Kralj David

David (jevrejski דוד dragi, ljubljeni) je po Svetom Pismu bio kralj [1] Izraela i Judeje. Po predanju bio je naslednik prvog kralja Izraela Saula i vladao je od 1005. pne. do 965. pne. Ujedinio je 12 izraelskih plemena, a nasledio ga je sin Solomun. David je takođe poznat kao pisac mnogih psalma.

Zapamćen je kao najpravedniji od svih starih izraelskih kraljeva, kao i veliki vojskovođa, muzičar i pesnik. Prema predanju, Bog je izabrao Davida i dao mu obećanje da se njegova loza neće prekinuti. Jevreji veruju da će Mesija, što znači "pomazanik" (onaj koji je izabran za kralja i pomazanjem posvećen za tu službu), biti izravan potomak Davidov. Hrišćanski sveti spisi, posebno Novi zavet, ukazuju da je Isus direktni Davidov potomak. Davidova vladavina i uopšte postojanje Davida se još ne može dokazati istorijskim ili arheološkim instrumentima; najstariji pisani dokument o Davidu, takozvani natpis Tel Dana, potiče iz 9. veka pne. Za jevrejsku, hrišćansku i islamsku kulturu predanje o Davidu ima izuzetnu važnost.

Duomo Fidenza 03
Kralj David (detalj), katedrala Fidenza

David u Samuilovim knjigama

Mladi David

David se rodio u Vitlejemu kao najmlađi sin pastira Jeseja. Već kao dečaka ga je prorok i sudija izraelski Samuilo na nalog Božji pomazao za kralja. David je došao na dvor kralja Saula koji je bio bolestan (kojeg je Bog radi greha Saulovih udario zlim duhom), te bi David svirao harfom (udarao u gusle) i olakšao Saulovo stanje (oterao duha). Postao je miljenik Saulov i nosio njegovo oružje.

David u prognanstvu

Na dvoru Saulovim David je brzo stekao Saulovu ljubomoru, jeste se u raznim bojevima pokazao većim junakom od njega. Saul je pokušavao da ga ubije, ali je Davidu uspelo bekstvo uz pomoć svoje supruge Mihale i njenog brata Jonatana, oboje Saulova deca.

David je sa svojim pristalicama bio na bekstvu dok ga je Saul sa 3.000 izabranih vojnika gonio po zemlji. Sakrivši se jednom od Saula u pećinama Engadskim Saul je ušao u pećinu radi prirodne potrebe, međutim David ga je poštedeo i odsekao samo skit od njegovog plašta, što Saul nije primetio. Ovo je David pokazao Saulu ispred pećine kao dokaz svoje lojalnosti. Duboko dirnut Saul je prorokovao Davidu da će biti kralj Izraelu posle njega i dobio Davidovu zakletvu, da će poštedeti Saulov dom.

Posle je David služio Filistejcima u borbi protiv beduinskih razbojnika. Kad su Filistejci krenuli ponovo na Izrael odrekli su se Davidove pomoći, jer mu nisu verovali. David je sa svoje strane po drugi put poštedeo Saula, oteći tajno iz Saulovog tavora Saulovo koplje i krčag, demonstrirajući time ponovo svoju vernost ali i nadmoć nad Saulu.

David kao kralj

David and Goliath by Caravaggio
Davit i Golijat (Karavađo)

Saul je poginuo u borbama protiv Filistejaca. Sa njim je stradao njegov sin i Davidov prijatelj Jonatan, za kojeg je David govorio da mu je njegova ljubav vrednija od ljubavi žene. Pošto u domu Saulovom nije bilo prestonaslednika, David je u Hevronu krunisan za kralja Judeje. Ovim počinje podela Izraela na severno carstvo Izrael i južno carstvo Judeja, koje će se tek posle Davida i sina mu Solomuna pokazati. Uz promišljenu politiku David je vezao severno carstvo za sebe i postao kralj Izraela. Davidova država se time sastavljala od Izraela i Judeje, oboje vezane za jednog kralja. David je zatim osvojio grad Jevus ili Salim, to jest Jerusalim, na međi Izraela i Judeje. Jerusalim nije pripadao teritoriji 12 izraelskih plemena te je bio deo kraljeve domene. Sa učvršćivanjem svoje vladavine David je preneo kovčeg zaveta, najveću svetinju izraelskih plemena, u Jerusalim, koji je time postao novi politički i religiozni centar Izraelaca. Vodio je uspešne ratove i naložio susednim državama od Damaska i Moava do crvenog mora svoju vrhovnu vlast. Filistejske gradove međutim nije uspeo da osvoji.

