ISBN

ISBN (International Standard Book Number = međunarodni standardni knjižni broj) jedinstveni je identifikator knjiga i drugih omeđenih publikacija bez obzira na medij na kojem se objavljuju. [1] Njegova primjena počinje 1966. godine, kada se počeo upotrebljavati u Velikoj Britaniji kao SBN (Standard Book Number = standardni knjižni broj), a obuhvaćao je samo izdavače sa engleskog govornog područja. Sedamdesetih godina prošlog stoljeća SBN postaje međunarodno prihvaćen i preimenovan je u ISBN. 1972. godine osnovan je Međunarodni ured za ISBN sa sjedištem u Berlinu koji koordinira rad nacionalnih ureda za ISBN i prati primjenu sistema. Hrvatski ured za ISBN djeluje pri Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu.

Struktura ISBN-a

Oznaka međunarodnog standardnog knjižnog broja sastoji se od akronima engleskog naziva ISBN i trinaest znamenaka raspoređenih u pet skupina koje su međusobno odvojene crticom. Prvu skupinu čini troznamenkasti prefiks, druga je oznaka nacionalne, zemljopisne ili jezične grupe, treća je oznaka nakladnika, četvrta označava naslov, a peta je kontrolni broj. Hrvatskim nakladnicima dodijeljena je oznaka 953.“Broj znamenaka u trećoj i četvrtoj skupini ovisi o nakladničkom planu, odnosno broju naslova koje nakladnik namjerava objaviti.” [2]

Do 1. 1. 2007. godine ISBN oznaka sastojala se od deset znamenaka raspoređenih u četiri skupine međusobno odvojenih razmakom ili crticom. Od 1. siječnja 2007. oznaka međunarodnog standardnog knjižnog broja promijenila se iz deseteroznamenkaste u trinaesteroznamenkastu tako da je deseteroznamenkasta oznaka dobila troznamenkasti prefiks 978 i novi kontrolni broj. Na taj način međunarodni standardni knjižnji broj u potpunosti je usklađen sa crtičnim kodom EAN-13 (European Article Numbering - europsko označavanje proizvoda brojevima). Nakladnici koji su se uključili u sistem ISBN prije 1. siječnja 2007. ne smiju koristiti deseteroznamenkaste ISBN oznake koje su im dodijeljene prije tog datuma, već ih moraju preračunati u trinaesteroznamenkaste ISBN oznake uz pomoć konvertera dostupnog na adresi:http://isbn-international.org/converter/converter.html

Nakladničko uključivanje u ISBN sistem

Svaki nakladnik koji se želi uključiti u ISBN sistem treba najprije ispuniti upitnik, koji se preuzima u nacionalnom uredu za ISBN, i priložiti nakladnički plan. Na temelju toga nakladnik zauzima odgovarajuće mjesto u ISBN sistemu.“ Uključenjem u sistem ISBN podaci o nakladniku objavljuju se u međunarodnom imeniku nakladnika Publishers' International ISBN Directory, koji jednom godišnje izdaje Međunarodni ured za ISBN.” [3]

Svrha ISBN-a

Uvođenje međunarodnog standardnog knjižnog broja rezultat je porasta izdavačke produkcije u cijelome svijetu ali i potrebe da svi oblici poslovanja s knjigom (uvoz-izvoz, obrada narudžbi, evidencija prednarudžbi, marketing, bibliografski opis, svi oblici međunarodne razmjene knjiga, inventura, službe skladištenja itd.) budu ažurirani i strojno čitljivi, tj. pogodni za automatsku obradu podataka.

Povezano

Izvori

Vanjske veze

Alžir

Alžir (arapski: الجزائر), (zvanično: Narodna Demokratska Republika Alžir) je država u sjevernoj Africi na Mediteranu između Maroka i Tunisa. Ukupna površina države je 2.381.740 kvadratnih kilometara. Glavni grad države je Alžir, dok između ostalih važnih gradova treba napomenuti Oran i Konstantin. Ukupno stanovništvo Alžira je 32.818.500. Od tih, 99% su domaći muslimani (Arapsko-berbersko stanovništvo) a od 1% ostalih, većina su Francuzi. Alžir je također jedan od glavnih izvoznika nafte i prirodnog gasa u području.

