Sargon II

Sargon II je bio kralj Asirije, koji je vladao od 722 do 705. pre Hrista. Postao je 710. pre Hrista i kralj Vavilona. Kipar, Frigija, Izrael, Sirija su bili tada u posedu Asirije. Nije jasno da li je bio uzurpator, ili je bio sin Tiglat-Pilesera III. U zapisima on se predstavlja kao novi čovek i retko spominje svoje prethodnike. Ipak uzeo je ime Šaru-kinu ili pravi kralj, prema Sargonu od Akada, koji je osnovao prvo semitsko carstvo , tj Akadsko carstvo, čitavih 16 vekova pre Sargona II.

Sargon II and dignitary
Sargon II (desno), osvajač Samarije, zajedno sa prestolonaslednikom Senaheribom

Učvršćenje vlasti

Suočavao se sa poteškoćama na početku svoje vladavine. Zbog toga je sklopio pakt sa Kaldejcem Marduk-apla-idinom. Oslobodio je poreza sve hramove, ako i stanovnike Ašura i Harana. Dok je Sargon nastojao da pridobije podršku u Asiriji, za to vreme Marduk-apla-idin je osvojio Vavilon uz pomoć kralja Elama Umanigaša. Marduk se krunisao 721. pre Hrista.

Pohodi i osvajanja

Sargon II je 720. pre Hrista napao Elam, međutim doživeo je poraz kod Dera. Godinu dana kasnije pobedio je sirijsku koaliciju kod Karkara i na taj način je došao u posed Arpada, Simire i Damaska. Osvojio je i Izrael i Judu do Gaze u Filisteji, razorio je Rafa i pobedio je egipatsku vojsku. Kada se vratio Samariju je izgradio kao glavni grad nove provincije Samerinu i naselio ju je Arapima ili Sirijcima. Posle toga pobunjenike je kaznio , a mnogo stanovništva je raselio. Tada je mnogo Jevreja odveo u progonstvo u Asiriju i Mediju.

Osvojio je 717. pre Hrista hetitski grad Karkemiš i delove Zagros planina. Osvojio je 716. kraljevinu Manaj, gde su pobunjenici uz pomoć Urartua svrgli prethodnog kralja. Izgradio je novu bazu i u Mediji.

Pohod protiv Urartua i velika pljačka

U osmom pohodu na Urartu 714. pre Hrista zarobio je generala i gotovo celu jednu vojsku od Urartua uništio. Urartu je tada verovatno bio oslabljen napadima Kimerijanaca.

Kimerijanci se spominju mnogo puta u pismima prestolonaslednika. U pismima se spominje kako je Sargon prelazio reku i kako je imao velike poteškoće na teškom terenu. Borne kočije su morali da rastavljaju. Osim toga teško su se probijali kroz gotovo neprohodne šume. Kada su došli do jezera Urmije krenuli su istočno i došli su do kaspijskih obronaka Kavkaza. Kada je čuo da kralj Urartua Rusa I kreće protiv njega vratio se do jezera Urmija i tu je pobedio vojsku Urartua. Kralj Urartua je jedva pobegao iz bitke.

Sargon je harao plodnim područjem oko jezera Urmija, paleći pri tome ljetinu. U rezidenciji kraljeva Urartua našli su velike vinske podrume, koje su tako poharali, da je vino teklo na sve strane kao reka. Posle toga harao je Sangibutijem i krenuo je prema jezeru Van. Nije naišao ni na kakav otpor. LJudi su bili upozoreni, pa su se razbežali u planine. Sargon tvrdi da je tada ratorio 430 praznih sela.

