Desni centar

U politici, odnosno političkoj teoriji izraz desni centar, odnosno centar-desnica, označava one ideologije, pokrete i stranke koji po svojim temeljnim određenjima pripadaju desnica, ali po načinu ostvarenja tih ciljeva ili manjim dijelom svog programa pripadaju centru, odnosno u svojoj platformi imaju previše lijevih sadržaja da bi ih se moglo nazvati desnica u najužem smislu riječi.

Stranke ili političke opcije koje se smatraju desnim centrom najčešće pokušavaju pronaći kompromis između konzervativne i liberalne ideologije, a prilično rijetki su pokušaji da se kroz desni centar pomire konzervativizam i socijalizam, s obzirom da se oni najčešće vezuju uz lijevi centar. S druge strane, opcije desnog centra se najčešće vezuju uz demokršćanske stranke u mnogim državama, pogotovo u Evropi.

Pojam desnog centra se često koristi i za opis koalicijske vlade koju sačinjavaju stranke desnice i centra.

Povezano

CSU

Hrišćansko-socijalna unija Bavarske (Christlich-Soziale Union in Bayern,CSU) je konzervativna politička stranka desnog centra u Nemačkoj, koja deluje isključivo u saveznoj državi Bavarskoj.

Nastala kao svojevrsna naslednica Bavarske narodne stranke u Vajmarskom periodu, vrlo brzo se nametnula kao saveznik Hrišćanskoj demokratskoj uniji koja je delovala u ostatku Nemačke. Jedino za vreme pokrajinskih izbora u Saarlandu godine 1957. su se kandidati CSU takmičili protiv CDU. Nakon tog vremena CDU i CSU deluju kao sestrinske stranke i imaju zajednički klub u Bundestagu poznat kao Unija-CDU/CSU (Union-CDU/CSU).

CSU je, s obzirom na verski sastav stanovništva u Bavarskoj, daleko je bliža Rimokatoličkoj crkvi od CDU i često se smatra daleko konzervativnijom u mnogim društvenim pitanjima. S druge strane, to je delimično i razlogom zašto ima daleko vernije glasačko telo.

CSU je članica Evropske narodne partije i Internacionalne demokratske unije.

Centar (politika)

U politici, odnosno političkoj teoriji centar je naziv koji označava pokrete, stranke i ideologije koji promoviraju umjerene stavove, odnosno pokušavaju pronaći srednji put između ekstrema ljevice i desnice. Ideologija koja promovira politički centar kao alternativu ljevici i desnici naziva se centrizam.

Za politički centar se u prošlosti znao koristi izraz centrumaštvo, ali je on imao pejorativno značenje, slično kao i izraz močvara, koji se koristio za ekvivalent modernog političkog centra u doba francuske revolucije.

Chicago Tribune

Chicago Tribune je vodeći dnevni list iz Chicaga u američkoj državi Illinois, čiji je vlasnik Tribune Company. Dugo vremena poznat pod vlastitim motom "World's Greatest Newspaper" (Najveće novine na svijetu), do dana današnjeg je ostao najpopularniji dnevni list u metropolitanskom području Chicaga i američkoj regiji Srednjeg Zapada. Predstavlja jedan od deset najtiražnijih dnevnih listova u SAD, s nedjeljnom tiražom od 957.212 primjeraka.

2.4. 2007. Tribune je objavio da se tvrtka namjerava prodati za 8,2 milijardi dolara. Kao dio plana će se dionice moći otkupljivati po cijeni od 34 $, kao i u skladu s Planom o vlasništvu zaposlenika na ddionicama. Novi predsjednik će postati čikaški magnat nekretnina Sam Zell. U skladu s planom Chicago Cubs i njihov stadion Wrigley Field će se prodati nakon sezone 2007. Tu spada i Tribuneov udio u čikaškoj mreži Comcast SportsNet.

Dnevni avaz

Dnevni avaz je najutjecajnija i najčitanija novina u Bosni i Hercegovini. Prvi broj "Dnevnog avaza" odštampan je 15. septembra 1993. godine u Sarajevu. Tiraž novine u 2005. godini iznosio je oko 90.000. Web portal avaz.ba, najposjećeniji je portal u Bosni i Hercegovini. Dnevni avaz je dio izdavačke kuće "avaz-roto press", najveće medijske kuće u Bosni i Hercegovini.

Grb Mađarske

Sadašnji grb Mađarske prihvaćen je u srpnju 1990., nakon pada komunističke vlasti. Unatoč tome što je Mađarska po svome ustavnom uređenju republika, iznad štita grba nalazi se Kruna sv. Stjepana.