Atom

Atom je najsitnija cestica materije koja definiše hemijske elemente. Materija u čvrstom, tečnom, gasovitom stanju, ili u obliku plazme se sastoji od neutralnih ili jonizovanih atoma. Atomi su veoma mali: veličina atoma se meri u pikometrima — bilionitim delovima (10−12) metra.

Atom ima 7 energetskih nivoa

Svaki atom se sastoji od jezgra i jednog ili više elektrona koji kruže oko nukleusa. Nukleus se sastoji od jednog ili više protona i tipično sličnog broja neutrona (vodonik-1 nema neutrona). Protoni i neutroni se nazivaju nukleonima. Preko 99,94% atomske mase je u jezgru. Protoni imaju pozitivno električno naelektrisanje, elektroni imaju negativno električno naelektrisanje, a neutroni nisu naelektrisani. Ako je broj protona i elektrona jednak, taj atom je električno neutralan. Ako atom ima višak ili manjak elektrona u odnosu na protone, onda on ima sveukupno pozitivno ili negativno naelektrisanje, i naziva se jon.

Elektrone atoma privlače protoni atomskog nukleusa posredstvom elektromagnetne sile. Protoni i neutroni u nukleusu se međusobno privlače dejstvom različitih sila, nuklearnih sila, koje su obično jače od elektromagnetne sile međusobnog odbijanja pozitivno naelektrisanih protona. Pod određenim okolnostima odbijajuća elektromagnetna sila postaje jača od nuklearne sile, i nukleoni mogu da budu izbačeni iz jezgra, ostavljajući iza sebe različiti element: nuklearno raspadanje dovodi do nuklearne transmutacije.

Broj protona u jezgru definiše kojem hemijskom elementu atom pripada: na primer, svi atomi bakra sadrže 29 protona. Broj neutrona definiše izotop elementa. Broj elektrona utiče na magnetna svojstva atoma. Atomi se mogu vezati za jedan ili više drugih atoma putem hemijskih veza čime se formiraju hemijska jedinjenja kao što su molekuli. Sposobnost atoma da se asocira i disocira je odgovorna za većinu fizičkih promena primetnih u prirodi, i tema je nauke hemije.

Nisu sve mase u svemiru sastavljene od atoma. Tamna materija se sastoji od ne samo materije, već i od čestica koje su trenutno nepoznatog tipa. Takođe, klasična Njutnova fizika ne objašnjava mnoge od osobina i ponašanja atoma i subatomiskih čestica: polje kvantne mehanike je razvijeno radi toga.

Atom se sastojim od 7 energetskih nivoa.*

Engleski jezik

Engleski jezik (engl. English language) je zapadnogermanski jezik koji potiče iz Engleske, a takođe se koristi kao maternji jezik u drugim državama Ujedinjenog Kraljevstva - Škotskoj, Velsu, i Severnoj Irskoj, u Republici Irskoj, SAD, Kanadi, Australiji, Novom Zelandu, Južnoj Africi, i brojnim drugim zemljama. Engleski je trenutno četvrti najrasprostranjeniji maternji jezik na svetu (posle kineskog, španskog i hindua), sa nekih 380 miliona govornika.Ima status lingva franka u mnogim delovima sveta, usled vojnog ekonomskog, naučnog, političkog i kulturnog uticaja Britanske Imperije u 18. i 19. veku i još jačeg globalnog uticaja Sjedinjenih Američkih Država tokom 20. veka. Zbog globalnog uticaja engleskog u svetu nauke, umetnosti, televizije i na Internetu u poslednjim decenijama, engleski je danas najrasprostranjeniji jezik koji se uči kao drugi jezik na svetu. Od mnogih učenika širom sveta se zahteva da uče engleski, a znanje engleskog jezika je korisno ili čak neophodno za mnoga zanimanja.

