Ari

Ari apo Floriri është një element kimik me simbolin Au (nga latinishtja aurum do të thotë "agim i ndritshëm") dhe numrin atomik 79. Ari ka me shekuj që përdoret si monedhë, bizhuteri, dhe ne vepra arti. Ari është përcjellësi më i mirë i elektricitetit dhe nxehtësisë. Ari gjithashtu vlerësohet për aftësinë e tij për tu mos u ndryshkur me kalimin e kohës.

Ari ka një ngjyrë të verdhë të ndritshme dhe konsiderohet tradicionalisht tërheqës ai është një prej pak elementeve kimike reaktive të ngurte sipas kushteve standarde e gjejmë dhe me shkrifërime, në venat dhe në depozitimet aluviale.

Ari u reziston sulmeve nga acidet individuale, por ajo mund të shpërbëhet me (nitro-klorhidrik acid ose ujë mbretëror. Ari shkrin me merkurin duke formuar lidhjeve amalgamë. Ari është mjaft i vlefshmen dhe shumë i kërkuar pasi përdoret si metal i çmuar për bizhuteri, monedhë etj. Standardet e arit kanë qenë baza më e zakonshme për politikat monetare në të gjithë historinë njerëzore. Përveç funksioneve të tij të përhapura monetare dhe simbolike, ari ka përdorim shumë praktike në stomatologji, elektronikë, dhe fusha të tjera. Ka Petëzim të lartë, është rezistent ndaj korrozionit dhe reaksioneve kimike. Përçueshmëria e energjisë elektrike çoi në përdorimin e arit, duke përfshirë instalime elektrike.

79 platinumgoldmercury
Ag

Au

Rg
Au-TableImage
Të dhënat e përgjithëshme
Emri, simboli, numri gold, Au, 79
Seritë kimiketransition metale
Grupi, perioda, blloku 11, 6, d
Pamjametallic yellow
Pesha standarde atomike 196.966569(4) g·mol−1
Konfigurimi i elektronik [Xe] 4f14 5d10 6s1
Elektrone për mbulojë 2, 8, 18, 32, 18, 1.
Vetitë fizike
Fazasolid
Dendësia (rreth t.dh.)19.30 g·cm−3
Dendësia e likuidit në p.sh.17.31 g·cm−3
Pika e shkrirjes1337.33 K
(1064.18 °C, 1947.52 °F)
Pika e vlimit3129 K
(2856 °C, 5173 °F)
Nxehtësia e shkrirjes12.55 kJ·mol−1
Nxehtësia e avullimit324 kJ·mol−1
Kapaciteti i nxehtësisë(25 °C) 25.418 J·mol−1·K−1
Shtypja e avullit
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 1646 1814 2021 2281 2620 3078
Vetitë atomike
Struktura kristalorelattice face centered cubic
Gjendja e oksidimit5, 4, 3, 2, 1, −1, −2.
(amphoteric oxide)
Elektronegativiteti2.54 (shkalla Pauling)
Energjia e jonizmit 1st: 890.1 kJ/mol
2nd: 1980 kJ/mol
Rrezja atomike144 pm
Rrezja kovalente136±6 pm
Rrezja e Van der Valsit166 pm
Të ndryshme
Radhitja magnetikediamagnetic[1]
Rezistenca elektrke(20 °C) 22.14 nΩ·m
Përcjellshmëria termike(300 K) 318 W·m−1·K−1
Zgjerimi termik(25 °C) 14.2 µm·m−1·K−1
Shpejtësia e zërit (shufër e hollë)(t.dh.) 2030 m·s−1
Modulet e Young-ut79 GPa
Modulet e ndarjes27 GPa
Modulet e sasisë180 GPa
Raporti i Poisson-it0.44
Fortësia e Mohs-it2.5
Fortësia e Vickers-it216 MPa
Fortësia e Brinell-it25 HB MPa
Numri CAS i regjistrimit7440-57-5
Izotopet e selektuara
Main article: Izotopet e goldit
izo PN gjysëm-jeta SHR SHE (MeV) DP
195Au syn 186.10 d ε 0.227 195Pt
196Au syn 6.183 d ε 1.506 196Pt
β− 0.686 196Hg
197Au 100% Au është stabil me 118 neutrone
198Au syn 2.69517 d β− 1.372 198Hg
199Au syn 3.169 d β− 0.453 199Hg
Referimet

Bizhuteri

Për shkak të butësisë qe ari ka (24 K), përdoret me metale bazë për përdorim në bizhuteri, duke ndryshuar ngurtësinë e saj, butësinë, dhe ngjyrën. Lidhjet me karat te ulët, zakonisht 22 K, 18 K, 14 K ose 10 K, përmbajnë përqindje të larta të bakrit apo metale të tjera bazë apo argjend, ose paladium në aliazh. Bakri është metali më i zakonshëm që përdoret bazë, i cili jep ngjyrën e kuqërremte e cila varet nga përqindja.