Ovaj je grb bio u uporabi kroz povijst, s krunom i bez nje, ponekad i kao dio većih i složenijih grbova, a njegovi elementi sežu do srednjeg vijeka.

Obično se kaže da četiri srebrne grede grba prikazuju četiri rijeke: Dunav, Tisu, Dravu i Savu; a tri zelena brijega da predstavljaju tri gorja: Matra, Tatre i Fatra. Ipak, takvo razmišljanje nije povijesno potvrđeno.

Hrvatska demokratska zajednica

Hrvatska demokratska zajednica (HDZ) je vodeća stranka desnice u Hrvatskoj, poznata po tome što je pod njenim vodstvom Hrvatska stekla nezavisnost, kao i po tome što je najveći dio perioda dosadašnjeg postojanja nezavisne Hrvatske (1990 - 2000) i (2003 - 2011) bila vladajuća stranka.

Osnovana je godine 1989. od radikalnih hrvatskih nacionalista na čelu s Franjom Tuđmanom, koji su se zalagali za osamostaljenje Hrvatske od tadašnje SFRJ. S takvim programom je godine 1990. pobijedila na prvim demokratskim izborima i preuzela vlast, te je pod njenim vodstvom godine 1991. Hrvatska proglasila nezavisnost koja joj je međunarodno priznata godinu dana kasnije, a suverenitet Hrvatske konačno uspostavljen nakon završetka rata 1995. godine.

U tom periodu je HDZ bila optuživana za desni ekstremizam, kršenje ljudskih prava i autoritarnu vlast, a pogotovo nakon završetka ratnih operacije i za malverzacije u privatizaciji nekadašnje državne/društvene imovine. Te optužbe i frakcijske borbe izazvane bolešću Franje Tuđmana su bitno oslabile stranku, tako da je godine 2000. teško poražena na parlamentarnim i predsjedničkim izborima od strane koalicije lijevog centra na čelu s SDP i HSLS.

Poslije izbora je u stranci došlo do sukoba između tvrdolinijaških nacionalista i umjerenjaka koji su namjeravali HDZ pretvoriti u demokršćansku stranku desnog centra. Potonja frakcija, kojoj je na čelu bio Ivo Sanader, odnijela je prevagu, a godine 2003. dobila najveći broj glasova na parlamentarnim izborima i formirala široku koalicijsku vladu. Četiri godine kasnije je tijesno pobijedila na još jednim izborima, ali je sredinom 2009. godine Sanader iznenada podnio ostavku na mjesto premijera i vođe stranke.

Novi predsjednik HDZa i premijer Hrvatske je postala Jadranka Kosor, a sam HDZ se našao u velikom korupcijskim aferama povezanim s bivšim premijerom, te značajno izgubio na popularnosti zbog sve težih efekata globalne ekonomske krize na životni standard hrvatskih građana. U jesen 2011. neposredno pred nove izbore, objavljeno je kako USKOK vodi istragu protiv HDZ kao pravne osobe te je u okviru nje naložena blokada računa stranke, što - kada su u pitanju vladajuće stranke - predstavlja presedan u historiji post-komunističke Evrope. Na samim izborima HDZ je ostvario drugi najgori rezultat u historiji te su čelnici stranke, na čelu sa Jadrankom Kosor, najavili odlazak u opoziciju.

Godine 2012. je na unutarstranačkim izborima je za novog vođu izabran bivši ministar unutarnjih poslova Tomislav Karamarko koji je najavio "povratak stranke u devedesete", odnosno političkoj opciji tvrdog nacionalizma.

Članica je Europske pučke stranke.

HDZ ima i stranačku podružnicu u Bosni i Hercegovini, koja djeluje pod nazivom Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine. Ta se stranka raskolila na HDZ BiH i HDZ BiH 1990.

Kršćanska demokracija (Italija)

Kršćanska demokracija ili Hrišćanska demokratija (italijanski: Democrazia Cristiana), na srpskohrvatskom govornom području često pogrešno navođena kao Demokršćanska ili Demohrišćanska stranka, bila je demokršćanska politička stranka koja je djelovala u Italiji od 1943. do 1994. U ideološkom smislu se obično vezivala uz desni centar, iako je u njoj postojalo i snažno lijevo krilo; u ekonomskim pitanjima se zalagala za socijalnu državu, a u društvenim je bila konzervativna i pod snažnim uticajem Rimokatoličke crkve. Decenijama je bila na vlasti i uživala status jedne od najvećih demokršćanskih stranaka na svijetu, odnosno najvećih političkih stranaka u Evropi sve do korupcijskog skandala koji je 1992. doveo do njene propasti i raspada 1994.

