Zapadna Evropa

Regiji Zapadna Evropa pripadaju države: Velika Britanija, Irska, Francuska, Belgija, Holandija i Luksemburg. Zapadna Evropa ima površinu 936.889 km kvadratnih što čini 8,9% celokupne površine Evrope. Na ovom prostoru živi 146.694.824 stanovnika. To je najgušće naseljena regija Evrope.

Analizirajući položaj Zapadne Evrope vidi se da je ona smeštena oko Severnog mora i kanala La Manš. Kanal razdvaja V.Britaniju i Francusku na rastojanju od svega 33 km. U meridijanskom smeru Zapadna Evropa se pruža od Škotske sve do Španije.

Obale su jako razuđene i sastavljene od stena razne starosti što između drugih faktora utiče na raznolike reljefne oblike. Na kontinentalnom i ostrvskom delu Zapadne Evrope uz morske površine nalaze se nizije. Nizije se na ostrvskom delu regije pružaju do Peninskih i Kambrijskih planina. Na kontinentalnom delu nizije se prostiru do Ardena i Porajnskih planina, a u jugozapadnoj i zapadnoj Francuskoj do podnožja Pirineja i centralog masiva. Mlađe venače planine Alpi i Jura, poput Pirineja na jugu, čine granicu ove regije na istoku.

Klima regije je pod uticajem Atlantika, a od klime je zavisan veći deo života u ovom prostoru. Ogranci tople Golfske struje zagrevaju obale Zapadne Evrope. Zapadni vetrovi joj donose dovoljnu količinu padavina. Mala temperaturna kolebanja, a padavine su raspoređene podjednako tokom godine, pretežno u obliku kiše. S tim osobinama, klima ima karakter blagosti i ujednačenosti. Orjentacija rečnih tokova je takva da su oni putevi sa kontinenata na okean, ali i obrnuto sa okeana na kontinent. Prema Severnom moru i Kanalu od većih reka koje teku s kontinenta su: Rajna, Šelda, Mas i Sena, prema Atlantiku su Loara i Garonna, a sa britanskog ostrva Temza i Severn. Ove reke teku preko velikih nizijskih područja i zavala kao što su: Nizozemlje, Anglo-flamanska zavala, Pariški, Londonski i Akvitanski basen.

Historija

Zapadna Evropa je dugo vekova bila regija na "kraj sveta". Tu je prestajao poznati svet i počinjalo je nepoznato vodeno prostarnstvo. Otkriće puta za Ameriku povuklo je za sobom razvoj pomorstva i trgovine, u narednim vekovima i sve do danas. Ona je postala kolevkom progresa, a akvatorija uz njene obale postala je najprometnija saobraćajnica. Sve je to doprinelo da se u Zapadnoj Evropi rodila i rasla industrijska revolucija na čijim su tehničkim dostignućima učili, jedno duže vreme, svi narodi sveta. Ova regija je bila prvi industrijski prostor na Zemlji.

Albanija

Za ostale upotrebe, v. Albanija (razvrstavanje).Albanija (alb. Shqipëria [ʃcipəˈɾiːa]; službeno Republika Albanija, alb. Republika e Shqipërisë) je država u južnoj Europi, između Crne Gore na sjeveru i sjeverozapadu, Republike Srbije na sjeveroistoku, Makedonije na istoku, Grčke na jugoistoku i jugu, Jadranskog i Jonskog mora na zapadu i jugozapadu; obuhvaća 28 748 km2.

Ekonazol

Ekonazol nitrat je antifungalni lek iz imidazolne klase. On se koristi u obliku krema za tretiranje kožnih infekcija, kao što su atletsko stopalo, mikoza, dermatofitoza, i Tinea cruris. Dostupan je pod imenima: Spectazole (SAD), Ecostatin (Kanada), Pevaryl (Zapadna Evropa) i Pevisone (kombinacija ekonazol/triamcinolon).

Evropa

Evropa ili Europa je jedan od sedam kontinenata koji je više kulturno i politički nego geografski izdvojen od Azije, što dovodi do različitih pogleda o granicama Evrope. Fizički i geološki, Evropa je potkontinent ili veliko poluostrvo koje čine zapadni deo Evroazije.

