Knjiga


Knjiga je ukoričena tiskana omeđena publikacija od najmanje 49 stranica (UNESCO-va definicija), odnosno, knjiga je tiskana kolekcija papira. Ukoričena tiskana omeđena publikacija koja sadrži manje od 49 stranica naziva se brošura.

U engleskom jeziku riječ "book" dolazi od staroengleske riječi "bōc", koja dolazi od njemačke riječi s sadržajem "*bōk-".

Povijest

Povijest knjige stara je više od 7 000 godina. U tome vremenu mijenjala je svoj oblik, ovisno o materijalu od kojeg je izrađivana i o načinu pisanja i umnožavanja tog materijala, a pri pisanju pribor se mijenjao kroz povijest. Npr. Rimljani su pisali "olovkom" koja je sličila grančici, a koje su bile od kosti i mogli su lako brisati pogreške u pisanju, a pisali su na "papiru" od voska, a više voščanih listova obično se uvezalo.

U vrijeme kada ljudi nisu znali pisati ni čitati prenosili su usmenom predajom svoje poruke i iskustva. No, koliko god usmena predaja bila učinkovita i danas, nije bila dovoljna da sačuva svekoliko ljudsko iskutstvo. Osim toga, pamćenje blijedi, pa je mnogo toga potonulo u zaborav. Da bi se moglo pisati, treba izumiti pismo i materijal na kojem se piše. U Egiptu, kad su ljudi u 4. stoljeću postali kršćani, Rimljani su uništili njihove zabilješke napisane hijeroglifom, jer su smatrali da je egipatsko pismo pogansko.

Zbog toga su pradavni zapisi na komadu drveta, kosti, na životinjskom rogu i slično.

Prve prave knjige

Bookinfo
Osnovni dijelovi knjige

Prve su se prave knjige pojavile na Istoku. Najstarije kineske knjige bile su sastavljene od bambusovih daščica, a kasnije su ih zamijenili svici od svile. Stari Babilonci, Asirci i Perzijci utiskivali su drvenim štapićem znakove u mekane glinene pločice, koje su zatim sušili i pekli.

Stari Egipćani pisali su na drvenim i kamenim pločama, te na svicima papirusa. Srčiku papirusa rezali su na uske vrpce, tiještili ih, lijepili jedne uz druge i tako dobivali široke listove koje su spajali u dugačke svitke.

Stari Grci i Rimljani imali su drugačije knjige. Čuveni zakoni Grka Solona bili su urezani u drvene ploče, a rimski zakoni su bili uklesani u 12 kamenih ploča. U svakodnevnom su se životu Grci i Rimljani služili za pisanje drvenim pločicama koje su bile prevučene crnim voskom. Nekoliko takvih pločica povezivali su se vrpcom ili metalnim prstenom u knjigu. Po vosku su grebli slova i znakove metalnom ili koštanom pisaljkom koja se zvala stilus, po čemu danas stilom nazivamo način pisanja.

Vrste knjiga

Herkulaneischer Meister 002b
Rimljanka s koštanom "olovkom" u ruci

Albumi se koriste za čuvanje kolekcija slika i fotografije, ali i poštanskih markica.

Dnevnik je knjiga za bilježenje podataka na periodničnoj bazi. Primjer je brodski dnevnik, gdje se upisuju dnevni podaci o putovanju ili "obični" dnevnici, gdje vlasnik bilježi svoje doživljaje.

Knjige poslovne evidencije i knjigovodstva koriste se za evidenciju poslovnih transakcija u procesu knjigovodstva ili računovodstva.

Školske knjige (udžbenici) su namijenjene učenicima i napisane su prema planu i programu škola kojima su namijenjene. Za učenike se obično izdaju i vježbenice, u kojima oni rješavaju prethodno postavljene zadatke.

Enciklopedija je knjiga ili skup knjiga koja sadržava članke i objašnjenja o raznim temama. Rječnik je knjiga koja sadržava popis riječ i, obično, njihovo značenje. Zbirka geografskih i drugih karata zove se atlas.