Ari Tetëmbëdhjete karat qe përmban bakër gjendet ne bizhuteri. Ari blu mund të bëhet duke u lidhur me hekur dhe ari ngjyrë vjollcë mund të bëhet duke u lidhur me alumin, edhe pse bëhet rrallë, përveç në bizhuteri te veçanta. Ari blu është më i brishtë dhe për këtë arsye më i vështirë për tu punuar me të për të bërë bizhuteri.

Katërmbëdhjetë dhe tetëmbëdhjetë karat ari lidhet vetëm me argjend duket i gjelbër-verdhë dhe njihet si ari gjelbër. Ari i bardhë mund të jetë bërë nga lidhjet me paladium ose nikel. Ari i Bardhë 18-karat përmbanë 17,3 % nikel, zink 5,5 % dhe 2,2 % bakër është i argjendtë në dukje. Nikeli është toksike. Lidhjet me Palladium janë më të shtrenjta se ato me nikel.

Ngjyra

Përmbajtja e argjendit Ag e zbardh ngjyrën e Arit, përmbajta e bakrit Cu e skuq pra përmban ngjyre te kuqërremte.

Mjekësi

Ne mesjete, ari është parë shpesh si i dobishëm për shëndetin, në besimin se diçka aq e rrallë dhe e bukur nuk mund të jetë çdo gjë. Disa kripëra ari,janë përdorur si farmaceutike në trajtimin e artritit dhe kushte të tjera të ngjashme. Injeksionet e bazuara ne AR janë hulumtuar si një mjet për të ndihmuar për të reduktuar dhimbjen dhe ënjtjen e artritit reumatoid dhe tuberkulozit. Megjithatë, kripëra dhe radioizotope te arit janë me vlerë farmakologjike, si thelbësor (metalike) ari është inerte për të gjitha kimikatet që has brenda trupit.

Lidhjet e Arit janë përdorur në stomatologji, sidomos në rregullimin e dhëmbëve, të tilla si kurora dhe ura të përhershme. Petëzim i 'lehtë i arit lehtëson krijimin e një sipërfaqe të reshkitshme te lartë te çiftëzimit dhëmballë me dhëmbët e tjera dhe prodhon rezultate që janë përgjithësisht më të kënaqshme se sa është favorizuar në disa kultura për dekurajuar të tjerët.

Ushqim dhe pije

Një trend i kohëve te fundit, Fletët e arit përdoren shpeshherë për të dekoruar ushqime apo pije, në mënyrë tipike për të promovuar një perceptim të luksit te një vlerë të lartë, edhe pse ajo është e pa shije. Ari mund të përdoret dhe në ushqime dhe ka numrin E 175.

Fletë ari ose pluhur është përdorur dhe në disa ushqime te shijshme, sidomos ne ëmbëlsirat dhe pijet si përbërës dekorative. Ari është përdorur nga fisnikëria në mesjete ne vende te ndryshme te Evropës si përbërës dekorativ në ushqim dhe pije, në formën e fletëve, thek ose pluhur, për të treguar pasurinë e ushtrisë apo në besimin se diçka aq vlefshme dhe e rralle duhet të jetë e dobishme për shëndetin e njeriut.

Industri

Ari është një reflektor i mirë i rrezatimit elektromagnetik të tilla si dritë infra të kuqe dhe të dukshme, si dhe valëve të radios, është përdorur shume për veshje mbrojtëse për satelitë artificiale, në kostume të mbrojtjes termike dhe helmeta astronautësh gjithashtu në aeroplanët luftë elektronike si EA-6B vagabond.

Automobila mund të përdorin ar për tu mbrojtur ndaj nxehjes ne sistem. McLaren përdor petë ari në pjesën e motorit të modelit të saj F1.

Ari mund të prodhohet aq i hollë saqë të jetë transparent. Është përdorur në dritaret e kabinës se avionëve për de-krem ose krem anti-elektrike. Duke kaluar nëpërmjet saj Nxehtësia e prodhuar nga rezistenca e arit është e mjaftueshme për të penguar formimin e akullit.

