1917

Godina 1917 (MCMXVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

1917:
123456789101112
RođenjaSmrti
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1880-e  1890-e  1900-e  – 1910-e –  1920-e  1930-e  1940-e
Godine: 1914 1915 191619171918 1919 1920
1917 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1917
MCMXVII
Ab urbe condita 2670
Islamski 1335 – 1336
Iranski 1295 – 1296
Hebrejski 5677 – 5678
Bizantski 7425 – 7426
Koptski 1633 – 1634
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1972 – 1973
 - Shaka Samvat 1839 – 1840
 - Kali Yuga 5018 – 5019
Kineski
 - Kontinualno 4553 – 4554
 - 60 godina Yin Vatra Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11917
Podrobnije: Kalendarska era

Događaji

Januar/Siječanj

  • 30. 12. 1916 - 4. 1. 1917 Austrougarsko-bugarska operacija čišćenja okoline Blaževa kod Brusa (paljevine, streljanja) - prva u nizu brutalnih operacija.
  • 1. 1. (19. 12. '16. po j.k.) - Raspućinovo telo pronađeno u Nevi.
  • 9. 1. - Sinajsko-palestinska kampanja: Bitka kod Rafe - Britanci porazili poslednji veći turski garnizon na Sinaju.
  • 6 - 7. 1. - Rimska konferencija o situaciji u Grčkoj - bez jasnih odluka, Solunski front ostaje ali bez pojačanja.
  • 11. 1. - Kingslandska eksplozija u fabrici municije u Nju Džerziju, navodno delo nemačkih sabotera.
  • januar - Brigadir Milo Matanović na čelu crnogorske izbegličke vlade nakon ostavke Andrije Radovića.
  • 21. 1. - Jak zemljotres na Baliju, 1500 mrtvih, uglavnom u posledičnim klizištima.
  • 23. 1. - Rumunski front: neuspešni bugarski pokušaj prelaska močvara kod Tulcee - front se zatim stabilizuje (ranije tokom meseca rumunsko-ruske snage izgubile Brăilu i Focșani).
  • 25. 1. - Danska prodaje svoj dio Djevičanskih otoka SAD-u za 25 miliona US$ (ulaze u posjed krajem ožujka).
  • 30. 1. - Ekspedicija protiv Pancha Ville: američke trupe se povlače iz Meksika neostvarenog cilja.

Februar/Veljača

German Submarine War Zone Announced 1 February 1917.jpeg
Nemačka zona podmorničkog ratovanja
  • 1. 2. - Nemačka objavljuje da nastavlja neograničeno podmorničko ratovanje, dva dana kasnije SAD prekidaju diplomatske odnose.
  • februar, početkom - Između Čačka i Novog Pazara poginuo četnički vođa Uroš Kostić Rudinac (Rudinski)[1].
  • 5. 2. - Usvojen Ustav Meksika, prvi koji ističe socijalna prava.
  • 13. 2. - Mata Hari uhapšena u Parizu pod optužbom za špijunažu (streljana u oktobru).
  • 17. 2. - Francuski brod SS Athos torpedovan kod Malte, 754 mrtvih.
  • 21. 2. - Napadom na Nekhl dovršeno savezničko osvajanje Sinaja.
  • 21. 2. - SS Mendi potonuo nakon sudara u La Manšu sa 646 ljudi, uglavnom crnih Južnoafrikanaca.
  • 22. 2. - Na savetovanju u Obiliću kod Leskovca odlučeno da se 11. marta digne ustanak (samo Kosta Pećanac protiv)[2]; mnogi vojni obveznici su već pobegli u šume zbog bugarske regrutacije, ustanak počinje i bez vojvoda.
  • 23. 2. - Mesopotamska kampanja generala Mauda: Britanci se vratili u Kut.
  • 24. 2. - SAD dolaze u posjed Zimmermanovog telegrama: Nemačka nudi savezništvo Meksiku i podršku za povratak Teksasa, Novog Meksika i Arizone.
  • 24. 2. - Milinko Vlahović razbio Bugare na Bojniku.
  • 26. 2. - Toplički ustanak: ustanici ušli u Kuršumliju, Kosta Vojnović naređuje dva dana kasnije da se digne Toplica.

