Trgovina

Trgovina u najširem smislu proces razmene robe i/ili usluga. Naziv potiče od slovenske reči trg.

Pod trgovinom se u užem smislu podrazumijeva komercijalna ponuda robe u zamjenu za platežno sredstvo odnosno novac, ili za drugu robu (robna razmjena). Prava trgovina postoji samo u slučaju, kad u njoj posreduje treća osoba (trgovac), koja živi od tog posredovanja između proizvođača i kupca. Trgovina se ograničava samo na nabavu, transport i prodaju dobara, kapitala ili znanja bez da ih se u bitnom mijenja ili dorađuje. Pretpostavka za početak trgovine (ne razmjena poklona, i ne direktna razmjena između prodavača i kupca) je još u predhistorijsko vrijeme bila infrastruktura koja ju je omogućila. Pravno gledano, danas se između trgovinskim partnerima sklapaju ugovori. Između partnera koji sudjeluju u trgovini postoji trgovinski odnos.

Wojciech Gerson - Gdańsk in the XVII century
Gdańsk
Accarias de Sérionne - Intérêts des nations de l'Europe, dévélopés relativement au commerce, 1766 - 5790093
Intérêts des nations de l'Europe, dévélopés relativement au commerce, 1766

V. također

Eksterni linkovi

Istarska županija

Istarska županija (talijanski Regione istriana [reˈdʒone istriˈana]), najzapadnija hrvatska županija koja koja uključuje i najveći dio Istarskog poluotoka (2820 od 3160 četvornih kilometara). Administrativno središte je Pazin/Pisino.

Južni Sudan

Republika Južni Sudan (engl. Republic of South Sudan i arap. جنوب السودان) je kontinentalna država istočne Afrike. Graniči se sa Sudanom, Etiopijom, Ugandom, DR Kongom i Centralnoafričkom Republikom. Površina iznosi oko 620.000 km², na kojoj živi približno 7-9 miliona stanovnika, pretežno hrišćana i animista. Najveće etničke grupe su Dinke, Nueri i Azande. Glavni i najveći grad je Džuba, na jugu države. Prethodnih pedesetak godina ove prostore karakterisao je građanski rat, koji je odneo oko tri miliona života. Južni Sudan postojao je u dva navrata kao autonomni region. To je jedna od najmlađih nezavisnih država koja je samostalnost stekla referendumom u januaru 2011, a zvanično od 9. jula 2011. godine.

Kapitalizam

Kapitalizam je ekonomski sistem zasnovan na privatnom vlasništvu kapitala.

U najopštijem smislu kapitalizam označava ekonomski sistem u kojem su sva ili veći deo sredstava za proizvodnju u privatnom vlasništvu, i u kojem se investicije, proizvodnja i plasman dobara raspoređuju pre svega po zakonima slobodnog tržišta. Ovo znači da je opšte opredeljenje i primarni cilj vlasnika kapitala pre svega ostvarivanje profita.

Kapitalizam je, dakle, suprotan komunizmu i socijalizmu, sistemima u kojima su sredstva za proizvodnju pretežno u državnoj ili zajedničkoj (društvenoj) svojini, a primarni cilj vlasnika kapitala nije ostvarivanje profita već socijalne pravde ili nešto drugo. Kapitalizam se razlikuje i od feudalizma, u kojem je bilo moguće privatno upravljati zemljom (teritorijom) ali je zemlja formalno bila vlasništvo države odn. kralja.

Većina teoretičara se slaže da se kapitalizam utemeljio u 18., 19. i 20. veku, i to tokom era industrijske revolucije i evropskog imperijalizma (Adam Smit, Dejvid Rikardo, Karl Marks), velike depresije (Džon Mejnard Kejns) i tokom Hladnog rata (Fridrih Hajek, Milton Fridman). Ovi teoretičari se slažu i oko osnovnih karakteristika kapitalizma:

kapital je u privatnom vlasništvu

odluke se donose u odnosu na tržište

trgovina je rezultat dobrovoljnog ugovora između prodavca i kupca

prisutan je tržišni, preduzetnički mentalitet

postoje pravni i drugi mehanizmi zaštite privatne svojine i ugovoraVećina teoretičara se takođe slaže da kapitalizam kao sistem generiše veći i brži ekonomski rast od drugih danas poznatih sistema. No, već kod sledećeg pitanja, "zbog čega je to tako" dolazi do većih razilaženja. Neki smatraju da je glavni razlog ekonomskog rasta privatna svojina, drugi misle da je slobodno tržište, treći ističu da ekonomski rast dolazi zapravo od eksploatacije radne snage, četvrti smatraju da rast dolazi zapravo od globalnog rasta. Karakterologija kapitalizma dakle donosi sledeće nedoumice:

