Karbonat

Karbonat je anjon (CO32-) koji nastaje jonizacijom karbonatne kiseline. Ovaj naziv takođe označava i svaku so koja potiče od ove kiseline.

Karbonatni anjoni vrše važnu funkciju u fiziologiji živih ćelija (od regulacije acido-bazne ravnoteže - hidrogenkarbonatni pufer, preko razmene gasova i drugih bitnih funkcija).

Najpoznatiji karbonat u prirodi je kalcijum karbonat, poznat i kao kreda, krečnjak i mermer. On je nerastvoran u vodi ali se zato dobro rastvara u kiselim vodenim rastvorima.

Spoljašnje veze

Amonijum karbonat

Amonijum karbonat je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 96,086 Da.

Antacid

Antacid je bilo koja supstanca, najčešće baznog hemijskog karaktera, koja je pogodna za primenu u neutralizaciji želudačne kiseline i smanjenju aciditeta stomačne sredine.

Bakar(II) karbonat

Bakar(II) karbonat je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 123,555 Da.

Barijum-karbonat

Barijum-karbonat je neorgansko hemijsko jedinjenje hemijske formule BaCO3.

Gline

Za ostale upotrebe, v. Glina (razvrstavanje).

Glina je plastični poluvezan sediment nastao dijagenezom (vezivanjem) mulja, pelitskog materijala transportovanog vodom i istaloženog u vodenoj sredini. Osim glina koje postaju transportom i taloženjem muljevitog materijala, postoje i one koje su postale i ostale na mestu raspadanja primarnog materijala. To su takozvane rezidualne ili sedimentarne gline.

Ovaj pelitski materijal može biti vezan ili isušivanjem ili istiskivanjem vode pod pritiskom gornjih slojeva. Glina predstavlja srednji stadijum u dijagenezi muljevitog materijala. Pod uticajem pritisaka, ili vrlo intenzivnim isušivanjem, ovaj materijal gubi plastičnost i prelazi u čvrstu slojevitu stenu koja se naziva glinac.

Kalcijum karbonat

Kalcijum-karbonat je hemijsko jedinjenje koje spada u klasu neorganskih soli. Molekularna formula kalcijum-karbonata je CaCO3. Najčešći oblici kalcijum karbonata su krečnjak, kreda i mermer.

Kalijum karbonat

Kalijum karbonat (molekulska formula K2CO3) je hemijsko jedinjenje, kalijumova so ugljene kiseline. Kalijum karbonat je bezbojna kristalna supstancija veoma dobro rastvorljiva u vodi; 93.7 g u 100 g vode. Temperatura topljenja kalijum karbonata iznosi 891 °C. On gradi hidrate, u vodenim rastvorima se hidrolizuje. Pod uticajem kiselina podleže raspadu na ugljen dioksid i kalijum oksid.

Kalijum karbonat se dobija uvođenjem ugljen dioksida u vodeni rastvor kalijum hidroksida. Koristi se u industriji stakla, keramike, za produkciju sredstava za pranje, u fotografiji i za dobijanje drugih jedinjenja kalijuma.

Molekulska masa kalijum karbonata je 138.2 u.

Karbonatna dehidrataza

Karbonatna dehidrataza (EC 4.2.1.1, karbonska anhidraza, anhidraza, karbonatna anhidraza, karbonsko kiselinsk anhidraza, karboksianhidraza, karbonska anhidraza A, karbonat hidro-lijaza) je enzim sa sistematskim imenom karbonat hidro-lijaza (formira karbon-dioksid). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju

H2CO3 CO2 +H2O

Ovaj enzim sadrži cink.

Litijum karbonat

Litijum karbonat je neorgansko hemijsko jedinjenje hemijske formule Li2CO3.

Soli litijuma spadaju u drupu antipsihotika, deluju antimanijski i stabilizuju afekt. Koriste se za sprečavanje oscilacija afekta kod manično-depresivne psihoze (bipolarni poremećaj afekta). Najčešće se koristi litijum karbonat, a pored njega su u upotrebi i sulfat, citrat i aspartat litijuma.

Magnezijum karbonat

Magnezijum karbonat, poznat i kao mineral magnezit kada je otkriven u prirodi, je hemijsko jedinjenje sa mnogo primena. Pri normalnim uslovima to je belo ili bezbojno hemijsko jedinjenje, male gustine, sa molekulskom formulom: MgCO3. U hemiji se koristi za dobijanje magnezijum oksida, jer se na temperaturi preko 540 °C razlaže na magnezijum oksid i Ugljen dioksid. Magnezijum karbonat je magnezijumova so ugljene kiseline.

Natrijum hidrogenkarbonat

Natrijum hidrogenkarbonat, soda-bikarbona ili natrijum bikarbonat (NaHCO3) je beli prah koji je slabo rastvorljiv u vodi.

Natrijum karbonat

Natrijum karbonat (Na2CO3), često pogrešno nazvan soda, je so natrijuma i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim proizvodima nosi oznaku E500.