Granice Evrope određuju Atlantski okean na zapadu, Severni ledeni okean na severu, Sredozemno more na jugu i Kavkaz, Kumo-manička udolina i Crno more na jugoistoku. Istočne granice Evrope nisu jasno određene, ali se tradicionalno vrši podela duž planine i reke Ural i Kaspijskog jezera.Evropa je na pretposlednjem mestu u pogledu površine, zauzimajući oko 10.390.000 km² ili 2% površine Zemlje. Što se tiče broja stanovnika, ona je na trećem mestu (Azija i Afrika su veće) sa populacijom od oko 710.000.000 stanovnika ili oko 11% svetskog stanovništva.

Istorija levice u Srbiji

Istorija levice u Srbiji je duga: ona se gotovo poklapa sa istorijom Srbije u moderno doba. Levica u Srbiji je tokom razvoja prošla kroz različita razdoblja.

Prva saznanja o socijalizmu i komunizmu, kao odjek revolucionarnih zbivanja u Evropi 1848. godine, u Srbiju stižu preko Srbskih novina, jedinog lista koji u Srbiji tada postoji, Velike škole i đačkih družina. U Ujedinjenoj omladini srpskoj (1866) već se (1868) kristališe podela na liberale oko Vladimira Jovanovića i socijaliste oko Svetozara Markovića. U središtu podele je pitanje ekonomske jednakosti i unutarnje i spoljne slobode. Odgovor na ovo pitanje odrediće ne samo istoriju međusobnog odnosa ove dve orijentacije nego i istoriju Srbije.Središna društvena ideja u Srbiji 19. veka je ideja socijalizma. Ona se javlja na levici liberalnog pokreta. Deceniju između 1868. i 1878. godine, čije su krajnje tačke prvi nacionalni ustav i sticanje državne nezavinosti, ispunila je borba između liberala i socijalista. Ta se borba završila izoštrenom podelom na dva tabora – na liberale, odnosno naprednjake i socijaliste, odnosno radikale. Različiti spoljnopolitički oslonci, Austrija i Rusija, samo su bili izraz onih dubljih razlika koje, po Nikoli Pašiću, „leže takoreći u dubljim moralnim i političkim osnovama i pogledima na svet i slovenstvo“.Osnovna ideja srpske levice, preuzeta iz ruskog narodnjaštva, je bilo neponavljanje puta koji je u razvoju prošla Zapadna Evropa, to jest kapitalizma i liberalizma, već odmah prelaz sa feudalizma na socijalizam. Ovo je izražavala napor levice da ove zemlje ne budu osuđene na novo zaostajanje, već da se u tome vidi prednost. Slovenofilska levica je povezala zapadnoevropske ideje udruživanja sa patrijarhalnim ustanovama ruskog i srpskog naroda, kao što je zadruga.

Italijanski jezik

Italijanski ili talijanski (italiano [itaˈljaːno]), ili toskanski (toscano), romanski jezik koji govori oko 62 miliona ljudi, od kojih većina živi u Italiji. Standardni italijanski temelji se na firentinskom narječju. Ima duple (ili duge) samoglasnike, kao latinski (za razliku od drugih romanskih jezika, kao francuski i španski). Kao kod drugih romanskih jezika, izuzev francuskog, naglasak riječi je različit. Talijanski se piše latinicom.

Italijanski je službeni jezik u Italiji i San Marinu, te u švicarskim kantonima Ticino i Grigioni. Italijanski je uz latinski drugi službeni jezik u Vatikanu, uz slovenski je služben i u slovenskim primorskim općinama Koper, Izola i Piran, te se uz hrvatski koristi i u Istri gdje živi talijanska manjina. Dosta je raširen i među potomcima iseljenika u Luksemburgu, SAD-u i Australiji.Također je široko razumljiv i podučavan na Malti, gdje je bio jedan od službenih jezika do 1934. kad ga je zamjenio engleski. Mnogo manje se govori u bivšim afričkim kolonijama Italije, kao što su Somalija, Libija i Eritreja.

Italijanski je peti po redu jezik na svijetu koji se uči u školama (poslije engleskog, francuskog, španskog i njemačkog).

