Fernand Léger

Fernan Leže (fr. Fernand Léger), (*4. februar 1881. - †17. avgust 1955.), bio je francuski slikar, koji je pošao od kubizma, grafičar i keramičar.

Fernand Léger
tubizam, kubizam, modernizam
Fernand Léger

Fernand Léger na fotografiji čiji je autor Carl Van Vechten, 1936
Biografske informacije
Rođenje 4. februar 1881.
Argentan, Orne, Francuska
Smrt 17. august 1955. (dob: 74)
Gif-sur-Yvette, Francuska
Nacionalnost francuska
Opus
Polje slikanje, grafika i film

Mladost i školovanje

Rođen je u jednoj seljačkoj porodici. Posle mnogo godina rada (studij arhitekture u Kanu (Caenu)) kao arhitektonski crtač on je oko 1900. otišao u Pariz na Monmartr u četvrt gde su obitavali slikari i tu se nastanio. Posle vojske (1902. - 1903.) završio je studije na Ekol de Art Dekoratifs (fr. École des Arts Décoratifs) i Akademiju Julian u Parizu. Pored toga radio je u jednom arhitektonskom birou kao retušer fotografija.

Impresionistički i kubistički uticaji

Posle impresionističkih početaka on se zainteresovao i opredelio za okruženje kubizma i pod uticajem Sezana, Braka i Pikasa. Svoje radove izlaže u Galeriji Kanvajler kod trgovca umetninama takozvanog Daniela- Henri Kanvajlera koji je njega "otkrio" lično 1910. Posle rata 1914.- 1917. i njegovog ranjavanja počinje njegova "mehanička perioda" inspirisana ratnom mašinerijom. 1924. godine zamislio je i režirao "Mehanički balet" jedan nenarativan film sa fotografijom Mana Reja.

Mehanistička faza

Tokom Drugog svetskog rata emigrirao je i živeo u SAD u Njujorku. Posle 1945. godine član je KP Francuske i bio je inspirisan svetom rada i gradskim životom. Slikao je fabrike, čelične konstrukcije- traverzne, željezničke pruge, figure radnika, sportista i natecatelja, šofera i akrobata a njegov dekorativni način izražavanja obdržava monumentalne forme i ritam modernog života. Tvorac je različitih zidnih dekoracija, mozaika, vitraža, tapiserija, keramika pozorišnih dekoracija za scene, plakata... Predstavlja industrijski pejzaž koji je stabilan i nije statičan zasnovan na čistim geometrijskim formama i predstavlja "mehaničku utopiju". Le Korbizijeove "mašine za stanovanje" odražavaju stavove Korbizjeovoga prisnog prijatelja Fernana Ležea sa kojim je sarađivao.

Značaj umetnika

Na Bienalu u Sao Paolu dobio je 1955. nagradu za slikarstvo. Ubrzo zatim umro je u svome novouređenom ateljeu u Žif sir Ivet (fr. Gif- sur- Yvette ) pored Pariza gde je i sahranjen na mesnom groblju. Posthumno su njegova dela izlagana na izložbi Dokumenta Kaselu.

Literatura

  1. Enciklopedija Britanika, Narodna knjiga, Politika Beograd 2005,
  2. Istorija umetnosti H.W. Jonson Beograd 1982.
  3. PSN Československa akademia vied Praha 1962,
  4. Enciklopedija Leksikografskog zavoda, Zagreb 1966. 5 Leksikon JLZ, Zagreb 1974.
  5. Maxers Lexikon online

Spoljašnje veze

1881

Godina 1881 (MDCCCLXXXI) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

1910

Godina 1910 (MCMX) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1955

Godina 1955 (MCMLV) bila je redovna godina koja počinje u subotu (link pokazuje kalendar) po gregorijanskom kalendaru.

Alice Prin

Alice Ernestine Prin (2. oktobar 1901 – 29. april 1953), poznata pod nadimkom Kiki de Montparnasse (sh. Kiki sa Montparnassea) bila je francuska glumica, pjevačica i likovna umjetnica koja je slavu stekla kao umjetnički model i muza nekih od najistaknutijih umjetnika Pariza 1920-ih.

