Samarija

Samarija ili Šomron (hebrejski: שומרון, moderni: Šoməron, tiberijski: Šōmərôn; grčki: Σαμάρεια, Samáreia; arapski: سامريّون, Sāmariyyūn ili السامرة, as-Samarah, takođe poznata kao جبال نابلس, Jibal Nablus) je izraz za brdsko područje koje odgovara sjeverozapadnom dijelu Erec Izraela.

Ime je dobila po drevnom gradu koji je bio prijestolnica Kraljevstva Izrael.

Područje je nakon Izraelsko-arapskog rata godine 1948. postalo dio Jordana. U Šestodnevnom ratu ju je okupirao Izrael, te se otada tamo grade jevrejska naselja. Temeljem sporazuma iz Osla uprava nad Samarijom je prešla u ruke Palestinske Uprave.

Kingdoms of Israel and Judah map 830
Karta Sjevernog i JUžnog Kraljevstva. Samarija je bila glavni grad Kraljevstva Izrael (plavo). 830-e pne.,.
Shomron map
Karta jevrejskih zajednica okupljenih u Regionalno vijeće Shomrona

V. također

Spoljašnje veze

Efrajim (pleme)

Efrajim (heb. אֶפְרַיִם; samarijanski hebr. ’ifrem; grč. Εφραίμ) je ime jednog od 12 izraelskih plemena, čiji je rodozačetnik, prema biblijskom izvještaju, bio Efrajim, sin Josipov i mlađi brat Manašeov, te unuk Jakovljev. Ovo se pleme prostiralo sjeverno od područja Benjamina u unutrašnjosti Efrajimskog gorja.

Fotina Samaritanka

Neimenovana Samarićanka, u pravoslavnoj tradiciji nazvana Fotina (ili Svetlana), je jedna od osoba koje Isus sreće tokom svog putovanja kroz Samariju. Poduži razgovor Isusa i Samarićanke je zabeležen jedino u Jevanđelju po Jovanu.Isus i Fotina su, uprkos svim društvenim barijerama, otvoreno razgovarali o verskim pitanjima. Nakon toga je ova Samarićanka, poverovavši u Hrista, preobratila mnoge Samarićane u hristovu veru. Ova žena je prvi evangelista u jevanđelju po Jovanu.Pravoslavne crkve Fotinu slave kao sveticu i mučenicu 20. marta po julijanskom, a 2. aprila po gregorijanskom kalendaru.

Gnosticizam

Gnosticizam (grč. γνώσις gnosis - znanje ) je sinkretički verski pokret koji se razvijao u ranim vekovima hrišćanstva, dok nije potisnut u 4. veku, kada je pravoverno hrišćanstvo postalo zvanična religija Rimskog carstva.Gnosticizam je bio rasprostranjen Sredozemljem i Srednjim istokom u prvim vekovima hrišćanstva.

U 2. vijeku je bio naročito jak, i uzrokom najveće krize u Crkvi. Gnosticizam je, najpre u čistom obliku, a potom sliven sa manihejstvom (od III veka) i hrišćanstvom (markioniti, vardesaniti, i dr.), dugo bio saputnik crkve.Gnosticizam nije bilo jedno učenje, nego više njih, koja su imala zajedničke crte. Razlikujemo pretkršćanski (judaistički) gnosticizam, nastao ezoteričnim tumačenjem Knjige Postanka, i hrišćanski, u kome je središnja uloga dodeljena Isusu Kristu. Kako se hrišćanska crkva sve više politički ujedinjavala tokom 2. i 3. veka, njene vođe su se prema protivnicima ponašale kao da su jedinstven politički front. Kada je biskup Irenej osuđivao jeretike kao »gnostike«, on nije mislio na njihovo međusobno slaganje u pogledu doktrine, nego na činjenicu da su se oni svi opirali prihvatanju autoriteta sveštenstva, pravila vere i novozavetnog kanona.Kao što govori pojam „gnosis“, osnovna ideja gnosticizma je da čovek dolazi do svoga spasenja samo putem „poznanja“ istine. U okrilju gnostičkog pokreta su se pojavile i ideje koje vezujemo za istočne religije ali su bile suzbijane i osuđivane od zvaničnog hrišćanstva.

