Mali

Mali je država u zapadnoj Africi, bez izlaza na more. Graniči na zapadu sa Senegalom, na sjeverozapadu s Mauritanijom, na sjeveroistoku s Alžirom, na jugoistoku s Nigerom te na jugu s Burkinom Faso, Bjelokosnom Obalom, i Gvinejom. Sjeverni dio zemlje čini pustinja Sahara, a južnim, u kojem živi većina stanovništva, protječu velike istočnoafričke rijeke Niger i Senegal.

Republika Mali
République du Mali
Zastava Malija Grb Malija
Zastava Grb
GesloUn peuple, un but, une foi
(francuski: Jedan narod, jedan cilj, jedna vjera)
Državna himna: "Pour l'Afrique et pour toi, Mali"
Glavni gradBamako
Službeni jezici francuski jezik, bambara (nije služben, široko se koristi)
Vođe
 -  Predsjednik Amadou Toumani Touré
Uspostava Od Francuske 22. rujna 1960.
Površina
 -  Ukupno 1,240,000 km2 (23.)
 -  Voda (%) 1,6
Stanovništvo
 -  Popis iz 2002  11.340.480 (68.)
 -  Gustoća 10,9/km2
Valuta CFA franak
Pozivni broj 223
Web domena .ml

Povijest

Od 10. do 18. stoljeća na području današnjeg Malija nastala su, jedno za drugim, tri velika trgovačka carstva: Gana, Mali i Songhai. Središte im je bio Timbuktu, centar prekosaharske trgovine i visokog obrazovanja.

U 1880-ima Mali su osvojili Francuzi i koloniju prozvali Francuski Sudan. U vrijeme stjecanja neovisnosti 1960. zemlja je sa Senegalom činila Malijsku Federaciju, koja je ubrzo razvrgnuta. Do 1991. Malijem su vladali jednostranački i vojni režimi, a te su godine održani prvi višestranački izbori. Godine 2002. došlo je do prve demokratske smjene vlasti kada je na predsjedničkim izborima neovisni kandidat Amadou Toumani Touré pobijedio kandidata dotada vladajuće stranke Malijskog saveza za demokraciju (ADEMA).

Zemljopis

Reljef zemlje uglavnom je ravan ili brežuljkast. Na sjeveroistoku se izdiže masiv Iforas, nastavak alžirske visoravni Hoggar, a na jugozapadu dio gvinejske visoravni Fouta Djallon. Zemlja se dijeli na tri klimatsko-vegetacijske zone: Saharu na sjeveru, prijelazno područje sahel s vegetacijom otpornom na dugotrajnu sušu, te sudansku zonu na jugu, u kojoj je količina oborina veća, a biljni pokrov obilniji.

Regije

Mali je podijeljen u osam regija i distrikt glavnog grada Bamakoa:

  • Distrikt Bamakoa
  • Gao
  • Kayes
  • Kidal
  • Koulikoro
  • Mopti
  • Ségou
  • Sikasso
  • Tombouctou

Stanovništvo

Najbrojnije etničke skupine su Mande (narodi Bambara, Malinke, Solinke i drugi, 50%), Peul (Fulani, 17%), voltski narodi (12%) i Songhai (6%). Jezik Bambara koristi se za međusobnu komunikaciju, a francuski uglavnom u urbanim sredinama.

Islam je religija 90% stanovništva. Oko 9% su pripadnici domaćih vjera (najviše među voltskim narodima, Malinkama i Bambarama).

Gospodarstvo

Mali je siromašna, uglavnom poljoprivredna zemlja, s gospodarskom aktivnošću koncentriranom u navodnjenim područjima rijeke Niger. Oko 10% stanovništva su nomadski stočari, ostali se bave ratarstvom i ribarstvom. Izvozi se pamuk, a u porastu je vađenje zlata. BDP je za 2004. procijenjen na oko 900 USD po stanovniku, mjereno po PPP-u.