Natrijum perkarbonat

Natrijum perkarbonat (2 Na2CO3 · 3 H2O2) je jedinjenje koji nastaje dodavanjem vodonik peroksida H2O2 i natrijum karbonata (Na2CO3).

Nikl(II) karbonat

Nikl(II) karbonat je neorgansko hemijsko jedinjenje hemijske formule NiCO3.

Olovo karbonat

Olova karbonat je hemijsko jedinjenje PbCO3. On se industrijski priprema iz olovo(II) acetata i ugljen dioksida.

On se prirodno javlja kao mineral ceruzit.

Sol

Za ostala značenja, v. Sol (razvrstavanje).U hemiji, so je opšti termin koji se koristi za jonska jedinjenja sastavljena od pozitivno naelektrisanih katjona i negativno naelektrisanih anjona, tako da je proizvod neutralan i bez naelektrisanja. Ovi joni mogu biti neorganski (Cl-) kao i organski (CH3-COO-) i jednoatomski (F-) kao i višeatomski joni (SO42-).Vodeni rastovri soli se zovu elektroliti. Oni, kao i istopljene soli, sprovode elektricitet.

Cviterioni su soli koјe sadrže anјonski centar i katјonski centar u istom molekulu, kao na primer amino kiseline, mnogi metaboliti, peptidi i proteini.

Smeše više različitih јona u rastvoru kao što јe citoplazma ćeliјe, u krvi, urinu, biljnom soku i mineralnoј vodi naјčešće ne stvaraјu definisane soli posle isparavanja vode.

Srebro karbonat

Srebro karbonat je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 275,745 Da.

Ugljena kiselina

Ugljična kiselina (karbonatna kiselina, (O=C(OH)2), H2CO3) slaba je anorganska kiselina. Nastaje otapanjem ugljikova(IV) oksida u vodi, no vrlo mala količina CO2 izreagira sa vodom, jer se čak 99 % CO2 u vodi nalazi u molekularnom stanju. U industriji se karbonatna kiselina koristi za proizvodnju pjenušavih (gaziranih) pića jer pićima daje kiselkast osvježavajuć okus, a nije opasna za čovjeka. Karbonatna kiselina se spontano raspada na CO2 i H2O.

CO2 + H2O → H2CO3Iako se spojevi koji imaju dvije hidroksilne grupe na istom ugljikovom atomu mogu rijetko izolirati u čistu stanju, izgleda da oni mogu postojati u vodenoj otopini. Za takav primjer u kemiji je najbolja ugljična kiselina, koja se u vodenoj otopini ponaša kao dvobazna kiselina, ali se može izolirati samo u obliku svojih soli ili estera, ili kao anhidrid (tj. ugljikov dioksid).

Karbonatna kiselina disocira otapanjem u vodi i stvara dvije vrste iona; hidrogenkarbonatni i karbonatni ion.

H2CO3 + H2O → HCO3- + H3O+

HCO3- + H2O → CO32- + H3O+Pa tako stvara karbonatne (kalcijev karbonat, natrijev karbonat ...) i hidrogenkarbonatne (natrijev hidrogenkarbonat, kalcijev hidrogenkarbonat ...) soli.

Kalcijev karbonat (CaCO3) ili vapnenac najvažniji je karbonat koji izgrađuje mnoge planinske lance (Dinara, Velebit, Alpe...), a i različiti organizmi od njega grade svoje ljušturice, kućice i oklope jer je vapnenac gotovo netopljiv u vodi. Često se zna i pojavljivati sa magnezijevim karbonatom u obliku dolomita (CaMg(CO3)2).

Ugljenik

Ugljenik, ugljik ili karbon (C, lat. carboneum), je nemetal, IVA grupe. Stabilni izotopi su mu: 12C i13C. Bitan nestabilan izotop je 14C (nastaje od 14N u gornjim slojevima atmosfere).

Ovaj četvorovalentni nemetal ima nekoliko alotropskih modifikacija:

dijamant (najtvrđi poznati prirodni mineral). Hemijska formula C. Vezivna struktura: 4 elektrona u 3-dimenzionim sp3-orbitalama

grafit (jedna od najmekših supstanci). Iste hemijske formule kao dijamant C. Vezivna struktura: 3 elektrona u 2-dimenzionalnim sp2-orbitalama i 1 elektron u p-orbitali.

fuleren Hemijska formula C60, danas ima široku primenu u poljoprivredi.Ugljenik je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 0,018%.

Ugljenik je bio poznat još u praistoriji. Da je hemijski element prvi je utvrdio Antoan Lavoazije. Međunarodni naziv je izveden od latinske reči carbo, ugalj.

Ugljenik je veoma rasprostranjen u prirodi. Broj poznatih jedinjenja ugljenika je preko 10 puta veći od poznatih jedinjenja svih ostalih elemenata.

Cela jedna grana hemije, organska hemija, se bazira na jedinjenjima koja u sebi sadrže ugljenik. Sem organskih jedinjenja veliki značaj imaju ugljen(II)oksid, ugljenik(IV)oksid, ugljena kiselina, karbidi i karbonati.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.