da li je kapitalizam "stvarni" sistem ili samo ideal

da li stvarno postoji u nacionalnim ekonomijama, a ako ne, koji nivo kapitalizma su postigle sadašnje nacionalne ekonomije

da li se pojavio na određenom mestu u određeno vreme ili je postojao oduvek u manjim pojavnim oblicima

da li je isključivo ekonomski sistem, ili je i politički, socijalni i kulturološki

da li je samoodrživ ili nije

da li je racionalan ili nije

da li ima tendenciju da obogaćuje šire slojeve ljudi ili da ih osiromašuje

Karavan

Za ostala značenja, v. Karavan (razvrstavanje).

Karavan ili karavana (perz.: kārwān = zaštita trgovine, posla) je veća grupa trgovaca ili drugih putnika, koji se poradi uzajamne zaštite, kreću zajedno u dugim kolonama već ustaljenim karavanskim putovima, napose u područjima kroz prednju- i srednju Aziju i sjevernu Afriku. Karavane su se još očuvale kod nomadskih berberskih plemena Sjeverne Afrike, kojima je sol glavni predmet trgovine. Sa sobom su karavane nekada znale voditi i po 1.000 ili više deva. Vođa karavane naziva se kārwān-sālār ili kārwān-kash, a uz putove su se nalazila svratišta kārwānsarāy, gdje bi se trgovci i putnici mogli osvježiti, prenoćiti i usput štogod prodati ili kupiti.

Trgovačka karavana: U takvim karavanama su se udruživali trgovci koji su se najčešće bavili robnom razmjenom. Voditelj karavane nazivao se karavan-baši. Jedna od najvažnijih karavanskih ruta bio je put tamjana sa juga Arabije do Sredozemlja. Još i danas se formiraju karavane za prijenos soli u Nigeru od oaze Bilma do najbližih naseljenih mjesta.

Hodočasničke karavane su služile za zaštitu hodočasnika na njihovom putovanju prema svetim mjestima (npr. Meka, Medina, Kerbela) na "hadžiluk". Najpoznatije takve karavane kretale su iz Kaira i Damaska.

Kolumbija

Republika Kolumbija je država u severozapadnoj Južnoj Americi. Na severu i severozapadu izlazi na Karipsko more, na istoku se graniči sa Venecuelom i Brazilom, na jugu sa Ekvadorom i Peruom, a na zapadu sa Panamom. Na zapadu takođe izlazi na Veliki tihi okean. Glavni grad Kolumbije je Bogota.

Površina Kolumbije je 1.138.914 km2, a po proceni iz 1995. godine, broj stanovnika je negde oko 44.531.400. Glavni grad je Bogota (oko 5.000.000 stanovnika). Gustina naseljenosti iznosi 36 stanovnika po km2.

U svoje današnje granice Kolumbija je dospela otcepljenjem Venecuele i Ekvadora 1830. godine i Paname 1903. godine. Uprkos velikim teritorijalnim gubicima ona se danas nalazi na trećem mestu po broju stanovnika i na četvrtom mestu po veličini svoje zemlje u Južnoj Americi.

Odlikuje se velikom rasnom izmešanošću stanovništva kao i velikim brojem nepismenog odraslog stanovništva. 850 000 kolumbijskih državljana govori nekim od indijanskih jezika kao materinskim, a najrasprostranjeniji je guahibo (23 006).Kolumbija je unitarna republika. Sačinjena je od 31 administrativne celine (22 regiona, 4 intendensije i glavni grad).

Moneta je kolumbijski peso i iznosi 100 santavosa.

Sve grane privrede zadovoljavaju potrebe domaćeg stanovništva ali zbog loših saobraćajnih uslova, loših imovinskih odnosa i primitivnoh sredstava za prizvodnju onemogućen je brži razvoj. Dodatni problem predstavlja i građanski rat između različitih ljevičarskih gerilskih pokreta, desničarskih paravojnih formacija i vlade, u kome važnu ulogu ima i trgovina kokainom.