Gradovi

Popis gradova u Maliju

Eksterni linkovi

Basilicata

Basilicata je regija u južnoj Italiji. Basilicata graniči s regijama

Campania (na zapadu), Puglia (na istoku), Calabria (na jugu), a ima i vrlo mali dio obale Tirenskog mora, a na jugoistoku izlazi i na zaljev Taranto u Jonskom moru.

Površina regije je 9992 km², a u regiji je 2001., po popisu stanovništva, živjelo 597,768 ljudi. (60/²). Glavni grad regije je Potenza. Regija se dijeli u dvije pokrajine: Potenza i Matera.

Regija je planinska, a uključuje i Monte Pollino (7325 ft), najviši vrh južnih Apenina. Monte Vulture, u SZ kutu područja Vulture, je ugasli vulkan (4365 ft). Planinski je teren onemogućio komunikaciju sve do nedavno, pa je Basilicata jedna od najslabije razvijenih pokrajina Italije.

Cirkulatorni sistem

Cirkulatorni ili kardiovaskularni sistem je sistem organa koji služi za cirkuliranje krvi kod većine životinja.

Guadeloupe

Gvadalupa je mali arhipelag na Antilima u Karipskom moru. Nalazi se otprilike 600 km sjeverno od obale Južne Amerike i 600 km istočno od Dominikanske republike. Nekada se zvao Karukera što znači "otok sa lijepim vodama". Prekomorski je departman Francuske.

Hadramaut (muhafaza)

Hadramaut ili Hazramaut (arapski: حضرموت) je jedna od 20 jemenskih muhafaza. Ova pokrajina nalazi se na sjeveroistoku zemlje, uz obale Arapskog mora.

Hadramaut ima površinu od 167.280 km² i najveća je jemenska pokrajina, ali vrlo slabo naseljena. Broji 1,029.462 stanovnika i gustoća naseljenosti joj iznosi svega 6,2 stanovnika po km².

Od 2004. arhipelag Sokotra, dotada u sastavu Muhafaze Adana, pripojen je muhafazi Hadramaut, a pripadaju joj i mali otoci Perim i Kamaran u Crvenom moru.

IC 2500

IC 2500 (također poznat kao MCG 6-21-74 i PGC 27748) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 304 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 1,10 (97 hiljada sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (27 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 27. februara 1897. godine.

IC 2502

IC 2502 (također poznat kao MCG 6-22-2 i PGC 27811) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 691 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,40 (80 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (80 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 2. aprila 1900. godine.

IC 2521

IC 2521 (također poznat kao MCG 6-22-35 i PGC 28740) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 405 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,50 (59 hiljada sg) a najmanji 0,5 uglovnih minuta (59 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 12. maja 1896. godine.

IC 2540

IC 2540 (također poznat kao MCG 5-24-14 i PGC 29389) je eliptična galaksija koja je udaljena oko 302 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 1,00 (88 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (70 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 13. maja 1896. godine.

IC 2542

IC 2542 (također poznat kao MCG 6-22-76 i PGC 29453) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 281 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,90 (74 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (65 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 12. maja 1896. godine.

IC 2544

IC 2544 (također poznat kao PGC 29491) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 400 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,40 (47 hiljada sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (47 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 12. maja 1896. godine.

IC 2549

IC 2549 (također poznat kao PGC 29592) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 568 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,30 (50 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (33 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 13. maja 1896. godine.

IC 2557

IC 2557 (također poznat kao MCG 6-23-3 i PGC 29977) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 298 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,30 (26 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (17 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 16. maja 1903. godine.

IC 2598

IC 2598 (također poznat kao PGC 31713) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 268 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,40 (31 hiljada sg) a najmanji 0,2 uglovnih minuta (16 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 28. maja 1903. godine.

IC 2607

IC 2607 (također poznat kao MCG 6-24-23 i PGC 32468) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 452 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,70 (92 hiljade sg) a najmanji 0,4 uglovnih minuta (53 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Stephane Javelle 16. maja 1903. godine.