Liberalna demokratska partija (Japan)

Liberalno-demokratska stranka (自由民主党, Jiyū-Minshutō), skraćeno LDP, ili Jimintō je desna konzervativna stranka i najveća stranka u Japanu. Na vlasti je gotovo neprekidno od osnivanja 1955. godine. Njen najveći rival je opoziciona socijalno liberalna Demokratska partija Japana.

Na poslednjim japanskim izborima 2012. godine za poslanički dom Dieta LDP je osvojila uverljivu pobedu sa 294 zastupnika od ukupno 480 u donjem domu Dieta. S koalicionim partnerom Novom Komeito strankom ima dvotrećinsku većinu u Zastupničkom domu te po japanskom ustavu može da vlada bez pristanka Većničkog doma, gornjeg doma Dieta.

Libertarijanski pokret

Libertarijanski pokret (španjolski: Movimiento Libertario) je politička stranka u Kostariki osnovana 1994. godine. ML je liberalna stranka (desnog) centra i tokom godina je postala jedna od važnijih manjih stranaka na kostarikanskoj političkoj sceni. Stranka je članica Liberalne internacionale.

Massimo D'Alema

Massimo D'Alema [dalɛ'ma] (Rim, 20. travnja 1949.), talijanski političar. Nacionalni je tajnik Federacije talijanske komunističke mladeži od 1975. 1987. postaje zastupnikom, a 1988.-1990. direktorom lista L'Unità. Od 1994. je glavni tajnik postkomunističke Stranke demokratske ljevice (PDS), a od listopada 1998. do travnja 2000. i 53. talijanski premijer.

Kasnije je bio zamjenik premijera i ministar vanjskih poslova od 2006. do 2008. Ponekad ga mediji nazivaju vođa Maximo, zbog njegova imena, ali i zbog svoje dominantne pozicije u lijevoj koaliciji tijekom Druge Republike.

Naprijed Italija

Napred Italijo (it. Forza Italia, FI) je politički pokret osnovan 18. januara 1994. godine od strane italijanskog biznismena i preduzetnika Silvia Berluskonija. Odmah nakon osnivanja, NI dobija ohrabrujuće rezultate na izborima 1994. godine, postavši iz ničega najjača partija u Italiji.

Partija je ipak centrirana na Berluskonijevoj ličnosti, iako liberalne i hrišćansko-konzervativne orijentacije.

Partija je raspuštena 27. marta 2009. godine da bi se objedinila sa drugim političkim pokretima italijanske desnice (među kojima Finijeva Nacionalna alijansa) u novoj političkoj partiji zvanoj Narod slobode (it. Popolo della Libertà, PdL)

Narod slobode

Narod slobode (ital. Popolo della Libertà; PdL; PdL) je italijanska politička stranka liberalno-demokratske i hrišćansko-konzervativne orijentacije.

PdL je stvorena 29. marta 2009 kao sinteza dve najjače italijanske partije desnog centra:

Napred Italijo, liberalna partija koju vodi Silvio Berluskoni

Nacionalna Alijansa, nacional-konzervativna stranka Đanfranka Finija.PdL-u se pridružuje još 9 manjih političkih pokreta.

Na izborima 2008, centro-desničarska koalicija(PdL-LN-MpA) koju predvodi Berluskoni je pobedila, osvajajući većinsku podršku Skupštine.

Narodna radikalna stranka

Za stranku iz Vojvodine istog imena pogledajte Narodna radikalna strankaRadikalna stranka ili Narodna radikalna stranka je stranka koja deluje od 1881. Nastala je 8. januara 1881. godine objavljivanjem njenog programa u listu “Samouprava”. Program je potpisalo 38 poslanika u tadašnjoj skupštini Srbije, a još 38 ga je odobrilo.

Pokret za promjene

Pokret za promjene je reformistička politička stranka u Crnoj Gori. Njen predsjednik je Nebojša Medojević.

PZP je nastala iz nevladine Grupe za promjene, koja se bavila reformom demokratskog poretka u Crnoj Gori. Stranka je sastavljena mahom od bivših liberala, socijaldemokrata i drugih pojedinaca koji su se borili 1990.-ih godina. 2006. je na uspješnom referendumu za nezavisnost bila neutralna, za šta je dobila kritike prvenstveno od opcije za DA. Na svojim prvim parlamentarnim izborima, iste godine, ostvaruje prilično dobar rezultat i osvaja 11 mandata od 81, postajući jedna od tri opozicione stranke u Crnoj Gori. Bila je popularna kao potpuno novi izbor na političkoj sceni, a naime pogotovo za razočarane glasače nekadašnje veće opozicije i apstinente.