Vanjske veze

Izvori i reference

  • Grupa autora, Znanost, 1. dio, ISBN 978-953-300-021-3
Ab Urbe condita

Ab Urbe condita (povezano s Anno Urbis conditae: AUC ili a.u.c.) je latinski izraz koji znači "od osnivanja Grada [Rima])", koje se tradicionalno smješta u godinu 753. pne. Koristio se za označavanje rimskih godina od strane nekolicine rimskih historičara. Suvremeni historičari su to koristili češće nego sami Rimljani, koji su pak više voljeli godine označavati po imenima dvojice konzula koji su bili na dužnosti svake godine. Prije dolaska modernih kritičkih izdanja rimskih historijskih knjiga, AUC se često koristio od prepisivača i urednika, pa se činilo da je bio u češćoj upotrebi nego što se mislilo. Umjesto toga su se u kasnijim periodima koristila vladarske godine, posebno u Bizantskom Carstvu kada je to Justinijan propisao godine 537. Primjeri upotrebe AUC se mogu naći kod suvremenih autora, na primjer u Mommsenovoj Historiji Rima.

Biblija

Biblija (od grčkog τὰ βιβλία ta biblia - «knjižice») naziv je za svetu knjigu hrišćana koju čine Stari zavet i Novi zavet. Biblija je poznata i kao Sveto pismo.

Bibliju su pisali razni autori u raznim vremenima i na raznim mestima, da bi odgovorili raznim potrebama. Autografi biblijskih knjiga ne postoje, već samo mnogobrojni prepisi, tzv. tekstualni svedoci. Služeći se njima, biblijska nauka nastoji prirediti što pouzdaniji biblijski tekst, tzv. kritičko izdanje Biblije.

Pored religijskog, Biblija ima i svoj socijalni sadržaj. Siromaštvo i tlačenje su teme na koje se Biblija stalno vraća i Bog se preko proroka i Isusa uvijek svrstavao na stranu žrtava.

Bibliothèque nationale de France

Bibliothèque nationale de France [bi.bli.jɔ.tɛk na.sjɔ.nal də fʁɑ̃s] (akronimi BnF ili BNF; franc. Nacionalna biblioteka Francuske), nacionalna biblioteka Francuske, smještena u Parizu. Namjena joj je biti skladište svih objavljenih knjiga i spisa u Francuskoj. Trenutni predsjednik Biblioteke je Bruno Racine.

ISBN

ISBN (International Standard Book Number = međunarodni standardni knjižni broj) jedinstveni je identifikator knjiga i drugih omeđenih publikacija bez obzira na medij na kojem se objavljuju. [1] Njegova primjena počinje 1966. godine, kada se počeo upotrebljavati u Velikoj Britaniji kao SBN (Standard Book Number = standardni knjižni broj), a obuhvaćao je samo izdavače sa engleskog govornog područja. Sedamdesetih godina prošlog stoljeća SBN postaje međunarodno prihvaćen i preimenovan je u ISBN. 1972. godine osnovan je Međunarodni ured za ISBN sa sjedištem u Berlinu koji koordinira rad nacionalnih ureda za ISBN i prati primjenu sistema. Hrvatski ured za ISBN djeluje pri Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu.

IUPAC nomenklatura

IUPAC nomenklatura je sistem za imenovanje hemijskih jedinjenja i uopšte opisivanje hemijske nauke. Razvijen je i ažurira se pod okriljem Međunarodne unije za čistu i primenjenu hemiju (IUPAC).

Ilijada

Ilijada (grč. Ἰλιάς) je junačka epska pesma. Zajedno s Odisejom, Ilijada je jedan od dva antička grčka epa koja se pripisuju Homeru, navodno slepom jonskom ili eolskom pesniku. Ta se dva epa danas smatraju najstarijim delima grčke književnosti, a moderni filolozi ih datiraju u period 8. ili 7. veka stare ere.

Pretpostavlja se da su ta dva epa nastala u grčkim kolonijama u Maloj Aziji. Oblik u kome je Ilijada došla do nas dobila je u 6 veku stare ere u Atini u vreme Pizistrata (vladao Atinom sa prekidima od 560. st. e. do 527. st. e.). Pizistrat je ustanovio Panatenejske svečanosti o kojima su se recitovale Homerove pesme. U tu svrhu u atičkoj redakciji pripremljena su državna izdanja tih pesama. Pitanje o autorstvu, mestu i vremenu nastanka Ilijade i Odiseje čini deo tzv. homerskog pitanja.