Levant

Za ostale upotrebe termina Levant, Levante ili Levantin, vidite Levant (razvrstavanje).

Levant, u općem značenju Istok ili istočne zemlje, u užem smislu skupni naziv za zemlje koje leže uz obale istočnog Mediterana: Grčku, Tursku, Siriju, Libanon, Izrael, Jordan i Egipat; Grčka se kadšto izuzima iz pojma Levanta. On se uglavnom podudara s pojmom Bliski istok. U antičkom Rimu se za Levant upotrebljavao naziv Oriens (istok; od toga je naša riječ Orijent).

Levant je neprecizni geografski termin koji se povijesno odnosio na veliko područje Bliskog istoka južno od planine Taurus. Levant je omeđen na zapadu Sredozemnim morem, a na istoku sjevernom Arapskom pustinjom i Gornjom Mezopotamijom. Levant ne obuhvaća planinu Kavkaz, dijelove Arapskog poluotoka ili Anatolije — iako povremeno uključuje Ciliciju. Sinajski poluotok se također može ubrojiti, ali se najčešće isključuje kao marginalno područje koje tvori kopneni most između Levanta i sjevernog Egipta. Levantinski narodi i kulture povremeno su dominirali regijom između Sinaja i rijeke Nil, ali ta se regija obično isključuje iz geografske definicije Levanta. Za područje koje su domaći i ostali stanovnici nazivali Levant, vidite Imena Levanta.

Levant izvorno je u širem smislu označavao "mediteranske zemlje istočno od Italije." Sama riječ potječe iz srednjofrancuskog levant, particip od lever "podignuti" — kao u soleil levant "izlazeće sunce" — od latinskog levare. Riječ Levant se stoga odnosi na smjer izlazećeg sunca iz perspektive onih kojih su ga prvi koristili. Po tom značenju jednak je arapskom terminu Mašrek koji označava "zemlju gdje sunce izlazi."

Alternativna etimologija riječi pokazuje da termin potječe od Libanona - španjolski prevodioci s arapskog koristili su b i v naizmjenično kao posljedicu svojeg španjolskog izgovora. Stoga Levant označava područja koja okružuju Libanon, koji sâm potječe od arapske riječi za bijelo prema snijegom prekrivenim libanonskim planinama.

Naziv Levantinac je označavao ljude koji su živjeli u Maloj Aziji tijekom razdoblja Otomanskog carstva, a bili su talijanskog (posebice Mlečani i Đenovljani), francuskog ili nekog drugog mediteranskog podrijetla. Većina njih su bili potomci trgovaca ili stanovnika križarskih država.

Levantinska (levantska) trgovina je ona koju su Europljani u srednjem vijeku vodili sa zemljama Levanta; uglavnom je bila u rukama mediteranskih gradova: Venecije, Genove, Pise, Marseillea, Barcelone i Dubrovnika. Razvila se osobito za križarskih ratova, a europske su zemlje posredovanjem Levanta dolazile do mirodija, pamuka, svile, boje i drugih sirovina. Levantinska trgovina gubi na značenju potkraj 15. i u početku 16. stoljeća.

Kada su Britanci zauzeli Palestinu pri završetku Prvog svjetskog rata, neki novi vladari pejorativno su prilagodili termin za označavanje stanovnika miješanog arapskog i europskog podrijetla ili Europljana (obično Francuza, Talijana ili Grka) koji su se "udomaćili" i prihvatili lokalne običaje i odjeću.

Francuski mandati Sirija i Libanon nazivali su se od 1920 do 1946 levantskim državama. Termin je u to vrijeme postao uobičajen u arheologiji pošto su mnoga važna iskapanja izvršena upravo ondje (Ebla, Mari i Ugarit). Budući da se te države nisu mogle klasificirati kao mezopotamske, sjevernoafričke ili arapske, one su se počele označavati kao "levantinske".

Danas "Levant" najčešće koriste arheolozi i povjesničari kada govore o prapovijesti ili o antičkoj i srednjovjekovnoj povijesti regije (npr. križarski ratovi). Termin se još uvijek povremeno koristi za označavanje modernih ili suvremenih događaja, naroda, država ili dijelova država u istoj regiji koja obuhvaća Izrael, Jordan, Libanon, Palestinu ili Siriju.

