Ivan Hirkan

Ivan Hirkan (? - 104. pne.) bio je hasmonejski vladar Judeje od 134. pne. do 104. pne. Na vlast je došao nakon što su njegov otac Simon Makabejac i dva brata na jednom banketu ubijeni od strane Ptolemeja, sina Abubovog. Ivan je nakon toga preuzeo vlast kao knez Judeje i prvosvećenik Izraela. Na samom početku vladavine je doživio težak udarac kada je seleukidski kralj Antioh VII Sidet opsjeo Jeruzalem i prisilio Jevreje da plate ogroman danak, prisilivši išto tako Ivana Hirkana da opljačka Davidov grob kako bi nabavio zlato u tu svrhu. Hirkan je nakon toga pratio Antioha na pohodu na Partsko Carstvo, ali je nakon Antiohove pogibije iskoristiop metež i raspad seleukidske države kako bi od Judeje napravio nezavisnu državu. Održavao je dobre odnose s Rimom, a uzevši grčko ime Hirkan (Hyrcanus) djelomično je raskrstio s anti-helenističkom politikom svojih makabejskih prethodnika. Pod njegovom vlašću se Judeja proširili na teritorije Samarije i Idujemaca koje je prisilno preobratio na judaizam. Naslijedio ga je sin Aristobul.

Hyrcanus I-Yohanan
Hirkan u "Promptuarii Iconum Insigniorum "

Povezano

Eksterni linkovi

Ivan Hirkan
Umro/la: 104. pne.
Prethodi:
Simon Makabejac
Knez Judeje
134. pne. – 104. pne.
Slijedi:
Aristobul I
Prvosvećenik Judeje
134. pne. – 104. pne.
104. pne.

Godina 104. pne. bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Marija i Fimbrije (ili, rjeđe, godina 650. Ab urbe condita). Oznaka 104. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

134. pne.

Godina 134. pne. bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Emilijana i Flaka (ili, rjeđe, godina 620. Ab urbe condita). Oznaka 134. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

63. pne.

Godina 63. pne. bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Cicerona i Hibride (ili, rjeđe, godina 691. Ab urbe condita). Oznaka 63. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

Aristobul I

Za ostale ličnosti s istim imenom, v. Aristobul (razvrstavanje)Juda (Yehudah, Heb. יהודה) Aristobul I (? - 103. pne.) je bio kralj hebrejske Hasmonejske dinastije. Bio je najstariji od pet sinova Ivana Hirkana i prvi hasmonejski vladar koji je sebe nazvao "kraljem." S obzirom da su prema Bibliji samo potomci Jude, odnosno Kuće Davidove, mogli biti kraljevima, svi Aristobulovi prethodnici su koristili titulu "nasi" koja se grubo može prevesti kao "predsjednik".

Prema uputama Ivana Hirkana, koji je istovremeno bio i prvosvećenik Izraela, sin ga je trebao naslijediti samo na vjerskoj funkciji, dok je vladarom Judeje trebala postati njegova udovica. Aristobul se međutim s time nije složio, te je majku dao zatvoriti i izgladniti na smrt. Njegova vladavina, koju je obilježio progon farizeja, bila je kratka i završila tako što se razbolio i umro u mukama 103. pne.

Aristobula je naslijedio brat Aleksandar Janej, koga je iz zatvora pustila Aristobulova udovica Saloma Aleksandra.

Hirkan II

Hirkan II (? - 30. pne.) je bio prvosvećenik i hasmonejski kralj Judeje.

Bio je najstariji sin Aleksandra Janeja, judejskog kralja i vrhovnog svećenika Jeruzalema. Nakon Aleksandrove smrti svjetovnu vlast je preuzela njegova udovica i Hirkanova majka Saloma Aleksandra, dok je Hirkan preuzeo dužnost vrhovnog svećenika. I on i majka su, za razliku od pro-saducejskog oca, podržavali farizeje. Nakon majčine smrti krajem 67. pne., Hirkan je preuzeo i svjetovnu vlast, ali je nakon samo tri mjeseca godine 66. pne. svrgnut u ustanku koji je vodio njegov pro-saducejski brat Aristobul II, a prilikom koga je Hirkanova, uglavnom najamnička, vojska prešla na Aristobulovu stranu.

Hirkanu je brat poštedio život, ali je Hirkanu njegov glavni savjetnik Antipater Idumejac tvrdio kako mu je život u opasnosti te da Aristobul samo čeka priliku da ga smakne. Hirkan se zbog toga sklonio kod Nabatejaca i njihovog kralja Arete III. Odatle je ponovno krenuo na Judeju. Tada započeti građanski rat nije imao pobjednika, sve do intervencije Rimljana, koji su pod vodstvom Pompeja htjeli konsolidirati teritorije stečene na Bliskom Istoku u Trećem mitridatskom ratu.