Došao je do jezera Van i onda se vratio natrag. Posle toga Sargon je od Nairija dobijao danak. Većina vojske mu se vratila u Asiriju, a on je nastavio da pljačka Urartu hram boga Haldija u Musasiru (Ardini). Tu je jako mnogo popljačkao. Opis popljačkanoga blaga zauzima 50 stupova u Ašuru. Ukupno su opačkali 334.000 predmeta, od čega tona zlata i pet tona srebra. Kada je kralj Urartua Rusa čuo da su asirci popljačkali Musasir pao je u depresiju i prema carskim analima sam je sebi uzeo život.

Kralj Asirije i Vavilona

Najpre je smirio veliku pobunu u Ašdodu, u koju su 711. pre Hrista bili uključeni Judeja, Moab, Edom i Egipat. Ašdod je postao provincija Asirije,

Pošto je svuda osigurao granice 710. pre Hrista je pokrenuo dve vojske. Jednu je pokrenuo na Elam, a drugu na Vavilon. Opseo je Vavilom, pa je Marduk-apla-idin pobegao. Konačno ga je uhvatio navodeno u močvarama Šat el Araba. Nakon zarobljavanja kralja Vavilona Sargon je 710. pre Hrista postao kralj Vavilona i time je uspostavio dualnu monarhiju Vavilona i Asirije. U Vavilonu je ostao tri godine. NJegov sin Senaherib vladao je južnim područjem uz donji tok Eufrata.

Kipar, Frigija i Komagen priznaju asirijsku vlast

Sedam kraljeva Kipra je 710. pre Hrista priznalo vlast Asirije. Mida, kralj Frigije 709. pre Hrista priznao asirijsku vlast. Komagen je postala 708. provincija Asirije. Asirija je bila na vrhuncu moći. Urartu je bio na kolenima pod napadima nomadskih Kimerijanaca. Elam je bio oslabljen, a egipatska moć u Siriji je slabila.

Sargon je za prestonicu odabrao Ninivu. Započeta je 713. gradnja nove palate i grada Dur-Šarukina (Sargonova tvrđava, Horsabad) na 20 kilometara severno od Ninive. Dvor je premešten u Dur-Šarukin 706. pne. , iako tada još nije sve bilo završeno.

Sargonov kraj

Poginuo je u sukobu sa Kimerijancima 705. pre Hrista. Kimerijanci će kasnije uništiti i Urartu i Frigiju, pre nego što se presele na zapad. Sargona je naslredio sin Senaherib, koji je vladao od 704. do 681. pre Hrista

Izrael i Biblija

Pod njegovom vlašću Asirija je porazila kraljevinu Izrael i zauzela je Samariju nakon trogodišnje opsade. Proterali su posle toga stanovništvo. To je postala baza za legendu o deset izgubljenih plemena. Prema Bibliji, drugi ljudi su dovedeni u Samariju za vreme Šalmanasara V. Sargonovo ime se susreće u Bibliji samo jednom u Isaiji, gde stoji o tome kako je Asirija zauzela Ašdod 711. pre Hrista.

Spoljašnje veze

8. vijek pne.

8. vijek pne. počeo je prvog dana 800. pne. i završio posljednjeg dana 701. pne..

Dejok

Dejok (grč. Deiokes, akad. Daiukku, elam. Dayauka) je bio vladar iz iranske dinastije Medijaca i osnivač Medijske Monarhije. Svoju vladavinu započeo je krajem 8. vijeka pne.

Dur Sharrukin

Dur-Šarukin je bio glavni grad Asirije u vreme Sargona II. Danas se to mesto naziva Horsabad u severnom Iraku, 15 kilometara severoistočno od Mosula.

Egipat pod Asirijom

Egipat je pod asirskom vlašću bio od njegova osvajanja (671. g. pne.) do Psametihovog ustanka. Najzaslužniji za osvajanje Egipta je svakako asirski vladar Asarhadon, koji je i sam poduzeo taj podhvat. No bitnu ulogu imaju i njegovi prethodnici (Tiglatpileser III., Sargon II., ...) bez kojih Asirija zasigurno ne bi postala ono što je tada bila - najjača država na bliskom Istoku. Država koja je uz svoj izvorni teritorij oko grada Ašura obuhvaćala i Elam, cijelu Mezopotamiju, Urartu, Kilikiju, Siriju, Fenikiju, Palestinu i naposljetku Egipat.