Za vreme vojnih pohoda protiv Amonićana David se zaljubio u Vitsaveju, suprugu svog vojskovođe Urije Hetejina, i oblegao je dok je Urije vodio ratove. Da bi sakrio preljubu naredio je svom bratancu, vojskovođi Joavu, da u boju tajno ubije Uriju. David je zatim oženio Vitsaveju, koja je posle Mihale, Avigeje i Ahinoame i drugih žena bila njegova osma supruga. Prorok Natan je pretio Davidu Božjom kaznom i prvo dete Davida sa Vitsavejom je umrulo. I pored tog greha David je ostao izabranik Božji, ali mu nije bilo dopušteno da izgradi hram Božji; ovaj je izgradio tek drugi sin Davida i Vitsaveje, Solomun. Jedan drugi sin Davidov, ustvari njegov ljubimac Avesalom, je pokušavao da svrgne oca što mu je zamalo i uspelo. Avesaloma je ubio Joav suprotno Davidove naredbe, što je Davida slomilo. Pre svoje smrti Davida su nagovorili Vitsaveja i Natan da presto ostavi Solomunu i ne starijem sinu Adoniju te je Solomun pomazan za kralja.

Samuilove knjige pokazuju dobre i zle strane Davida, njegovu ljubav, prijateljstvo i vernost, ali i njegove sumnje, oklevanje, gnev i tešku krivicu. Ovo je bez primera u pričama o kraljevima za to vreme.

Istorijski David

Shepherd David Playing the Harp
Pastir David svira harfu, statua u Izraelu.

Arheološki dokazi o Davidu i njegovoj vladavini još nema, što govori da Davidova vladavina i sina mu Solomuna, ako je postojala, nije bila onih razmera sa kojom se pokazivala u kasnijim generacijama, to jest idealizovano carstvo i velesila od reke Eufrata do crvenog mora. Iz egipatske i asirske perspektive David je bio najpre jedan mali, lokalni vladar, retko vredan veće pažnje. U vreme Davidovo Jerusalim je brojao možda oko 1.500 žitelja, te je u odnosu na metropole u Egipatu i Mesopotamiji bio mali gradić. Sa druge strane mora da se uzme u obzir da su izraelska plemena, ukoliko je Davidova vladavina zaista postojala, bili tek u tranziciji iz stočarskih, donegde beduinskih plemena bez većih naselja u jedno državotvorno društvo. Koliko je jedno takvo društvo u pomenutoj kulturnoj, državnoj i socijalnoj tranziciji bilo sposobno da stvori državu onih razmera koja se opisuju u kasnijim predanjima i da ostavi jasne tragove je dakle znak pitanja. Za biblijsko gledište Davidova i Solomunova vladavina pretstavljaju idealnu državu, moćna i slobodna, sposobna da se odbrani svojih neprijatelja. Same knjige Samuilove dobile su svoj konačan izgled verovatno za vreme kralja Josije u 7. veku pne., tri veka posle Davida. David je u to vreme već bio idealizovani kralj, kralj Josija iz doma Davidovog, tako da je sa naučnoistorisjke perspektive teško oceniti koliko prenose istiniti izveštaj a koliko mitove o jednom legendarnom kralju. Pojedini istoričari sumnjaju da je David uopšte postojao i da pripada legendi kao što jedan Agamemnon. U antičkom gradu Mari u severnoj Mesopotamiji pronađen je natpis davidum za vojskovođu. Ovo može da bude u vezi sa Davidom time da David nije bio lično ime već vojni naziv, a možda i nije (primer srpski Drago ili Dragan i latinski "drako" ili turski "dragoman"). Trenutno najraniji pisani dokumenti o Davidu potiču iz 9. veka pne., u natpisu iz Tel Dana. Svoje poreklo na Davida su pored jevrejskih kraljeva vodili isto jermenski i gruzijski kraljevi ranog srednjeg veka.

