Zelena politika

Zelena politika ili ekopolitika (također poznata i kao politička ekologija) je politička filozofija koja zagovara razvijanje ekološki održivog društva.[1]

Načela zelene politike su:

Zelena politika se počela oblikovati u zapadnom svijetu sedamdesetih godina 20. stoljeća i od tada su nastale zelene stranke koje djeluju na političkoj sceni u mnogim zemljama diljem svijeta.[2][3]

Zelene stranke se smatraju alternativom klasičnim političkim idejama kao što su socijalizam, liberalizam i konzervativizam, dok pristaše tradicionalnih političkih ideja imaju običaj promatrati zelene kao jednu od njihovih varijacija. Zelene stranke se, sa druge strane, uglavnom smještaju među političku ljevicu, ranije obično radikalniju od one koja se vezuje uz socijaldemokratske stranke, dok su danas više umjerene i smještaju se u lijevi centar.

Serija članaka na temu:
Zelena politika

A sunflower-Edited


Portal Politika ·   

A sunflower-Edited
Suncokret, međunarodno prepoznatljiv simbol zelene politike

Reference i izvori

  1. Peter Reed; David Rothenberg (1993). Wisdom in the Open Air: The Norwegian Roots of Deep Ecology. University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-2182-8.
  2. Derek Wall (2010). The No-nonsense Guide to Green Politics. New Internationalist. ISBN 978-1-906523-39-8.
  3. Jon Burchell (2002). The Evolution of Green Politics: Development and Change Within European Green Parties. Earthscan. ISBN 978-1-85383-751-7.

Zelene stranke u Europi

država stranka
Albanija Te Gjelberit
Belgija Groen!
Ecolo
Bugarska Zelenite
Njemačka Bündnis 90/Die Grünen
Estonija Eestimaa Rohelised
Finska Vihreä Liitto
Francuska Europe Écologie-Les Verts
Gruzija Sakartvelo's mtsvaneta partia
Grčka Ikologi Prasini
Irska Green Party
Italija Federazione dei Verdi
Litva Latvijas Zaļā Partija
Luksemburg Déi Gréng
Malta Alternattiva Demokratika
Moldavija Partidul Ecologist "Alianţa Verde" din Moldova
Nizozemska De Groenen
GroenLinks
Norveška Miljøpartiet De Grønne
Austrija Die Grünen
Poljska Zieloni 2004
Portugal Partido Ecologista Os Verdes
Rumunjska Verzii
Rusija Zelyonaya Alternativa
Švedska Miljöpartiet de Gröna
Švicarska Grüne Partei der Schweiz
Slovačka Strana Zelenych na Slovensku
Slovenija Stranka mladih Slovenije
Španjolska Confederación de Los Verdes
Iniciativa per Catalunya Verds
Češka Strana Zelených
Ukrajina Partija Zelenych Ukrajiny
Mađarska Zöld Demokraták Szövetsége
Ujedinjeno Kraljevstvo Green Party of England and Wales
Scottish Green Party
Cipar Kinima Oikologon Perivallontiston

Promatrači

država stranka
Andora Els Verds d'Andorra
Azerbajdžan Azərbaycan Yaşıllar Partiyası
Danska Socialistisk Folkeparti
Hrvatska Zelena Lista
Rusija Zelenaja Rossija (Jabloko)
Srbija Zeleni
Turska Yeşiller
Mađarska Lehet Más a Politika
Bjelorusija Biełaruskaja Partyja "Zialonyja"
Seniori European Network of Green Seniors (ENGS).

Bivši

država stranka primjedba
Danska De Grønne do travnja 2008.

Vanjske veze

Povezano

Anarho-primitivizam

Anarho-primitivizam (radikalni primitivizam, anti-autoritarni primitivizam, anti-civilizacijski pokret, ili jednostavno, primitivizam) je termin za radikalnu struju anarhizma koja kritikuje celokupnost civilizacije i nastoji da pokrene obimnu transformaciju ljudskog života. Prema anarho-primitivistima prelaz sa društva lovaca-sakupljača na poljoprivredu omogućio je razvoj društvene stratifikacije, prisile i otuđenja. Anarho-primitivisti se zbog toga zalažu na povratak "necivilizovanom" načinu života kroz deindustrijalizaciju, odbacivanje podele rada i specijalizacije te odbacivanje svih oblika tehnologije koji zahtevaju visoku organizovanost društva.