Kuara (Sumer)

Kuara (također poznata kao Kisiga i Ku'ara, suvremeno nalazište Tell al-Lahm u Iraku) bio je drevni sumerski grad smješten na zapdnoj obali ušća Eufrata, oko 30 km jugoistočno od Ura. Gradsko božanstvo-zašttnik bio je Meslamtea. Sumerci su također vjerovali da je Kuara rodno mjesto boga Marduka (Asarluhi), Enkijevog sina. Zbog toga su kultovi Marduka i Ninehame imali središte u Kauri. Kuara was named Kisiga by the Kaldees of Ur.

Kuara je također bila grad Božanskog ribara Dumuzija. The Asirski grad Sargon II je nastojao uhvatiti Marduk-apal-iddinu II koji se sakrio u grad Kuara. Godine 709. one. Sargonova je vojska opsjela, zauzela i uništila grad.

Neoasirsko Carstvo

Neoasirsko carstvo ili Novo asirsko carstvo je period istorije Mesopotamije od 911. pne. do 612. pne. Neoasirsko carstvo je usledilo nakon Srednjeg asirskog perioda( 14. do 10. vek pne.). Tokom srednjeg asirskog perioda Asirija je bila manja kraljevina, koja se borila za dominaciju sa Vavilonom. Nakon pohoda Adadnirarija II Asirija je postala velika regionalna sila i izrasla je u opasnost za 25. dinastiju u Egiptu. Asirija je dostigla vrhunac moći za vreme Tiglat-Pilesara III ( vladao 745. pne.—727. pne. ). Persija pod Ahemedinidskom dinastijom je razrušila Ninivu 612. pne. i Asirija je otada postala persijska provincija.

Palestina

Palaestina hebr. פלשׂתינה, arap. فلسطين‎; Filasṭīn) je jedan od naziva za područje između Sredozemnog mora i rijeke Jordan. Pojam „Palestina“ može se odnositi na geografski, historijski, ali i politički pojam (vidi: Palestinska autonomija).

Najstariji naziv za navedeno područje bio je Kanaan. Najranije korištenje termina Palestina datira iz 12. vijeka pne.; egipatski faraon Ramzes III. u hramu Medinet Habu spominje svoju pobjedu nad Filistejcima odnosno „Narodima sa mora“ (P-r-s-t; „Peleset“). Asirski kralj Sargon II. u 8. vijeku pne. za isti narod odnosno geografsko područje rabi ime Palashtu ili Pilistu. Naziv Palestina kasnije upotrebljavaju i Grci u geografskom pojmu Sirija-Palestina što je helenizirani naziv za zemlju Filistejaca, te Rimljani posebno nakon vladavine rimskog cara Hadrijana koji je kao dio kazne nakon gušenja Drugog jevrejskog ustanka provinciji Judeji promijenio ime u Sirija-Palestina. U moderno vrijeme Palestina se odnosila i na britanski mandat; iako je on originalno pokrivao teritorije današnjeg Izraela, Palestinske samouprave i Jordana, ubrzo je podijeljen na Palestinu i Transjordan kako bi namirili svog saveznika Šarifa od Meke. Od tada se i politički pojam Palestina uvriježio samo za područje zapadno od rijeke Jordan.

Šabaka

Shabaka, Šabaka (ili Shabaka Neferkare, 'Lijepa je duša Re') bio je kušitski faraon XXV egipatske dinastije, koji je vladao između 721. pne. i 706. pne.. Naslijedio je svog brata Piyea na prijestolju, a kao faraonsko ime je uzeo isto ono koje je koristio Pepi II, znameniti egipatski vladar Šeste dinastije.