Ilijada (15.693 heksametra) je podeljena u 24 knjige. Tu su podelu izvršili filolozi aleksandrijske škole, ali nisu vodili računa o sadržaju pojedinih delova. Tako je često rastavljeno ono što pripada zajedno, a sastavljeno ono što ne čini jednu sadržajnu celinu. Delitelj je pazio samo na to da budu 24 knjige i da u svakoj od njih ne bude više od 1000 stihova.

Spev opisuje događaje iz desete i poslednje godine trojanskoga rata, ahejskoga rata protiv Ilija, što je drugo ime grada Troje. Pesnik nije obradio dugo vremensko razdoblje, nego je ograničio građu prikazavši događaje koji su se dogodili tokom 51 dana u desetoj godini rata.

Osnovni motiv Ilijade je srdžba jednog od najboljih ahejskih junaka, Ahileja. Taj motiv, zajedno sa motivom Zevsove odluke da Ahejci pretrpe niz poraza i tako osveti povređena Ahileja (pošto Tetida izmoli Zevsa da osveti njezina sina), daje jedinstvo ovom epu i unutrašnju povezanost radnje.

Troja ili Ilij je grad iz perioda mikenske kulture u severozapadnoj Maloj Aziji, u oblasti koju su Heleni nazivali Troada. Njeni ostaci su pronađeni sedamdesetih godina 19. veka prilikom arheoloških iskopavanja koje je preduzeo Heinrich Schliemann. On je ispod brežuljka Hisarlik pronašao tragove devet naselja, jedno povrh drugog. Za drugo naselje odozdo smatrao je da je Troja. Schliemannu se priključio i njegov rad nastavio nemački arheolog Wilhelm Dorpfeld koji je ustanovio da je Homerova Troja šesto naselje odozdo. To naselje se u svemu poklapalo sa Homerovim opisom Troje. Ostatke tog naselja Dorpfeld je uporedio sa Schliemannovim arheološkim nalazima pri iskopavanju Mikene i Tirinta i tom prilikom utvrdio da se oni u potpunosti poklapaju te da je Troja bila grad iz perioda mikenske kulture.

Sadržaj Ilijade je preuzet iz priča o trojanskom ratu. U starini se u istoričnost tog rata nije sumnjalo. Verovatno je bio u pitanju znatan događaj pošto je za njega prionuo veliki broj mitova, posluživši kao građa za veliki broj epova. Postoji nekoliko prethomerskih cikličkih epopeja sa tematikom iz trojanskog rata – Kiparska pesma, Etiopida, Ilijada mala, Razorenje Ilija, Povratak. Ovi ciklički epovi nisu sačuvani. O njihovom sadržaju nalazimo obaveštenja u proznim izvodima Gramatičke hrestomatije nekog Prokla, zatim u tzv. Ilijskim pločama.

Judaizam

Judaizam propoveda veru u jednog, bestelesnog i samo duhovnog boga, oca svih ljudi. Ovaj bog predstavlja sveukupnost moralnih savršenstava i od ljudi zahteva ljubav i pravednost. Ime ovog boga je Jahve (ili Jehova) i zbog svetosti ga nije dozvoljeno izgovarati. Jevrejska religioznost ispoljava se u poslušnosti prema “božanskom zakonu”. Ovaj zakon sadržan je u Starom zavetu, odnosno u hebrejskojBibliji. Stari zavet je sintetizovan rukopis od 24 knjige, kanonizovan u Javneu oko 90. godine pre nove ere koji je nastajao skoro čitav milenijum. Pisan je na hebrejskom i delimično na aramejskom jeziku. Govori o istoriji, idejnim i društvenim borbama jevrejskog naroda. Ujedno to je i zbirka verskih i pravnih propisa, kao i starih mitova koje su Jevreji preuzeli od drugih naroda istoka. Stari zavet deli se na tri osnovne grupe: (1) Zakon (hebrejski: Tora, sadrži tzv. Petoknjižje - Pet knjiga Mojsijevih: Knjigu postanja, Knjigu izlaska, Levitski zakonik, Knjigu brojeva i Ponovljeni zakon), (2) Proroci (sadrži: Prve proroke i Poslednje proroke), i (3) Spisi (Psalmi, Knjiga o Jovu, Priče Solomonove, Prva i Druga knjiga dnevnika, Jezdrijina i Nemijina knjiga, Knjiga o Ruti, Pesma nad pesmama, Knjiga propovednika, Plač Jeremijin, Knjiga proroka Danila). Mnogi istraživači smatraju da je Stari zavet prethodna faza u razvoju hrišćanske religije koja je izložena u Novom zavetu.

