Minimalizam


Minimalizam ili minimalistička umetnost (1960-1975) je umetnički pokret koji odbacuje komentarisanje društva, lični izraz umetnika, narativne elemente ili aluzije na istoriju, politiku ili religiju. Bazira se na stvaranju predmeta, slika, skulptura i muzike čija je vrednost isključivo estetskog karaktera. Minimalisti su ograničili svoje delovanje na manipulaciju elementima kao što su boja, tonovi, oblici, linije i tekstura. Prvi koji je koristio termin minimalizam bio je kritičar David Burljuk u izložbenom katalogu umetnika Džona Grahama na izložbi slika koja je održana u galeriji Dadensajng u Njujorku, 1929. godine. Kasnije, šezdesetih godina dvadestog veka, to ime je dobio celi jedan pokret. Još neki nazivi za minimalizam su: ABC umetnost i reduktivizam. Ovaj pokret je rezultat reakcije na pretencioznost apstraktnog ekspresionizma i prima uticaje od pop umetnosti, kubizma i konceptualne umetnosti, sa glavnom inspiracija u ruskoj avangardi, konkretnije u suprematizmu Kazimira Maljeviča.

Pokret je nastao u SAD-a, a među glavnim pokretačima ističe se umetnik Frank Stela. Njegova izložba „Crne slike“ (Black Paintings), priređena 1959. godine u Muzeju moderne umetnosti grada Njujorka (MOMA), je ubrzo postala inspiracija mnogim umetnicima, koji su počeli da napuštaju „ekspresiju“. Glavni istorijski događaj pokreta bila je izložba, održana 1966. godine u Njujorku, pod imenom „Osnovne strukture“ (Primary Structures).

Preciznost ujedno sa geometrijom i ponavljajućim dekorativnim šemama, ravnim i jednolično obojenim površinama sa čistim i nemešanim bojama, glavne su odlike minimalizma. Baza su geometrijske, racionalne šeme, a industijski materijali se koriste za eliminisanje tragova „ručnog rada“ umetnika. Spoljašnji izgled predmeta je glavni estetski kvalitet minimalizma.

Minimalizam želi da posmatrač uživa umetničko delo bez distrakcija kompozicije, tema i ostalih elemenata iz tradicionalne umetnosti. Materijali i način na koji je delo predstavnjeno su ujedno i sama njegova stvarnost ili tematika, ali takođe i razlog samog „postojanja“. Minimalizam ne pretenduje nikakvu drugu simboliku osim onoga što se može videti u samom delu. Boja se ne koristi za izražavanje osećanja nego za ograničavanje prostora. Apstraktni odnosi između različitih elemenata treba da navedu posmatrača na razmišljanje i ujedno su i sama srž tematike. Odbacuje se ideja iz tradicionalne umetnosti, po kojoj umetnost treba da bude lični izraz umetnika. Iako postoji dosta toga emotivnog i podsvesnog u minimalizmu, umetnik minimalista odbacuje osećanja kao princip stvaralaštva umetničkog dela i smatra da je reakcija na delo od strane posmatrača od primarne i suštinske važnosti.

Minimalizam ispituje prirodu umetnosti i njeno mesto u društvu. Iako su neki kritičari smatrali da je minimalizam umetnost koja će slabo uticati na dalji razvoj savremene umetnosti, ne mogu se negirati posledice i uticaji koje je ostavila na teoriju i praksu „postmoderne“.

Bregenz kunsthaus zumthor 2002 01
primer minimalizma u arhitekturi Muzej umetnosti u Bregenzu,- Austrija -arh. Peter Cumthor

Umetnici minimalisti

Literatura

  1. H,W. Janson, Istorija umetnosti, Beograd 1962.
  2. Đina Piskel, Opšta istorija umetnosti, Beograd 1972.
  3. Markus Steigman/ René Zey- Lexikon der Modernen Kunst Tehniken und Stile Hamburg 2002.

