për sasinë e lëngjeve që konsumojmë. Rënia në peshë është e rëndësishme për të pakësuar rrezikun e shfaqjes së përdhesit.

Trashëgimia

Trashëgimia gjenetike është një nga arsyet se pse mund të kalojë sëmundja nga prindi tek fëmija. Kjo për arsyen se mënyra sesi acidi urik krijohet dhe përpunohet nga trupi, komandohet nga gjenet. Megjithatë sëmundja zhvillohet edhe gjatë jetës, edhe në rast se personi nuk ka pasur asnjë në familje me këtë sëmundje. Është e rëndësishme që të gjithë të kenë kujdes për këmbët, të mos mbajnë pesha të rënda dhe të jeni gjithnjë në ekuilibër.

Simptomat

1-Zakonisht sëmundja shfaqet natën

2-Gishti i madh i këmbës dhemb dhe ënjtet

3-Kyçi nuk duron asnjë prekje

4-Dhimbja shoqërohet me ethe

5-Në shumë raste edhe me temperaturë

6-Lëkura vyshket

13-SPONDILIATROZA

Spondiliatroza është një sëmundje e shpeshtë. Pjesa që preket më shumë është ajo e shtyllës kurrizore. I sëmuri ndien dhimbje në bel dhe nuk mund të përkulet dot. Dhimbja përhapet nga fundi i belit deri në afërsi të bishtit të vertebrës së fundit. Dhimbja shkon deri në zverk. Dhimbjet e shkaktuara shpeshherë bllokojnë edhe frymëmarrjen. Ekzistojnë dy tipa të kësaj sëmundjeje lumbare dhe ajo cervikale. Dhimbjet e sëmundjes shkaktohet lehtësisht nga stresi, emocioni, tensioni dhe është e shpeshtë tek njerëzit depresivë dhe me ankth; ndaj një nga metodat e kurimit është edhe psikoterapia, pasi kjo sëmundje lidhet më emocionet intense.

Trashëgimia

Spondiliatroza ka dy shfaqje të sëmundjes, lumbare dhe cervikale. Sipas specialistëve që merren dhe dhimbjet e kokës, është bërë e ditur se varianti parë i sëmundjes trashëgohet nga babai tek vajza dhe shfaqja e sëmundjes nis kryesisht pas moshës 23-vjeçare. Kurse shfaqja e dytë e sëmundjes zakonisht nuk është e trashëgueshme, por nëse ndodh, atëherë kalon përsëri nga babai tek fëmijët.

Simptomat

1-Dhimbjet janë të fiksuara në një vend

2-Dhimbjet janë pulsuese

3-Dhimbja shfaqet edhe natën

4-Personat kërkojnë kryesisht qetësi

5-Spondiliatroza shkaktohet edhe me marrje mendsh

6-Me të vjella

14-MIGRENA

Migrena është një ndër shfaqet më të shpeshta të dhimbjes së kokës. Kjo dhimbje shkaktohet nga enët e gjakut të trurit kur ato punojnë jo normalisht. Enët e gjakut të zgjeruara në kokë janë nxitësi i parë për dhimbjen e migrenës. Këto dhimbje prekin çdo moshë, por më shumë ato midis moshës 20 dhe 50 vjeç. Ekziston dhe një predispozitë gjenetike. Një në 4 gra dhe një në 12 burra mund ta përjetojë këtë dhimbje. Migrena është dhimbje e përqendruar, e cila shtohet në pjesën e pasme të kokës dhe sidomos në nyjën mes kokës dhe qafës. Me migrenë nënkuptohen një valë dhimbjesh akute, në një gjysmë të kokës, shpesh të shoqëruara nga të vjella dhe marramendje. Patogjenezia e migrenës është e lidhur me modifikimin e fluksit të gjakut cerebral, shkaktuar nga shqetësime arterioale. Terapia kundër dhimbjeve të migrenës bazohet në përdorimin e antifiamatorëve jo me përbërje steroidesh, si aspirina ose të tjera të ngjashme, duke i krijuar vetes kushte errësire dhe qetësie.

Trashëgimia

Gjenetika sot ka synim kryesor gjetjen e shkaqeve të dhimbjeve së kokës si migrena me karakter familjar, duke kërkuar për elementin trashëgimtar. Në vitin 1996 është zbuluar një gjen përgjegjës për transportimin e kalciumit nëpër qelizat cerebrale, i cili shkakton një formë tjetër migrene, e quajtur “migrenë familjare”, nëse ky gjen nuk funksionon normalisht, lëvizjet e nivelit të kalciumit reflektohen në mosfunksionimin e disa neurotransmetuesve, ngacmimi i të cilave shkakton këtë formë migrene.