Pored Tore za verski život Jevreja posebno je važan Talmud (hebrejski: učenje). Talmud je velika jevrejska zbirka posle-biblijskih tumačenja Starog zaveta, obrednih pravila, pravnih propisa, priča i izreka. Sastoji se iz dva dela: Mišina (tekst učenja) i Gemara (objašnjenje učenja). Postoje dva Talmuda: Jerusalimski talmud (priređen oko 450. godine nove ere) i Vavilonski talmud (priređen oko 500. godine).

Za ortodoksnog Jevrejina obavezan je i veliki broj obrednih propisa i propisa o čistoći i ishrani.

Osnivač jevrejske religije je Mojsije (hebrejski Moše, oko 1225. pne.). Praktično jedini izvor za upoznavanje Mojsijevog života, rada i učenja je Biblija, odnosno Stari zavet. Mojsije je bio jevrejski vođa i zakonodavac koji je Jevreje oslobodio egipatskog ropstva i na gori Sinaju dao im dve tablice-zakone koji su postali osnov jevrejske religije. Mojsije zauzima prvo mesto među osnivačima religija , pošto njemu u prilog ide hronološko prvenstvo: Zaratustra, Buda, Konfučije, Isus i Muhamed pojavili su se tek mnogo vekova posle njega. Prema Bibliji, Mojsije je čuvajući stoku na božijoj planini Hereb video u žbunu boga (Jehovu) koji mu je dao moć da vrši čudesna dela i poverio mu misiju - da se vrati svojim plemenima i oslobodi ih od ropstva.

Sinagoga (grčki: skupština, okupljanje) je zgrada u kojoj se obavljaju verske aktivnosti u jevrejstvu.

Rabin (hebrejski: moj učitelj) je jevrejski sveštenik, poglavar verske opštine. Status rabina stiče se dugogodišnjim izučavanjem Biblije i Talmuda.

Rasprostranjenost

Prema podacima iz 1991. godine u svetu ima 17.865.000 pripadnika jevrejske religije. Država Jevreja je Izrael.

Antisemitizam

Književnost

Književnost, termin nastao od reči knjiga, predstavlja prevod strane reči literatura i njen je najbliži sinonim. Termin literatura potiče iz latinskog jezika od reči littera – slovo, nastao prevođenjem grčke reči sa istim značenjem γραμματικη (τεχνη) od γραμμα – slovo.

Termin književnost upotrebljen u užem značenju označava umetničku književnost (beletristika, lepa književnost). Upotrebljen u širem značenju, termin književnost odnosi se i na dela nastala u procesu proučavanja književnosti, odnosno obuhvata i tekstove koji pripadaju književnoj kritici, književnoj istoriji i teoriji književnosti, koje zajedno sa metodologijom proučavanja književnosti konstituišu nauku o književnosti.

Termin književnost upotrebljava se da označi pisana dela koja imaju estetičku vrednost. Književna estetika stvara i razvija merila za razlikovanje umetničke reči od ostalih pojavnih oblika jezika.

Kontrolni broj Kongresne biblioteke

Kontrolni broj Kongresne biblioteke (akr. LCCN, od engl. Library of Congress Control Number), serijski sistem numeracije katalogiziranih zapisa u Kongresnoj biblioteci u Sjedinjenim Američkim Državama. On nije vezan za sadržaj knjiga.

Kongresna biblioteka je februara 2008 formirala LCCN Permalink servis, koji pruža stalan URL za sve njene kontrolne brojeve.

LIBRIS

LIBRIS (Library Information System) je švedski nacionalni katalog koji vodi Nacionalna knjižnica Švedske u Stockholmu. Nudi mogućnost besplatnog pretraživanja informacija o 6,5 milijuna knjiga, časopisa, članaka, mapa, plakata, tiskane glazbe, elektronskih resursa itd. Osim bibliografskih zapisa, po jedan za svaku knjigu ili publikaciju, LIBRIS sadrži i normativnu kontrolu o autorima: za svaku osobu navodi se zapis koji povezuje ime, datum rođenja i zanimanje s jedinstvenim identifikacijskim brojem koji se koristi kao autorizacijska datoteka za osobna imena izvan Švedske.

