Mezolit

Mezolitik ili mezolit (grčki mesos=sredina and lithos=kamen ili 'Srednje kameno doba') je bio period u razvoju ljudske tehnologije između paleolitskog i neolitskog perioda u kamenom dobu. Počeo je krajem pleistocenske epohe otprilike prije 10.000 godina i završio s pojavom poljoprivrede, što je datum koji varira ovisno o geografskoj oblasti. U nekim oblastima, kao što je Bliski Istok, zemljoradnja je već postojala krajem pleistocena i tu je mezolitik kratko trajao te loše definiran. Za oblasti s ograničenim efektom glacijalnih promjena se ponekad preferira izraz epipaleolitik. Regije koje su iskusile snažnije ekološke efekte kraja posljednjeg ledenog doba su imale mnogo jasniju mezolitsku eru koja je trajala kroz milenijume. Na primjer, u Sjevernoj Evropi su društva mogla živjeti vrlo dobro zahvaljujući bogatim zalihama hrane u močvarama stvorenim zatopljenjem klime. Takvi uvjeti su proizveli specifično ljudsko ponašanje očuvano kroz materijalne dokaze, kao što je slućaj maglemosijskom i azilianskom kulture. Takvi uvjeti su također odgodili dolazak neolita sve do oko 4000. godine pne. u Sjevernoj Evropi.

Ostaci iz ovog perioda su rijetki i prilično raštrkani, često ograničeni na gomile otpadaka koje su rasle s vremenom. U šumskim područjima svijeta pojavili su se prvi znakovi deforestacije, iako će to istinski početi tek u neolitu, kada je trebalo više prostora za zemljoradnju.

Mezolit u većini područja karakteriziraju mali složeni kremeni alati (mikroliti i mikroburini). Pribori za pecanje, kamene širočke i drveni predmeti poput kanua i lukova su pronađeni na nekim područjima.

Kameno doba

prije Homo (Pliocen)

Paleolit

Donji paleolit
Homo
Upravljanje vatrom, kameno oruđe
Srednji paleolit
Homo neanderthalensis
Homo sapiens
Egzodus iz Afrike
Gornji paleolit
Modernost ponašanja, atlatl, Pas

Mezolit

Mikroliti, luk, kanui

Neolit

Predgrnčarski neolit
Poljoprivreda, uzgajanje životinja, polirano kameno oruđe
Grnčarski neolit
grnčarija
Kalkolit
Metalurgija, konj, kotač
Brončano doba

Pokop od Thèviec - Muzej Toulouse

Sépulture de Teviec Global
Sépulture de Teviec (5)
Sépulture de Teviec (2)
Téviec Crane Profil Droit II

Mezolitska nalazišta

Egipat

Za ostala značenja, v. Egipat (razvrstavanje).Egipat (arap. مِصر [Miṣr] – Misr, egip. arap. مَصر‎ [Maṣr] – Masr, kopt. Ⲭⲏⲙⲓ [Khēmi]; službeno Arapska Republika Egipat, arap. جمهوريّة مصر العربيّة, مصر), je država u severoistočnoj Africi. Deo egipatske teritorije, Sinajsko poluostrvo, nalazi se na području Azije. Egipat pokriva površinu od oko 1.001.450 km². Na zapadu se graniči sa Libijom, na jugu sa Sudanom, na severu sa Sredozemnim morem, a na istoku sa Izraelom i Gazom. Nekada se u srpskom jeziku Egipat nazivao Misir i taj naziv se zadržao u starijim knjigama i poeziji.

Procena broja stanovika Egipta za jul 2009. je 83.082.869. Egipat je 16. država po broju stanovnika u svetu, a treća u Africi (posle Nigerije i Etiopije). Glavni grad je Kairo sa 17,8 miliona stanovnika u širem području.

Egipat je poznat po svojoj antičkoj civilizaciji i po nekim poznatijim svetskim spomenicima. Blizu Kaira nalaze se Sfinga i Velike piramide. U okolini grada Luksora, u centralnom Egiptu, nalazi se veliki broj antičkih arheoloških nalazišta kao što su hram u Karnaku i Dolina kraljeva. Danas je Egipat važan politički i kulturni centar Bliskog istoka.

