Isle of Wight

Isle of Wight (prevedeno Otok Wight) je ceremonijalni county i unitarna jedinica na jugu Engleske. [1]

County Isle of Wight
Pozicija Wighta na karti Engleske
U sastavu Engleske
Upravni oblik county
Glavni grad Newport
Lord poručnik
Visoki šerif
Martin White
Ron Holland
Površina 381 km²
Stanovništvo 138.265
Gustoća 363 stanovnika na km²

Geografija

Wight leži u regiji Jugoistočna Engleska, ima površinu od 381 km², na kojoj živi 138,265 stanovnika[1], on je najveći engleski otok, i drugi po naseljenosti. Wight se nalazi u Kanalu La Manche udaljen nekih 6 km od britanskog kopna od kog ga razvaja duboki tjesnac Solent. Grad Newport je administrativni centar Wighta.[1] Otok Wight ima oblik dijamanta, proteže se nekih 36 km od istoka prema zapadu i 22 km od sjevera prema jugu.[1]

IsleOfWightFromTheISS
Avionska snimka otoka Wight

Wight je geološki a i po svojim krajolicima vrlo različit. Kičmu otoka formira vapnenački greben koji se proteže preko cijele širine otoka, od klifa Culver na istoku do tri hridi Needles na zapadu. Baza grebena je najdeblja vapnenačka masa Britanskih otoka. Needles su tri vapnenačke hridi, visoke se oko 30 metara. Po sjevernom dijelu otoka, ima hrastovih šuma, pojas južno od njega ima blage brežuljke, a na krajnjem jugu brda su strmija i viša.[1]

Tako da je južna obala otoka uglavnom vrlo strma, sa nizom klifova. Sve tri otočke rijeke, Medina, Istočni i Zapadni Yar, teku prema sjeveru u tjesnac Solent. Medina gotovo presjeca otok na dva dijela, a Zapadni Yar gotovo izolira zapadni dio otoka.[1]

Otok Wight ima toplu, blagu klimu i jedan je od najsunčanijih krajeva Britanskih otoka. Grad Newport, na samom početku estuarija rijeke Medine, je danas administrativni centar otoka, a grad Cowes na samom ušću Medine, je najveća luka i internacionalno poznat jedriličarski centar.[1] Duž obale nižu se brojni ladanjski gradići, a najpoznatiji su Freshwater, Yarmouth, Ryde, Sandown, Shanklin i Ventnor.[1]

Historija

Po otoku postoje tragovi ljudskih staništa iz prahistorije, ali najviše relikata ima iz ranog brončanog doba. Iz rimskih vremena ima dosta ostataka, jer je tadašnji legat (kasniji car) Vespazijan - 43 anektirao otok. Wight je 661. pripojen Kraljevini Wessex, a nakon toga postao je dio Kraljevina Sussex. Od 998. je bio sjedište danskih Vikinga pljačkaša. Francuzi su 1377. napali otok i opustošili grad Newport (u sredini otoka), koji je nakon tog bio napušten pune dvije godine.[1]

Za Engleskog građanskog rata između 1647. - 48. u zamku. Carisbrooke bio je zatvoren kralj Charles I. Dvorac Osborne pored Cowesa, bio je rezidencija kraljice Viktorije.[1]

Sve do 1890. bio je dio Hampshira, ali je i tad (iako je formalno bio samostalni county) dijelio sve do 1974. zajedničkog Lorda poručnika. Isto tako do 1995. Wight je imao guvernera, slično kao i Kanalski otoci.

Privreda

Turizam je na Otoku Wight najvažnija grana privrede. Pored turizma važni su brodogradnja, pomorstvo, proizvodnja aviona, plastike i elektroničkih komponenti. Voće i povrće uzgaja se po južnom dijelu otoka.[1] U predgrađu Newporta - Parkhurst, nalazi se jedan od najsigurnijih britanskih zatvora. Otok je stekao svijetsku slavu kao mjesto u kom se svake godine usred ljeta održava rock festival.[1]

Izvori

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 "Isle of Wight" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Isle-of-Wight. pristupljeno 30. 10. 2016.