Davidova zvezda

Suprotno možda opštem mišljenju Davidova zvezda je nastala u 13. veku prvo kao amulet (po drugima u 9. veku), da bi kasnije postao simbol i grb Jevreja. Imenovanje po Davidu irituje da je i David koristio taj simbol.

Reference

  1. U prevodu Svetog pisma Đure Daničića i Vuka Karadžića car.
 Genealogija po Hebrejskoj bibliji od Adama do Davida  
Od Stvaranja do Poplave Adam Set Enop Kenan Mahalalel Jared Henoh Metušelah Lameh Noa Sem
Porijeklo Patrijarha Arpahšad Šelah Eber Peleg Reu Seruh Nahor Terah Abraham Isak Jakov
Od Nacije do Kraljevstva Juda Farez Hezron Aram Amminadab Nahpon Salmon Boaz Obed Jesej David
Proroci judaizma i kršćanstva u Hebrejskoj Bibliji
Abraham · Isaak · Jakov · Mojsije · Aaron · Mirijam · Eldad · Medad ·Sedamdeset glavara Izraela · Jošua · Fines Black Star of David.svg

Deborah · Samuel · Saul · Saulovi ljudi · David · Solomon | Gad · Natan · Ahiyah · Elijah · Eliša | Izaija · Jeremija · Ezekijel

Hosea · Joel · Amos · Obadija · Jona · Micah · Nahum · Habakkuk · Zefanija · Haggai · Zekarija · Malachi Christian cross.svg

Šemaijak · Iddo · Azarija · Hanani · Jehu · Mikaija · Jahaziel · Eliezer · Zechariah ben Jehoiada · Oded · Huldah · Urija

Judaizam:
Sarah · Rebeka · Joseph · Eli · Elkanah · Hannah · Abigail · Amoz · Beeri (otac Hosein) · Shallum (stric Jeremijin) · Hanamel (rođak Jeremijin) · Buzi · Mordekaj · Ester · (Baruch)
Kršćanstvo:
Abel · Enoh · Danijel
Ne-židovski: Kenan · Noa · Eber · Bithiah · Beor · Balaam · Balak · Job · Eligaaz · Bildad · Zofar · Elihu
1084

Ovo je članak o godini 1084. Godina 1084. (MLXXXIV) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

1118

Godina 1118 (MCXVIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

1120-e

1120-e su decenija koja je počela 1. januara 1120. i završila 31. decembra 1129.

1125

Godina 1125. (MCXXV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

1128

Godina 1128. (MCXXVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (1. 1. po julijanskom kalendaru).

1138

Godina 1138. (MCXXXVIII) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. 1. po julijanskom kalendaru).

1140

Godina 1140. (MCXL) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

Betlehem

Betlehem (također Bethlehem, arapski: بيت لحم, Beit Lahm, "Kuća mesa"; hebrejski: בית לחם, Beit Lehem, "Kuća kruha") grad je na području Palestinske samouprave s više od 25.000 stanovnika. Nalazi se 10 km južno od Jeruzalema i sjedište je Betlehemske guvernije.

U svijetu je Betlehem poznat po tome što je rodno mjesto Isusa Krista (prema Novom zavjetu). Ovdje živi jedna od najstarijih kršćanskih zajednica na svijetu, koja zbog iseljavanja danas ima mali broj pripadnika. Prema vjerovanju ovdje je rođen i kralj David, koji je tu i okrunjen za kralja Izraela.

Betlehem je, kao mjesto Isusova rođenja (u što neki znanstvenici sumnjaju), danas jedan od najpoznatijih svjetskih hodočasničkih odredišta. Kako kršćani širom svijeta ovom mjestu hodočaste još od 2. vijeka UNESCO je Baziliku Isusova Rođenja, uključujući i obližnje armenske, franjevačke, grčkokatoličke i grkopravoslavne samostane, crkve, tornjeve, terasaste vrtove i hodočasničke staze, upisao 26. lipnja 2012. godine na popis mjesta svjetske baštine u Aziji. Isti dan je upisana i na popis ugroženih mjesta svjetske baštine zbog kontinuirane opasnosti i čestih sukoba Izraelaca i Palestinaca. Zbog eskalacije izraelsko-palestinskog sukoba, broj hodočasnika opada.