Cilj anarho-primitivizma je razviti sintezu prvobitne i moderne anarhije, sintezu ekološki fokusiranih, ne-državnih, anti-autoritarnih aspekata primitivnog načina zivota sa najnaprednijim oblicima anarhisticke analize odnosa vlasti. Cilj nije kopirati ili vratiti se u primitivizam, već sagledati primitivizam kao izvor inspiracije, koji bi posluzio kao primer oblika anarhije.

Azijsko-pacifička Zelena mreža

Azijsko-pacifička zelena mreža je federacija zelenih stranaka iz država u obalsti Pacifika i Azije. Jedna je od članica Globalnih Zelena. Osnovana je na sastanku predstavnika 13 stranaka u japanskom Kyotu u februaru 2005.

Članice su:

Australija: Australski Zeleni

Japan: Duga i Zeleni

Mongolija: Mongolska zelena stranka

Nova Kaledonija: Pacifički Zeleni Les Verts Pacifique

Novi Zeland: Zelena stranka Aotearoae Novog Zelanda

Nepal: Zelena nepalska stranka

Papua Nova Gvineja: Zelena stranka Papue Nove Gvineje

Pakistan: Zelena stranka Pakistana (Pakistanski Zelčeni)

Polinezija: Heiura Les Verts Polynesiens

Saudijska Arabija: Zelena stranka Kraljevstva Saudijske Arabije

Južna Koreja: Korejski Zeleni

Šri Lanka: Zelena stranka Šri Lanke

Tajvan: Zelena stranka Tajvana

Vanuatu: Konfederacija zelenih Vanuatua La Confédération des Verts du Vanuatu

Eko-socijalizam

Eko-socijalizam, zeleni socijalizam ili socijalistička ekologija je naziv za ideologiju čiji sljedbenici u najširem smislu nastoje spojiti elemente socijalizma s ekološkim, odnosno zelenim sadržajima. Ekosocijalisti vjeruju kako je zagađenje prirodne okoline direktna posljedica kapitalizma isto onako kao što su to siromaštvo i društveno otuđenje. Stoga je po mišljenju ekosocijalista borbu za zaštitu i očuvanje okoline nemoguće odvojiti od borbe za potpuno ili djelomično ukidanje ili reformu kapitalističkog sistema, odnosno suvremene kapitalističke države.

Ekosocijalizam je postao izuzetno popularan krajem 20. vijeka kada se u krugovima radikalne ljevice javlja kao nadomjestak, odnosno alternativa tradicionalnim lijevim ideologijama kompromitiranim s završetkom hladnog rata. Danas predstavlja jednu od važnih komponenti antiglobalizacijskog pokreta.

Ekocid

Ekocid je izraz koji u najširem smislu označava događaj ili proces koji rezultira naglom ili dramatičnom promjenom prirodne okoline na nekom području, te zajedno s njome vezano naglo izumiranje ili migraciju tamošnje flore i faune. U užem, i najčešće korištenom, smislu see pod time podrazumijevaju procesi koji su posljedica ljudske aktivnosti, prije svega kroz katastrofalno zagađenje, pretjerano korištenje prirodnih resursa ili namjerno uništavanje tokom rata ili etničkog čišćenja.

Izraz je neologizam koji potiče od grčke riječi oikos ("kuća") i latinske riječi cedere, a prvi put se počeo koristiti 1960-ih, čemu je poticaj dao vijetnamski rat, odnosno kontroverzna operacija Ranch Hand tokom koje su američke snage koristile Agent Orange i druge defolijante u nastojanju da kemijskim sredstvima "očiste" džunglu i tako oduzmu prirodni zaklon Vijetkongovim gerilcima.

Izraz je postepeno stekao veliku popularnost među ekološkim i drugim aktivistima, te se koristi u svrhu "senzibiliziranja" javnosti na probleme zaštite okoline, odnosno kritiziranje po okolinu štetnog djelovanja korporacija i država. Duže vremena traju pokušaji da ekocid, slično kao i genocid, uđe u međunarodno krivično pravo kao posebna vrsta zločina protiv mira, odnosno zločina protiv čovječanstva. Oni, međutim, nisu dali nekih značajnijih rezultata.

Ekofašizam

Ekofašizam ili zeleni fašizam je izraz koji ima dva različita značenja. U svom užem značenju opisuje one struje unutar radikalnog ekološkog pokreta koje smatraju da fašistički društveni poredak, odnosno fašistička država može najbolje suzbiti zagađenje prirodne okoline. Pri tome treba uzeti u obzir da se vrlo malo pojedinaca ili pokreta u sadašnjem svijetu naziva fašistima, a još manje ekofašistima.