Historija Palestine

Naziv Palestina (egipatski: p-r-s-t; asirski: palaštu; hebrejski: פלשת [pelešet]; arapski: فلسطين [filastīn ili falastīn]; grčki: παλαιστίνη; latinski: palaestina) Grci upotrebljavaju u geografskom pojmu Sirija-Palestina, a što je grecizirani naziv za zemlju Filistejaca. Palestina je uglavnom zemljopisni pojam, uz dva povijesna razdoblja kada postaje i politički pojam: za vrijeme rimskog cara Hadrijana, koji provinciji Judeji mijenja ime u provincija Sirija-Palestina i za vrijeme britanskog mandata, kada se Mandat lige naroda naziva Palestina.

U pojmu Izrael (egipatski: ysrys; ugaritski: yśril; hebrejski: ישראל [yisra'el]; grčki: ἰσραήλ; latinski: israel) sadržan je niz raznih značenja: nadimak jednog od praotaca Židova, imenom Jakova; izraelski narod; naziv sjevernog kraljevstva, od Salomona do pada pod asirsku vlast; naziv zemlje koji se poklapa s nazivom "Palestina"; ime moderne Države Izrael.

Ovaj članak bavi se poviješću zemlje na koju se odnosi naziv Izrael (Palestina) od pretpovijesti do osnutka Države Izrael. O povijesti moderne Države Izrael detaljnije podatke može se naći u člancima pod nazivom Izrael, Uspostava i povijest Države Izrael, Bliskoistočni sukob.

O pretpovijesti Izraela i Palestine, od paleolitika do brončanog doba vidi članak Pretpovijest Izraela i Palestine.

Istorijska pozadina Novog zaveta

Historijska pozadina Novog zaveta se odnosi na kulturne i društveno-političke prilike Palestine (svete Zemlje abrahamskih religija) i Rimskog carstva općenito, tokom 1. veka pre naše ere i 1. veka naše ere.

Svet u kome su sastavljena evanđelja bio je, u religijskom smislu pluralistički svet. Život u njemu odvijao se unutar granica velike Rimske imperije čije stanovništvo je, u doba imperatora Avgusta, brojalo oko 70 miliona ljudi.Judeja i Galileja nisu bile samo oblasti Palestine u kojima su živeli Jevreji, već i provincije rimske države, podlegle utjecaju njegovog ekonomskog i društvenog razvitka. U etnički mešovitoj Palestini živelo je tada oko tri miliona ljudi, a govorila su se čak četiri jezika: aramejski, hebrejski, grčki i latinski.Kako bi se objasnili uzroci političko-religioznih radikalnih pokreta, kao što je rano kršćanstvo, potrebno je uvideti napetosti unutar židovstva između aristokracije, srednjih klasa i intelektualnih vođa, s jedne strane, te gradskog i seoskog proletarijata, s druge. Najniže klase društva postali su pobornici nacionalnih, društvenih i religioznih kretanja. Revolucionarne težnje masa ispoljile su se u dva vida: političkim pokušajima pobune i religiozno-mesijanskim kretanjima. Ove dvije struje emancipatorskih pokreta nisu oštro razdvojene; one se često prožimaju.Faktori koji konstituišu religijsko okruženje ranog hrišćanstva nisu samo judaizam i helenizam, već i razne istočne religije Egipta, kao i persijska religija, koja igra najveću ulogu u formiranju judejstva i helenizma onoga vremena.

Judeja

Za provinciju rimskog imperija, v. Provincija Iudaea.Judeja, Judea iliJudaea (יהודה "Zahvala", standardni hebrejski Yəhuda, tiberijski hebrejski Yəhûḏāh) (grčki: Ιουδαία), (latinski: Iudaea) je izraz koji se koristi za južni planinski dio historijske Zemlje Izrael (hebrejski: ארץ ישראל Eretz Yisrael), područje koje je danas podijeljeno između Izraela i Zapadne Obale, te, po nekim geografskim definicijama Judeje, Jordana.