Italijanski ratovi

Talijanski ratovi ili Veliki talijanski ratovi ponekad zvani Hasburško - Valoaški ratovi je ime za seriju ratnih sukoba između 1494. do 1559. u koji su bili uključeni (ne u isto vrijeme i ne na istoj strani), većina talijanskih gradova-država, Papinska Država i većina tadašnjih velikih sila zapadne Evrope; Francuska, Španjolska, Sveto Rimsko Carstvo , Engleska, Škotska) i Osmansko Carstvo.

Talijanski ratovi su se rasplamslali nakon dinastičkih borbi za Milansko Vojvodstvo i Napuljsko kraljevstvo, nakon tog su prerasli u sukob za kontrolu i teritorije Apeninskog poluotoka i Evrope između zaraćenih strana. Karakteristika Talijanskih ratova bio je velik broj saveza, protu-saveza i izdaja.

Koptska pravoslavna crkva

Koptska pravoslavna crkva je drevna crkva egipatskih hrišćana, sa sedištem u Aleksandriji. I dan danas predstavlja najveću crkvu Egipta koja okuplja oko 90% egipatskih hrišćana.Pripada porodici drevnoistočnih crkava, koje su postale zasebno crkveno telo nakon Halkedonskog sabora 451. godine, kada su zauzele drukčije hristološke pozicije u odnosu na melkitske crkve Rima i Carigrada. Zbog toga je pristalice halkedonske doktrine (koje Kopti smatraju duofizitima) nazivaju monofizitskom crkvom, iako Koptska crkva odbacuje monofizitizam u tom značenju.

Lažni rat

Lažni rat ili rečima Vinstona Čerčila, Zamračen rat, je bio faza ranog Drugog svetskog rata označen sa par vojnih operacija u kontinentalnoj Evropi, u mesecima posle Nemačke invazije Poljske. Iako su velike sile u Evropi objavile rat jedne drugima, nijedna strana nije započela značajniji napad, tako da je bilo relativno malo borbi. Termin ima srodnih pojmova u mnogim drugim jezicima, na primer nemački Sitzkrieg (sedeći rat), francuski drôle de guerre (smešan rat) i poljski dziwna wojna (čudan rat). U Velikoj Britaniji ovaj period je nazivan Bore War (Dosadan rat; igra rečima tako da liči na Boer War – Burski rat).

Dok se većina nemačke vojske borila protiv Poljske, mnogo manje nemačke snage su držale utvrđenu odbrambenu liniju duž francuske granice. Na Mažino liniji sa druge strane granice, nalazile su se britanske i francuske trupe, ali je bilo samo manjih okršaja. Britansko Kraljevsko vazduhoplovstvo je bacalo propagandne letke na Nemačku, a prve kanadske trupe su se iskrcale na obalu Britanije, dok je zapadna Evropa bila u čudnom miru sedam meseci. U međuvremenu, sukobljene nacije su se sukobile u norveškoj kampanji. Sjedinjene Države, tehnički neutralne u ratu, pomagale su zapadnim saveznicima prodajom na popust ili poklonima u vidu vojne opreme i zaliha. Nemački napori da se spreči ova trgovina preko okeanau su započeli Drugu bitku za Atlantik.

Mađari

Mađari su narod koji pripada grupi ugrofinskih naroda.

Najviše su naseljeni u matičnoj domovini Mađarskoj, gdje ih ima 10,5 milijuna. Osim u Mađarskoj, Mađara ima i u Rumunjskoj (2 milijuna), SAD-u (750.000), Slovačkoj (600.000), Srbiji (Vojvodina) (300.000) i Ukrajini (180.000).

Vuku porijeklo sa Urala, a na današnja područja doselili su se u 9. stoljeću. Govore mađarskim jezikom koji pripada ugrofinskoj skupini jezika.

Većinom su rimokatoličke vjere.