Elektrike

Përqendrimi i elektroneve të lira në metal ari është 5,90 × 1022 cm-3. Ari është shumë përcjellës i mire i energjisë elektrike, dhe ka qenë përdorur për instalime elektrike në disa aplikacione të larta të energjisë (vetëm argjendi dhe bakri janë më të përçueshëm në vëllim, por ari ka avantazhin e rezistencës ndaj korrozionit). Për shembull, tela ari elektrike janë përdorur gjatë disa prej eksperimenteve atomike ne Projektin Manhattan.

Për shembull, ari është përdorur në lidhësit e kabllove elektronikë më të shtrenjta, të tilla si audio, video dhe kabllot USB.

Përveç kontakteve elektrike rrëshqitje, ari përdoret edhe në kontaktet elektrike për shkak të rezistencës së saj ndaj korrozionit, përçueshmërisë dhe mungesa e toksicitetit.

Kulture histori

Dubai-Gold-Souq-4

Hieroglifet e gjetura ne Egjiptin e lashte me shkrime te arta. Kodikët e Beratit janë te përbëra me fije Ari, kodikët janë dorëshkrimet më të vjetra që janë ruajtur në hapësirën shqiptare. Janë shkrime ungjillore dhe biblike. Janë pjesë e historisë botërore të shkrimit ; pjesë e historisë së zhvillimit progresiv të mendimit dhe të kulturës njerëzore.

Përdorimi

Konsumi i arit të prodhuar në botë është rreth 50 % në bizhuteri, 40 % në investime, dhe 10 % në industri.

India është konsumatori më i madh në botë i arit, indianët blejnë rreth 25 % të arit në botë, blerje rreth 800 ton prej ari çdo vit, kryesisht për bizhuteri. India është edhe importuesi më i madh i arit, në vitin 2008, India importon rreth 400 ton ar. Familjet indiane marrin 18.000 ton ari i cili përfaqëson 11 % të stokut global dhe me vlerë më shumë se $ 950.000.000.000.

Simbolizmi

Ari ka qenë i vlerësuar shumë në shoqëritë e të gjithë kohërave. Në përputhje me këtë ai shpesh ka pasur një kuptim të fuqishëm pozitiv simbolik te lidhur ngushtë me vlerat e mbajtura në nderim të lartë në shoqërinë në fjalë. Ari mund të simbolizoje forcë, pushtet, pasuri, lumturi, dashuri, shpresë, optimizëm, bilanc, perfeksionin dhe diellin.

Arritjet e mëdha të njeriut janë të shpërblehet shpesh me ar, në formën e medaljeve te arit, trofe i artë dhe dekorime të tjera. Fituesit e ngjarjeve sportive dhe konkurse të tjera të vlerësohen me medalje të arta (p.sh., Lojërat Olimpike). Shumë çmime si Çmimi Nobel janë bërë nga ari si. Statujat e tjera dhe çmimie shpërblime janë përshkruar në ari ose janë ar i praruar (të tilla si Akademia Awards, çmime Golden Globe, çmimet Emmy, Palmën e Artë.

Simboli i marteses qe eshte unaza gjate gjith rruges se saj ne kohe tradicionalisht ka qene prej ari. Historia e saj është e gjatë dhe e qëndrueshme e paprekur me kalimin e kohës dhe mund të ndihmojë në simbolikën e saj si lidhje e perjetshme. Në Krishtërimin Ortodoks, çifti i martuar është e stolisur me një kurorë të artë gjatë ceremonisë, një shkrirje e riteve simbolike.

Ari ne kulturën popullore mban ngjyresa të shumta, por në përgjithësi është më e lidhur me terma të tilla si e mirë apo e madhe, si në frazat : "ka një zemër të artë", "kjo është e artë".

Ari në art

Fleta e arit kanë qenë tradicionalisht më e popullarizuar dhe më e zakonshme në përdorimin e saj si material prarim për dekorimin e artit (përfshirë statujat dhe ikonat Lindore krishtere) ose korniza që janë përdorur shpesh për të mbajtur foto, objekte të vogla (duke përfshirë bizhuteri) afreske të ndryshme të ardhura nga periudha, regjime dhe kultura te ndryshme, përdorimi i fletëve te arit ka shkuar madje deri në dekorimin dhe zbukurimin e shumë ndërtesave të artit, kulturës historisë apo duke u parë nga një mardhenie funksionale që kjo ndërtesë ka. Duke përfshirë Kisha, tempuj, kupola të xhamive të sekteve të ndryshme myslimane, pallate mbretërore. Dekor me fletë ari të mobilieve (furnitures) arreduse. Gjithashtu gold thread ose përdorimi i fijeve të arit në qëndisje zakonisht ka një përdorim të madh për veshjet kishtare.