Geometrija molekula

Molekularna geometrija ili molekularna struktura je tri-dimenziono uređenje atoma koji sačinjavaju molekul. Ona uslovljava niz osobina supstance među kojima su reaktivnost, polarnost, faza materije, boja, magnetizam, i biološka aktivnost.

Irak

Irak je država u jugozapadnoj Aziji. Obuhvata područje Mezopotamije između rijeka Eufrat i Tigris i susjedna planinska i pustinjska područja. Na jugoistoku kratkom obalom (58 km) izlazi na Perzijski zaliv. Na jugu graniči s Kuvajtom i Saudijskom Arabijom, na zapadu s Jordanom i Sirijom, na sjeveru s Turskom i na sjeveru i istoku s Iranom.

Irak je poznat po grčkom toponimu "Mezopotamija" (što znači: zemlja između rijeka) i dom je najranijih civilizacija koje sežu još od 6. milenija p.n.e. Regija koja se nalazi između rijeka Tigris i Eufrat se često naziva kolijevka civilizacije i mjesto gdje je nastalo prvo pismo. U različitim periodima u svojoj historiji, Irak je bio centar autohtonih carstava: Akadijskog, Sumerskog, Asirskog i Babilonskog carstva. Također je bio dio Medijskog, Ahemenidskog, Grčkog, Partskog, Sasanidskog, Rimskog, Rašidunskog, Mongolskog, Osmanskog carstva i dr. Pod britanskom kontrolom se našao kao rezultat mandata Lige naroda. U Iraku se nalaze dva najsvetija mjesta šiizma: Nadžaf i Kerbala.

Italijanski jezik

Italijanski ili talijanski (italiano [itaˈljaːno]), ili toskanski (toscano), romanski jezik koji govori oko 62 miliona ljudi, od kojih većina živi u Italiji. Standardni italijanski temelji se na firentinskom narječju. Ima duple (ili duge) samoglasnike, kao latinski (za razliku od drugih romanskih jezika, kao francuski i španski). Kao kod drugih romanskih jezika, izuzev francuskog, naglasak riječi je različit. Talijanski se piše latinicom.

Italijanski je službeni jezik u Italiji i San Marinu, te u švicarskim kantonima Ticino i Grigioni. Italijanski je uz latinski drugi službeni jezik u Vatikanu, uz slovenski je služben i u slovenskim primorskim općinama Koper, Izola i Piran, te se uz hrvatski koristi i u Istri gdje živi talijanska manjina. Dosta je raširen i među potomcima iseljenika u Luksemburgu, SAD-u i Australiji.Također je široko razumljiv i podučavan na Malti, gdje je bio jedan od službenih jezika do 1934. kad ga je zamjenio engleski. Mnogo manje se govori u bivšim afričkim kolonijama Italije, kao što su Somalija, Libija i Eritreja.

Italijanski je peti po redu jezik na svijetu koji se uči u školama (poslije engleskog, francuskog, španskog i njemačkog).

Kemijska formula

Kemijska formula je zapis sastava spojeva pomoću kemijskih simbola. Kemijska formula može biti:

empirijska formula, koja navodi elemente spoja u njihovom međusobnom razjeru. Primjer: CnH2n; u spoju označava omjer vodika i ugljika 1:2. Spojevi s takvim sastavom su obično veliki, npr. svi alkeni ili cikloalkani.

strukturna formula, koja uz razmjer pojedinog spoja navodi valentnost i razpored atoma u molekuli. (CH3CH2CH2CH3)

molekulska formula, koja navodi broj atoma elementa u pojedinom spoju. Primjer: butan - C4H10

Kofaktor (biohemija)

Kofaktor (koenzim) je neproteinsko hemijsko jedinjenje koje se vezuje za protein i koje je neophodno za biološku aktivnost proteina. Ti proteini su često enzimi, i kofaktori se mogu smatrati "pomoćnim molekulima" koji pomažu u biohemijskim transformacijama.