Položaj LGBT osoba u Evropi

Uprkos značajnim razlikama koje postoje među zemljama po pitanju vidljivosti LGBT zajednice i garantovanja prava LGBT osoba, Evropa se može smatrati najinkluzivnijim kontinentom kada su gejevi, lezbejke, biseksaulne i transrodne osobe u pitanju. Osam od jedanaest država na planeti koje su do sada priznale istopolne brakove nalaze se u Evropi. Pored toga, dvadeset evropskih zemalja priznaje neki od oblika istopolnih zajednica, koji u manjoj ili većoj meri garantuju prava koja su garantovana brakom. Homoseksualni odnosi su legalni u svim državama Evrope, a velika većina zemalja ima zakone za borbu protiv diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije ili rodnog identiteta.

Popis anarhističkih pokreta po regijama

Ovo je popis anarhističkih pokreta po regijama, prema geografskim i političkim kriterijima.

Prava LGBT osoba

LGBT ljudska prava je termin kojim LGBT pokret i LGBT zajednica često imenuju korpus prava i zakona kojima se priznaje jednaki položaj LGBT osoba u društvu.

U borbi za priznavanje jednakih prava LGBT pokret nastupa kao manjinska grupa, odakle u upotrebi i čest naziv „seksualne manjine“ i pozivaju se na ljudska prava, kao na grupu osnovnih prava koje svaka osoba neotuđivo poseduje.

Predgrađe

Predgrađe je naziv za naselje pretežno stambenog karaktera. Ono se najčešće smatra zasebnim naseljem u neposrednom okruženju grada, sa kojim je u funkcionalnoj vezi (kao što je slučaj u Evropi, Severnoj Americi i kod nas), ali i stambena celina u okviru grada (Australija). Pregrađa takođe često odlikuje manja gustina naseljenosti od središnjih gradskih celina. Predgrađa se često nazivaju i „spavaonicama gradova“.

Neka od najpoznatijih svetskih predgrađa su: Nju Džerzi, Holivud, Beverli Hils, Grinič, Versaj, Potsdam, Soveto, Pirej.

Saladin

Saladin (1138. - 4. mart 1193.) bio je muslimanski vojskovođa, a kasnije egipatski i sirijski sultan, osnivač dinastije Ajubida. Istorija ga pamti kao čoveka koji je preoteo Jerusalim od krstaša.

Saladin je bio Kurd, rođen u Tikritu, na tlu današnjeg Iraka, a njegovo pravo ime bilo je Salah ad-Din Jusuf. Već u četrnaestoj godini pridružio se članovima svoje porodice koji su bili u službi sirijskog vladara Nuredina. Između 1164. i 1169. godine istakao se u borbama protiv krstaša u Egiptu. Shvatio je kakvu ima moć i odlučio da sirijskom vladaru uskrati poslušnost. Postavši komandant sirijske vojske i egipatski vezir, Saladin je ujedinio Egipat, veći deo Sirije i gornju Mesopotamiju. Posle smrti sirijskog vladara 1174. godine, proglasio se sultanom Sirije i Egipta. Uspeo je da pridobije vojske obližnjih zemalja i krenuo u napad na krstaše. Godine 1187. počinje kampanju protiv hrišćana, revoltiran zarobljavanjem kćerke. Iste godine se odigrala bitka kod Hitina u kojoj je potpuno porazio i zarobio jerusalimskog kralja Gi Lizinjana, surovo poubijao templare i hospitalce, zauzeo Akru, čitavu Palestinu. Zauzeo je, sporazumno, Jerusalim, u to vreme prestonicu Jerusalimske kraljevine (1099-1291). Pokušao je da zauzme Tir, ali je podigao opsadu jer je grad snadbevan sa mora. Ipak, 1192. godine sklopio je svojevrsni mirovni sporazum sa engleskim kraljem Ričardom I Lavljim Srcem; dogovor je omogućavao krstašima da ponovo osnuju svoje kraljevinu Jerusalim na palestinsko-sirijskoj obali, ali je Jerusalim ostao muslimanski. Saladin je umro u Damasku 4. marta 1193. godine posle kratke bolesti. Imao je pedeset pet godina.

Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija

Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija je najvažnije telo Ujedinjenih nacija. Zadužen je za održavanje mira i bezbednosti među narodima. Dok ostali organi Ujedinjenih nacija samo daju preporuke vladama zemalja članica, Savet bezbednosti ima ovlašćenja da donosi odluke koje vlade zemalja članica moraju poštovati, kako stoji u Povelji Ujedinjenih nacija. Odluke Saveta su poznate kao rezolucije Saveta bezbednosti. Predsedavanje Savetom bezbednosti se rotira i traje jedan mesec.