U moderno doba neki koji se služe hebrejskim jezikom koriste izraz "Yehudah" za veliki južni dio Izraela i Zapadne Obale, odnosno zajednički izraz Judeja i Samarija koji se koristi za Zapadnu Obalu.

Na tom području je bilo drevno Kraljevstvo Juda te kasnije Judejsko kraljevstvo, vazal Rimskog imperij. Izraz Judeja je grčko-rimska adaptacija izraza Judah te se nekada koristila za cijelo historijsko područje Palestine, ali se od vremena Novog Zavjeta počelio koristiti isključivo za jug regije.

Kralj Hosea

V. također Hosea, koji ima isto ime na biblijskom hebrejskom.

Hosea, Hošea ili Osija ("spasenje") bio je posljednji kralj Izraela i sin Elaha. William F. Albright mu je vladavinu datirao u period 732. pne.-721. pne., dok E. R. Thiele navodi period 732. pne.-722. pne.

Hosea se prema biblijskim izvještajima urotio protiv izraelskog kralja Pekaha te ga ubio, da bi potom Izrael napali Asirci pod Šalmanasarom V i prisilili Hoseu da plaća danak.

Hosea je s vremenom odlučio prestati plaćati danak, te se uzdao da će mu pomoći "So, kralj Egipta" (za kojeg neki egiptolozi vjeruju da je to bio faraon Tefnakht, odnosno Osorkon IV. Pomoć, međutim, nije došla te je Šalmanasar pozvao Hoseu kod sebe da mu objasni zašto nema danka, te ga potom zarobio. Potom je asirska vojska došla u Samariju i osvojila je nakon opsade od tri godine. Kada je Šalmanasar umro, vojska se povukla da bi osigurala nasljedstvo Sargona II. Samarija se ponovno pobunila, pa su se Asirci vratili i ovaj put raselili Izraelce iza Eufrata, a na njihova imanja doveli koloniste iz Babilona. Što se tada dogodilo s Hoseom, nije poznato.

Nektaneb II

Nektanebo II (vladao 360 - 343. pne.,), također poznat po imenu Nakhthoreb, bio je treći i posljednji kralj Tridesete dinastije Egipta, odnosno posljednji domaći vladar Egipta u antičko doba.

Nektaneb je bio sin Tjahapimua, odnosno nećak faraona Teosa. Prema nekim izvorima, Tjahapimu je bio stariji Teosov brat, koji nije dobio prijestolje, dano svom mlađem bratu. Godine 362. pne. Teos je pokrenuo veliki pohod na Perzijsko Carstvo, ostavivši Tjahapimua kao guvernera u Egiptu. Mladi Nektaneb je bio jedan od komandanata u Teosovoj vojsci, čiji su glavni dio bili grčki najamnici na čelu sa spartanskim kraljem Agesilajom II i atenskim admiralom Habrijom.

Pohod je ispočetka imao uspjeha, ali je u samom Egiptu tinjalo veliko nezadovoljstvo zbog visokih poreza prikupljenih za financiranje vojske. Tjahapimu je to iskoristio kako bi podigao pobunu, a njoj se kasnije priključio i Nektaneb, koga je Tjahapimu obećao proglasiti kraljem. Spartanski kralj Agesilaj je tada, za razliku od Habrije, odlučio stati na stranu pobunjenika. Teos je, shvativši da nema podršku, pobjegao Perzijancima koji će mu dati utočište. Mladi kralj je obustavio pohod te se vratio u Egipat gdje je uz Agesilajevu pomoć brzo ugušio pobunu još jednog pretendenta na prijestolje u Mendesu.

Nektanebova vladavina je bila relativno stabilna, ali i obilježena stalnom prijetnjom perzijske invazije, s obzirom da se Ahemenidi nikada nisu pomirili s gubitkom Egipta, koga su smatrali odmetnutom satrapijom. Nektaneb je, stoga nastavio politiku svog djeda Nektaneba I te sprovodio upravne reforme, kovao novce i angažirao grčke najamnike za obranu zemlje.