Major League Baseball

Major League Baseball (MLB) je izraz koji u najširem smislu označava vrhunski profesionalni bejzbol.

U užem, i mnogo česćem korištenom smislu, Major League Baseball je sportska organizacija koja okuplja dvije profesionalne bejzbolske lige u Sjevernoj Americi - National League i American League. Zajednička organizacijska struktura je stvcorena godine 1903.

American League je poznata po tome što se u njoj koristi pravilo određenog udarača, dok National League ne poznaje to pravilo ('inter-league' ili međuligaške utakmice se održavaju po pravilima domaćeg tima).

Godine 2000. obje lige su se službeno raspustile kao posebne pravne osobe, a sva prava i obevze su prenijele na ured komesara. MLB pravno gledano djeluje kao jedinstvena liga te predstavlja jednu od vodećih profesionalnih sportskih liga Sjeverne Amerike.

Major League Baseball djeluje temeljem sporazuma koji je nekoliko puta mijenjan od 1876, kada je bio poznat kao Ustav NL Constitution. Posljednja njegova izmjena je zabilježena godine 2005.

Major League Baseball, pod upravom svog komesara Buda Seliga, unajmljuje i plaća sudačke tumove, te sklapa marketinške, radne, ui televizijske ugovora. Kao i većina sjevernoameričkih sportskih liga, koncept zvan 'zatvorena trgovina' (closed shop) sprečava MLB da svake godine na temelju rezultata uvodi i izbacuje klubove iz MLB.

MLB također posjeduje poseban odnos prema cjelokupnom sportu, pa tako kontrolira niže lige, kolektivno poznate kao minor league baseball. To se uglavnom temelji na presudi američkog Vrhovnog suda u slučaju Federal Baseball Club v. National League iz 1922. godine kojom je ustanovljeno da bejzbol ne predstavlja međudržavnu trgovinu (a samim time ne spada u domašaj antitrustovnog prava u nadležnosti Vlade SAD), usprkos toga što MLB bejzbol definira kao "industriju" umjesto "sporta."

Multimedijski odjel MLB je poznat kao MLB Advanced Media sa sjedištem u New Yorku, te nadgleda MLB.com i svih 30 web-stranica pojedinačnih klubova. Osnivačka povelja MLB Advanced Media tvrdi da je taj entitet ima uređivačku politiku nezavisnu od Lige, iako ima istog vlasnika i s njim dijeli prihod. MLB Productions je sličan odjel MLB, s fokusom na video i tradicionalne medije.

Opština Inđija

Opština Inđija nalazi se u Sremu, severnom delu Vojvodine, 30 km jugoistočno od Novog Sada i 40 km severozapadno od Beograda. Sastoji se od 26 mesnih zajednica: grad Inđija, Beška, Jarkovci, Krčedin, Ljukovo, Maradik, Novi Karlovci, Novi Slankamen, Slankamenački vinogradi, Stari Slankamen i Čortanovci.

Ima 47 433 stanovnika i pokriva područje od 385 km². Većinu stanovnika čine Srbi, uz manji broj , Albanaca, Slovaka, Crnogoraca i ostalih.

Privredne grane koje preovlađuju u opštini su poljoprivreda i prehrambena industrija, kao i trgovina i građevinarstvo. Tokom poslednjih godina u mestu Inđija znatan je priliv stranih investicija.

Pomorstvo

Pomorstvo ili moreplovstvo, u širem smislu, skup djelatnosti, vještina i društvenih odnosa na moru ili u vezi s morem. U užem smislu, pomorstvo označava pomorske vještine, posebno upravljanje i manevriranje brodom, rukovanje brodskom opremom i teretom.

Pomorstvo obuhvaća:

Arheologija

Brodogradnja

Istraživanja

Kolonizacija

Mitovi

Mornarica

Muzeji

Navigacijska oprema

Obrazovanje

Okoliš

Pravo

Prijevoz

Ribarstvo

Rat

Sigurnost

Sport

Strojarstvo i građevinarstvo

Trgovina

Umjetnost

Životopisi

Prahistorija

Prethistorija ili preistorija, odn. prapovijest (ijek.) ili prapovest (ek.), najduže razdoblje u prošlosti čovječanstva. Procjenjuje se da ono traje od 1 800 000. godine pne. pa sve do 4000. godine pne.