Përdorimi i arit në Kozmetike

Ari dhe bukuria janë fjalët që punojnë mirë së bashku. Gjatë gjithë historisë, ari ka qenë i njohur për vetitë e tij luksoze dhe për zbukurime dekorative. Historianët kanë zbuluar se Kleopatra kur flinte mbante një maskë të artë çdo natë për të rritur bukurinë e saj magjepsëse. Në perandorinë e lashtë kineze përdorimi i arit ne mjekësi ishte një çelës për të rinjtë, si Mbretëresha e dinastisë Ch'inget përdorte një rul masazh ari në fytyrën e saj të përditshme. Në Romën e lashtë, therime ari janë përdorur për një shumëllojshmëri të problemeve të lëkurës.

Për shekuj me radhë, ari i pastër është përdorur nga të pasur dhe te privilegjuar si sekret për tu rinur, dhe për te pasur lëkurë të bukur. Sekreti prapa Kozmetikës OROGOLD është ari i pastër. Ne kozmetiken OROGOLD Ari qe përdoret është ari Colloidal, i njohur edhe si "nano-ari". Grimcat jashtëzakonisht të vogla prej ari zhyten lehtë në trup nëpërmjet poreve te lëkurës. Shfaqja e linjave të bukura dhe zvogëlimi i rrudhave sekreti është aplikimi i arit.

Ari në Shqipëri

Në vendin tonë funksionojnë sot 730 leje minerare shfrytëzimi, të cilat vit pas viti po rritin volumin e prodhimit minerar në vend. Ndërkaq, janë rreth 120 leje të tjera kërkim-zbulimi. Shpërndarja e tyre është në të gjithë Shqipërinë, kryesisht zona tradicionale janë në pjesën e masivit Bulqizë-Batër dhe masivin e Kalimashit ose Kukës-Tropojë minierat e Pogradecit, Katjelit. Zonën juglindore të Shqipërisë, pjesa e Korçës, e Pogradecit e Përrenjasit, Struma, Surroi. Zona e Mirditë-Pukës. Miniera e Munellës dhe Lavroshit, pothuajse në zonën e minierave të vjetra, të cilat kanë pasur dhe më përpara vlerësime gjeologjike të aktivitetit minerar. Lidhur me historinë për pasuri të mëdha ari në vend, Shqipëria nuk shquhet për ndonjë pasuri të madhe , aq më tepër për vendburime të shumta. I vetmi vendburim që mund të shfrytëzohet për këtë është ai i Gjazujt ne Rubik, por edhe ky, mbetet një tezë e paprovuar sepse asnjëherë nuk janë bërë shpime perfekte sipas parametrave të përcaktuar. Sigurisht, ar dhe argjend ka si bashkëshoqërues të metaleve të tjera, por interesi për t’i nxjerrë varet nga fakti se sa ekonomike e shohin kompanitë këtë gjë. “Akoma nga të dhënat gjeologjike që kemi ne sot, vendburim të mirëfilltë për arin në Shqipëri nuk ka, dhe i vetmi që diskutohet për vlerat, të cilat edhe këto janë të diskutueshme, pasi nuk janë të vërtetuara (pra realisht me shpime perfekte deri në 40 metra, që është rrjeti minimal), është Gjazuj. Gjazuj ka qenë në nivelin 2-4 gramë për ton. Të gjitha vendburimet e tjera janë burime bakri i shoqëruar me ar.

Kompanitë që kanë të drejtë shfrytëzimi të një zone minerare për një metal të caktuar, nëse bashkë me të gjejnë metale shtesë, janë të detyruara të deklarojnë. Në momentin që kjo kompani gjen sasi të tjera, i lind e drejta që brenda afatit të kërkim-zbulimit dhe 60 ditë para përfundimit të këtij afati, pjesë të zonës së lejuar minerare të mund t’i shndërrojë në leje minerare shfrytëzimi. Në të kundërt, shteti i shpall ato zona konkurruese. Një kompani kanadeze ka nisur kërkimet, madje edhe prodhimin e arit në këtë rajon. Kompania kanadeze “Golden Touch Resources “ka njoftuar për gjetjen e burimeve mëdha të arit, në thellësi të vogla në këtë zonë, madje që arrijnë deri në shtatë metra, Shpimet kanë filluar që në vitin 2008, ndërkohë që së fundmi kompania ka dalë me njoftimin përfundimin me sukses të kërkimit në këtë zonë. Të dhënat e publikuara nga kompania raportojnë për një sasi ari në katër gramë për ton në një thellësi prej shtatë metrash, apo shtatë gram për ton për një thellësi deri në gjashtë metra. Kjo është një thellësi e vogël duke mundësuar kështu nxjerrjen e arit me kosto të ulët për kompaninë që do ta marrë përsipër shfrytëzimin e zonës. Kërkimet zhvillohen në një hapësirë prej 20 kilometrash katror. Madje, kompania ka publikuar një mori fotosh nga zona ku janë duke u bërë kërkimet me diçiturën : Pamje nga shkëmbinjtë në zonën e Gjazuj-it, ku rezervat e arit duken në sipërfaqe. Ky është koncesioni i dytë që zbulohet po në të njëjtën zonë ku kërkohet ar. Pak muaj më parë, pas një tjetër kompani kanadeze “Tirex Resources LTD”.