Molarna masa

Molarna masa je masa jednog mola hemijskog elementa ili hemijskog jedinjenja. Jedan mol je količina supstance koja sadrži onoliko elementarnih čestica koliko ima atoma u 12 g ugljenikovog izotopa C12 što je 6,023×1023 Ovaj broj naziva se Avogadrov broj i odnosi se na elementarne čestice (molekule, atome ili jone) u 1 molu neke supstance. Molarna masa je pogodna i često upotrebljavana veličina u hemiji jer dozvoljava laku konverziju između stehiometrijskih (molarnih) odnosa predstavljenih hemijskom jednačinom i masenih odnosa, koji su značajniji u praksi.

Opština Metapa, Chiapas

Metapa je opština u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas.

Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 1625 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 105 m.

Particioni koeficijent

U hemiji i farmaceutskim naukama, particioni- (P) ili distribucioni koeficijent (D) je odnos koncentracija jedinjenja u dve faze mešavine dva nemešiva rastvarača u ekvilibrijumu. Termini "gas/tečnost particioni koeficijent" i "vazduh/voda particioni koeficijent" se ponekad koriste za bezdimenzione forme konstante Henrijevog zakona. Stoga su ti koeficijenti mera diferencijalne rastvorljivosti jedinjenja između ta dva rastvarača. Fraza „particioni koeficijent“ se u današnje vreme smatra zastarelom po IUPAC-u, i „particiona konstanta“, „particioni odnos“, ili „distribucioni odnos“, su prikladniji termini.Normalno se kao jedan od rastvarača koristi voda dok je drugi hidrofoban poput oktanola. Stoga je logP mera hidrofilnosti ili hidrofobnosti hemijske supstance. Particioni koeficijent se isto tako može koristiti kad je jedan ili oba rastvarača čvrst. U medicinskoj praksi, particioni koeficijenti su korisni na primer za procenu distribucije leka u telu. Hidrofobni lekovi sa visokim particionim koeficijentima su preferentno distribuirani u hidrofobnim kompartmanima poput lipidnih dvoslojeva ćelija dok su hidrofilni lekovi (niski particioni koeficijenti) preferentno nalaze u hidrofilnim kompartmanima kao što je krvni serum.

Regioni Francuske

Francuska je podijeljena u 18 administrativnih regiona (francuski: région) od kojh su 13 metropolitanska, a 5 prekomorska regijona. Korzika je službeno teritorijalni kolektivitet (francuski: collectivité territoriale) ali ju se danas većinski smatra regionom te se čak nalazi na službenim stranicama INSEE-ja. Kontitentalni regioni i Korzika dalje se dijele na departmane, od dva do trinaest u svakom regionu, dok su prekomorski regioni tehnički sastavljeni od jednog departmana. Termin je prvi puta upotrebljen u Zakonu o decentralizaciji (2. ožujka 1982.), koji je ujedno definirao pravni status regiona. Prvi direktni izbori za regionalne zastupnike održani su 16. ožujka 1986. godine.

Saudijska Arabija

Saudijska Arabija (/ˌsaʊdi əˈreɪbi.ə/ ili /ˌsɔːdiː əˈreɪbi.ə/; arap. السعودية as-Su‘ūdiyyah ili as-Sa‘ūdiyyah), službeno Kraljevina Saudijska Arabija (arap. المملكة العربية السعودية al-Mamlakah al-‘Arabiyyah as-Su‘ūdiyyah, izgovor), je arapska država, i najveća država Arapskog poluostrva u jugozapadnoj Aziji. Na zapadu dugom obalom izlazi na Crveno more, a na istoku na Perzijski zaliv. Graniči na sjeveru s Jordanom, Irakom i Kuvajtom, na jugu s Jemenom, na jugoistoku s Omanom te na istoku s Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Katarom. Ima morsku granicu s Bahreinom s kojim je povezana mostom. Zauzima površinu od oko 2.150.000 km2 i ima 30,7 miliona stanovnika.