Godine 351. pne. je pokrenuta velika perzijska invazija, ali je ona doživjela katastrofalan poraz. Četiri godine kasnije, perzijski kralj Artakserks III je u Babilonu skupio ogromnu vojsku, na što je Nektnaeb reagirao potakavši pobunu u feničanskom gradu Sidonu gdje se nalazilo gro perzijske flote. Nektaneb je potom pobunjenicima poslao svog najamničkog generala Mentora sa Rodosa te su istjerali Perzijance, na što se pobuni priključio Cipar, a nešto kasnije i Judeja i Samarija. Tako je Nektaneb nakon više vijekova uspio pod egipatsku vlast dovesti teritorije kojima je nekada dominiralo Novo egipatsko kraljevstvo na vrhuncu svoje moći.

To je dostignuće bilo kratkog vijeka. Artakserksova vojska je nakon tri godine žestokih borbi uspjela vratiti perzijsku vlast nad Levantom, a feničanske pobunjenike na moru je suzbila novosagrađena flota iz Karije. Kada se Sidon 345. pne. predao, Mentor sa Rodosa je odlučio prijeći na Artakserksovu stranu. Pošto je 344. pne. na predaju natjeran i Cipar, Artakserks je krenuo u konačni obračun s Egiptom, te je njegova vojska došla pred Peluzij krajem 343. pne.

Kada se predao Peluzij, otvoren je put perzijskoj floti u Nil, a nakon niza predaja utvrđenih gradova, Nektaneb se odlučio povući u Memfis gdje je mislio pružiti odlučan otpor. To je povlačenje, pak, izazvalo potpunu demooralizaciju među njegovim vojnicima, pa je Nektaneb pobjegao u Nubiju gdje je najvjerojatnije pronašap utočište kod kušitskih kraljeva. Poslije Artakserksovog povratka u Perziju, Nektnaeb je nakratko ponovno uspostavio svoju vlast u dijelovima Gornjeg Egipta, ali su Perzijanci brzo skršili taj pokušaj. Nektaneb je nedugo poslije toga umro u egzilu, ostavši upamćen kao posljednji domaći egipatski vladar u historiji sve do 20. vijeka.

Nektaneb je iza sebe ostavio brojne spomenike, ali i neiskorišteni granitni sarkofag koji se danas čuva u Britanskom muzeju.

Egipćani se nisu htjeli pomiriti s gubitkom svog kralja, te su se u prvim godinama perzijske vlasti proširile legende o tome da će se on ili netko od njegovih nasljednika vratiti i osloboditi Egipat. Kada je pak u Egipat došao Aleksandar Veliki, on je među svojim novim podanicima proglašen Nektanebovim sinom, napravljenim prilikom tajne posjete makedonskom dvoru. Ta je legenda kasnije postala dio znamenitog srednjovjekovnog romana Aleksandrida.

Okruzi Izraela

Izrael je podijeljen na šest glavnih okruga (hebrejski: mehozot, מחוזות; jednina: mehoz) i petnaest pod-okruga (hebrejski: nafot) (נפות; jednina: nafa). Svaki od pod-okruga je podijeljen na prirodne regije, njih ukupno 50.

Omri

Omri ili Amrije (hebrejski: עָמְרִי, moderni: ʿOmri tiberijski: ʿOmrî; skraćeno za hebrejski: עָמְרִיָּה, moderni: ʿOmriyya tiberijski: ʿOmriyyāh ; "Gospid je moj život") bio je kralj Izraela i otac Ahabov. William F. Albright mu je vladavinu datirao u period 876–869. pne., dok ga E. R. Thiele smješta u period 885–874. pne..

Bio je "zapovjednik vojske" kralja Elaha kada je izraelskog kralja ubio Zimri koji se proglasio kraljem. Vojska u Gibetonu je umjesto toga proglasila Omrija za kralja, a on ju je poveo na Tirsu gdje su opkolili Zimrija u kraljevskoj palači, i gdje je Zimri umro (1 Kraljevi 16:15-19).