Referime

  1. ^ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds in RubberBible86th

Lidhje të jashtme


Nuvola apps edu science.svg Ky artikull nga Kimia është i cunguar. Ti mund të ndihmosh Wikipedian duke e përmirësuar këtë artikull.

Alessandro Del Piero

Alessandro Del Piero u lind më 9 nëntor 1974. Skuadrës më të suksesshme italiane Juventus iu bashkua ne nëntor te vitit 1993.

Alessandro Del Piero, (lindur më 9 nëntor 1974 në Conegliano, Veneto) është një ish-futbollist italian fitues i Kupës së Botës,gjatë kohës kur luante në Serie A me Juventus.

Del Piero bënte pjesë në FIFA 100, një listë e 125 futbollistve më të mirë në jetë, përzgjedhur nga Pelé si një pjesë e festimeve të njëqindvjeçarit të FIFA-s. Ylli brazilian Ronaldinho shpallur se Del Piero është idhulli i tij. Del Piero është votuar edhe në listën e lojtarëve më të mirë evropiane për 50 vitet e fundit në jubileun Anketa Artë e UEFA-s. Në vitin 2000, Del Piero ishte lojtari më i paguar i futbollit në botë nga paga, shpërblimet si dhe të ardhurat nga reklamat.

Së bashku me tre çmime në Itali për sjellje sportive ai ka fituar edhe çmimin Golden Foot, që ka të bëjë me personalitetin dhe aftësinë e luajtur.

Del Piero luan zakonisht si sulmues mbështetës dhe herë pas here si mesfushor-sulmues, i njohur në Itali si 'trequartista'. Edhe pse ai nuk është shumë i gjatë, stili i lojës së Del Piero-s është konsideruar nga kritikët si krijues në aksione sulmi, si dhe duke shënuar vetë, në krahasim me vetëm "joshjen."[10] Ai shquhet edhe si goditës i gjuajtjeve të lira.[11] Del Piero është bërë i njohur gjatë viteve për të shënuar nga një zonë e veçantë : "Zona Del Piero", ku ai afrohet nga krahu i majtë i zonës dhe gjuan në këndin diagonal të portës në formë parabole.

Del Piero mban rekord si golëshënuesi më i mirë i të gjitha kohërave tek Juventus.Më 6 prill 2008, ai u bë lojtari me më tepër ndeshje të luajtura për Juventus, duke kaluar para legjendës Gaetano Scirea. Ai është në vendin e tetë të përgjithshëm si golëshënues në Ligën e Kampionëve UEFA. Në ekipin kombëtar italian, Del Piero dhe Roberto Baggio ndajnë vendin e katërt për gola të shënuar. Në mars të vitit 2010 ai arriti 300 gola me Juventusin duke u bërë kështu lojtari më i rëndësishëm në historinë e Juventusit.

Bedeleni

Bedelen (greqisht: Μπετελένιον/Betelénion) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.

Dollari i Shteteve të Bashkuara

Dollari i Shteteve të Bashkuara (USD ose US$, Simboli: $), gjithashtu i njohur si Dollari Amerikan është valuta kombëtare e ShBA-së dhe territoreve të saj. Një Dollar ka nënndarjet në 100 cent amerikanë (Simboli: ¢).

Dollari amerikan është tashmë valuta më e përdorur në transaksionet botërore dhe është një valutat dominuese botërore të rezervave valutore. Shumë vende e pëdorin si valutën e tyre zyrtare, dhe në shumë shtete të tjera përdoret gjërësisht në mënyrë jozyrtare.

Flamuri i Sllovenisë

Flamuri i Sllovenisë përbëhet nga tri vija horizontale të barabarta me ngjyrë të bardhë (sipër), të kaltër, dhe të kuqe, me Stemën kombëtare në pjesën e djathtë të flamurit, në vijën e bardhë dhe të kaltër. Stema është një mburojë me figurën e malit Triglav, maja më e lartë në Slloveni, në të bardhë me një prapavijë të kaltër; poshtë saj janë dy vija të lakuara të kaltra që e pasqyrojnë Detin Adriatik dhe lumenjtë lokal, dhe mbi të janë tre yje ngjyrë ari me gjashtë maje të renditura në një trekëndësh të cilat janë marrë nga stema e Counts of Celje, dinastia e madhe sllovene e shekullit të 14të dhe 15të .