Epipaleolit

Epipaleolit ili epipaleolitik je bio period u razvoju ljudske tehnologije koji prethodi neolitskom periodu kamenog doba. On se preferrira kao alternativa mezolitu u oblastima s ograničenim efektima glacijacije. Taj je period započeo krajem pleistocenske epohe od oko prije 10.000 godina i završio s pojavom poljoprivrede prije oko 8.000 godina.

Epipalaeolit je posebno izražen na Bliskom Istoku, u Anatoliji i na Cipru, odnosno u oblastima gdje se neolitska revolucija (neolitizacija) dogodila rano a post-glacijalne klimatske promjene nisu bile posebno izražene.

Epipaleolitski lovci-sakupljači su pravili relativno napredne oruđa napravljeni od malih kremenih ili opsidijanskih oštrica, poznatih kao mikroliti koji su bili usađeni u drvene drške.

Uglavnom su živjeli kao nomadi, iako je Natufijanska kultura na Levantu ustanovila trajna naselja.

Južnoazijsko kameno doba

Južnoazijsko kameno doba pokriva paleolitski i mezolitski period u južnoj Aziji.

Kameno doba

Kameno doba je uobičajeni naziv za najraniji period u historiji čovječanstva, odnosno prahistoriji. Ime je dobilo po kamenju koje su u to vrijeme ljudi pretežno koristili za izradu alata.

Započelo je s počecima čovječanstva, odnosno s počecima korištenja tehnologije u istočnoj Africi. Smatra se da je završilo s početkom korištenja metalnih oruđa, odnosno razvitkom poljoprivrede i pripitomljavanjem životinjama. Dijeli se na paleolitik, mezolitik i neolitik.

Neolit

Neolitik je mlađe kameno doba. Ime dobiva od grčkih riječi neos = nov i lithos = kamen.

Osnovna obilježja neolitika su razvoj zemljoradničke i stočarske privrede, pojava stalnih ruralnih i protourbanih naselja tj. prijelaz na sjedilački način života, te proizvodnja keramičkog posuđa i drugih predmeta od pečene gline. Kameno se oruđe oružje i dalje proizvodi (sve do u brončano doba), a javljaju se tehnike glačanja i poliranja. Umjetnost se ogleda u ukrašavanju keramičkih posuda, figuralne plastike i različitih kultnih predmeta.

Neolitik se nije ravnomjerno pojavljivao u svim krajevima svijeta niti na europskome tlu. Negdje nastaje postupnim razvojem, negdje kao posljedica naglog lokalnog preobražaja, a u neka područja stiže seobom nove populacije. Radi se o dugotrajnom procesu koji se odvijao između 12. i 6. tisućljeća prije Krista. Britanski prapovijesničar Gordon Childe uveo je u znanost pojam neolitičke revolucije, prve revolucije u povijesti ljudskog roda koja ima društveno-gospodarski karakter.

Neolitičke se promjene nisu svuda odvijale istovremeno. Novosti se pojavljuju prije što bliže idemo prema JI, Grčkoj i Maloj Aziji, tj. bliže žarištima - pokretačima društvenih tokova. Teorija o plodnom polumjesecu zasniva se na činjenici da su prvi koraci u proizvodnji načinjeni u prostoru koji čini široki luk što se pruža visoravnima (ne dolinama) od Levanta preko Male Azije do iračkog Kurdistana, južno od Kaspijskog jezera, a ovija se oko velikih pustinjskih prostranstava (Arapska, Sirijska, Iranska pustinja). Pravo poljodjelstvo počinje, dakle, neovisno u različitim dijelovima svijeta, u različita vremena, s uzgojem različitih biljaka (plodni polumjesec - pšenica, ječam, mahunarke oko 8000. g. pne.; Azija - riža, proso oko 6000. g. pne.; Srednja Amerika - kukuruz, grah, krumpir u 7. tis. pne.)

Paleolit

Paleolit ili starije kameno doba je istorijski preriod koji traje od nastanka čoveka do 10.000 godine pne. U nedostatku pisanih istorijskih izvora bilo je veoma teško saznati kako su ljudi tada živeli. Naučnici su uz pomoć ugljenika C-14 mogli da utvrde vreme smrti živih organizama do 50.000 godina. Antropolozi su proučavanjem skeletnih ostataka mogli da odrede fizičke osobine tadašnjih organizama. Paleolit se poklapa sa ledenim dobom i najduže je trajao od svih istorijskih perioda.