2007. godine je bila dio Ujedinjene opozicije koja je ujedinjavala gotovo čitavu opoziciju u vrijeme usvajanja novog Ustava, ali ju je napustila zajedno sa Bošnjačkom strankom i ustupila u samostalne pregovore o novom crnogorskom ustavu, pa ga na kraju i podržala. Uspješno je insistirala je da ne bude samo crnogorski zvanični jezik, već i srpski i crnogorski, a neuspješno je podržala je trobojku kao tradicionalnu zastavu Crne Gore. Uglavnom su od ostatka opozicije uslijedile optužbe za izdaju.

2008. godine na predsjedničkim izborima dolazi pomanje razočarenje, jer Nebojša Medojević ne uspijeva da značajnije proširi biračko tijelo, osvajajući treće mjesto, uprkos velikoj kampanji koja je isticala konstantan rast PzP-a i njegov eventualni dolazak na vlast. Nakon što Vlada Crne Gore Mila Đukanovića iste godine priznaje samoproglašenu nezavisnost Kosova od Republike Srbije, Pokret za promjene se oštro usprotivljava takvoj odluci, tvrdeći da su posljednja stvar što treba Crnoj Gori neprijateljski odnosi susjedne i bratske Srbija, i podržava masovne proteste građana protiv takve odluke, djelimično učestvujući na njima, ali i kritikujući manje nerede koji su izbili poslije. Pogotovo albanski politički partneri (Albanska alternativa), koji se svi jednoglasno zalažu za nezavisnost Kosmeta, iskritikovali su ovakav stav Pokreta za promjene.

Od ustavnog sporazuma PZP-ov rejting naglo opada, da bi dostigao vrhunac cijepanjem jednog dijela te partije, tvrde crnogorske struje pod vođstvom Gorana Batričevića i osnivanjem Demokratskog centra Crne Gore, nakon tvrdnje da je PZP napustio svoja originalna načela, a naime otvoreno zalaganje za nastupanje u okviru koalicije sa Socijalističkom narodnom partijom Crne Gore i novostvorenom Novom srpskom demokratijom. Uspješno dogovarajući sve sa NOVOM, SNP CG zahtijeva da se ne dijeli sve na tri dijela, već da polovina mandata pripadne njima, sumnjajući da je ovo pokušaj prikrivanja razbijanja jedinstva u tim političkim strankama i pozivajući se na umjereni i redovni generalni rast svog rejtinga počev od posljednjih parlamentarnih izbora, a na kraju i zalažući za jedinstvenu opozicionu listu, tipa Demokratske opozicije u Srbiji 2000. godine koja je srušila režim Slobodana Miloševića. Shodno odbijanju Liberalne partije Crne Gore koalicije, i konačnom opredjeljenju na kraju svega Bošnjačke stranke da stupi u koaliciju sa vladajućom listom, SNP odbija koaliciju. Pokret za Promjene se opredjeljuje za samostalan nastup, nakon neusvojenih predloga o nastupu sa BS-om ili penzionerskom strankom, koordinišući kampanju zajedno sa NSD i usmjeravajući se na kritiku SNP-a za nejedinstvo opozicije.

Pokret za promjene se zalaže za nihilizam, tj. izbjegavanje pitanja jesu li Crnogorci Srbi ili nisu, govore li srpski ili ne i slično.

Radikalni centar

Radikalni centar je relativno novi izraz u politici i političkoj teoriji oko čije potpune definicije ne postoji konsenzus, ali koji se često koristi kako bi opisao političke ideologije, pokrete i stranke koji izričito odbacuju kako ekstreme ljevice i desnice, tako i kompromis s njihovim umjerenijim varijantama (lijevi i desni centar), odnosno skretanje s tzv. čistog političkog centra.

Izraz radikalni centar je na popularnosti dobio nakon završetka hladnog rata, kada je nestanak ideološke borbe ljevice i desnice mnoge naveo da opcije političkog centra prihvate kao jedine adekvatne za suvremeni svijet.

Uz pojam radikalni centar se vezuje i pojam Treći put, odnosno ideologija američkog predsjednika Billa Clintona te britanskog premijera Tonyja Blaira.