Flamuri i Suedisë

Flamuri i Suedisë përbëhet nga një Kryq Skandinav i verdhë në një fushë të kaltër. Dizajni dhe ngjyrat e flamurit Suedez besohet të kenë qenë inspiruar ngs Stema e Suedisë e vitit 1442, e cila është e kaltër e ndarë në katër çerekë nga një cross pattée ngjyrë ari, dhe modeli nga Flamuri i Danimarkës. E kaltra dhe e verdha janë përdorur si ngjyra kombëtare të Suedisë qysh nga stema mbretërore e Magnus III av Sverige (shqip Magnus II i Suedisë) më 1275.

Gjeografia e Finlandës

Finlanda ndodhet në pjesën veriore të Evropës, me dalje në detin Baltik, gjirin Bothnia, gjirin e Finlandës në mes të Suedisë dhe Rusisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Finlandës është 338.145 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 64 00 V, 26 00 L dhe 304.473 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 33.672 km 2 ujë.

Vija bregdetare e Finlandës është 1,250 km e gjatë dhe vija kufitare tokësore është 2690 km që e ndajnë atë nga Norvegjia (736 km), Suedia (614 km) dhe Rusia (1340 km).

Klima e Finlandës ndryshon varësisht nga viset e sajë por kryesisht zotëron një klimë polare e ftohtë. Falë liqeneve të shumtë në këtë pjesë (60 000 liqenjë) të cilët ndikojnë në zbutjen e të ftohtit është i mundshëm edhe jetesa e njerëzve.

Pjesa më e madhe e relievit e përbëjnë terrenet e rrafshëta të cilat ndërpriten rrallë nga malet e ulëta dhe liqenet. Pika më e ultë e relievit gjendet nën brigjet e detit Baltik (0 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,328 metrave në vendin e quajtur Halti në pjesën veriore të vendit afër kufirit me Norvegjinë.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten : pylltaria, hekuri, bakri, legurat e zinkut, kromi, nikeli, ari, argjendi, etj.

Gjeografia e Republikës së Maqedonisë

Republika e Maqedonisë ndodhet në pjesën juglindore të Evropës, kufizohet me Kosovën, Serbinë dhe Greqinë, Shqipërinë e Bullgarinë. Sipërfaqja e përgjithshme e IRJ Maqedonisë është 25,713 km2, ky shtet shtrihet në koordinatat gjeografike 41 50 V, 22 00 L ku 24,856 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 477 km2 ujë.

Vija kufitare të IRJM-ës është 25,333 km e gjatë dhe e ndanë atë me Kosovën 110 km, Serbinë 111 km (kufiri Kosovë - Serbi dhe Mali i Zi - Maqedonia ende nuk është i përcaktuar), Bullgarinë 148 km, Greqinë 246 km dhe me Shqipërinë 151 km.

Kenia

Kenia ndodhet në pjesën lindore të Afrikës dhe në jug-lindje të vendit ka dalje në Oqeanin Indian. Kenia në veri kufizohet nga Etiopia, në lindje nga Somalia e Oqeani Indian në jug-lindje, në jug nga Tanzania, në perëndim nga Uganda e Sudani.

Kosta Rika

Kosta Rika, zyrtarisht e njohur si Republika e Kosta Rikës (spanjisht:: Costa Rica ose República de Costa Rica, Stampa:IPAes), është republikë në Amerikën Qendrore, që kufizohet me Nikaraguan në veri, Panamanë në lindje dhe jug-lindje, me Oqeanin Pacifik në jug dhe me Detin Karibik në lindje. Kosta Rika ishte shteti i parë në botë i cili e shpartalloi ushtrinë e vetë. Në mesin e shteteve të Amerikës Latine Kosta Rika radhitet e katërta në listën e shteteve të Indeksit të Zhvillimit Njerëzorë dhe e 48-ta në mbar botën. Sa i përket Indeksit të Performancës Ambientale, Kosta Rika radhitet e pesta në botë, duke u ngjitur nga vendi i 15-të në të cilin gjendej në vitin 2006. Në vitin 2007 qeveria e Kosta Rikës deklaroi se duan që të jetë shteti i parë The government of Costa Rica stated that they want to be the first country to become [[karbon neutral]] duke filluar në vitin 2021.