Iako je Zimri eliminiran, "polovica naroda" je podržala Tibnija kao protukralja Omriju. Trebale su godine prije nego što je Omri savladao Tibnija te se proglasio neospornim kraljem Izraela u 31. godini vladavine Ase, kralja Jude (1 Kraljevi 16:21-23).

Omri nije bio religiozan po drevnim jevrejskim standardima pa o njegovoj vladavini ima malo spomena Knjizi o Kraljevima, pogotovo kada su u pitanju njegova dostignuća. Biblija, doduše, navodi kako je podigao novu prijestolnicu po imenu Samarija na brežuljku kupljenom od Šemera (16:24), ali se u potpunosti izbacuju detalji o drugim građevinama koje su podigli Omri i njegov sin Ahab. Nasuprot tome, arheolozi Israel Finkelstein iNorma Franklin su otkrili monumentalne građevine u Samariji, Jezreel, Megidou i Hazoru koje dijele isti stil gradnje te se pripusuju tim vladarima.

Omrijeva vladavina je bila dovoljno stabilna da je on ne samo ostavio prijestolje sinu, nego i započeo kratkotrajnu dinastiju koja se naziva Omridi

Omri je sklopio mir s Kraljevstvom Juda, proširio izraelsku kontrolu na Transjordaniju te stvorio unosne trgovačke veze sa Sidonom. U Omrijevo doba je Izrael postao najmoćnija država na Levantu. Međutim, bliske veze sa Sidonom su dovele i do prodora feničkog mnogoboštva i kultova u Izrael zbog čega su kralj i njegovi potomci bili omrznuti među pravovjernim Židovima.

U 19. vijeku je, pak, cionizam, odnosno sekularni židovski nacionalizam u Omriju kao uspješnom vladaru pronašao svoj historijski uzor, pa je Omri, usprkos Biblije, postao židovski nacionalizam. Tako je Omri danas popularno muško ime u suvremenom Izraelu, što je prije nekoliko vijekova bilo nezamislivo za Židove.

Osorkon IV

Osorkon IV je bio vladar Donjeg Egipta koji je vladao u drugoj polovici 8. vijeka pne. te ga neki egiptolozi smatraju posljednjim vladarem Dvadeset druge dinastije Egipta. Ne zna se tko su mu bili roditelji, ali se zna da je vladao Tanisom, pa se tako smatra jednim od nasljednika Shoshenqa V u Donjem Egiptu, ili barem jednim od vladara malih država koje su nastale padom 22. dinastije.

Osorkonova vladavina nikada nije priznata u Memfisu gdje dokumenti navode kao vladara Bakenranefa iz Dvadeset četvrte dinastije. U njegovo doba su različitim dijelovima Egipta istovremeno vladale četiri dinastije - XXII, XXIII, XXIV i XXV. Ovu posljednju je u Gornjem Egiptu osnovao kušitski kralj Piankhi, pa je Osorkon IV ostao vladati jedino u istočnom dijelu Delte Nila.

Historičari vjeruju da je upravo Osorkona posljednji izraelski kralj Hosea preko glasnika molio za pomoć protiv Asirije. Osorkon nije poslao nikakvu pomoć ni trupe, a nešto kasnije je izraelska prijestolnica Samarija osvojena od asirskog kralja Šalmanasara V godine 722. pne. nakon čega su njeni stanovnici deportirani u Asiriju. Kako bi izbjegao sukob s Asircima, Osorkon je nešto kasnije poslao poklone i konje asirskom kralju Sargonu II koji je na vlast došao nakon pada Samarije. Osorkonova je taktika uspjela, jer Sargon nije poduzeo pohod na Egipat.