Vanjske veze

Arwald

Arwald (? - 686) je bio posljednji jutski kralj Otoka Wight, odnosno posljednji paganski kralj u anglosaksonskoj Engleskoj (sve do vikinških osvajanja u 9. vijeku). Njegov otok i zemlju je napao Caedwalla, kralj kršćanskih Zapadnih Saksonaca. Arwald je poražen i ubijen, a Caedwalla stao masakrirati sve njegove podanike, nastojeći tako iskorijeniti paganstvo. Preživjela su jedino dva njegova nećaka, koji su se sklonila u Hampshire, ali su tamo izdana, uhvaćena i dovedena Caedwalli. On je naredio njihovo pogubljenje, ali su se braća u posljednji trenutak odlučila pokrstiti, pa im je pošteđen život. Njihovo ime nije sačuvano, ali su se kasnije zajedno slavili kao "sv. Arwald".

Jedini izvor o Arwaldu je anglosaksonski historičar Beda Uvaženi, koji je bio njegov suvremenik.

Bear Grylls

Ber Grils (Bear Grylls) je engleski avanturista, pisac i televizijski voditelj-prezenter.

Rođen je 7. juna 1974. kao Edvard Majkl Grils (Edward Michael Grylls), ali je poznat po nadimku Ber (medved). Rođen je u Bembridžu (Bembridge) na ostrvu Vajt (Isle of Wight) gde je i odrastao. Živi na jednoj teglenici ukotvljenoj na reci Temzi i na jednom ostrvcetu na poluostrvu Llŷn u severnom Velsu. Potiče iz porodice u kojoj su se mnogi članovi bavili politikom. Sin je pokojnog političara Konzervativne partije Sir Majkl Grilsa i Lady Sare Grils. Ima stariju sestru Laru. Oženjen je suprugom Šarom za koju kaže da je "stena njegovog života" i ima tri sina: Džesa, Marmaduka i Haklberija. Diplomirao je španski jezik na Birkbeck Univerzitetu u Londonu, a pored španskog govori i francuski jezik. Učio je jedrenje od iskusnog mornara Viliama Džejmsa. Takođe poseduje i drugi “dan” crni pojas u Shotokan karateu. Ber Grils je “hrišćanin” i u jednom intervjuu svoju veru opisao je kao svoju “kičmu”. Sa 35 godina postao je starešina izviđača Engleske.

Caedwalla od Wessexa

Caedwalla (Cædwalla; cca. 659 – 20. april 689) bio je kralj Wessexa od oko 685. do vlastite abdikacije 688. Prema kasnijim, nepouzdanim, izvorima je bio sin Cenberhta, odnosno praunuk Cuthwinea, te tako i potomak kralja Cerdica. Ime mu potiče od britskog imena Cadwallon. U mladosti je prognan, te je tada napao Južne Saksonce i ubio njihovog kralja Æthelwealha, vladara tadašnjeg Sussexa. Cædwalla, međutim, nije mogao zadržati osvojenu teritoriju te su ga protjerali Æthelwealh's ealdormanu. Godine 685/686. je postao kralj Wessexa. Moguće je da je bio prisiljen ili dijeliti vlast ili se boriti protiv suparnika, jer rani izvori navode kako su Wessexom sve do Cædwalle vladali i brojni pot-kraljevi.

Nakon stupanja na prijestolje Cædwalla se ponovno okrenuo Sussexu i osvojio tu teritoriju, te potom zauzeo i Isle of Wight, ubivši posljednjeg kralja i istrijebivši sve jutsko stanovništvo. Potom je zavladao Surreyem i Kentom, a 686. postavio svog brata Mula za kentskog kralja. Mul je, međutim, živ spaljen u pobuni te se Cædwalla vratio i kraće vrijeme vladao neposredno.

Cædwalla je tokom osvajanja Otoka Wight ranjen, te je moguće da je zbog toga godine 688. abdicirao i krenuo na hodočašće u Rim gdje se mislio krstiti. U Rim je stigao u aprilu 689, te je kršten u subotu prije Uskrsa; umro je deset dana kasnije - 20. aprila 689. Naslijedio ga je Ine.