Lojërat Olimpike Verore

Olimpiada verore apo Lojrat olimpike verore (nga qyteti grek: Olympia) është një manifestim i garave të ndryshme sportive që mbahej çdo katër vjet në Greqinë e lashtë per nder te perendive te Olimpit sikurse mbahet edhe në kohën moderne. Për shumë autorë të lashtësisë ditët e mbajtjes së Olimpiadës kanë shërbyer si data referuese të shpjegimit të ngjarjeve të ndryshme. Në kohët moderne ky manifestim si traditë nga lashtësia mbahet me disa ndryshime dhe në të marrin pjesë atletë e sportistë nga të gjitha vendet e botës.

Simboli Olimpik modern me pesë rrathët me ngjyra të ndryshme ashtu sikurse edhe flamuri olimpik u propozua nga Pjer de Kubertin në vitin 1914. Pesë rrathët e ndërthurur përfaqësojnë pesë kontinentet e jetuar nga njerëzit në rruzullin tokësor (kontinenti Amerikan konsiderohet si një i vetëm). Ndërthurrja e rrathëve është shenjë e përgjithshmërisë së Lojrave olimpike ku atletët e mbarë botës mblidhen së bashku.

Meksika

Shtetet e Bashkuara të Meksikës që njihet zakonisht si Meksika është një republikë kushtetuese federale në Amerikën e Veriut. Meksika ka një sipërfaqe prej 2 milion km² duke qenë kështu vendi i pestë në kontinentin amerikan dhe i katërmbëdhjeti në botë për nga sipërfaqja. Me një popullsi prej 111 milion banorësh Meksika renditet si vendi i 11-të në botë. Meksika është një shtet federal i përbërë nga 31 shtete dhe një Distrikt Federal. Kryeqytet i Meksikës është Qyteti Meksiko.

Metalet

Më shumë se 91% e elementeve kimike janë metale .

Disa nga metalet njeriu i ka njohur që në kohet e lashta, duke u njohur në vetitë e hekurit, nikelit, kromit, bakrit.

Metalet me se shpeshti i hasim ne koren e tokes,por ato ne perqindje te vogel i hasim edhe te organizmat e gjallë te cilet ndihmmojne per kryerjen e proceseve jetesore.Nje numer i vogel metalesh i hasim ne gjendje elementare siç janë: ari,argjendi dhe bakri, ndersa metalet ne natyre lehte mund te lidhen me substanca tjera duke formuar okside,sulfure,karbonate etj.

Ndërsa në kohet e mëvonshmeve është zbuluar edhe atomi. Metalet si : ari, argjendi, hekuri, etj. janë zbuluar më herët. Aristoteli e përmendi merkurin në shek. VII. Disa nga metalet mund të gjenden në një gjendje elementare p. sh ari, argjendi, merkuri, hekuri. Te gjitha metalet janë të ngurta me përjashtim të merkurit,franziumi dhe ceziumi qe jane te lengeta.Shume metale jane percjelles te elektricitetit.Bakri eshte nje nga metalet qe e percjellin me mire elektricitetin.Nje perzjeje metalesh quhet aliazh.

Metalet janë paraqitur me veti fizike të veçanta siç janë : shkëlqimi metalik, përcjellshmëria elektrike dhe nxehtësia, fortësia e madhe dhe qëndrueshmëria. Për nga vetitë ata ndahen në reaktiv dhe jo reaktiv. Kanë veti të përbashkëta se veprojnë me oksigjenin dhe dezertojnë okside. Oksidet që veprojnë me ujë formojnë bazat. Veti karakteristike është se mund të kombinohen dhe të formojnë aliazhe.Ne sistemin peridik gjinden ne anen e djathte

ne kohet e lashta u zbulua me pare bakri por per te pasur ka pasur hekur mjaft ne natyr por njeriu nuk e ka njohur.Rusia zotëron 20% të rezervave ekzistuese në botë të metaleve të rrallë tokësorë, por nxjerrja e tyre nuk i tejkalon 2% e prodhimit të tyre botëror.

Mërkuri është metali i vetëm lëng në kushte normale.Metalet mund të punohen ose lakohen pa u këputur .

Metalet terhiqen nga magneti, me ane te tit ndahet hekuri.

sistemi periodik ndahet ne 3 pjese : metalet, jometalet, gazet e plogeta.

ne sistemin periodik pjesen me te madhe e zene metalet ose ndryshe 75% te sistemit periodik

klasifikimi i metaleve, jometaleve, gazeve te plogeta behet nepermjet vetive fizike qe ato kane.