Prahistorijska umjetnost

Umetnost praistorije proučava arheologija, za razliku od umetnosti doba koje spada u istoriju i koju proučava istorija umetnosti. Praistorija je vremenski period koji traje do pojave prvih pisama, o čemu, pomoću materijalnih tragova kulture, arheologija stvara pripovest o događaju.

U praistoriji pronalazimo i predmete koji su alati i predmeti koji imaju funkciju ali nemaju korisnost. To su ritualni i magijski predmeti.

Do skora, najstarije umetničko delo na svetu je bio komad nakita — male bušene školjke koje su stare oko 75.000 godina i koje su otkrivene u južnoafričkoj pećini. Međutim, najnovije otkriće istih takvih školjki u marokanskoj pećini pomera granice za nekih 7.000 godina — školjke nađene u Maroku su stare nekih 82.000 godina.

Rajna

Reka Rajna (holandski: Rijn; francuski: Rhin; nemački: Rhein; italijanski: Reno), je jedna od najdužih i najvažnijih reka u Evropi duga 1.230 km, s prosečnim protokom od više od 2.000 kubnih metara vode u sekundi. Ime Rajna dolazi od keltskog Renos, što doslovce znači "ona koja teče", od proto-indoevropskog korena rei- ("teći, trčati").

Rajna i Dunav obrazovali su najveći deo severne granice Rimskog carstva, i od tih vremena Rajna je vitalan plovni vodeni put, kojim se prevozi roba u unutrašnjost kontinenta. Služila je i kao odbrambena linija, a često je regionalna i međunarodna granica. Mnogi zamkovi i praistorijska utvrđenja svedoče o njenoj važnosti kao vodenog puta.

Sahrana

Sahrana ili pogreb je proces odlaganja posmrtnih ljudskih ostataka - leševa (u pojedinim slučajevima leševa životinja) ili pepela pokojnika. Ako je taj proces praćen obrednim ili religijskim ritualom, naziva se.

Pogreb je, dakle, naziv za ceremoniju u kojoj se slavi, posvećuje ili iznosi prisjećanje na osobu koja je umrla. Pogreb se sastoji od običaja koji svojim sadržajem razlikuju od jedne do druge kulture - a što uključuje različite metode sahrane, izgovaranja molitvi ili vršenja rituala, odnosno postavljanja nadgrobnih i sličnih spomenika.

Vjeruje se da su pogrebi jedna od najstarijih aktivnosti ljudske kulture, odnosno da se prvi tragovi pogrebnih aktivnosti mogu datirati prije 300.000 godina. Na temelju artefakata pronađenih u pećini Shanidar u Iraku, pećini Pontnewydd u Walesu kao i drugim lokalitetima Evrope i Bliskog Istoka, a na kojima su neandertalski skeleti prekriveni polenom, paleontolozi su zaključili da su neandertalci svoje mrtve prekrivale cvijećem. To se tumači kao dokaz neandertalskog vjerovanja u zagrobni život.

Vučedolska kultura

Vučedolska kultura kultura je mlađeg eneolita (bakrenog doba), nazvana po lokalitetu Vučedolu (5 km istočno od Vukovara), gdje je otkriveno veliko naselje bakrenog doba. Još se naziva i slavonska kultura i Zok-kultura (prema nalazištu Zok u Mađarskoj). Trajala je otprilike 2150.-1800. pr.Kr. S tog mjesta, vučedolska kultura nastavila je svoju ekspanziju na okolni prostor Evrope pa je rasprostranjena na području Srijema, istočne i posavske Slavonije te okolice Bjelovara. Isto tako je rasprostranjena i u Austriji, Mađarskoj, južnoj Slovačkoj i Rumunjskoj.

Važno je naglasiti kako se za vučedolsku kulturu uzimaju i različiti regionalni nazivi za različite regionalne tipove ove kulture. Postoje:

•slavonsko – srijemski tip,

•ljubljanski tip (tip Ljubljansko Barje),

•zapadnobosanski ili Hrustovački tip,

•južnobosanski ili tip Debelo brdo,

•šumadijski tip (Srbija),

•mako tip

•nyrseg tip (Mađarska).

Svi ovi tipovi imaju neke svoje razlike u ukrasu i keramici.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.