Srednja Evropa

Srednja Evropa je evropska regija slabo definiranih granica, između Zapadne, Istočne, Južne i Jugoistočne Evrope. Nakon propasti komunizma koji je Evropu dijelio na Istočnu i Zapadnu, region je ponovno dobio na značaju kao jedinstven kulturno-civilizacijski prostor, te jedinstven politički i privredni centar evropskog kontinenta. U političkom pogledu Srednju Evropu čine sljedeće države:

Njemačka

Poljska

Češka

Slovačka

Švicarska

Lihtenštajn

Austrija

Mađarska

Slovenija

Hrvatska (sjeverni dio)

Srbija (Vojvodina)

Rumunija (zapadni dio)

Ugljen monoksid

Ugljen-monoksid (ostali nazivi: ugljenik (II) oksid, ugljični dioksid ili ugljikov dioksid; hem. oznaka CO) je gas sastavljen od atoma ugljenika i atoma kiseonika, bez boje, mirisa i ukusa, lakši od vazduha. Ugljen-monoksid je neorgansko jedinjenja ugljenika, i spada u grupu neutralnih oksida (ne reaguju sa vodom, kiselinama i bazama). Jake je citotoksičnosti za živa bića, jer spada u grupu hemijskih zagušljivaca i najvećih zagađivača vazduha. Nastaje u toku nepotpune oksidacije organskih materija. Izduvni gasovi motora sa unutrašnjim sagorevanjem jedan su od najvećih zagađivača atmosfere ovim gasom (sa 1-14 vol%) zatim, slede izduvni gasovi koji nastaju u toku proizvodnje gvožđa kao i gasovi pri sagorevanju uglja u termoelektranama, i u procesu proizvodnje u rafinerijama nafte i hemijskoj industriji.

U razvijenijim zemljama sveta (SAD, Japan, Zapadna Evropa) i do 60% ugljen-monoksida potiče iz motora sa unutrašnjim sagorevanjem.

Ugljen-monoksid, unet u organizam (sa udahnutim vazduhom u plućima) izaziva u organizmu opštu hipoksiju (nedostatak kiseonika) jer ima jak afinitet za hemoglobin crvenih krvnih zrnaca. Istiskujući kiseonik iz receptora crvenih krvnih zrnaca, on u njima, stvaranjem karbonil jedinjenja, formira ireverzibilnu vezu, koja ograničava transport i korišćenje kiseonika u tkivima.Njegov toksični efekat nastaje veoma brzo čak i pri izuzetno malim koncentracijama. Smrtna doza za ljude iznosi 1.000-2.000 ppm (0,1-0,2 %) pri udisanju gasa od 30 min. Kod visokih koncentracija ugljen-monoksida u udahnutom vazduhu smrt može nastati u vremenu od 1-2 minuta.

Maksimalna dozvoljena doza ugljen-monoksida(MDK); u industriji iznosi 50 ppm (0,005 %) za ekspoziciju do 8 časova.Oko 50% trovanja u svetu otpada na trovanje ugljen-monoksidom. Svake godine u svetu umre na stotine ljudi od posledica trovanja ovim gasom.

Unsko-sanski kanton

Unsko-sanski kanton ili Unsko-sanska županija je jedan od deset kantona u Federaciji BiH.

Zapad

Za ostala značenja, v. Zapad (razvrstavanje).Zapad (W) je jedna od glavnih strana svijeta, nasuprot istoku. Ako se gleda sa Zemlje, čini se da na njemu Sunce zalazi.

Na kartama zapad se nalazi na lijevoj strani, ukoliko to nije drugačije označeno i označava se sa 270° ili 9 sati.

Zapad se također koristi kao odrednica za tzv. Zapadnu civilizaciju pod kojom se najčešće smatraju Zapadna Evropa i Sjeverna Amerika, iako se ponekad ubrajaju i Australija ili Novi Zeland koji su na istočnoj polutci.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.