Ballet Mécanique

Ballet Mécanique (sh. Mehanički balet) je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1924. u režiji Fernanda Légera i Dudleya Murphyja. Predstavlja umjetničko ostvarenje dadaističkog pravca, a za njega je George Antheil napisao avangardni sountrack koji je, međutim, svojim trajanjem nadmašio sam film. Ballet Mécanique, u čijoj izradi je sudjelovao i znameniti fotograf Man Ray, se smatra jednim od najpoznatijih ostvarenja ranog eksperimentalnog filma.

Dreams That Money Can Buy

Dreams That Money Can Buy (sh. Snovi koji novac može kupiti) je američki eksperimentalni film snimljen 1947. u režiji i produkciji nadrealističkog umjetnika i dadaističkog filmskog teoretičara Hansa Richtera. Protagonist, koga tumači Jack Bitnner je čovjek koji otkriva sposobnost da u ogledalo projicira ne samo vlastite, nego i tuđe snove, te u svome stanu otvara radnju za neurotične mušterije koje će liječiti tako stvorenim vizijama. Osim okvirne priče se sastoji od još sedam segmenata koje su osmislili odnosno muzikom popratili neki od tada najpoznatijih avangardnih umjetnika i muzičara. Snimljen je s niskim budžetom u njujorškom studiju, a nekoliko mjeseci nakon premijere prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio specijalnu nagradu za "unaprijeđenje filmske umjetnosti.

Francuska

Za ostala značenja, v. Francuska Republika.Francuska (franc. France [fʁɑ̃s]; službeno Francuska Republika, franc. République française), država u zapadnoj Europi koja uključuje i nekoliko prekomorskih departmana i teritorija. Metropolitanska Francuska, što je termin koji se koristi za francuski teritorij u Europi, proteže se, na relaciji sjever-jug, od Mediterana do La Manchea i Sjevernog mora, odnosno, na relaciji istok-zapad, od Rajne do Atlantika. Francuska je jedna od samo tri zemlje (uz Maroko i Španjolsku), koja ima i atlantsku i mediteransku obalu. Zbog svog oblika, za Francusku se često koristi naziv l’Hexagone (srpskohrvatski: heksagon).

Po površini, Francuska je najveća zemlja Zapadne Europe i Europske unije, dok je na europskoj razini ukupno treća. S gotovo 67,000,000 stanovnika, Francuska je druga najmnogoljudnija zemlja Europske unije. Francuska je unitarna polupredsjednička ustavna republika sa središtem u Parizu, koji je najveći grad te kulturno i prometno središte zemlje. Aktualni Ustav, usvojen 4. listopada 1958., definira državu kao sekularnu i demokratsku, uz suverenitet koji proizlazi iz naroda. Nacionalni ideali izneseni su u slavnoj Deklaraciji o pravima čovjeka i građanina, jednom od najranijih dokumenata o ljudskim pravima, koja je donesena 26. kolovoza 1789., u jeku Francuske revolucije.

Francuska je bila dominantna svjetska i europska sila još od kasnog srednjeg vijeka, a najveći utjecaj imala je u periodu od druge polovice XIX. do sredine XX. vijeka, kada je posjedovala drugi najveći kolonijalni imperij u svijetu, iza onog britanskog. Tokom svoje duge i bogate povijesti, Francuska je izrodila cijeli niz uglednih i utjecajnih umjetnika, znanstvenika i mislioca tako da i danas ostaje jedan od globalnih kulturnih centara. Francuska je četvrta u svijetu po broju spomenika na UNESCO-voj listi svjetske baštine, a godišnje privlači oko 83,000,000 stranih turista - više nego ijedna druga zemlja u svijetu.Francuska zadržava status globalne velesile, vršeći snažan kulturni, ekonomski, vojni i politički utjecaj kako u Europi tako i u svijetu. Francuska ima peti najveći vojni budžet u svijetu, treća je po broju nuklearnog oružja i druga po broju diplomatskih misija. Zahvaljujući svojim prekomorskim posjedima, Francuska uživa drugi najveći gospodarski pojas u svijetu. Francuska je razvijena zemlja i peta svjetska ekonomija po nominalnom BDP-u, odnosno sedma po paritetu kupovne moći. Što se tiče situacije po pojedinim domaćinstvima, Francuska je najbogatija zemlja u Europi i četvrta u svijetu.Ima istocnu geografsku širinu i severnu geografsku dužinu.I nalazi se u severnom umerenom toplotnom pojasu.