Vanjske veze

Muzej savremene umetnosti u Beogradu

Apstraktna umjetnost

Apstraktna umjetnost je smjer u modernoj likovnoj umjetnosti s početka XX. st.; teži čistoj ekspresiji oblika, linija i boja i tematskoj neodređenosti.

Od svih stilova moderne umjetnosti, apstrakcija je izazvala najviše otpora kod publike. Dok je svijet još uvijek bio zaokupljen materijalnom egzistencijom i nije imao ni vremena, niti je vidio smisla, za istraživanje čistog duha i emocija, umjetnici su svojom vidovitošću (avangarde = prije svih), nalik znanstvenim vizijama budućnosti (koje su se kasnije pokazale ispravnim), išli ispred publike. Umjetnici se približavaju motivu želeći oslikati njenu bit, a produkt toga su slike kao da su slikane "iznutra". U tom pokušaju umjetnik se udaljava od predmetnih motiva i ostaju mu samo čiste likovne vrijednosti (linija, boja, obris, kompozicija …). Slika je postala pokazatelj unutarnjeg stanja duha i duše i ne "predstavlja" ništa (ne teži tome da izigrava bilo što iz opipljiva svijeta).

Avangarda

Avangarda (dolazi od francuske sintagme - avant-garde, avant = ispred, garde = straža, znači predstraža, prethodnica ) je uobičajeni izraz iz umjetnosti i politike, za sve inovativne, eksperimentalne pokrete koji idu ispred svog vremena. Ona je nastavak modernističkih pokreta sa početka 20. vijeka (Dada) i traje do danas.

Brice Marden

Brice Marden (15. oktobar 1938 -) je američki umjetnik čiji se opus obično smješta u pokret minimalizma.

Carl Andre

Carl Andre (16. septembar 1935 - ) je američki likovni umjetnik poznat po minimalističkim skulpturama koje koriste linearni format. Jedna od njegovih skulptura pod naslovom Equivalent VIII je izazvala kontroverze prilikom svog izlaganja u britanskoj Tate galeriji zbog tvrdnji da se novac poreznih obveznika troši na izlaganje hrpe opeka; skulptura je 1976. u znak protesta vandalizirana.

Andre se 1979. godine upoznao, a 1985. vjenčao za kubansku umjetnicu Anu Mendietu. Brak je 1985. bio završen tragedijom, kada je Ana pala kroz prozor njihovog stana na 34. katu njujorškog nebodera. S obzirom da se to dogodilo nedugo nakon bračne svađe, Andre je optužen za ubistvo, ali je 1988. oslobođen svih optužbi.

Chuck Palahniuk

Charles Michael "Chuck" Palahniuk (izgovara se /ˈpɑːlənɪk/) (Pasco, Washington, 21.2. 1962.-) je američki satirički romanopisac i freelance novinar ukrajinskog porijekla. Trenutno živi u Vancouveru u državi Washington. Najpoznatiji je po nagrađenom romanu Fight Club, koji je kasnije adaptiran u film Davida Finchera.

Constantin Brâncuși

Constantin Brâncuși [konstanˈtin brɨnˈkuʃʲ] (franc. Constantin Brancusi [kɔ̃stɑ̃ˈtɛ̃ bʁɑ̃kyˈzi]) (Hobița, 19. februar 1876. – Pariz, 16. mart 1957.), rumunski vajar koji je radio i stvarao u Francuskoj i Rumuniji. Jedan je od najuticajnijih vajara s početka XX veka. Smatra se da je u tradiciji modernizma razvio skulpturalnu apstrakciju i otvorio put za nadrealizam i minimalizam 60-ih godina. Njegova djela se nalaze u muzejima širom svijeta, počev od Francuske, SAD, Rumunije i Austrije.

Daniel Buren

Daniel Buren (Boulogne-Billancourt, Hauts-de-Seine, 25. mart 1938 -) je francuski konceptualni umjetnik. Od sredine 1960-ih glavni motiv djela su mu pruge, a poznat je i po gerilskim metodama kojima ih je oslikavao na reklamne panoe po Parizu.