Samaritanski ustanci

Samaritanski ustanci je naziv za nekoliko ustanaka koje su u 5. i 6. vijeku na području Palestine podigli Samaritanci protiv tadašnje istočnorimske (bizantske) vlasti. Ustanci, koji su velikim dijelom bili motivirani vjerskim razlozima, odnosno netolerancijom kršćanske bizantske vlasti prema ne-kršćanskim Samaritancima, odlikovali su se velikom količinom nasilja s obje strane, a njihov krajnji rezultat je bio katastrofalan po Samaritance, koji su se od jedne od dominatnih etnoreligijskih grupa na području Palestine sveli na beznačajnu manjinu.

Samaritanci su u vrijeme rimske vlasti, prema procjenama današnjih historičara, dosegli broj od oko milion pripadnika; smatra se kako je za to najslužnije raseljavanje Jevreja nakon sloma ustanaka protiv rimske vlasti u 1. i 2. vijeku. Samaritanci su ispunili tako stvoreni vakuum, te su u 3. i 4. vijeku pod vodstvom Baba Rabbe na području Samarije čak stekli određenu razinu političke autonomije. Takvo stanje stvari je, pak, prekinula intenzivno pokrštavanje Rimskog Carstva, koje je bilo izuzetno snažnu upravo na području Palestine, te tako stvorilo uvjete za sukob kršćanskih rimskih, a kasnije i bizantskih careva sa svojim ne-kršćanskim podanicima.

Tiglat-Pileser III

Tiglat-Pilesar III je bio istaknuti kralj Asirije u 8 veku pre Hrista. Vladao je od 745. pre Hrista do 727. pre Hrista. Smatra se osnivačem Neoasirskog carstva. Smatra se jednim od najuspešnijih vojnih komandanata u istoriji sveta. Osvojio je većinu sveta poznatu tadašnjim Asircima. U Bibliji se vodi pod imenom Ful.

Zapadna obala

Za ostala značenja, v. Zapadna obala (razvrstavanje).

Zapadna obala je naziv za kopneni teritorij u jugozapadnoj Aziji koji trenutno nije de jure priznat kao dio nijedne suverene zemlje. Prema mišljenju UN i većine država u svijetu, Zapadna obala je pod nominalnom kontrolom Izraela, iako ga sami Izraelci pa i mnoge druge skupine u svijetu nazivaju "spornim područjem".

Ime joj dolazi od desne, odnosno zapadne obale rijeke Jordan koju su zaposjele jordanske snage za vrijeme prvog arapsko-izraelskog rata godine 1948. Nad tim područjem je Jordan imao međunarodno priznati suverenitet od godine 1948. do 1967, da bi ga se formalno odrekao godine 1988. Izrael ju je okupirao godine 1967. za vrijeme Šestodnevnog rata, ali, za razliku od Istočnog Jeruzalema, nije formalno anektirana.

Prije svih tih događaja Zapadna obala nije postojala kao posebni entitet, odnosno predstavljala je integralni dio britanskog mandata u Palestini, stvorenog nakon nestanka Otomanskog imperija.

Zapadna obala se nalazi zapadno i jugozapadno od rijeke Jordan te graniči s Izraelom na zapadnu, sjeveru i jugu, odnosno Jordanom na istoku.

Trenutno se 40 % područja (i većina stanovništva) nalazi pod ograničenom civilnom nadležnošću Palestinske samouprave, dok Izrael održava vojnu kontrolu (uključujući židovska naselja, ruralna područja i granice). Većinu stanovništva Zapadne obale čine Palestinci (84 %) dok ostatak uglavnom čine židovski doseljenici.

U hebrejskom jeziku se za Zapadnu obalu koristi naziv Yehuda i Shomron, pa je ponekad, pogotovo među izvorima sklonim Izraelu, koristi izraz Judeja i Samarija. U nekim starijim izvorima se koristi izraz Cisjordanija.

Uz pitanje Zapadne obale je vezan status Istočnog Jeruzalema, iako ga Izrael, s obzirom na aneksiju, ne smatra dijelom Zapadne obale. Ta aneksija nije priznata od UN niti od jedne druge države u svijetu. Ipak, s obzirom na njegovu važnost, tretira ga se odvojeno, uključujući i Sporazume iz Osla.