Francuski građani uživaju visoki životni standard dok se zemlja nalazi na samom vrhu na poljima obrazovanja, zdravstvene skrbi, očekivanog trajanja života, građanskih sloboda i razvoja. Francuska je jedna od zemalja osnivačica Ujedinjenih nacija te drži jedno od stalnih mjesta u Vijeću sigurnosti. Francuska je, također, članica brojnih međunarodnih organizacija, poput OIF-a, G8, G20, NATO-a, OECD-a, WTO-a i Latinske unije. Francuska je i jedna od osnivačica i vodećih zemalja Europske unije.

Henri Rousseau

Anri Ruso (21. maj 1844 — 2. septembar 1910) je bio francuski postimpresionistički slikar naivnog ili primitivnog smera. Poznat je i kao carinik po zanimanju, pa su ga zvali Anri Ruso Carinik. Za vreme života su mu se rugali, a kasnije je prepoznat kao samouki genije liji rad je visoke umetničke vrednosti.

L'Inhumaine

L'Inhumaine (sh. Nehumana ili Neljudska) je francuski crno-bijeli nijemi film snimljen 1924. u režiji Marcela L'Herbiera. Po žanru predstavlja kombinaciju melodrame i znanstvene fantastike, a naslovna protagonistica, koju tumači operna pjevačica Georgette Leblanc, je slavna, ali naizgled bezosjećajna operna diva, koja zavodi pripadnike otmjenog društva, uključujući indijskog maharadžu i švedskog znanstvenika koji eksperimentira sa metodama oživljavanja mrtvaca. L'Inhumaine je nastao po ideji same Leblanc, ali ju je L'Herbier učinio jednim od najambicioznijih projekata tadašnje francuske kinematografije, odnosno pokušaj da stvori film kao "sintezu svih postojećih umjetnosti". L'Inhumaine je tako trebao poslužiti kao svojevrsni uvod u Međunarodnu izložbu dekorativne umjetnosti koja se trebala održati u Parizu sljedeće godine, odnosno kao film koji bi trebao dostignuća tadašnje francuske umjetnosti. Zbog toga su kao scenografi, kostimografi i dizajneri u filmu sudjelovala slavni umjetnici kao što su Fernand Léger, Robert Mallet-Stevens, Alberto Cavalcanti, Claude Autant-Lara, Paul Poiret i René Lalique. Nakon premijere je, međutim, doživio potpuni neuspjeh; protiv njega se okrenula kritika, ali i publika. Prema novinskim izvještajima, prilikom projekcija je dolazilo do svađa i fizičkih obračuna između većine koja je izražavala negodovanje i manjine koja je fanatično nastojala braniti film. Izvan Francuske je, međutim, nešto bolje primljen. Bio je dugo vremena zaboravljen, prije nego što je ponovno otkriven. Godine 1972. je resaturiran, a potom 1975. uspješno prikazan na svečanosti 50. godišnjice Međunarodne izložbe.

Lunes en papier

Lunes en papier (srpskohrvatski: Papirnati mjeseci) je djelo koje je 1921. godine napisao francuski pisac André Malraux. Lunes en papier je Malrauxovo prvo objavljeno djelo, objavljeno kada je imao samo 18 godina, a inspirirano je oblikom nonsens literature znanim kao "farfelu". Sam Malraux je knjigu opisao kao maleno djelo o nekim manje poznatim ljudskim problemima te putovanje kroz poznate, ali svejedno neobične predmete, a sve obogaćeno drvorezima kubističkog umjetnika Fernanda Légera. Knjigu je izdala galerija Simon Kahnweiler, a posvećena je pjesniku Maxu Jacobu, koji je imao značajan utjecaj na Malrauxa u njegovim mladim danima.