Donald Judd

Donald Clarence Judd (3. jun 1928 – 12. februar 1994) bio je američki likovni umjetnik tradicionalno povezivan sa minimanlističkim pokretom (iako je sam odbacivao taj termin). Po njegovim zamislima je sagrađen muzej Chinati Foundation u gradu Marfa u Teksasu.

Erik Satie

Alfred Éric Leslie Satie (Honfleur, 17. svibnja 1866. - Pariz, 1. srpnja 1925.), francuski skladatelj i pijanist. U javnosti je poznatiji po pseudonimu Erik Satie, kojeg koristi od 1884., kada sklada svoje prvo glazbeno djelo.

Satie je 1887. predstavljen kao gimnopedist, nedugo prije no što je skladao svoje najpoznatije djelo - Gymnopédies. Kasnije je sam sebe prozvao "fonometrografom" ili "fonometričarom" (što doslovno znači osoba koja mjeri zvuk), te je preferirao taj naziv ispred naziva "glazbenik". Taj naziv si je dodijelio 1911. kada je u knjizi o suvremenim francuskim skladateljima nazvan "nespretnim, ali suptilnim tehničarem".

Osim što se bavio glazbom, Satie je iza sebe ostavio znatan broj publikacija, pišući za raznovrsne časopise, od dadaističkog časopisa 391, pa do američkog Vanity Fair. Iako se tijekom kasnijeg života hvalio kako je sva svoja djela potpisao svojim imenom, postoje indicije da je krajem XIX. stoljeća koristio i pseudonime Virginie Lebeau i François de Paule.

Satie se, kao jedna od najraznovrsnijih glazbenih ličnosti XX. stoljeća, smatra pretečom avangarde, minimalizma i Teatra apsurda.

Fotorealizam

Fotorealizam, hiperrealizam ili superrealizam je umjetnički pravac koji je nastao, najprije kao slikarski pravac, u SAD-u koncem 1960-ih. Za razliku od realizma iz 19. vijeka, fotorealiste ne zanima preslikavanje stvarnosti s fotografije, nego njezine nadstvarnosti. Zbog toga se ne inzistira na točnoj reprodukciji predmeta na fotografiji, nego na točnoj reprodukciji fotografije, sa svim iskrivljenjima, odsjajima, zamućenjima ili prejakim osvjetljenjima ako ih ima

Fotorealizam se razvio iz pop arta kao odgovor na apstraktni ekspresionizam i minimalizam u umjetnosti. Fotorealisti su koristili fotografiju, ili više njih, kako bi priskrbili informacije za svoje slike te kako bi uporabu foto kamere učinili prihvatljivu modernizmu. Tako umjetnici često slikaju air brushom (zračnim kistom) kako individualni rukopis umjetnika ne bi naškodio impersonalnosti koju faktura fotografije nudi.

Naziv „fotorealizam” je uobličio Louis K. Meisel 1969. i prvi put se pojavio 1970. god. u katalogu za izložbu 22 realista u Muzeju Whithey. Isti autor je na zahtjev Stuarta M. Speisera, koji je bio ovlašten da stavlja u promet djela fotorealizma, postavio pet uvjeta da bi netko bio proglašen umjetnikom fotorealizma:

Fotorealist koristi kameru i fotografiju da prikupi informacije.

Fotorealist koristi mehanička ili polumehanička sredstva da prenese informacije na platno

Fotorealist mora imati tehničke sposobnosti da se dovršeni rad čini fotografskim.

Umjetnik mora imati iza sebe izložene radove fotorealizma do 1972. god. da bi bio smatran jednim od izvornih fotorealista.

Umjetnik mora imati najmanje pet godina posvećenih razvoju i izlaganju fotorealističnih radova.Tako se za prve prave fotorealiste smatraju umjetnici kao što su: Richard Estes, Ralph Goings, Chuck Close, Charles Bell, Audrey Flack, Don Eddy, Robert Bechtle i Tom Blackwell. Pošto ovi umetnici rade samostalno, teško je navesti jasno definirane odrednice stila. Međutim, ono što ih nesumnjivo povezuje su teme njihovih djela koje se uglavnom odnose na svakodnevne, poznate prikaze u njihovoj okolini, smještene u okvir urbanih pejzaža, portreta i mrtve prirode.