Prahistorija se podijelila na dva velika razdoblja – kameno doba i metalno doba. Kameno doba dijeli se na starije, srednje i mlađe kameno doba, a metalno doba na bakreno, brončano i željezno doba. Paleolitik traje od 1 800 000. god. pne. pa do oko 10000. godine pne. Neolitik traje do 4000. godine pne. Metalno doba traje od 4000. godine pne. pa se nastavlja i kroz historiju.

Međutim nije svuda u isto vrijeme završio paleolitik i počeo neolitik. Na nekim prostorima paleolitik je završio u 12. milenijumu pne.., a na drugim prostorima je paleolitik završio tek u 4. tisućljeću pne.

Prvi uspravni čovjek naziva se Homo Erectus, a prvi razumni čovjek naziva se Homo Sapiens. Najstariji ostaci Homo Sapiensa nađeni su u Africi i stari su oko 150.000 godina.

Prva čovjekova zadaća bila je sakupljanje jer je čovjek već tada radio po svojoj svrsi. Prvi alat čovjek je dobivao tešući mekani kamen od kojeg je izrađivao ručne klinove ili oblutke. Čovjek živi u zajednicama od 50 do 60 članova. Takve zajednice nastajale su kad se skupe ljudi radi ostavljanja potomstva i radi lakšeg preživljavanja. Takve zajednice su bile kratkog vijeka svaki su se čas mogle raspasti.

Čovjek je u tom dobu pronašao i vatru. Vatra je zasigurno najveći pronalazak u povijesti. Čovjek ju je najvjerojatnije primijetio onda kad je grom negdje lupio i zapalio vatru. Čovjek je tu vatru pokušavao zadržati što je dulje mogao jer je primijetio da ona daje toplinu. Po hladnijem vremenu kad bi se sklanjao u pećine i spilje uvijek je sa sobom ponio i vatru. Život u pećinama nije bio stalan nego samo povremen radi zaštite od kiše i hladnoće. Ostalo vrijeme ljudi su lutali i skupljali.

Nakon ovoga javlja se i artikulirani govor, tj. pojavljuju se glasovi. Čovjek je potom upotrebljavao tvrde vrste kamenja koje je glačao i brusio te tako dobivao savršeno izrađeno oruđe. Da bi sačuvao hranu što dulje, čovjek je počeo kopati trapove u koje je zakapao hranu. To je bilo prije 12 000 godina.

Nakon nekog vremena sjemenke u trapovima su proklijale i izrasle iz zemlje. Tako je otkrivena zemljoradnja i to najprije u Mezopotamiji. Prvo oruđe za zemljoradnju bila je kamena motika. Uz zemljoradnju ljudi su i dalje odlazili u lov i usavršavali luk i strijelu. Prve pripitomljene biljke bile su žitarice, pa je prva zemljoradnja i bila motičarstvo. Za spremanje hrane trebale su i neke posude pa je čovjek naučio praviti posude od keramike. Javljala se i tkalačka radnja jer se je morala izrađivati i odjeća. Pošto je čovjek otkrio zemljoradnju morao je ostati živjeti na jednom mjestu pa je započeo sjedilački način života. Iz toga su se razvijale krvne zajednice: rodovi, bratstva i plemena. Rodovi su se sastojali od 150 do 200 članova. Nastalo je i prvo selo – Kalat Jarmo, pa i prvi grad – Jerihon.

Zajednice vode žene i takve zajednice zovu se matrijarhati. Da bi se ostavljanje potomstva i dalje razvijalo žena iz jedne zajednice ostavljala je potomstvo čiji je otac bio član druge zajednice. Rad u zajednici je bio zajednički, no bio je podijeljen prema dobi i spolu. Žene su obrađivale zemlju, a muškarci su bili stočari, lovci i ribolovci, a isto tako su i gradili naselja i branili ih od napada drugih zajednica. Ostarjele žene kuhaju, spremaju hranu, predu i tkaju, dok ostarjeli muškarci popravljaju kuće, prave posuđe i razne alate. Jedina zadaća djece bila je učiti od odraslih.

Muškarci polako preuzimaju vodstvo zajednice i takve zajednice zovu se patrijarhati. Uslijedio je napredak znanja i iskustva, a javlja se i promjena načina rada.