Nakon što je Piye porazio egipatske prinčeve iz Delte Nila, oni su, uključujući saiskog vladara Tefnakhtea formalno priznali Nubijce za vladare cijelog Egipta. Međutim, Tefnakhte je nastavio širiti utjecaj, i njegov sin Bakenranef se proglasio faraonom. Šabaka to nije mogao tolerirati, te je napao Sais, zarobio Bakenranefa i dao ga živog spaliti.

Šabaka je tako kao nubijski vladar po prvi put nakon nekoliko vijekova uspio Egipat stvarno podvrći pod vlast jednog vladara. Kao i njegov brat, Šabaka je nastojao među narodom legitimirati svoju vlast preuzimanjem domaćih običaja i religije, te je Šabakina vlast vidjela masovne građevinske projekte. Šabaka je također pokazao veliko zanimanje za prošlost države kojom je zavladao te je neke od dokumenata koji potječu iz Starog kraljevstva dao uklesati u znamenitu Shabakinu stijenu.

Šabakinu je vlast učvrstila i sve veća prijetnja koju je Egiptu predstavljala Asirija na čelu sa Sargonom II, odnosno potreba Egipćana da se ujedine oko jednog vladara, makar to bio stranac. Šabaka je poznat i po tome što je pružio utočište Iamanniju od Ashdoda, vladaru kojeg je bio prognao Sargon II.

Šabaka je nakon smrti sahranjen u nubijskoj piramidi u el-Kurruu, a naslijedio ga je nećak Shebitku.

Šabataka

Shebitku ili Shabataka je bio treći po redu vladar XXV (nubijske) dinastije Drevnog Egipta te vladao u periodu (707/706. pne.-690. pne.). Bio je nećak i nasljednik faraona Šabake. Prijestolno ime, Djedkare znači "Izdržljiva je duša Re."Šabataka je na samom početku vladavine zauzeo prijateljski stav prema Asircima i njihovom kralju Sargonu II. Tako je Sargonu izručen Iamanni, buntovni princ koji je u Egiptu bio našao utočište pod faraonom Šabakom. Međutim, nakon što je Sargon II umro, Šabataka je odlučio promijeniti politiku te se počeo suprotstavljati Asircima, podržavajući buntovne prinčeve na Bliskom Istoku, uključujući kralja Jude Ezekiju.

Zapisi na stelama iz Šabatakinog vremena tako navode kako je iz Nubije u Egipat pozvao svoju braću s velikom vojskom, uključujući Taharku. Druga stela, pak, spominje kako je kušitska vojska došla u pomoć Jeruzalemu prilikom asirske opsade 701. pne.

Šabataka je također poznat po tome što je nastavio projekt gradnje hramova u Tebi koji je bio započeo njegov brat.

Šalmanasar V

Shalmaneser V (akadski: Šulmanu-ašarid) bio je kralj Asirije od 727 do 722. pne.. Prvi put se spominje kao guverner Zimirre u Feniciji za vrijeme vladavine svog oca Tiglat-Pilesera III.

Nakon smrti Tiglath-Pilesera je naslijedio prijestolje Asirije na 25. dan mjeseca Tebeta 727. pne., te svoje prvotno ime Ululayu promijenio u "Shalmaneser". Neki naučnici smatraju kako je ime Ululayu koristio na prijestolju Babilonije, ali za to nema službene potvrde. U vrijeme njegove vladavine je izbila pobuna u Samariji, pa je opsjeo taj grad. Za vrujeme opsade je umro na 12. dan mjeseca Tebeta 722. pne. a krunu preuzeo Sargon II.

Ime Shalmaneser se za njega koristi u Bibliji, koja njemu i njegovom ocu pripisuje deportaciju "Deset izgubljenih plemena" Izraela, te osvajanje Samarije. U Knjizi u Tobitu je prikazano kako izgnani Tobit uživa naklonost Salmanasarovog dvora, da bi je izgubio pod Senaheribom.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.