Godine 1973., belgijski trgovac umjetninama Isy Brachot je za izložbu američkih fotorealista u njegovoj galeriji u Bruxellesu koristio naziv „hiperrealizam” (fr. Hyperréalisme). Izložbi su se pridružili i evropski autori kao što su Domenico Gnoli, Gerhard Richter, Konrad Klapheck i Delcol. Evropski hiperealizam se razlikuje od američkog, te se smatra svojevrsnim odmakom i napretkom, jer umjesto fotografija svakodnevnice, fotografski prikazuje žive oppipljive predmete s izrazitom preciznošću, uvjerljivom simulacijom stvarnosti, koju ne može zabilježiti ni fotografija. Naime, površine, svjetlosni efekti i sjene se doimaju čišćima i jasnijima nego na fotografiji ili samom predmetu.

Iako je pokret bio slikarski, kipari Duane Hanson i John DeAndrea su stvarali životne skulpture svakodnevnih ljudi koje su prozvane „verističke”.

Jesús Rafael Soto

Jesús Rafael Soto (Ciudad Bolívar, 5. lipnja 1923. – Pariz, 14. siječnja 2005.) bio je venezuelanski umjetnik, slikar i kipar te jedan od najznačajnijih predstavnika op arta i kinetičke umjetnosti; Soto je danas jedan od globalno najpoznatijih venezuelanskih umjetnika.

Rodio se u gradu Ciudad Bolívar, gdje je i započeo svoju umjentničku karijeru; još kao dječak, Soto je izrađivao filmske postere za lokalne korisnike. Formalno umjetničko obrazovanje stekao je u Caracasu. Od 1947. do 1950. bio je ravnatelj u školi Escuela de Artes Plasticas, nakon čega odlazi u Pariz, gdje surađuje s Yaacovom Agamom, Jeanom Tinguelyjem i Victorom Vasarelyjem, ali i drugim modernim umjetnicima. U umjetničkom svijetu probio se tokom 50-ih i 60-ih godina i to serijom slika geometrijske apstrakcije i minimalizma. Nešto kasnije, posvetio se op artu i, posebice, kinetičkoj umjetnosti preko svog kiparskog rada.

Od 70-ih pa nadalje, njegov je ugled bio toliki da su mu djela izlagana u najuglednijim svjetskim muzejima, poput MoMA-e ili Guggenheima u New Yorku te Centra Pompidou u Parizu. Godine 1973., u njegovom rodnom gradu otvoren je muzej u njegovu čast, a kojega je dizajnirao ugledni arhitekt Carlos Raúl Villanueva. Njegova djela se danas nalaze u muzejskim kolekcijama diljem svijeta.

Preminuo je 2005. godine u Parizu, a pokopan je na groblju Montparnasse.

Land art

Lend–art (od engleske reči koja označava pejzažnu umetnost ) jeste jedan pravac u savremenoj umetnosti koji se razvijao u šezdesetim i sedamdesetim godinama 20. veka u Americi, kao reakcija na komercializaciju i izveštačenost u umetnosti. Ova umetnost napušta muzeje i galerije i razvija monumentalne projekte u slobodnom prostoru. Inspiracija za nastanak lend–arta je bila konceptualna umetnost i minimalizam.

Neoekspresionizam

Neoekspresionizam je stil u modernoj umetnosti i razvijao se od 1970. godine i bio je dominantan oko 1980. godine. Sličan je američkoj lirskoj apstrakciji i razvijao se u Evropi kao reakcija na konceptualnu umetnost i minimalizam. Neoekspresionisti su se vraćali ka slikanju raspoznatljivih objekata i inspirisali su se delima Maks Bekemana, Georg Grosa, i delima Edvard Munka. U Nemačkoj se ovaj pravac naziva „Neo Wilde“.

.