Cowes

Cowes je grad i parohija od 10,405 stanovnika, u unitarnoj jedinici Isle of Wight.

Engleske ceremonijalne grofovije

Ceremonijalna grofovija (engleski: Ceremonial county) ili Poručnička (namjesnička) zona (Lieutenancy area) je jedna varijanta engleske grofovije kojem je na čelu Lord poručnik (Lord Lieutenant), monarhov namjesnik.Ceremonijalne ili bolje rečeno svečarske grofovije nemaju nikakvu administrativnu funkciju, već isključivo paradnu i emotivnu, kao

dio engleske tradicije, uz koju su njihovi stanovnici vezani.

Pored te svečarske uloge te grofovije se koriste i u geografske i statističke svrhe.

Hampshire

Hampshire (čita se Hempšir) je historijski, ceremonijalni i nemetropolitanski county na

jugu Engleske.

Heptarhija

Heptarhija (engleski: The Heptarchy, od grčke riječi koja doslovno znači "sedmovlašće") je naziv za sedam anglosaksonskih država koje su postojale u južnoj, istočnoj i centralnoj Britaniji za vrijeme kasne antike i ranog srednjeg vijeka, a čijim je ujedinjenjem početkom 9. vijeka nastala Kraljevina Engleska. Pod državama Heptarhije se tradicionalno smatraju Northumbria, Mercia, Istočna Anglija, Essex, Kent, Sussex i Wessex.

Izraz je u upotrebi od 16. vijeka, ali ideja o sedam anglosaksonskih kraljevstava kao pretečama engleske države se pripusuje engleskom historičaru Henryju od Huntigtona koju je u 12. vijeku iznio na stranicama svoje knjige Historia Anglorum.

Isle of Wight County, Virginia

Isle of Wight County, Virginia (engl. Isle of Wight County) je okrug u američkoj saveznoj državi Virdžinija.

Isle of Wight Festival 1970.

Isle of Wight Festival 1970 je bio treći po redu Isle of Wight Festival, odnosno masovni rock-koncert održan na engleskom otoku Isle of Wight između 26. i 31. augusta 1970. Prema procjenama Guinnesove knjige rekorda, na njemu se okupilo između 600.000 i 700.000 ljudi, što ga je učinilo dotada najvećim rock-koncertom, većim čak i od znamenitog Woodstocka. Na njemu je nastupila neki od najpoznatijih rock-izvođača kao Jimmi Hendrix, Chicago, The Doors, The Who, Miles Davis, Joan Baez, Joni Mitchell, Jethro Tull, Sly & the Family Stone, Ten Years After, Emerson, Lake & Palmer i Free. Usprkos toga, festival je ostao upamćen kao komercijalni i logistički fijasko, a što se tumači time da je na relativno maleni otok došlo više posjetilaca nego što su ih organizatori očekivali, odnosno zbog lošeg vremena i vjetra zbog koje se izvedbe nisu mogle čuti; sami izvođači su zabilježili niz neugodnosti, pa je tako Kris Kristofersson zvižducima otjeran s pozornice. Nakon tog neuspjeha se Isle of Wight Festival nije održavao sve do 2002. godine.

Istiodactylus

Istiodactylus je rod pterosaura srednje veličine iz perioda rane krede.

Jeremy Irons

Jeremy John Irons (19. septembar 1948 -) je engleski glumac. U domovini je stekao reputaciju vrhunskog šekspirijanskog glumca u kazalištu, prije nego što je započeo filmsku karijeru glavnom muškom ulogom u Ženi francuskog poručnika. Nakon toga je slijedio niz uloga, najčešće aristokrata i intelektualaca, a među kojima se ističe Claus von Bülow u filmu Reversal of Fortune za koju je nagrađen Oscarom. Za ulogu earla Roberta Dudleya u mini-seriji Elizabeth I je nagrađen Emmyjem i Zlatnim globusom.