David

David se može odnositi na:

Kralj David

David (Michelangelo)

Holyrood Abbey

Opatija Holyrood (engleski: Holyrood Abbey) je nekadašnja opatija redovnih kanonika u škotskom glavnom gradu Edinburghu. Osnovao je godine 1128. kralj David I. U 15. vijeku se kuća za goste u okviru opatije pretvorila u kraljevsku rezidenciju koja će se potom nakon Škotske reformacije pretvorili u Palaču Holyroodhouse. Opatijska crkva se nastavila koristiti kao župna crkva sve do 17. vijeka. Od 18. vijeka je postala zapuštena i počela se rušiti. Preostali zidovi opatije se nalaze krajn palače, na istočnom rubu edinburške četvrti Royal Mile. Ostaci opatije se danas nalaze pod državnom zaštitom.

Judejska pustinja

Judejska pustinja (arap. صحراء يهودا‎, heb. מדבר יהודה) je mala pustinja na području Palestine (Zapadne obale) i Izraela, zapadno od Mrtvog mora. Naziv potiče od istoimene regije i kraljevine. U rijetkim danima kada krenu jake kiše, pustinja se privremeno transformira i ozeleni, naročito u dolinama s izvorima.

Pustinja je od davnina služila kao utočište za isposnike i pobunjenike. Jedan od prvih bio je budući jevrejski kralj David koji se po svjedočenju Starog zavjeta ovdje krio od progona kralja Saula. Prema crkvenim izvorima, na sjeverozapadnoj granici Judejske pustinje, na ušću rijeke Jordan, Ivan Krstitelj je krstio ljude i samoga Isusa. Čak i prije nego što su rani kršćani odlazili u Judejsku pustinju u potrazi za pročišćenjem i prosvetljenjm, u njoj je obitavala jevrejska sekta Esena.

Menachem Begin

Menachem Wolfovich Begin (hebrejski מנחם בגין, Brest-Litovsk, 16. kolovoza 1913. - Tel Aviv, 9. ožujka 1992.) je bio vođa Irguna, političar i dobitnik Nobelove nagrade za mir 1978. Također je bio 6. premijer Izraela od 21. lipnja 1977. do 10. listopada 1983. Sudjelovao je je na pregovorima u Camp Davidu sa egipatskim predsjednikom Muhamadom Anwarom el-Sadatom, zbog čega su zajednički dobili Nobelovu nagradu za mir 1978.

Njegov najveći doprinos izraelskoj državi je postizanje prvog mirovnog sporazuma sa Egiptom i neutraliziranje egipatske armije.

Begin je rođen u Brest-Litovsku, tada još uvijek dijelu carske Rusije, koji je bio dio Poljske od 1919. do 1939. a danas je dio Belorusije i poznat je pod imenom Brest. Od 1939. bio je vođa cionističke organizacije Betar. Od 1940. do 1941. je bio u zatvoru u SSSR-u. Godine 1941., nakon puštanja na slobodu po sporazumu Sikorski-Mayski, je stupio u poljsku (andersovu) vojsku, ali je neslužbeno otpušten iz te vojske zajedno sa mnogim drugim židovskim vojnicima.

Begin se tada preselio u Britansku Palestinu, gdje je ubrzo postao poznat kao žestok kritičar glavne struje cionizma, i pristalica radikalnijeg revizionističkog cionizma. Godine 1942. je stupio u Irgun (poznat i kao Etzel) i 1943. postao njegov vođa. Bio je odgovoran za postavljanje bombe u jeruzalemski hotel Kralj David, koji je u to vrijeme bio britansko administrativno i vojno sedište, i tada je ubijena 91 osoba. Godine 1948. je bio u centru afere oko prebacivanja Irgunovog oružja u Izrael, što se završilo potapanjem broda Altalena u paljbi koju je naredio premijer David Ben-Gurion.