Moderna umjetnost

Moderna umjetnost je izraz pod kojim se podrazumijevaju umjetnička djela nastala u periodu od oko 1860-ih do 1970-ih, odnosno stil i filozofiju umjetnosti tog doba. Pod tim izrazom se obično označava umjetnost u kojoj je tradicija odbačena nauštrb duha eksperimentiranja. Moderni umjetnici su eksperimentirali s novim načinima gledanja na svijet, odnosno prirodi materijala i funkciji umjtenosti. Karakteristika većeg dijela moderne umjetnosti je tendencija prema apstrakciji. Za novije oblike umjetnosti se koriste izrazi suvremena umjetnost ili Postmoderna umjetnost.

Moderna umjetnost je započela kao baština slikara kao što su Vincent van Gogh, Paul Cézanne, Paul Gauguin, Georges Seurat i Henri de Toulouse Lautrec od kojih su svi bili važni za razvoj moderne umjetnosti. Na početku 20. vijeka Henri Matisse i nekoliko mladih umjetnika, uključujući pre-kubiste kao što su Georges Braque, André Derain, Raoul Dufy i Maurice de Vlaminck, su izveli revoluciju pariškog umjetničkog svijeta sa "divljim", višebojnim, izražajnim pejzažima i slikama figura kojima su kritičari dali ime fovizam. Matisseove dvije verzije Plesa su označile ključni trenutak njegove karijere i razvoja modernog slikarstva. One su reflektirale Matisseovu fascinaciju primitivnom umjetnošću: intenzivne tople boje figura protiv hladnog plavo-zelene pozadine i ritimički niz plešućih aktiva izražavaju osjećaj emocionalnog oslobođenja i hedonizma.

Prvotno pod uticajem Toulouse Lautreca, Gauguina i drugih inovatora 19. vijeka, Pablo Picasso je napravio svoje prve kubističke slike na temelju Cézanneove ideje da se cjelokupni prikaz prirode može svesti na tri osnovna oblika: kocku, kuglu i konus. Sa slikom Les Demoiselles d'Avignon (1907), Picasso je stvorio novu i radikalnu scenu prikazujući sirovu i primitivnu scenu bordela sa pet prostitutki, nasilno našminkanim ženama, a koje podsjećaju na afričke plemenske maske i vlastite kubističke inovacije. Analitički kubizam su od 1908. do 1912. razvili Pablo Picasso i Georges Braque, a što je karakteristika slike Violina i svjećnjak, Pariz. Analitički kubizam, prvu jasnu manifestaciju kubizma, je slijedio sintetički kubizam, koga su prakticirali Braque, Picasso, Fernand Léger, Juan Gris, Albert Gleizes, Marcel Duchamp i drugi umjetnici 1920-ih.

Piet Mondrian

Pieter Cornelis (Piet) Mondriaan, od 1912. Mondrian (Amersfoort, 7. ožujka 1872. - New York, 1. veljače 1944.), nizozemski slikar i teoretičar. Uvelike je pridonio umjetničkoj grupi De Stijl koju je osnovao Theo van Doesburg. Razvio je novi oblik apstraktne umjetnosti nazvan neoplasticizam.

Studirao je od 1892. na akademiji u Amsterdamu. Obuzet religioznim problemima, proučava teozofske spise i postaje član sekte. Iz ovoga razdoblja potječu platna prožeta mistikom, s motivima osamljenih kuća u dubokim tonalitetima i neobičnim osvjetljenjima.

Početak rata 1914. zatekao ga je u Amsterdamu. Oko 1915. napušta motiv kao ishodište; plohu komponira slobodno u preglednom i smirenom ritmu obojenih kvadratnih površina obrubljenih rasterom crnih linija. Koloristička skala reducirana je na tri osnovne boje: žutu, modru i crvenu. Godine 1917. jedan je od osnivača pokreta „De Stijl“ i formulira principe neoplasticizma.