Zatrovanje reaktora

Zatrovanje reaktora je pojava koja utječe na smanjenje reaktivnosti nuklearnog reaktora, a razlog je što su proizvodi nuklearne fisije dodatni apsorberi neutrona. U toku rada reaktora u nuklearnom gorivu dolazi do nakupljanja proizvoda fisije, a među fisijskim proizvodima koji potječu iz fisija uranija-235 može naći oko 200 raznih nuklida. Ako se uzme u obzir zastupljenost pojedinih nuklida u fisijskim provodima, njihovo vrijeme poluraspada kao i nuklearni udarni presjek za apsorpciju neutrona, može se doći do zaključka da značajan dio tih nuklida ima zanemariv utjecaj na zatrovanje reaktora. Naime, pri ocjeni značaja pojedinih nuklida za reaktivnost treba uzeti u obzir da je u reaktoru svaki nuklid istovremeno podvrgnut slijedećim procesima: stvaranje nuklida u fisijama ili u radioaktivnim raspadima drugih fisijskih produkata, te dezintegracija nuklida zbog vlastitog radioaktivnog raspada ili zbog apsorpcije neutrona. Utjecaj nekog nuklida na reaktivnost reaktora ovisi o njegovoj koncentraciji i udarnom presjeku za apsorpciju neutrona. Koncentracija svakog nuklida u stacionarnom radu reaktora mijenja se prema nekoj ravnotežnoj koncentraciji odnosno prema tzv. zasićenju. Vrijeme dostizanja ravnotežne koncentracije i njezina veličina su funkcije intenziteta procesa nastajanja i nestajanja dotičnog nuklida. Konkretne analize pokazuju da približno polovica nuklida u fisijskim proizvodima ima zanemariv značaj za reaktivnost reaktora. Drugu polovicu možemo podijeliti na dva dijela. U prvi dio spadaju nuklidi koji u toku rada reaktora relativno brzo postižu maksimalnu koncentraciju. tj. koji brzo dolaze do zasićenja. Među ovima su sa gledišta utjecaja na reaktivnost posebno značajni neki izotopi ksenona i samarija (ksenon-135 i samarij-149). U drugi dio možemo grupirati nuklide koji zasićenje postižu u dugom vremenu rada reaktora, ili ga uopće u tom vremenu ne postižu. Zatrovanje reaktora uglavnom se javlja kao povećanje parazitne apsorpcije termičkih neutrona, iz čega slijedi da će zatrovanje prvenstveno utjecati na smanjenje stupnja iskorištenja termičkih neutrona.

Zeloti

Grčkim imenom "Zeloti" (od grčkog: ζηλωτής = revnitelj, revnosnik) nazvane su radikalne grupe židovskih rodoljuba, koji su djelovali u Judeji i Galileji od početka I. st. n.e. do poraza u Židovskom ratu 66-73. g.n.e, te ponovo u posljednjem židovskom ustanku 132-135. godine.

Danas se imenom "zelot" označavaju vatreni pristaše neke doktrine, religijske ili političke grupe, koji fanatički rade za stvar kojoj su odani.

Židovski zeloti borili su se protiv rimske vlasti organizirajući gerilske odrede i potičući ustanke u gradovima. Najradikalniji među njima organizirali su i ubojstva, čiji su cilj bili ne samo rimski dužnosnici, nego i njihovi saveznici među Židovima. U tim su se ubojstvima služili bodežom (latinski: sica), pa su ih Rimljani zvali sicarii ("bodežari").

Razne grupe zelota često su se međusobno sukobljavale i surovim metodama obračunavale u borbi za prevlast. Kada su zavladali nekim krajem, služili su se surovim terorom ne samo protiv rimskih saveznika (kao što su bili saduceji), nego i protiv kolebljivaca i onih koji su osuđivali oružanu pobunu (većina farizeja.

U neuspješnim ustancima iskrvarili su i nestali sa scene. Vodstvo židovskog naroda preuzeli su vjerski učitelji, rabini, velikom većinom nekadašnji farizeji.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.