Irgun je zajedno sa podzemnom grupom Lehi, (poznatom i pod imenom "Surova banda"), široko osuđivao veliki broj Židova, posebno Bena-Guriona, kao terorističke organizacije. Ubrzo nakon formiranja države Izrael su raspuštani od strane izraelske vlade.

Godine 1948., Begin je osnovao desničarsku političku stranku, Herut, koja je kasnije postala znatno veća stranka, Likud. Između 1948. i 1977., pod Beginom, činila je glavnu opoziciju dominantnoj Izraelskoj radničkoj stranci u Knessetu (izraelski parlament).

Dana 21. lipnja 1977. Menahem Begin je postao 6. premijer Izraela, i prvi koji nije bio iz radničke stranke.

Godine 1979., Begin je potpisao Izraelsko-egipatski mirovni sporazum sa Anwarom al-Sadatom. Po tom sporazumu, Izrael je predao poluotok Sinaj Egiptu. Ovo je značilo i rušenje svih izraelskih naselja u ovoj zoni . Begin se suočio sa snažnom unutrašnjom opozicijom ovom potezu, što je dovelo do podjele u njegovom Likudu.

Godine 1981., Begin je naredio bombardiranje iračkog nuklearnog reaktora Tammuz. Ubrzo potom, Begin je istakao da "Ni po koju cijenu nećemo dozvoliti neprijatelju da razvije oružja za masovno uništenje protiv naroda Izraela." Ova promjena u izraelskoj nuklearnoj politici je danas poznata kao Beginova doktrina.

Goine 1982. Beginova vlada je izvršila invaziju na Libanon, ističući potrebu da se PLO odbaci izvan raketnog dometa izraelske sjeverne granice. Ovim je započelo izraelsko angažiranje u južnom Libanonu, koje je trajalo tri godine (uz ograničeno izraelsko prisustvo u Libanonu nastavljeno do 2000.). Prema reporteru Haaretza, Uziju Benzimanu, tadašnji ministar odbrane, Ariel Šaron je prevario Begina u vezi sa svrhom ovog rata i produžio ga bez dozvole. Šaron je tužio Haaretz i Benzimana 1991. i suđenje je trajalo 11 godina, tijekom kojih je jedan od najznačajnijih trenutaka bilo svedočenje Benija Begina, Menahemovog sina, u prilog obrane. Šaron je izgubio parnicu.[1]

Begin je u mirovinu otišao u kolovozu 1983., duboko razočaran i u depresiji zbog rata, suprugine smrti, i svoje bolesti. Umro je u Tel Avivu 1992.

U veljači 2005. Begin je izabran za "najvećeg izraelskog vođu" sa 32,8 % glasova.

Mezopotamija

Mezopotamija ili Mesopotamija, ponekad nazivana Međurječje, (grčki Μεσοποταμία [Mesopotamía], prijevod od staroperzijskog Miyanrudan — "Zemlja između dvije rijeke" ili aramejskog naziva Beth-Nahrin "Kuća dviju rijeka") je područje jugozapadne Azije. Znanstveno rečeno, Mezopotamija obuhvaća aluvijsku ravnicu između rijeka Tigrisa i Eufrata, u Iraku i Siriji. Međutim, smatra se da izraz također potpuno obuhvaća riječne ravnice, te okolna nizinska područja čije granice čine Arapsku pustinju na zapadu i jugu, Perzijski zaljev prema jugu, te planine Zagros i Kavkaz prema sjeveru. Mezopotamija je jedna od najvažnijih područja u povijesti čovječanstva. Mnoge stare civilizacije su se tu razvile, kao npr. Sumer, Babilon, Asirija, Akad, itd. Neki od najranijih primjera pisanja u svijetu su pronađeni u ovoj regiji, a tu su nastali i prvi gradovi. Zbog svega ovoga, Mezopotamija je poznata kao "kolijevka civilizacije". Mezopotamijsko područje je u razdoblju od 4000. pne. do 1000. pne. dalo značajnu civilizaciju u kojoj su se izmjenjivali razni narodi: Sumerani, Akađani, Asirci (na sjeveru) i Babilonci (na jugu). Nalazišta ovih kultura su u današnjoj Siriji i Iraku.