Irons je od 1978. u braku sa irskom glumicom Sinéad Cusack, s kojom ima dva sina - Samuela, koji radi kao fotograf; i Maxa, koji je također glumac.

Jugoistočna Engleska

Jugoistočna Engleska (engleski: South East England) je jedna od 9 službenih engleskih regija u kojoj živi 8,873,818

stanovnika, na površini od 19,095 km².

Po površini je treća engleska regija, a po stanovništvu najveća.

Newport, Isle of Wight

Newport je grad od 25,496 stanovnika, on je administrativni centar unitarne jedinice Isle of Wight i sjedište parohije.

Obala Ujedinjenog Kraljevstva

Obala Ujedinjenog Kraljevstva se smatra dugom u usporedbi sa obalom država slične veličine; smatra se vrlo pristupačnom te raznolikom u svojim oblicima i staništima.

Ordnance Survey, kartografska uprava UK, navodi kako je obala glavnog otoka Velike Britanije duga 17.820 km (11,072,76 milja zaokruženo na 11.073 milje). Ako se obali dodaju i veći otoci, i primijene standardne metode mjerenja dužina obale raste na 31.368 km (19.491 milja).

Nijedno mjesto u UK nije udaljeno više od 113 km od obale. Vjeruje se da na samim obalama živi 3 miliona (od ukupno 60 miliona) stanovnika. Mjesto naudaljenije od obale je Coton in the Elms u Derbyshireu, koje je jedanko udaljeno od Fosdyke Washa u Lincolnshireu; White Sands između Nestona u Cheshireu i Flint (Flintshire) u Walesu; te Westbury-on-Severn Gloucestershire.

Geografija obale UK je raznolika po svojim prirodnim osobinama. Sastoji se od otoka, zaliva, rtova i poluotoka. Od 1,000+ otoka unutar teritorija UK, samo 290 je trajno nastanjeno. Preostali služe u poljoprivredne svrhe i povremeno se nastanjuju, neki su proglašeni prirodnim rezervatima sa ograničenim pristupom, a neki su tek stijene koje izviru iz mora. Najvažniiji otoci i arhipelazi su navedeni dolje.

Velika Britanija (otok)

Irska (otok) (sjeverni dio)

Anglesey

Canvey Island

Foulness Island

Holy Island

Unutarnji Hebridi

Islands of Furness

Isle of Portland

Isle of Sheppey

Isle of Wight

Isles of Scilly

Lindisfarne

Lundy Island

Orkneyski otoci

Vanjski Hebridi

Portsea Island

Shetland(Valja napomenuti da Kanalsi otoci (uklčjučujući Jersey, Guernsey, Alderney i Sark) te Isle of Man nisu dio UK. Oni su samoupravne krunske zavisne teritorije. Njihove obale ne predstavljaju obale UK.)

Robert Hooke

Robert Hooke (Freshwater, 18. jul 1635. - London, 3. mart 1703.), britanski fizičar, matematičar i izumitelj.

Jedan je od najmnogostranijih naučnika 17. vijeka. Bio je poznat i kao teoretičar i kao eksperimentalist. Radio je s Robertom Boyleom na konstrukciji zračne pumpe i poboljšao mikroskop. Eksperimentalno je dokazao da se centar težišta Zemlje i Mjeseca giba oko Sunca u elipsi. Prvi je utvrdio da se svaka tvar grijanjem rasteže, postavio kinetičku hipotezu plinova i formulirao osnovni zakon teorije elastičnosti (Hookeov zakon). Predložio je temperaturu tališta leda za nul-točku termometarske skale.

Spisak okruga Virdžinije

Komonvelt Virdžinija je administrativno podijeljena u 95 okruga i 38 nezavisnih gradova, pri čemu potonje federalni Biro za popis stanovništva tretira kao ekvivalente okruga.

Tjesnac

Tjesnac (ijek.) ili tesnac (ek.), dio morske površine koji leži između dva kopna i spaja dva mora. Od nazivâ se upotrebljavaju još i morski tjesnac, morski prolaz, morski kanal, morska vrata, moreuz i sl. Tjesnaci imaju (prije svega su imali u prošlosti) veliko strateško značenje za pomorski promet. Suprotno značenje ovom ima prevlaka.