U metalnom dobu tehnika se znatno razvija. Od zemljoradnje se odvaja obrt, a od obrta kasnije trgovina. Događa se društvena podjela rada po zajednicama. Svaka zajednica do sada se bavila s raznim poslovima, a sada se svaka zajednica bavi svojim poslom. Ako neka zajednica ima mnogo obradive zemlje posvetit će se zemljoradnji. Ako pak druga zajednica ima mnogo gline, posvetit će se lončarstvo. Temeljni je rad fizički rad i njime se bave gotovo svi ljudi.

Neke bogataške obitelji bave se samo umnim radom i za njih rade ratni zarobljenici.

Zbog okrenutosti zajednice k jednom poslu pojavljuje se višak proizvoda. Pa jača trgovina. Prva vrsta trgovine bila je trampa s principom proizvod za proizvod. Nakon toga vrlo je tražena bakrena pločica pa je ona postala predmet trgovine ili tadašnji novac. Zbog ove trgovine počinje nejednakost ljudi. To doba nazvano je doba bogataša i siromaha. Rat postaje glavni izvor bogatstva, a ratno zarobljeništvo postaje roblje.

Rodovi se raspadaju u patrijarhalne obitelji s 20-50 članova. Zbog toga se javlja potreba za vezom s drugim obiteljima zbog potomstva, obrane i razmjene. Udruživanjem više patrijarhalnih obitelji nastaju seoske općine koje su nova vrsta zajednice. Starješina općine izabran je iz ugledne i bogate i ugledne obitelji. Uz starješinu vlada i ratno vijeće. Društvo se dijeli na robovlasnike, robove i slobodne siromašne seljake. Robovlasnici organiziraju vojsku i sudove te izdaju zakone. Također uvode i poreze da bi plaćali vojsku i činovnike. Pojavljuje se država. Na mjestu razmjene među općinama nastaju gradovi. Gradovi postaju države na čijem je vrhu knez.

Počinje doba civilizacije. Kroz prahistoriju broj robova sve više raste, a broj slobodnih seljaka je sve manji jer se seljaci zadužuju kod bogatih da bi platili porez, a kad ne mogu vratiti dug onda najčešće sami postaju robovi bogataša. Fizički rad postaje sramota za slobodnog čovjeka. Robovi se smatraju oruđem koje govori.

U prahistorijsko doba razvija se i kultura. Stručnjaci za kulturu prapovijesti su arheolozi. Prva se razvijaju vjerovanja. Kult lubanje je štovanje ljudske glave. Arheolozi su pronašli na jednom mjestu uredno pokopane ljudske glave bez ostatka tijela. Totemizam je obožavanje životinja. Ljudi su u to doba vjerovali da su njihove svete životinje praotac i pramajka njihove horde.

Dolazi do pojave osobnih imena. Svaka zajednica dobiva ime po svom totemu i svaki član zajednice zove se kao i njihov totem. Tijekom vremena se javljaju obredi magije totemu, a jednom godišnje pračovjek ubija svog totema i njime prehranjuje zajednicu i članovi zajednice tako se duhovno spajaju sa svojim totemom. Totemi su dotad bili samo životinje, no to kasnije postaju i biljke i neki predmeti. Nakon totemizma javlja se animizam ili vjerovanje u duhove. Pračovjek je pridonosio žrtvu dobrim duhovima. No na kraju čovjek shvaća da je o najrazvijenije biće, pa svi duhovi dobivaju ljudski oblik i izgled. Razvija se politeizam, a i monoteizam.

Od umjetnosti najrazvijenije su likovna umjetnost i kiparstvo. Najpoznatija spilja s likovnim crtežima je spilja Altamira u Španjolskoj. Izrađuju se i kipovi totema. Na nakit i alat se rezbare totemi. Za religijske obrede i za istjerivanje zlih duhova koristi se šminkanje. Počinje i tetoviranje, ponajprije tetovaže totema. Glazba se slabije razvijala, a prvi instrument bio je bubanj. Književnost se razvija usmenom predajom. Graditeljstvo je kasnije postalo vrlo razvijeno. Gradila su se prva naselja, kuće i svetišta. Sve građevine građene su od ogromnih kamenih blokova – to se naziva megalitsko graditeljstvo i razvijeno je u Europi i Africi. Najpoznatije takvo svetište je Stonehenge u Engleskoj.

Put svile

Put svile je naziv za mrežu karavanskih putova čiji glavni cilj je bio povezivanje sredozemlja s istočnom Azijom. Ovaj naziv je prvi koristio Ferdinand von Richthofen, Nijemac koji je živio u 19. stoljeću, iako su još Bizantinci koristili sličan naziv.