Noise rock

Noise rock je raznolik stil eksperimentalnog rocka koji se poslije rotirao u punk rock 1980-ih. Izvucen je iz zanrova kao sto su no wave, minimalizam, industrial muzika, Umjetnici su se upuštati u ekstremne distorzije kroz korištenje električne gitare, a često su koristili i elektronske instrumente, bilo da pruže perkusivni zvuk ili da doprinesu ukupnom aranžmanu. Neke grupe su vezani za strukturne pjesme, kao što su Sonic Youth. Iako nisu predstavnik cijelog žanra, oni su pomogli popularizaciji noise rock među alternativnom rock publikom uključivanjem melodija u svoje uvrnute teksture zvuka, koji je postavio uticaj na ostale brojne druge grupe koje slijede.

Opera

Za ostala značenja, v. Opera (razvrstavanje).

Opera je oblik pozorišta u kojem se drama prenosi u cjelini ili uglavnom kroz muziku i pjevanje. Opera se pojavila u Italiji oko 1600-te godine i uglavnom je povezana sa zapadnom klasičnom muzičkom tradicijom. Opera koristi mnoge od elemenata govornog pozorišta kao što su scenografija, kostimi i gluma. Međutim, uopšteno gledajući opera se razlikuje od drugih oblika dramatizacije po važnosti pjesme i konvencija pjevačke tehnike. Uz pjevača su u pratnji muzički ansambl u rasponu od malog instrumentalnog ansambla do punog simfonijskog orkestra. Opera može imati ples, a ovo je posebno istinito kod francuske opere za veliki dio njene historije. Tradicionalna opera ima tri vrste pjevanja: recitativ, deklamaciju i ariju, tj. otpjevanu solo dionicu. Kratka pjevna dionica naziva se i arioso. Sve vrste pjevanja prate glazbeni instrumenti.

Pjevači i njihove uloge razvrstavaju se prema rasponu glasa. Muškarac može biti bas, bas-bariton, bariton, tenor i kontratenor. Žena može biti alt, mezzosopran i sopran. Svaka od tih vrsta ima podvrste. (Na primjer, podvrste soprana: lirski sopran, koloraturni sopran, spinto sopran, dramski sopran.) Te podvrste pomažu kako bi pjevač dobio uloge koje najbolje odgovaraju boji i kakvoći njegova glasa.

Što je najvažnije u operi - riječi ili glazba? O tom se pitanju raspravlja još od 17. stoljeća. Vizualne umjetnosti kao što je slikarstvo koriste se kako bi stvorile scenski spektakl, koji se smatra važnim dijelom izvedbe. Osim toga, u operi se često koristi ples. Zbog svega toga je slavni operni skladatelj Richard Wagner dodijelio operi znamenitu titulu Gesamtkunstwerk, što bi se moglo prevesti kao "zbirno umjetničko djelo".

Savremena umetnost

Pod savremenom umetnošću, pre svega pod slikarstvom, podrazumevamo, umetnost koju stvaraju savremenici i onu umetnost koja se percipira od strane savremenikâ i kako ne postoji čvrsti okvir za savremeno, tako ne postoji pravilo za njenu prisutnost i vremensku ograničenost.

Slična zanačenja u ovom kontekstu imaju i pojam aktuelne umetnosti i engleski pojam contemporary art.

Ovaj pojam se upoterebljava da bi se izbegao izraz moderna umetnost. U svakodnevnom govoru pod pojmom moderno, pa i pomodno podrazumevamo ono što se trenutno većini ljudi može dopasti, a što može da se zameni izrazom savremeno. Ovi izrazi predstavljaju ono što donosi vreme u kojem živimo. Stručno, u kontekstu umetnosti i istorije umetnosti izraz modèrna spaja se sa određenom epohom u istoriji umetnosti, ali bez vremenskog zaključenja. Posebno u pojmu postmodèrna više se ne javlja zanačenje primereno vremenu.