MeSH

Medical Subject Headings (skr. MeSH) je tzv. kontrolisani rječnik za indeksiranje knjiga i članaka iz medicine i drugih prirodnih nauka, a može da se koristi i kao tezaurus koji olakšava pretraživanje informacija. Radi pod pokroviteljstvom američke Nacionalne medicinske biblioteke (((en))), a koristi ga uglavnom MEDLINE, vodeća svjetska bibliografska baza iz oblasti biomedicinskih nauka, koja je besplatno dostupna na internetu i može se pretraživati preko sajta PubMed.

Do 2007. godine su izlazila i godišnja štampana izdanja, a danas je MeSH dostupan samo preko interneta. Iako je izvorno na engleskom, MeSH je dostupan i na drugim jezicima (njemačkom, italijanskom itd.) i sadrži dokumente na različitim jezicima.

Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)

Narodni heroji Jugoslavije je knjiga u kojoj se nalaze biografije i slike svih osoba koje su stekle zvanje narodnog heroja, tj. odlikovane su Ordenom narodnog heroja. Knjiga je imala tri izdanja - 1957, 1975. i 1982. godine i štampana je u ukupnom tiražu od 39.000 primeraka.

Naučna fantastika

Naučna fantastika ili znanstvena fantastika (engl. science fiction, akr. SF), umjetnički žanr koji obrađuje razne općeljudske situacije smještene u zamišljenu buduću realnost koja se temelji na danas znanim naučnim podacima za razliku od žanra tzv. "čiste" ili fantastike u širem smislu koja se ne temelji na nauci. Granice žanra nisu jasno definirane kao niti granice podžanrova. Mnoga naučnofantastična djela sadrže značajke drugih umjetničkih žanrova, poput kriminalističkih romana, romana strave i užasa, historijskih romana i fantastike. Tradicionalno se smatra da su danas pokojna trojka Isaac Asimov, Arthur C. Clarke i Robert A. Heinlein najveći književni majstori ovog žanra koji se mnogo promijenio od vremena u kome su živjeli, a koji se često naziva "zlatnim dobom".

Novi zavjet

Novi zavjet (grčki: Ἡ Καινὴ Διαθήκη, Hē Kainḕ Diathḗkē), poznat i kao "Novi savez" ili "Novi testament", je zbirka spisa koje hrišćani smatraju svetim, i dio je Biblije. Za hrišćane predstavlja novi sporazum izmedu ljudi i Boga.Novi zavjet opisuje događaje od rođenja Isusa, zatim njegov život i učenje, do njegovog vaskrsenja iz mrtvih i uzašća. Opisano je i delanje prvih Hristovih učenika, apostola, i njihovo propovedanje njegovog nauka.

Novi zavjet se sastoji od 27 knjiga, koje su napisali različiti autori u različito vrijeme. Među njima se nalaze jevanđelja, djela, poslanice ili pisma, i otkrovenje (proročanska objava). Najstariji spisi Novog zavjeta su Pavlove poslanice, od kojih je Prva poslanica Solunjanima, napisana oko 50. godine, najstariji sačuvani hrišćanski spis. Najstarije od četiri evanđelja je Markovo evanđelje, nastalo oko 68-70. godine. Djela apostolska govore o životu prve Crkve, a napisao ih je isti autor koji je napisao i Lukino evanđelje, te ove dvije knjige izvorno predstavljaju dva dijela jednog istog djela.

Za razliku od Starog zavjeta, koji pokriva dugogodišnju hronologiju stvaranja svijeta i ranu istoriju Jevreja, Novi zavjet se zasniva na relativno uskom vremenskom periodu, uglavnom unutar 1. vijeka. Prva celovita lista novozavetnih knjiga obelodanjena je 367. godine u Uskršnjem pismu episkopa Atanasija Aleksandrijskog crkvama u Egiptu.

Popis stanovništva 2002. u Srbiji

Popis stanovništva 2002. u Srbiji je održan prema međunarodnim preporukama za popis stanovništva i domaćinstava (Recommendations for the Censuses of Population and Housing in the ECE Region, New York and Geneve, 1998). Za razliku od prethodnih sedam popisa kada je popis rađen po koncepciji stalnog stanovništva sada su načinjene izmene zbog kojih rezultati nisu u potpunosti uporedivi.