Pčinjski okrug

Za ostale upotrebe, v. Pčinja (razvrstavanje).Pčinjski upravni okrug se nalazi u južnom delu Republike Srbije. Obuhvata grad i opštine:

Grad Vranje gradsko naselje Vranje,

Opština Vladičin Han mesto Vladičin Han,

Opština Surdulica mesto Surdulica,

Opština Bosilegrad mesto Bosilegrad,

Opština Trgovište mesto Trgovište,

Opština Bujanovac mesto Bujanovac i

Opština Preševo mesto Preševo.Ima ukupno 243.529 stanovnika.

Sedište okruga je grad Vranje.

Kulturno-istorijske znamenitosti datiraju od pre više vekova. Najstarije vojno utvrđenje je iz XIII veka - Markovo Kale. Poznat je i stari turski amam (tursko parno kupatilo) iz XVI veka, zatim Pašin konak iz 1765. godine u kome je 1881. godine otvorena gimnazija.

Vranjska Banja predstavlja posebnu karakteristiku ovog kraja - termomineralne vode koja pomaže u lečenju mnogih oboljenja.

Privredu Vranja čine industrija, rudarstvo, građevinarstvo, trgovina, poljoprivreda i šumarstvo.

Ropstvo

Ropstvo je odnos među ljudima, grupama ljudi ili narodima temeljen na ekonomskoj, pravnoj, moralnoj, idejnoj, političkoj ili vjerskoj zavisnosti i pokornosti. U svom užem smislu predstavlja formalnu instituciju krajnje zavisnosti jednog od strane drugog čovjeka koji je temelj društvenog sistema zvanog robovlasništvo. Osoba koja je rob nema nikakva prava, odnosno predstavlja vlasništvo drugog čovjeka ili grupe - gospodara. Ona je prisiljena obavljati rad i druge usluge za svog gospodara, a za to nije ovlaštena primiti nikakvu naknadu (iako iz praktičnih razloga može očekivati najosnovniju hranu i prenoćište). Gospodar ima puno pravo raspolagati s robom kako hoće, uključujući tjelesne kazne, sakaćenje, pa i ubistvo. Ropstvo je danas zabranjeno međunarodnim konvencijama, iako se u određenim oblicima praktikuje. Uz ropstvo se vezuje pojam prisilni rad, ali ne u slučaju kada je prisilni rad posljedica obveza koje propisuje i regulira država kao što je slučaj s vojnom obvezom, osudom za kaznena djela i sl. Ropstvo također valja razlikovati od nekih drugih odnosa osobne zavisnosti kao što su kmetstvo ili ugovorno ropstvo.

Ropstvo je zvanično ilegalno u svim zemljama, ali se procenjuje da još uvek oko 20 do 36 miliona ljudi žive kao robovi širom sveta. Mauritanija je bila zadnja nadležnost da zvanično proglasi ropstvo nezakonskim (u 1981/2007), mada se procenjuje da 10% do 20% njenog stanovništva još uvek živi u ropstvu.Ropstvo je postojalo pre pisane istorije i postojalo je u mnogim kulturama. Većina robova u današnje vreme su dužnički robovi, uglavnom u Južnoj Aziji, koji su pod dužničkom nametom zelenaša, ponekad i tokom više generacija. Trgovina ljudima se primarno koristi za prisiljavanje žena i dece na rad u seks industriji.

Sogdijana

Sogdijana (staroperz. Suguda, perz. سغد - Sōġd, grč. Σογδιανή, kineski 粟特) naziv je za drevnu civilizaciju u Centralnoj Aziji sastavljenu od iranskih naroda, koja je kasnije u doba Ahemenida postala dijelom Perzijske Monarhije. Sogdijana se spominje kao 18. perzijska satrapija na Darijevim zapisima u Behistunu. Regija je imala veliku trgovačku važnost jer je kroz nju prolazio Put svile, zbog čega je cvjetala trgovina s Kinom. Sogdijanske zemlje nikada nisu bile politički ujedinjene, no gravitirale su prema najvažnijem gradu regije Samarkandu, koji se nalazi sjeverno od Baktrije. Teritorij Sogdijane danas se sastoji od modernih pokrajina Samarkanda i Buhare u Uzbekistanu, te dijelova Tadžikistana, Kazahstana i Kirgistana.