Ekofašizam je u češćoj upotrebi kao pejorativni izraz kojim protivnici suvremenog zelenog pokreta nastoje upozoriti na ekstremističke i totalitarne tendencije u njemu.

Ekofeminizam

Ekofeminizam je socijalni i politički pokret koji ujedinjava environmentalizam i feminizam, zajedno sa nekim strujama koje povezuju duboku ekologiju i feminizam. Ekofeministice tvrde da postoji odnos između opresije žene i degradacije prirode, i istražuju intersekcionalnost između seksizma, dominacije nad prirodom, rasizma, specijacizma i ostalih značajki društvene nejednakosti. Trenutna istraživanja naglašavaju da je kapitalistički i patrijarhalni sustav zasnovan na trostrukoj dominaciji nad "južnim ljudima" (ljudi koji žive u zemljama trećeg svijeta, od kojih je većina na jugu zemalja prvog svijeta), ženama i prirodom.

Ekološka mudrost

Izraz ekološka mudrost ili ekozofija je filozofija ekološke harmonije ili ekvilibrija. Osnovao ju je norveški filozof Arne Naess godine 1973. Koncept predstavlja ekologizma 1960-ih te je postao jedna od osnova pokreta duboke ekologije movement.

Svi programi zelenih stranaka navode ekološku mudrost kao jednu od svojih ključnih vrijednosti—bila je jedna od originalna Četiri stuba Zelenih stranaka i često se navodi kao najosnovnija vrijednost tih stranaka.

Često se povezuje s domorodačkim religijama i kulturnim običajima.

U političkom kontekstu, ne može je se tako lako definirati kao što je to slučaj s ekološkim zdravljem ili naučnim konceptima ekologije. Djelomično se odnosi na biomimikriju (imitiranje efikasnosti prirodnih usluga i tjelesnih oblika).

Evropska zelena stranka

Evropska zelena stranka (ili Evropski Zeleni ili EGP) je zelena politička stranka na evropskoj razini. Kao takva predstavlja i federaciju zelenih stranaka u Evropi.

Federacija Zelenih stranaka Afrike

Federacija Zelenih stranaka Afrike je organizacija zelenih stranaka u Africi, slična drugim kontinentalnim okupljanjima zelenih stranaka kao u Amerikama, Aziji i Pacifiku i Evropi.

Globalni mladi Zeleni

Globalni mladi Zeleni (engleski: Global Young Greens, GYG) je svjetska organizacija koja okuplja aktiviste mlađe od 35 godina, a čiji su ciljevi definirani Globalnom poveljom Zelenih. Trenutno u njoj sudjeluje preko 70 organizacija širom svijeta.

Osnivačka skupština je održana u Nairobiju u januaru 2007.

Popis zelenih tema

Ovaj popi Zelenih tema sadrži ličnosti, stranke, organizacije i ideje povezane sa politikom Zelenih.

Socijalna ekologija

Socijalna ekologija je radikalna ideologija koju je na temelju spisa Elisee Reclusa 1960-ih razvio Murray Bookchin. Ona tvrdi kako su ekološki problemi u današnjem svijetu posljedica problema unutar ljudskih društava, posebno kada je riječ o društvima temeljenim na hijerarhijskim političkim i društvenim sistemima. Ta društva promiču prihvaćanje natjecateljske filozofija u kojoj je smrt jedina alternativa ekonomskom rastu, a rast se ne može postići drukčije nego na račun složene ravnoteže između prirode i čovjeka.

Socijalna ekologija smatra kako zaštitu prirode nije moguće postići pojedinačnim akcijama ili etičkim konzumerizmom nego stvaranjem novih društvenih struktura koje će uzimati u obzir odnos ljudi i prirode. Socijalna ekologija smatra, stoga, da borba za zaštitu okoline neće biti efikasna dok društva ne uspiju riješiti svoje ekonomske, etničke, kulturne, rodne i druge sukobe.

Zelena stranka

Zelena stranka je formalno organizirana politička stranka čiji se program temelji na ideologiji Zelenih. Ti principi uključuju ekologizam, oslanjanje na baznu demokraciju, nenasilje i borbu za društvenu pravdu kao i prava domorodačkih naroda. "Zeleni" vjeruju da je ostvarenje tih ciljeva nužno za ostvarenje ekološkog, društvenog i ljudskog tjelesnog zdravlja.