Pod pojmom savremene umetnosti i savremenosti ne podrazumeva se neki određeni umetnički stil koji bi imao određene karakteristike, trajanje i koji se spaja sa formom u umetnosti ili pak određenim tehnikama. Savremena umetnost može biti slikarstvo koje se odomaćilo u poslednjim godinama ili decenijama, ali pod tim pojmom možemo podrazumevati i video-umetnost, konceptualnu umetnost ili kompjutersku umetnost. Savremena umetnost nije obeležje samo nekog umetničkog dela već i teško razgraničivog kulturnog i ekonomskog sistema u umetničkoj proizvodnji koji su orjentisani na preduzetništvo i umetničko tržište. Mnogi muzeji i umetničke galerije danas predstavljaju umetnička izložbena mesta za savremenu umetnost. Što se tiče pojmova savremene i aktuelne umetnosti, aktuelno ne znači delo koje je nastalo juče — ono mora da ima današnji značaj.

Umjetnički periodi

Umjetnički period u svom najširem značenju označava fazu u radu/karijeri, odnosno razvoju nekog umjetnika, grupe umjetnika, umjetničkog pokreta ili civilizacije kojoj ti umjetnici pripadaju.

Dolje je naveden popis umjetničkih perioda karakterističnih za zapadnu kulturu.

Yayoi Kusama

Yayoi Kusama (草間 彌生 ili弥生, Kusama Yayoi?, 22. mart 1929 -) je japanska likovna umjetnica i književnica. Tokom karijere je radila kroz različite medije, kao što su slikarstvo, kolaž, kiuparstvo, performansi i instalacije; a svi oni izražavaju njen interes za psihodelične boje, ponavljanja i matrice. Smatra se pretečom pop arta, minimalizma i pokreta feminističke umjetnosti i uticala je na suvremenike kao što su Andy Warhol iu Claes Oldenburg. Iako je bila uglavnom zaboravljena nakon odlaska s njujorške umjetničke scene početkom 1970-ih, Kusama se danas smatra jednim od najvažnijih živućih umjetnika iz Japana i važnom ličnošću umjetničke avangarde.

Zapadno slikarstvo

Historija zapadnog slikarstva predstavlja trajnu, iako isprekidanu, tradiciju od antike do današnjeg vremena. Do sredine 19. vijeka prevashodno se doticala predstavnih i klasičnih oblika proizvodnje, nakon kojeg je vremena više modernih, apstraktnih i konceptualnih formi dobilo favorizaciju.Razvoji u zapadnom slikarstvu historijski su paralelni sa onima u Istočnom slikarstvu, generalno nekoliko vijekova kasnije. Afrička umjetnost, islamska umjetnost, indijska umjetnost, kineska umjetnost i japanska umjetnost imale su značajan utjecaj na zapadnu umjetnost, a na kraju i obrnuto.Isprva služeći carskim, privatnim, građanskim i religijskim pokroviteljima, zapadno slikarstvo kasnije je našlo publiku među aristokratijom i srednjom klasom. Od srednjeg vijeka i tokom renesanse slikari su radili za crkvu i bogatu aristokratiju. Počevši u periodu baroka, umjetnici su primali privatne narudžbe od obrazovanije i uspješnije srednje klase. Ideja "umjetnosti zarad umjetnosti" počela je nalaziti izražaj u djelu romantičkih slikara poput Francisca de Goye, Johna Constablea i J. M. W. Turnera. Tokom 19. vijeka komercijalne galerije osnivane su i nastavile su pružati pokroviteljstvo u 20. vijeku.Zapadno slikarstvo dostiglo je svoj vrhunac u Evropi za vrijeme renesanse, zajedno sa usavršenjem crtanja, upotrebom perspektive, ambicioznom arhitekturom, tapiserijom, vitrajima, skulpturom i periodom prije i poslije dolaska štamparske mašine. Slijedeći dubinu otkrića i složenost inovacija renesanse, bogato nasljedstvo zapadnog slikarstva (od baroka do savremene umjetnosti). Historija slikarstva nastavlja se u 21. vijek.

Stari vijek
Srednji vijek
Novi vijek
Modernizam
20. vijek
Povezano

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.