Oblast moderne Saudijske Arabije se ranije sastojala od četiri distinktna regiona: Hidžaz, Nadžd i delova istočne Arabije (Al-Hasa) i južne Arabije (Asir). Saudijsko Arabijsko kraljevstvo je formirao 1932. Ibn Saud. On je ujedinio četiri regiona u jednu državu putem serije osvajanja počevši sa zauzimanjem Rijada 1902. godine, drevne postojbine njegove familije, dinastije Sauda. Od tog vremena zemlja je bila apsolutna monarhija u kojoj se vlada u skladu s islamskim principima. Vahabizam je nazivan „predominantnim svojstvom saudijske kulture“. Saudijska Arabija se ponekad naziva „Zemljom dvije svete džamije“ u smislu Masdžid al-Haram (u Meki), i Masdžid al-Nabavi (u Medini), dva najsvetija mjesta Islama. Kraljevstvo ima preko 30 miliona stanovnika, od čega su dve trećine Saudijci i jedna trećina su strani državljani. Trenutno državno uređenje je na snazi od 1932. godine kada je Abdulaziz ibn Saud proglasio nezavisnost kraljevstva, dok njene korijene možemo naći još dublje u historiji, s uspostavom prve saudijske države 1744. godine.

Saudijska Arabija je vodeći svjetski izvoznik nafte, koja je ujedno i glavni ekonomski pokretač razvoja države. Izvoz nafte čini oko 90% ukupnog izvoza i donosi oko 75% prihoda državnog budžeta, što doprinosi relativnom ekonomskom blagostanju njenih stanovnika. Loša strana velike zavisnosti ekonomije o nafti je nestabilna cijena navedenog energenta na svjetskom tržištu . Također ponekad ovu zemlju i Rusiju nazivaju energetskim supersilama.

Spisak okruga Južne Karoline

Savezna Država Južna Karolina se sastoji od 46 okruga, što je najveći mogući broj u skladu sa državnim zakonom. Po površini je najmanji okrug Kalhun sa 1.016 km², a najveći je okrug Čarlston sa 3.517 km². Najmanje stanovnika ima okrug Makormik, 9.958 a najnaseljeniji je okrug okrug Grinvil, sa 451.225 stanovnika, uprkos činjenici da se najnaseljeniji grad u Južnoj Karolini, Kolambija, nalazi u okrugu Ričland.

Spisak okruga Vermonta

U saveznoj državi Vermont postoji četrnaest okruga. Ovi okruzi zajedno sadrže 255 teritorijalnih jedinica, uključujući 247 mesta i 9 gradova. Svaki okrug ima svoje sedište, koje se u Vermontu naziva okružno mesto. 1779, Vermont je imao dva okruga. Zapadna strana države se zvala okrug Benington a istočna okrug Kamberlend. 1781, okrug Kamberlend je podeljen u tri okruga u Vermontu i još jedan koji je nazvan Vašington (ne isti kao moderni okrug Vašington) koji je kasnije postao deo Nju Hempšira. Današnji okrug Vašington je nosio naziv Džeferson od nastanka 1810. dok nije preimenovan 1814. Okruzi Eseks, Orleans i Kaledonija se uobičajeno nazivaju Severoistočnim Kraljevstvom.

FIPS kod okruga je petocifreni kod Saveznog standarda za obradu informacija (FIPS) koji jednoznačno identifikuje okruge i ekvivalente okruga u Sjedinjenim Državama. Poslednje tri cifre jedinstveno označavaju okrug u okviru države a prefiks od dve cifre predstavlja kod države. Državni kod za Vermont je 50, u okviru Vermonta, kod okruga Adison je 001, tako da je FIPS kod za taj okrug 50001. Linkovi u koloni Fips kod u tabeli ispod vode ka stranici sa podacima o datom okrugu na sajtu Popisnog biroa.