Zeleni anarhizam

Zeleni anarhizam je ideologija koja nastoji spojiti anarhizam s ekološkim sadržajima, odnosno stavlja naglasak na zaštitu okoline pomoću ukidanja države i njihovom zamjenom anarhističkim zajednicama koje bi bile bliže prirodi. Među zelenim anarhistima postoji i struja tzv. anarho-primitivista koji smatraju kako je tehnologija preduvjet postojanja države i zagađenja okoline, te se tehnologija mora odbaciti. Od njih se razlikuje struja tzv. tehnoloških pozitivnih zelenih anarhista koji smatraju da će upravo tehnologija omogućiti stvaranje anarhističkih zajednica u harmoniji s prirodom.

Zeleni konzervativizam

Zeleni konzervativizam je naziv kojim se opisuju pokreti, pojedinci i ideologije koje se zalažu za zaštitu okoline s konzervativnih političkih i filozofskih pozicija.

Pojam se danas najčešće upotrebljava kako bi se opisali ekološki orijentirani programi suvremenih desnih i konzervativno orijentiranih stranaka, iako je, s druge strane, konzervativizam i ranije imao snažnu ekološku komponentu. U 19. vijeku su tako konzervativni ideolozi i političari dovodili u vezu očuvanje postojećeg društvenog poretka s očuvanjem ravnoteže u prirodi, odnosno zagađenje smatrali posljedicom nezajažljivog liberalnog laissez faire kapitalizma. U 20. vijeku, pak, meta konzervativne kritike postaje socijalizam, odnosno država blagostanja kao jedan od glavnih uzročnika zagađenja.

Zeleni liberalizam

Zeleni liberalizam je naziv za ideologiju koja nastoji spojiti klasična liberalna shvaćanja sa suvremenom brigom za okolinu karakterističnom za zelene stranke.

Zeleni liberalizam se vezuje uz ekologizam slobodnog tržišta, kao i pojam plavo-zelene koalicije.

Zeleni libertarijanizam

Zeleni libertarijanizam je relativno nova ideologija koja se pojavila u SAD a koja nastoji društveno progresivne ciljeve kao što je zaštita okoline pomiriti s libertarijanskim načelima.

Zeleni libertarijanci tako drže kako privatni pojedinac ima pravo na vlasništvo, ali da s njime dolazi i odgovornost da s njime raspolaže na ekološki prihvatljiv način. Zeleni libertarijanci također drže da je država najveći zagađivač te privatni pojedinci i korporacije mogu jednako, ako ne i bolje, brinuti o zaštiti okoline, ukoliko se drže elementarnih etičkih načela.

Zeleni libertarijanci također drže da se zaštita okoline ne može postići nametanjem i primjenom kompliciranih zakona i drugih propisa, a kao alternativu nude privatne tužbe od strane pojedinaca koji su neposredno ili posredno pogođeni zagađenjem, bilo od strane države ili drugih pojedinaca.

Zeleni sindikalizam

Zeleni sindikalizam je naziv koji se koristi za filozofiju, odnosno ideologiju pokreta kao što su zeleni ceh ili održivi obrti. Neki ga teoretičari po metodologiji povezuju s anarho-sindikalizmom ili eko-anarhizmom iako mu nedostaje čvrsta ideološka povezanost s anarhizmom ili socijalizmom.

Zeleni sindikalizam nastoji spojiti čvrstu organizaciju tradicionalnog sindikata, s neformalnim metodama direktne akcije vezanim uz zeleni pokret. Osim što je zeleni sindikalizam službeni program međunarodnog sindikata IWW, nastoji ga se povezati s pokretima za pravednu trgovinu.

U suvremenom svijetu se zeleni sindikalizam povezuje s pokretima za očuvanje tradicionalnih obrta, kao što je gradnja drvenih brodova, organska poljoprivreda, ali i pokretima povratka zemlji, survivalistima, hipijima, pa i nekim vjerskim zajednicama kao što su menoniti i amiši.

Četiri stuba Zelene stranke

Četiri stuba Zelene stranke su svojevrsna osnivačka izjava zelene politike te tvore osnovu programa Zelenih stranaka u svijetu. Četiri stuba su:

Ekološka mudrost

Društvena pravda

Bazna demokracija

NenasiljeRazličite stranke Zelenih ponekad Četiri stuba navode pod različitim imena. Općenito gledajući, Četiri stuba definiraju stranku Zelenih kao politički pokret koji svoju filozofiju crpi iz četiri različita društvena pokreta - mirovnog pokreta, pokreta za građanska prava, pokreta za zaštitu okoline i radničkog pokreta.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.