IC 2610

IC 2610 je nepostojeći astronomski objekat naveden u Novom općem katalogu koji je opisan da se nalazi u sazviježđu Mali lav. Ovaj objekat je zapisao Guillaume Bigourdan 27. marta 1887. godine.

IC 494

IC 494 (također poznat kao MCG 0-21-4, PGC 22755 i UGC 4224) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 212 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali pas. Najveći prečnik je 1,30 (80 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (37 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Guillaume Bigourdan 12. decembra 1888. godine.

IC 498

IC 498 (također poznat kao MCG 1-21-15, PGC 22895 i UGC 4255) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 466 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali pas. Najveći prečnik je 0,90 (122 hiljade sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (109 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio Rudolf Ferdinand Spitaler 11. novembra 1888. godine.

Katar

Za ostala značenja, v. Katar (razvrstavanje).Katar je država na Аrapskom poluotoku u jugozapadnoj Aziji. Obuhvaća mali poluotok na zapadnoj obali Perzijskog zaljeva i nekoliko susjednih otočića. Graniči na jugu sa Saudijskom Arabijom, a na zapadu morskom granicom s Bahreinom. Po državnom uređenju je apsolutna monarhija – emirat, a službeni naziv je Država Katar.

U posljednjih 150-ak godina politikom Katara dominira obitelj Al-Tani iz koje potječe i trenutni emir. Nakon kraja britanskog protektorata 1971. zemlja se nije pridružila Ujedinjenim Arapskim Emiratima, odabravši umjesto toga potpunu neovisnost.

Islam je najzastupljenija religija. Arapski odnosno njegov lokalni dijalekt je jezik većine stanovništva. Velik broj stanovnika su strani državljani na radu u industriji nafte.

Gospodarstvom Katara dominira naftna industrija. Prihodi od prodaje nafte omogućili su povećanje životnog standarda i uvođenje socijalne države nalik na one u Europi. BDP je u 2003. bio 21.500 USD po glavi stanovnika, mjereno po PPP-u.

Katar je sjedište poznate arapske TV-postaje Al-Jazeera. Lokalni izbori provedeni su po prvi put 1999., a izbori za zakonodavnu skupštinu predviđeni su za 2016.

NGC 3515

NGC 3515 (također poznat kao IRAS 11018+2829, MCG 5-26-44, PGC 33467 i UGC 6139) je galaksija koja je udaljena oko 401 milion sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Mali lav. Najveći prečnik je 0,90 (105 hiljada sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (82 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio Jean Marie Edouard Stephan 20. aprila 1882. godine.

Navassa

Navassa ili La Navase na haićanskom kreolskom je mali, nenastanjeni otok u Karipskom moru. Vlada SAD nad njim polaže suverenitet kao neinkorporiranom teritorijom, te njime upravlja preko Službe za ribarstvo i divljač. S druge strane, kalifornijski biznismen Bill Warren je (koristeći Zakon o Guano otocima) položio zahtjev da mu se prizna vlasništvo nad otokom, na kojim suverenitet polaže i Haiti.

Otok je otkrila posada Kristofora Kolumba još 1504. godine, ali, s obzirom da nije imao izvora pitke vode, bio je ignoriran od strane pomoraca sve do 1857. godine, kada ga je za sebe prisvojio američki kapetan Peter Duncan u namjeri da počne eksploataciju guana. Ona je započela nakon američkog građanskog rata godine 1865. i završila evakuacijom rudara za vrijeme špansko-američkog rata 1898., nakon čega je ostao nenastanjen. Nakon otvaranja Panamskog kanala otok je dobio na važnosti, pa je godine 1917. na njemu podignut svjetionik. Nakon toga otok povremeno posjećuju haićanski ribari.

Samostalne države
Zavisni teritoriji
Nepriznate države
Nejasan status
Zemlje članice Pokreta nesvrstanih
Punopravne članice
Bivše članice
Promatrači

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.