Zajednička karakteristika naroda Mezopotamije je uporaba najstarijeg klinastog pisma kojeg su oni i izmislili. Sumeri su prvi tvorci ove visoko razvijene kulture, a Akađani oko 3000. pne., a potom Babilonci i Asirci nastavljaju i razvijaju sumersku kulturu. Zapravo, bez obzira koji se narod mijenja u vladavini ovim prostorima, kultura ostaje skoro nepromijenjena – zato govorimo o jedinstvenoj mezopotamskoj kulturi. U 6. v. pne. Perzijanci predvođeni Kirom Velikim osvajaju Babilon te se nakon toga na ovom području razvija perzijska država, koja utječe na ove prostore i nakon 330. pne. kada ih osvaja Aleksandar Veliki, sve do prodora Arapa i Islama kada ovi prostori postaju dio kalifata.

Ranulph de Gernon

Ranulf II (također poznat kao Ranulf le Meschin ili Ranulf de Gernon) (1099–1153) bio je anglo-normanski plemićki magnat koji je engleskom palatinskom grofovijom Chester vladao kao svojim lenom od 1128. do smrti. Poticao je od grofova Bayeuxa u Normandiji, a leno je naslijedio od oca Ranulfa le Meschina.

Godne 1136. je škotski kralj David I napao Englesku i dopro do Durhama, nakon čega je kralj Stephen Škotima predao dio Ranulfovih zemalja. Zbog toga se Ranulf u građanskom ratu stavio na stranu Stephenove suparnice Matilde, nadajući se da će tako povratiti izgubljenu zemlju. Godine 1141. je osvojio zamak Lincoln, ali je kralj isti zamak osvojio u opsadi tokom koje je Ranulf bijegom morao spašavati život. Ranulf je poslije toga angažirao pomoć earla Roberta od Gloucestera te povratio zamak i prisilio Stephena na predaju. Dok je Matilda vladala Engleskom, Stephenova kraljica Matilda od Boulognea je uspjela kod Winchestera poraziti Ranulfa i njegove saveznike, što je na kraju omogućilo Stephenov povratak na prijestolje.

Richard Gere

Ostala značenja riječi Gere vidjeti na Gere (razvrstavanje)Richard Tiffany Gere (rođen 31. augusta 1949.), američki filmski glumac.

Rodom iz Philadelphije, odrastao je na očevoj farmi u blizini grada Syracuse u saveznoj državi New York. Već u školskim danima se počeo baviti glumom u školskoj kazališnoj grupi. Svira nekoliko instrumenata (klavir, gitara, truba). Sportska stipendija mu omogućuje studiranje filozofije na Sveučilištu u Massachusettsu.

Glumačku karijeru započeo je 1969. i to s raznim ulogama u Broadwayskim produkcijama, a na filmu je debitirao 1975. godine. No tek 1980. godine se proslavio u Američkom žigolu. Njegov izgled i talent za karakterne uloge glavni su mu adut, pa tako dobiva redovno uloge, no nikada nije osvojio Oscara.

Robert II od Škotske

Robert II rođen kao Robert Steward (?, 2. mart 1316. - zamak Dundonald (Ayrshire), 19. april 1390.), bio je

škotski kralj od 1371. do 1390.Robert je bio prvi monarh iz Dinastije Stuart, ali kad se nakon punih pedeset godina provedenih kao

prijestolonasljednik konačno kao starac uspeo na tron, gotovo da nije ni vladao već su to umjesto njega radili njegovi sinovi kao

regenti.

Tbilisi

Tbilisi (gruzijski: თბილისი) nekadašnji Tiflis je glavni i najveći grad Gruzije, od 1,106.500 stanovnika.

Žičani instrumenti

Glazbala sa žicama ili kordofoni naziv je za sva glazbala kod kojih se zvuk proizvodi okidanjem, odnosno trzanjem žica ili gudanjem po žicama. Tako unutar te skupine razlikujemo trzalačka glazbala (gitara, tamburica, mandolina, šargija, bas, harfa) i gudačka glazbala (violina, viola, violončelo, kontrabas, gusle, lirica).

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.