Oqeania

Oqeania eshte nje vend gjeografik i perber nga sh um ishuj edhe nga Australia.Gjendet nejug te Azise ne veri te Antartikut edhe ne kufi me Oqeanin Indian edhe Oqeanin Paqesor.Klima cilesohet me temperatura te larta.Oqeania ndahet ne tri grupe te medha te ishujve:Melanezia,Mikronezia,Polinezia.Popullsia perveq vendase ka mjaft aziatik,evropian edhe amerikan.Numri i pergjithshem i popullis eshte 13 milion banore edhe dendesia e saj mesatare edhe 11vanie ne km/2 .Popullsia cilesohet edhe me shtimin e popullis etj.Gjuhe zyrtare jan anglishtja,frengjishtja edhe shum gjuhe vendore.Ne rajonin e Oqeanis bejne pjese 13 shtete te pavarura.Oqeani eshte rajon bujqesor.Shume ishuj jan te specializuara me kultivimin e bimeve tropikale.Perpos bimeve tropikale kultivohen edhe drithera.Ky rajon dallohet me pasuri te medha nentoksore si: ari,baker,nikel,argjend,hekur,fosforite.Shtetet me te zhvilluara jane: Zelanda e Re,Havai,Kaledonia e Re.Ne keto shtete zotron industria e lehte:ushqimore,tekstile edhe e drurit

Platina

Platini është metal i çmuar shumë i rëndë, i butë si ari, me ngjyrë hiri në të bardhë, që shkrin në temperaturë të lartë dhe që përdoret për të bërë sende zbukurimi, enë kimike etj. Simboli kimik i tij është Pt dhe në sistemin periodik radhitet me numrin rëndor 78.

Sllovakia

Sllovakia (sllovakisht: Slovensko), zyrtarisht Republika Sllovake (sllovakisht: Slovenská republika), është republikë kontinentale në Evropën qendrore. Kufizohet me Çekinë në veri, Poloninë në veri, Ukrainën në lindje, Hungarinë në jug si dhe në jug-perendim Austrinë.

Smrekonica

Smrekonicë është një vendbanim në komunën e Vushtrrisë, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Gjytezë.

Smrekonica është një prej vendbanimeve më të vjetra të kësaj treve. Në majë të kodrës afër fshatit gjenden gërmadhat e një kështjelle të vjetër që quhet Gjytet , ku aty gjenden muret , pusi i ujit që dëshmojnë për të . Ndërsa në pjesën nën Gjytet , në arat e quajtura të Smajl Agës, gjenden gjurmët e vendbanimit , si tjegulla, tulla , gypa të ujësjellësit , kanalizimit , etj. Smrekonica fillon në pjesën e quajtur Llanak, Kodra e Priftit dhe vazhdon tek Arat e Qairit dhe Petrishit .

Smrekonica është përmendur në defterin kadastral osman te Vilajetit Vëllk të vitit 1455 me emrin Smrakovnica dhe në atë kohë kishte 7 shtëpi , ndërsa si vendbanim është regjistruar në vitin 1530 në kuadër të Sanxhakut të Vushtrrisë me emrin Ismrekovniçe

Në vitin 1566-74 ishin të regjistruara 35 shtëpi .

Sipas një legjende së popullit , tregohet se në fshat kishtë rënë një lëngatë e hatashme e quajtur : “mortajë “ e cila kishte çfaros thuajse tërë fshatin dhe kështu kishte mbetur vetëm një grua me djem e cila shpërngulet në fshatin e afërm Banjskë . Pastaj këtu zën vend ajo fjala se katundi ynë ka zanafill prej 3 vëllezërve dhe një nip .

Shënime statistikore per fshatin tonë : Në vitin 1913 kishte 197 banorë , sipas regjistrimit të vitit 1921 kishte 39 shtëpi me 260 banorë , në vitin 1948 kishte 54 shtëpi me 505 banorë , në vitin 1981 kishte 159 shtëpi me 1222 banorë , dhe në vitin 1991 kishte 1510 banorë.

Në vitin 1999 ksihte 220 shtëpi me 1883 banorë , gjatë luftës së fundit pushtuesit serb dogjën 5 shtëpi dhe vranë 3 banorë të fshatit .

Smrekonica është një fshat i mesëm më një territor 424 hektar, 40 ari e 21 metra

Stema e Gjermanisë

Stema e Gjermanisë është zyrtare pallto e Armëve i Gjermanisë. Ajo ka të ngjyrave të Flamurit Gjerman Flag Zi-kuq-ari. Tregon një ilustrim i kuq përforcuar shqiponjë të zezë mbi një tokë të artë, të ashtuquajturit Bundesadler.

Në gjuhë të tjera

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.