Musterijen

Musterijen (fr. moustérien) je industrija kamenog oruđa i vodeća srednjopaleolitska kultura, koja je nazvana po eponimnom nalazižtu, pećini Mustije (fr. Peyzac-le-Moustier) u Francuskoj. Definisao ju je Gabrijel de Mortije 1869. godine, koji je predložio relativnu hronologiju artefakata. Nosilac musterijena je Homo sapiens neanderthalensis. Javlja se u gornjem pleistocenu, pre otprilike 130.000 godina. Traje od interglacijala Riss-Würm-a, tj. od izotopske etape 5e do otprilike 30.000, tačnije do oscilacije Stilfrid B (izotopska etapa 3).[1]

Ova kultura bila je rasprostranjena po celoj Evropi i delovima Afrike i Azije, a proširila se i u oblastima gde je za vreme glacijalnih razdoblja preovlađivala veoma gladna klima. Odlikuju je razne varijante postruški (konveksne, konkavne, konvergentne, ugaone, trasverzalne), musterijenski šiljci, jamičasto i nazupčano oruđe i bifacijalno okresani ručni klinovi. Tehnika koja je karakteristična za ovo doba je okresivanje sa diskoidnih jezgara, a u nekim industrijama zastupljena je i levaluazijenska tehnika okresivanja.[1]

Pointe levallois Beuzeville MHNT PRE.2009.0.203.2
Musterijensko oruđe otkriveno u Francuskoj

Nalazišta

U Evropi, osim eponimnog nalazišta, musterijenski lokaliteti su:

Musterijenski lokaliteti u Aziji:

Tipologija

Prema učestalosti pojedinih tipova alatki, musterijen se može podeliti na:

  • musterijen sa ašelskom tradicijom
  • tipični
  • zupčasti
  • šarentijen

Vidi još

Izvori

  1. 1,0 1,1 Arheološki leksikon, 688

Literatura

Eksterni linkovi

Lavaluazijenska tehnika

Levaluazijenska tehnika okresivanja je paleolitska, najstarija osmišljena tehnika okresivanja praistorijskih kamenih alatki, koja je zasnovana na prethodnoj pripremi kamenog jezgra radi dobijanja odbitka standardne forme i veličine. Ovakav odbitak se kasnije ponovo obrađivao (sekundarna obrada). Forma alatke je unapred osmišljena i dobija se po okončanju pripreme jezgra.

Tehnika je bila pogodna za dobijanje šiljaka i strugača. Javlja se tokom paleolita (ašelska kultura, bohunicijen, musterijen itd.)

Levaluazijenskom tehnikom se od jezgra odbijao veći broj odbitaka, tako da su fasete ostajale povezane. Od faseta se vršilo dalje odbijanje prema središtu jezgra.

Musterijenski šiljak

Musterijenski šiljak (fr. pointe moustérienne, engl. Mousterian point) je šiljak formiran na običnom ili levaluazijenskom odbitku ili sečivu, karakterističan za period srednjeg paleolita. Trougaonog je oblika i retuširan najčešće dubokim uzdignutim, a ponekad i stepenastim retušem: parcijalno (samo na vrhu) ili skroz, na jednoj od obe ivice. Iako se javlja i u ostalim musterijenskim facijesima, ono što je bitno za njega jeste da je karakterističan za tipični musterijen. Korišćen je kao projektil za koplje, a u nekim slučajevima i kao postruška. Teško je napraviti razliku između pojedinih musterijenskih šiljaka i konvergentnih postruški.

Risovača

Pećina Risovača nalazi se na ulazu u Aranđelovac iz pravca Topole. Predstavlja staniše čoveka iz ledenog doba i jedno od najpoznatijih nalazišta paleolita u Evropi. Kao prirodan objekat prava je retkost ne samo za nauku nego i za posetioce koji žele da saznaju nešto o čovekovoj prošlosti i borbi za opstanak.

Meštanima je pećina bila poznata i pre 1937/1938. godine kada je počeo rad kamenoloma, ali su postojala samo dva uzana ulaza u podzemnu prostoriju. Godine 1953. počela su arheološka ispitivanja i otkriveni su fosili pećinskog medveda, mamuta,nosoroga,bizona, pećinskog lava, leoparda, hijene, jelena itd. Otkopana je pećina u dužini od 187 metara sa dvoranama od korala raznih oblika i boja i sa predmetima i ukrasima kojima se služio pračovek.

Zbog prirodne vrednosti, kao i velikog arheološkog i paleontološkog značaja, pećina je 1983. proglašena kulturnim dobrom od velikog značaja, a 1995. sa okolnim prostorom (oko 13 hektara) stavljena je pod zaštitu kao spomenik prirode I kategorije.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.