Standardno stanje

Standardno stanje materijala (čiste supstance, mešavine ili rastvora) je referentna tačka koja se koristi za proračun njegovih osobina pod različitim uslovima. U principu, izvor standardnog stanja je arbitraran, mada Međunarodna unija za čistu i primenjenu hemiju (IUPAC) preporučuje konvencionalni skup standardnih stanja za generalnu upotrebu. IUPAC preporučuje korišćenje standardnog pritiska po = 1 bar (100 kilopaskala). Striktno govoreći, temperatura nije deo definicije standardnog stanja. Na primer, standardno stanje gasa je konvencionalno izabrano da bude jedinica pritiska (obično u barovima) idealnog gasa, nezavisno od temperature. Međutim, većina tabela termodinamičkih količina su kompajlirane na specifičnim temperaturama, najčešće 298.15 K or, u manjoj meri 273.15 K. Standardno stanje ne bi trebalo mešati sa standardnom temperaturom i pritiskom (STP) gasova, niti sa standardnim rastvorom korišćenim u analitičkoj hemiji.U toku razvoja standarda u devetnaestom veku, superscript simbol o je bio usvojen da indicira non-nula prirodu standardnog stanja. Superskript krug º je takođe u širokoj upotrebi, i oba su jednako prihvatljiva.

Sudan

Republika Sudan (engl. Republic of the Sudan, arapski: جمهورية السودان, Džumhurijat as-Sudan) jeste država u sjeveroistočnoj Africi koja izlazi na Crveno more. Na sjeveru se graniči sa Egiptom, na istoku sa Eritrejom, na jugoistoku sa Etiopijom, na jugu sa Južnim Sudanom, na jugozapadu sa Centralnoafričkom Republikom, na zapadu sa Čadom i na sjeverozapadu sa Libijom. Sa površinom od preko 1,8 milion km2, Sudan je oko 36 puta veći od Bosne i Hercegovine i treća je država po površini na afričkom kontinentu.Republika Sudan je nezavisna od 1. januara 1956. godine od Ujedinjenog Kraljevstva. Od 9. jula 2011. godine, Južni Sudan je nakon održanog referenduma o nezavisnosti odvojio se od Sudana kao nezavisna država.

Topljivost

Rastvorljivost je osobina supstance koja se može rastvoriti u određenom rastvaraču pod određenim uslovima. Interakcija između molekula rastvarača i supstance koja se rastvara naziva se solvatacija (ako je rastvarač voda - hidratacija).Rastvorljivost supstance se objašnjava pomoću polarnosti. Kod rastvaranja važi empirijsko pravilo: Slično se rastvara u sličnom. Polarne supstance (npr. HCl) i jonska jedinjenja se dobro rastvaraju u polarnim rastvaračima (npr. voda), a nepolarne u nepolarnim. Primer može biti rastvaranje joda (nepolarna supstanca) u hloroformu (CHCl3, nepolarni organski rastvarač). Obično se za primer rastvaranja nepolarnih supstanci uzima rastvorljivost organskih jedinjenja u organskim rastvaračima. Kod rastvorljivosti važnu ulogu ima i vodonična veza.

Rastvor koji se nalazi u ravnoteži i ne može rastvoriti više supstance naziva se zasićeni rastvor.

Za teško rastvorljive supstance rastvorljivost se može procijeniti na osnovu vrijednosti proizvoda rastvorljivosti.

Mnogi elementi su rastvorljivi (u različitim količinama) ali ima i onih koji uopšte nemaju ovu osobinu. Takvi su, na primer, plemeniti metali (platina, zlato, srebro, ...)

Transferaza

U biohemiji, transferaza je enzim koji katalizuje transfer funkcionalne grupe (e.g., metil ili fosfatne grupe) sa jednog molekula (koji se naziva donor) na drugi (akceptor). Na primer, enzim koji katalizuje ovu reakciju je transferaza:

A–X + B → A + B–XU ovom primeru, A je donor, a B je akceptor. Donor je često koenzim.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.