Rikken Seiyūkai

Rikken Seiyukai (立憲政友会, Rikken Seiyūkai?, Ustavno udruženje političkog prijateljstva), također poznata i po skraćenom nazivu Seiyukai, bila je politička stranka koja je dominirila japanskom političkom scenom u prvim decenijama 20. vijeka. Osnovao ju je godine 1900. premijer Hirobumi Ito, a glavnu je podršku uglavnom imala među istaknutim članovima državne uprave. Iako su se njeni članovi zvali liberalima, po svojoj ideologiji je bila konzervativna, te se protivila večini političkih, ali ekonomskih reformi, te je inzistirala na snažnoj ulozi države u svakodnevnom životu. Od svog osnivanja pa sve do 1921. je imala većinu u donjem domu japanske Dijete, kao i nekoliko vlada. Godine 1924. se dio njenih članova otcijepio kako bi formirao stranku Seiyūhontō, a od koje će se nekoliko godina nastati liberalna stranka Rikken Minseito, koja će joj biti glavni suparnik. Iako se smatrala desnom strankom i načelno podržavala ekspanzionističku politiku na kojoj su inzistirali vojni krugovi, njeni članovi su često bili na meti ultranacionalističkih atentatora, a što uključuje i premijera Inukaija Tsuyoshija ubijenog 1932. godine. Sa vremenom je njen uticaj, kao i uticaj svih političkih stranka oslabio u odnosu na vojsku. Godine 1940. se, za vrijeme eskalacije rata sa Kinom raspustila kako bi njeni članovi, zajedno sa Rikken Minseitom i Partijom socijalističkih masa ušli u Udruženje za pomoć carskoj vladavini, "frontovsku" organizaciju koja će za vrijeme Drugog svjetskog rata služiti kao vladajuća stranka u de facto jednopartijskom sistemu. Nakon kapitulacije i uspostave poratnog demokratskog poretka, većina njenih članova se priključila strankama od kojih će deset godina kasnije nastati danas vladajuća Liberalna demokratska partija (LDP).

Slovenija (stranke)

Enigmatski potvrdnik: - A - B - C - Č - Ć - D - Dž - Đ - E - F - G - H - I - J - K - L - Lj - M - N - Nj - O - P - Q - R - S - Š - T - U - V - W - X - Y - Z - Ž

SLOVENIJA (stranke)

LDS - Liberalna demokracija Slovenije Predsjednik: Anton Rop; pozicija: lijevi centarN.Si - Nova Slovenija - Krščanska ljudska stranka Predsjednik: Andrej Bajuk; pozicija: desnicaSDS - Slovenska demokratska stranka Predsjednik: Janez Janša; pozicija: desni centarSLS - Slovenska ljudska stranka Predsjednik: Janez Podobnik; pozicija: radikalna desnicaSNS - Slovenska nacionalna stranka Predsjednik: Zmago Jelinčič; pozicija: radikalna desnicaZLSS - Združena lista socijalnih demokrata Predsjednik: Borut Pahor; pozicija: ljevica (bivši komunisti)Izvor: "Jutarnji list", 25. IX. 2004, 29

Socijaldemokratska partija (Portugal)

Socijaldemokratska partija (portugalski: Partido Social Democrata, PSD) je liberalno-konzervativna politička stranka koja djeluje u Portugalu. Osnovana je godine 1974. neposredno nakon Revolucije karanfila pod imenom Demokratska narodna partija (portugalski: Partido Popular Democrático, PPD). Prvi put je na vlast došla 1979. godine, a od 1983. do 1987. bila u velikoj koaliciji sa svojim tradicionalnim suparnicima iz Socijalističke partije; od 1987. do 1995. je ponovno vladala sama, a od 1995. do 2002. bila u opoziciji. Od 2002. do 2005. je bila na vlasti, kada ju je vodio Jose Manuel Barroso, današnji predsjednik Evropske komisije. Tada su je opet smijenili socijalisti.

Usprkos imena, Socijaldemokratska partija se u ideološkom smislu tradicionalno smješta u desni centar, odnosno uglavnom okuplja pristaše liberalne i konzervativne ideologije, ali i desne populiste. PSD je od kraja 1990-ih član Evropske narodne partije (EPP).

The Times

The Times (izgovor: Tajms) su dnevne novine koje se štampaju u Londonu. Štampaju se u Ujedinjenom Kraljevstvu od 1785. godine, tada pod nazivom The Daily Universal Register (Univerzalni dnevni registar). Trenutni tiraž je 618.160 kopija.

Jedne su od najstarijih i najuticajnijih britanskih, i jedne od najuvaženijih dnevnih novina u svetu.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.