U posljednjim godinama motivi njegovih slika reducirani su na minimum; konačno su njegova platna sadržavala tek nekoliko obojenih ploha na bijeloj podlozi. U platnima nastalim u Americi nestaje karakteristična crna linija, čime je ublažen opći dojam i postignut življi i vedriji ritam plohe.

Predanost ideji i principijelna dosljednost čine Mondriana najistaknutijim apologetom apstrakcije: njegovo slikarstvo, lišeno svake emocije i tragičnosti, u osnovi meditativnoga i metafizičkoga karaktera, simbol je nastojanja da se pojavnoj realnosti suprotstavi trajniji vid univerzalnog realiteta. Svojim teoretskim stavovima i metodom Mondrian je izvršio veoma velik utjecaj na slikarstvo apstraktnoga izraza; doživio je, da epigoni njegova geometrizma automatski ponavljaju obojene četvorine kao jednu od pomodnih likovnih spekulacija.

Univerzitetski grad u Caracasu

Univerzitetski grad u Caracasu (španjolski: Ciudad Universitaria de Caracas) je glavni kampus Centralnog univerziteta Venezuele u Caracasu, čiji je dizajner bio arhitekt Carlos Raúl Villanueva. Veliki projekt i u urbanističkom i u arhitektonskom smislu, "grad" se smatra Villanuevinim reme-djelom i jednim od najboljih primjera primjene moderne arhitekture u Latinskoj Americi. Godine 2000., UNESCO je kampus uvrstio na svoj popis Svjetske baštine.

Izgrađen na lokaciji bivše hacijende obitelji Simóna Bolívara, rad na projektu započeo je 1944. godine i trajao je više od 25 godina; Villanueva je osobno nadzirao proces sve do kraja 60-ih godina, kada se zbog sve slabijeg zdravlja morao povući s projekta, ostavivši cijelu seriju ideja u fazi dizajna. Danas kampus broji 40 zgrada, a globalno je poznat i po tome što se na njemu nalazi cijela serija umjetničkih djela poznatih domaćih i međunarodnih umjetnika, a sve sukladno Villanuevinoj ideji o sintezi umjetnosti, koja se temeljila na integraciji likovne umjetnosti i kiparstva zajedno s arhitekturom.

Zapadno slikarstvo

Historija zapadnog slikarstva predstavlja trajnu, iako isprekidanu, tradiciju od antike do današnjeg vremena. Do sredine 19. vijeka prevashodno se doticala predstavnih i klasičnih oblika proizvodnje, nakon kojeg je vremena više modernih, apstraktnih i konceptualnih formi dobilo favorizaciju.Razvoji u zapadnom slikarstvu historijski su paralelni sa onima u Istočnom slikarstvu, generalno nekoliko vijekova kasnije. Afrička umjetnost, islamska umjetnost, indijska umjetnost, kineska umjetnost i japanska umjetnost imale su značajan utjecaj na zapadnu umjetnost, a na kraju i obrnuto.Isprva služeći carskim, privatnim, građanskim i religijskim pokroviteljima, zapadno slikarstvo kasnije je našlo publiku među aristokratijom i srednjom klasom. Od srednjeg vijeka i tokom renesanse slikari su radili za crkvu i bogatu aristokratiju. Počevši u periodu baroka, umjetnici su primali privatne narudžbe od obrazovanije i uspješnije srednje klase. Ideja "umjetnosti zarad umjetnosti" počela je nalaziti izražaj u djelu romantičkih slikara poput Francisca de Goye, Johna Constablea i J. M. W. Turnera. Tokom 19. vijeka komercijalne galerije osnivane su i nastavile su pružati pokroviteljstvo u 20. vijeku.Zapadno slikarstvo dostiglo je svoj vrhunac u Evropi za vrijeme renesanse, zajedno sa usavršenjem crtanja, upotrebom perspektive, ambicioznom arhitekturom, tapiserijom, vitrajima, skulpturom i periodom prije i poslije dolaska štamparske mašine. Slijedeći dubinu otkrića i složenost inovacija renesanse, bogato nasljedstvo zapadnog slikarstva (od baroka do savremene umjetnosti). Historija slikarstva nastavlja se u 21. vijek.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.