Simptomat

1-Dhimbje koke të përqendruara në njërën anë

2-Krizat zgjasin 15 minuta deri në 1 orë

3-Ata që vuajnë nga migrena janë të zbehtë

4-Janë persona që kanë ftohtë

5-Kanë luhatje humori

6-Gjithmonë preferojnë errësirën derisa t’u kalojnë dhimbjet

15-RËNIA E FLOKËVE

Rënia e flokëve, ashtu si ngjyra e syve, është një tipar i trashëgueshëm. Me kalimin e kohës floku bëhet i hollë dhe bie kur folikulat vdesin. Gjenet që provokojnë rënien e flokut janë të transmetueshme nga të dy prindërit. Është i kotë riti që ndiqet shpesh nga prindërit për të qethur fëmijët e vegjël, në mënyrë që të rritet dhe shtohet floku. Nëse njëri nga prindërit vuan rënien e flokut, ajo do transmetohet tek fëmija, nëse ai ka marrë gjenet e tij. Por nga ana tjetër nuk është e thënë që prindi vuan rënien e flokut dhe patjetër duhet ta ketë dhe fëmija. Kjo është në varësi se nga cili prind i janë transmetuar gjenet fëmijës. Pikërisht me këtë fakt shpjegohen dhe rastet e shumta që ndodhin brenda një familjeje, ku njëri vëlla është tullac ndërsa tjetri ka një dendësi të madhe të flokëve.

Trashëgimia

Rënia e flokëve fillon që 20 vjeç, por ajo vihet re vetëm kur personi arrin në te 30-at. Rënia e flokëve nga trashëgimia është tipike në pjesën ballore dhe anash ballit. Gjenet që provokojnë rënien e flokut janë të transmetueshme nga të dy prindërit. Nëse njëri nga prindërit vuan rënien e flokut, ajo do transmetohet tek fëmija nëse ai ka marrë gjenet e tij.

Simptomat

1-Tek meshkujt humbja e flokëve nis që në moshën 15-vjeçare

2-Tek femrat shfaqet pas të 30-ve

3-Rënia e flokëve shfaqet anash ballit

4-Në mes të kokës

5-Humbja e flokëve fillimisht fillon në faza të përkohshme

16-HEMORROIDET

Hemorroidet janë inflamacion i enëve të gjakut rreth anusit dhe pjesës së poshtme të rektumit (pjesa fundit e zorrës së trashë), të cilat janë të zgjeruara nën presion njëlloj si variçet e këmbëve. Kjo është sëmundje e shpeshtë tek të dy gjinitë. Në disa shtete i thonë sëmundja e gjysmës sepse pothuajse gjysma e popullsisë në moshë mbi 50 vjeç është e prekur. Shfaqja e hemorroideve është e shpeshtë tek gratë me barrë. Në shkaqet e tjera të shfaqjes së sëmundjes janë edhe të qëndruarit ulur për shumë kohë të gjatë, sëmundjet e mëlçisë të shoqëruara me zmadhim të saj, prania e ujit në hapësirën midis organeve në bark (asciti), neoplazmat (sëmundjet kancerogjene_ e aparatit tretës etj; pra, të gjitha ato procese që shoqërohen me rritje të presionit të bark.

Trashëgimia

Një ndër shkaqet e shfaqjes së hemorroideve është edhe trashëgimia. Zakonisht personi nuk mund të vuajë apo të ketë asnjë lloj sëmundjeje dhe në këtë rast shfaqja e hemorroideve ndodh pikërisht për shkak të trashëgimisë. Shkaqe të tjera të shfaqjes së kësaj sëmundjeje janë edhe shtatzënia, qëndrimi ulur për një kohë të gjatë, infeksionet analet etj.

Simptomat

1-Kruarje anale

2-Dhimbje anale, sidomos kur ulesh

3-Derdhje gjaku i pastër d.m.th ngjyrë e hapur

4-Dhimbje gjatë jashtëqitjes

17- SËMUNDJET PNEOMONARE

Sëmundjet e aparatit të frymëmarrjes radhiten ndër më shqetësueset për shqiptarët. Gjithnjë dhe më tipike për këtë grup janë bërë sëmundje dhe vdekjet nga pneumonia, gripi dhe bllokimi kronik i mushkërive. Një ndër faktorët kryesorë të shfaqjes së sëmundjes është edhe niveli i lartë i ndotjes, ku jeton personi. Ky nivel lidhet ngushtë jo vetëm me ajrin brenda shtëpisë së tij, por edhe ajrin në qytetin ku banon.

Trashëgimia

Përveç shkaqeve natyrorë që ndikojnë drejtpërsëdrejti në shfaqjen e sëmundjeve pneumonate, siç janë përdorimi i duhanit dhe niveli i lartë i ndotjes, mund të preken nga këto sëmundje kryesisht edhe ata pacientë të cilët e kanë sëmundjen të trashëguar nga prindërit e tyre. Në këtë rast sëmundjet e mushkërive, të bronkiteve quhen të hershme dhe është më e vështirë për t’i diagnostikuar.

Simptomat

1-Kollë e madhe

2-Bllokim i mushkërive deri në rrugët e frymëmarrjes

3-Në ndonjë rast edhe bllokim i kordave zanore (ikën zëri)

4-Zverdhje e personave

5-Dobësi fizike

Yūrei

Yūrei (Japonisht: 幽霊) janë figura në mitologjinë japoneze, janë të ngjajshme me kulturën perëndimore me famtazmë.

Në gjuhë të tjera

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.