Godine 63. pne. je Pompej u Judeju poslao Marka Emilija Skaura da posreduje u sukobu. Zahvaljujući mitu od 400 talanata, Skaur je prvo odlučio u korist Aristobula te naredio Areti i Nabatejcima da povuku svoje trupe. Kada je, međutim, u Siriju došao sam Pompej, kod njega su došla izaslanstva tri frakcije - Hirkanove, Aristobulove i anti-hasmonejskih Jevreja. Pompej se, smatrajući Hirkana najslabijim i zato najovisnijim o Rimu, odlučio za njega, ali ga je postavio tek na mjesto vrhovnog svećenika. Antipater je preuzeo de facto vlast kao rimski predstavnik.

Godine 47. pne. Julije Cezar je dio svjetovne vlasti dio Hirkanu, imenovavši ga etnarhom.

Godine 40. pne. je, koristeći nestabilnost Rimske Republike uzrokovane sukobom Oktavijana i Marka Antonija, a uz partsku pomoć, protiv Hirkana i Rimljana ustanak digao Aristobulov sin Antigon Hasmonejac. Hirkan je svrgnut, te su mu odsječene uši (prema nekim izvorima odgrizao ih je sam Antigon), a potom je kao zarobljenik poslan u tada partsku Babiloniju. Tamo je proveo četiri godine, uživajući veliko poštovanje među lokalnom jevrejskom zajednicom.

Izgnanstvo je potrajalo četiri godine. Kada je Herod Veliki uz rimsku pomoć preuzeo vlast nad Judejom, pozvao je Hirkana natrag. Iako mu je odavao sve počasti, prava svrha tog poteza je bila spriječavanje novog ustanka kome bi Hirkan kao legitimni vladar mogao biti vođa. Godine 30. pne. ga je pod optužbom za novu zavjeru sa Nabatejcima dao pogubiti.

Kumran

Kumran (hebrejski: חירבת קומראן, arapski: خربة قمران‎ - Khirbet Qumran) je antičko naselje čiji su ostaci smješteni na platou oko kilometar i pol sjeverozapadno od obale Mrtvog mora na Zapadnoj obalo, nedaleko od izraelskog naselja i kibbutza Kalia. Naselje potiče iz helenističkog perioda, kada ga je sagradio Ivan Hirkan (134-104. pne.) a uništeno je od strane Rimljana za vrijeme Velikog ustanka godine 68. ili nešto kasnije. Najpoznatije je kao naselje najbliže znamenitim pećinama gdje su sakriveni Svici sa Mrtvog mora.

Popis jevrejskih vladara

Prvo razdoblje jevrejskih vladara započinje u gvozdeno doba, kada se, nakon vremena plemenskog sistema, u drugoj polovini 11. veka. pne. počinje u Izraelu da se uspostavlja monarhija, a traje sve do pada pod asirsku i vavilonsku vlast. Nakon vremena persijske i helenističke prevlasti, nakon makabejske pobune u 2. veku pne. uspostavlja se vlast jevrejskih etnarha i sveštenika u Judeji, a nastavlja se vlašću Iroda Velikog i njegovih naslednika, koji vladaju raznim područjima današnjeg Izraela, Palestine, Jordana i Sirije, sve do pred kraj 1. veka, kada Rimljani konačno preuzimaju svu vlast, a potom (135. godine) i preimenuju provinciju Judeju u provinciju Sirija-Palestina.

Popis prvosveštenika Izraela

Na ovoj stranici se nalazi popis (dijelom tradicionalan) Prvosvećenika Drevnog Izraela sve do uništenja Drugog hrama godine 70 n.e.. S obzirom na nedostatak historijskih podataka, popis je nepotpun.

Simon Makabejac

Simon Makabejac (? - 135. pne.) bio je jevrejski vladar, odnosno prvi knez Hasmonejske dinastije u Judeji. Bio je drugi sin svećenika Matatije, te zajedno s braćom sudjelovao u Makabejskom ustanku protiv seleukidske vlasti. Godine 143. pne. je naslijedio brata Jonatana, a godine 141. pne. je proglašen prvim hasmonejskim knezom. Nastavio je politiku postepenog sticanja nezavisnosti od Seleukida, oslanjajući se na Rimska Republika|Rim, gdje je poslao izaslanstvo 139. pne. Ubijen je godine 135. pne. od zeta Ptolemeja zajedno s dva sina. Naslijedio ga je preživjeli sin Ivan Hirkan I.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.