Warrasqueoc

Warrasqueoc (Warraskoyak, Wàrrasqueak) /od wáraskík =swamp in a depresion,/ nekadašnje pleme konfederacije Powhatan koje je u ranom 18. stoljeću živjelo na južnoj obali James Rivera na području današnjeg okruga Isle of Wight u američkoj državi Virginia. Njihovo glavno selo bilo je 1608. smješteno na ušću Warrasqueoc Creeka . Kultura Warrasqueoc Indijanaca tipična je onoj kod ostalih Powhatana. Njihova sela bila su kružnog oblika i zaštićena palisadama (vidi sliku).

William FitzOsbern

William FitzOsbern (francuski: Guillaume Fitz Osbern), punom titulom William FitzOsbern, 1. earl Hereforda; engleski: 1st Earl of Hereford; cca. 1020 - 22. februar 1071) bio je normanski plemić i vojskovođa, poznat kao jedan od najistaknutijih drugova Williama Osvajača i normanskih magnata u Engleskoj u prvim godinama nakon osvajanja.

Rodio se kao sin Osberna Stjuarda (Osbern de Crépon), nećaka vojvotkinje Gunnor, supruge vojvode Richarda I od Normandije, koji je kasnije služio kao skrbnik mladom vojvodi Williamu. Mlađi brat mu je bio Osbern FitzOsbern, kapelan na dvoru engleskog kralja Edwarda Ispovjednika i budući biskup Exetera.

Historijski izvori ga opisuju kao jednog od najgorljivijih zagovornika invazije Engleske, te kako je upravo on uspio raspršiti sumnje kod prema ratu najmanje sklonim normanskim baronima. Također je jedan od rijetkih Williamovih drugova za koga je dokumentirano da je lično sudjelovao u bitci kod Hastingsa 1066. godine, zahvaljujući kojoj je invazija završila s uspjehom.

Nakon nje je William ispočetka dobio nadzor nad otokom Isle of Wight. U februaru 1067. je proglašen earlom Hereforda, postavši prvi nositelj jedne od najranijih plemićkih titul koja čini današnje perstvo Engleske. Uz Hereford je dobio vlast nad Gloucesterom, Worcesterom i Oxfordshireom, ali i zadatak pacifikacije tamošnjeg anglosaksonskog stanovništva; za vrijeme Williamovog odsutstva u Normandiji iste godine, on i biskup Odo od Bayeuxa su vladali Engleskom u njegovo ime. U februaru ili martu 1069. mu je William dao novi zamak u Yorku, odakle je sudjelovao u kampanji pacifikacije današnjeg Midlandsa, te prvim normanskim napadima na današnji Wales.

Sljedeće godine je u susjednoj Flandriji došlo do građanskog rata izazvanog borbom za nasljedstvo preminulog grofa Balduina VI. Tada ga je Balduinova udovica Richilde od Hainauta pozvala u pomoć protiv Baludinovog brata Roberta, obećavši mu vlastitu ruku. William je na to pristao, prema nekim izvorima zato što se nadao steći vlast nad jednom od najbogatijih oblasti Evrope, a prema drugim zato što je u Richilde bio zaljubljen. Neki izvori čak navode da se za Richilde oženio. Samo nekoliko dana nakon tog događaja je došlo do kaotične bitke kod Cassela u kojoj je poginuo.

Prije Richilde je William bio oženjen za Adelize, kćer normanskog plemića Rogera I od Tosnyja. S njome je imao troje djece - starijeg sina Guillaumea de Breteuilla (William) koji je naslijedio njegove posjede u Normandiji, mlađeg sina Rogera koji je naslijedio njegove posjede u Engleskoj i Walesu, te kćer Emmu koja se udala za Ralpha de Gaela, earla od Norfolka.

1974–1996 ←   Engleske ceremonijalne grofovije   → trenutne

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.