Kritični momenat popisa je utvrđen prema teritorijalnom stanju od 1. januara 2002. godine, što znači da je stanovništvo naselja kod kojih je bilo teritorijalnih promena iskazano prema teritorijalnom stanju u vreme poslednjeg popisa.

U stalno stanovništvo su uključeni svi stanovnici koji na jednoj teritoriji borave duže od godinu dana. Dakle, strani državljani koji su boravili u Srbiji duže od godinu dana su u popisu 2002. godine uvedeni kao stalni stanovnici Srbije. Takođe, u stalno stanovništvo Srbije su uključena samo lica koja su kraće od godinu dana na boravku ili radu u inostranstvu. Stanovnikom naselja se smatra i lice koje je u kritičnom trenutku popisa van naselja zbog odsluženja vojnog roka, odsluženja kazne, lečenja, školovanja ili rada.

U popisu 2002. godine su stanovnici naselja koji su izbegla lica sa teritorija bivše SFRJ popisani kao stalni stanovnici Srbije i svrstani su kao stanovnici naselja u kojima su se zatekli. Raseljena lica sa Kosova i Metohije su zabeležana kao privremeno prisutna lica u mestu popisa, a ne kao stalno naseljena lica.

Ovim popisom nije obuhvaćeno stanovništvo na Kosovu i Metohiji, te stoga ne postoji zbirni rezultat za celu teritoriju republike Srbije.

Popis stanovništva u Srbiji 2011

Popis stanovništva u Srbiji 2011. godine predstavlja prvi popis stanovništva otkako je Srbija 2006. postala nezavisna država. Posljednji popis je održan 2002. kada je Srbija još uvek bila deo Savezne Republike Jugoslavije. Kao i pre devet godina, popis nije održan na Kosovu koje se nalazi pred upravom UNMIK-a odnosno većim delom funkcioniše kao samoproglašena država, a i nekim delovima Srbije (Preševska dolina) podaci prikupljeni popisom nisu pouzdani zbog bojkota od strane albanskog stanovništva.

Routledge

Routledge je međunarodni akademski nakladnik iz Ujedinjenog Kraljevstva koji se fokusira na izdavanje knjiga i naučnih časopisa iz oblasti humanističkih i društvenih nauka. Osnovan je 1851. od strane londonskog izdavača G. Routledgea pod nazivom George Routledge & Co. i tokom 19. vijeka izdavao je uglavnom ilustriranu fikciju, putopise i referentne naslove. Kuća je istovremeno često mijenjala poslovne partnere i registrirane nazive – od 1858. u partnerstvu s F. Warneom djelovala je kao Routledge, Warne & Routledge, a nakon njegova napuštanja kuće kao George Routledge and Sons. Godine 1902. kompanija je bila blizu bankrota pa se okreće naučnim publikacijama i refinanciranju novim partnerstvima, te od 1912. nosi naziv Routledge & Kegan Paul odnosno Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. Godine 1998. Routledge postaje dijelom Taylor & Francisa, a ranih 2010-ih objavljuje oko 3000 novih knjiga i oko 1200 naučnih časopisa godišnje. Routledge je izdao i četiri enciklopedije s tematikom filozofije, etike, političke ekonomije i paleontologije, no 2006. T&F je ugasio njegov enciklopedijski odjel. Sjedišta Routledgea nalaze se u engleskom Abingdonu i američkom Florenceu.

Stari zavjet

Stari zavjet - je dio Biblije kojim se podjednako služe Židovi i kršćani.

Stari zavjet obuhvaća 39 protokanonskih (istovjetne s hebrejskim kanonom) i sedam deuterokanonskih knjiga (protestanti ih zovu apokrifima). Dijelimo ih u knjige zakona, povijesne, mudrosne knjige, poeziju i proroke. Jedina razlika između protestantske i hebrejske verzije je podjela knjiga, naime hebrejski Tanakh sastoji se od 24 knjige: knjige u parovima (o Samuelu, Kraljevima te Ljetopise) smještene su u jednu knjigu (6 knjiga u 3 = -3); 12 proroka stavljeno je u jednu knjigu (-11); te su Ezra i Nehemija također u jednoj knjizi (-1).

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.