Trgovac

Za ostala značenja, v. Trgovac (razvrstavanje).Trgovac, u najširem smislu, označava osobu koja se bavi trgovinom. U užem smislu se pod time podrazumijeva poslovni čovjek kome trgovina, odnosno posredovanje između proizvođača i potrošača određene robe predstavlja glavnu ekonomsku aktivnost i izvor prihoda. Trgovci u pojedinim društvima predstavljaju zasebnu društvenu klasu, čiji položaj ovisi o tome da li se trgovina smatra legalnom ili ilegalnom aktivnošću.

Izraz trgovac se, takođe, upotrebljava i za zaposlenike u pojedinim trgovačkim radnjama ili preduzećima.

Trieste (provincija)

Provincija Trst (talijanski: Provincia di Trieste, slovenski: Tržaška pokrajina) je jedna od četiri provincije u talijanskoj regiji Furlanija-Julijska krajina. Glavni i najveći grad pokrajine je Trst. Službeni jezici pokrajine su talijanski i slovenski.

Tržište

Tržište prema najkraćoj definiciji predstavlja mjesto gdje se susreću ponuda i potražnja.

Temeljne tržišne strukture

Vijetnam

Vijetnam, službeno Socijalistička Republika Vijetnam (SRV; Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ( listen)), država je u jugoistočnoj Aziji na obali Južnog kineskog mora i Tajlandskog zaljeva. Graniči se na severu s Kinom, na zapadu s Laosom i na jugozapadu s Kambodžijom. Sa procenjenih 90,5 milion stanovnika 2014, on je 13. zemlja po broju stanovnika, i osma je najmnogoljudnija zemlja u Aziji. Ime Vijetnam u prevodu znači „južni Vijet“ (što je sinonimno sa znatno starijim terminom Nam Vijet). Ono je prvi put zvanično prihvaćeno 1802. od strane imperatora Gia Longa, i ponovno je ušlo u upotrebu 1945. sa osnivanjem Demokratske Republike Vijetnama pod Ho Chi Minhom. Glavni grad je Hanoj od ujedinjenja Severnog i Južnog Vijetnama 1976.

Vijetnam je bio deo Imperijalne Kine više od hiljadu godina, od 111. p.n.e. do 938. Vijetnamci su postali nezavisni od Kineske imperije 938. godine, nakon Vijetnamske pobede u Bici na Bạch Dangu. Niz Vijetnamskih kraljevskih dinastija je prosperirao sa geografskim i političkim rastom ove nacije u jugoistočnoj Aziji, dok Indokinesko poluostvo nisu kolonizovali Francuzi sredinom 19. veka. Nakon Japanske okupacije iz 1940, Vijetnamci su se suprotstavili Francuskoj vlasti u Prvom Indokineskom ratu, konačno proterujući Francuze 1954. Nakon toga, Vijetnam je bio politički podeljen u dve rivalske države, Severni i Južni Vijetnam. Konflikt dve strane se pojačao, sa teškom intervencijom Sjedinjenih Američkih Država, tokom poznatog Vijetnamskog rata. Rat je završen pobedom Severnog Vijetnama 1975.

Vijetnam je bio ujedinjen pod komunističkom vladom, ali je ostao osiromašen i politički izolovan. Godine 1986, vlada je inicirala seriju ekonomskih i političkih reformi čime je počeo Vijetnamski put integracije u svetsku ekonomiju. Do 2000, zemlja je uspostavila diplomatske odnose sa svim nacijama. Od 2000, Vijetnamska stopa ekonomskog rasta je bila među najvišim u svetu, i 2011. godine Vijetnam je imao najviši globalni indeks generatora rasta među 11 glavnih ekonomija. Uspešne ekonomske reforme dovele su do njegovog pristupanja Svetskoj trgovinskoj organizaciji 2007. godine.

Međutim, uprkos napretka ostvarenog zadnjih godina, zemlja se još uvek suočava sa disparitetom u pristupu zdravstvenim uslugama i nedovoljnoj ravnopravnosti polova.

Wyoming

Wyoming čita se Vajoming je američka savezna država u sredini Sjedinjenih Američkih Država. Površina Wyominga je 253.348 km², a broj stanovnika po popisu iz 2008. je 532.668. Glavni grad je Cheyenne.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.