Mart/Ožujak

  • 2. 3. - Oslobođeno Prokuplje, pet dana kasnije i Blace od Austrougara.
  • 2. 3. - Jones–Shafrothov zakon daje američko državljanstvo Portorikancima.
  • 8. 3. (23. 2. po j.k.) - Počinje Februarska revolucija u Rusiji: žene demonstriraju u Petrogradu zbog nestašice hrane, štrajk i neredi.
  • 8. 3. - Početak bugarskog napada na topličke ustanike, austrougarski od 12. 3..
  • 8. 3. - Britanci zauzeli Bagdad.
  • 11. 3. - Šef vlade Meksika Venustiano Carranza izabran za predsednika (do 1920).
  • 12. 3. - Pobuna Petrogradskog garnizona prerasta u ustanak, vlast će preuzeti s jedne strane Petrogradski sovjet, s druge Privremena vlada.
  • 12. 3. - Solunski front: početak Bitoljske bitke (Bitka na Crvenoj steni) - neuspela francuska ofanziva.
  • 14. 3. - Razbijen jedan austrougarski odred kod Blaca ali Bugari ušli u Prokuplje.
  • 14. 3. - Naređenje br. 1 Petrogradskog sovjeta: vojnim jedinicama neće upravljati oficiri već vojnički komiteti - rušenje discipline.
  • 15. 3. (2. 3. po j.k.) - Car Nikolaj II abdicirao: prvo u korist sina Alekseja, zatim brata, velikog vojvode Mihajla. Duma proglasila Privremenu vladu Rusije (Georgij Lavov na čelu do jula).
  • 16. 3. - Austrougari u Kuršumliji - zvanične akcije još desetak dana uz teške represalije, ukupno 20.000 ubijenih. Otpor se nastavlja i dalje (Vojinović na Kopaoniku, Vojin Marjanović kod Aleksandrovca itd.), do jeseni čete u svim krajevima Srbije.
  • 17. 3. - Objavljen manifest označenog cara Mihaila II: poziva narod da se prikloni Privremenoj vladi, prihvatiće presto ako tako odluči predviđena Konstituanta.
  • 17. 3. - U Kijevu osnovana ukrajinska Centralna Rada na čelu sa Mihajlom Gruševskim.
  • 19. 3. - Nemci na Zapadnom frontu se povukli na "Hindenburgovu liniju".
  • 25. 3. - Gruzijska pravoslavna crkva se odvaja od ruske.
  • 25. 3. - Sikstova afera: car Karlo I. preko zeta Siksta od Burbon-Parme ušao u tajne pregovore sa Francuskom (otkriveno u aprilu '18).
  • 26. 3. - Prva bitka kod Gaze: Britanci ušli u grad ali se morali povući.
  • 31. 3. - U Parizu osnovan Crnogorski odbor za narodno ujedinjenje ("sa Srbijom i ostalim srpskim, hrvatskim i slovenačkim zemljama").
  • mart - Francuzi guše Kaosenov ustanak Tuarega u severnom Nigeru.

April/Travanj

  • 6. 4. - SAD objavljuju rat Njemačkoj.
  • 6. 4. - Rascep među nemačkim socijaldemokratima: osnovana Nezavisna socijaldemokratska partija Njemačke.
  • 9. 4. - Lenjin sa saradnicima kreće iz Švajcarske u Rusiju, kroz Nemačku prolaze Plombiranim vagonom.
  • april - maj - Nivellova ofenziva na Zapadnom frontu:
    • Bitka kod Arrasa (1917), saveznička ofanziva postiže uspeh ali ne i proboj. Kanađani se istakli na na Vimy Ridge.
    • Druga bitka na Eni: velike francuske žrtve ne donose proboj, dolazi do pobuna i smene glavnokomandujućeg Nivella.
  • 16. 4. (3. 4. po j.k.) - Lenjin sa saradnicima pred ponoć stiže u Rusiju, na Finsku stanicu u Petrogradu. Sutradan u "Pravdi" objavljuje Aprilske teze: protiv Privremene vlade, "sva vlast sovjetima".
  • 17 - 30. 4. - Black fortnight ("crne dve nedelje"), Britanci zbog podmornica izgubili 400.000 tona brodova. Uvođenje sistema konvoja u junu će smanjiti gubitke.
  • 19. 4. - Druga bitka kod Gaze je britanski poraz, sledi šestomesečna Pat-pozicija u južnoj Palestini.
  • 23. 4. - Nemački Program iz Kreuznacha - aneksije na istoku i zapadu, morske baze, kolonije[3].
  • 26. 4. - Sporazum iz Saint-Jean-de-Maurienna o italijanskom talu na Bliskom istoku (tj. Anadoliji).

Maj/Svibanj

ChildrensofFatima
Deca iz Fátime
  • 3. 5. (20. 4. po j.k.) - Aprilska kriza u Rusiji: dolazi do masovnih demonstracija nakon što je ino. ministar Pavel Miljukov obećao saveznicima da će nastaviti rat.
  • 4. 5. - Britanski brod SS Transylvania potopljen u Đenovskom zalivu, 412 mrtvih.
  • 10. 5. - 8. 5. - Deseta bitka na Soči: neuspešna italijanska ofanziva, imaju 160.000 mrtvih i ranjenih.
  • 7 - 12. 5. (24 - 29. 4. po j.k.) - VII (Aprilska) Sveruska konferencija Ruske socijaldemokratske radničke partije (boljševika) - prihvaćene Lenjinove Aprilske teze, izabran 9-člani CK (Lenjin, Zinovjev, Staljin, Kamenjev i dr.).
  • 13. 5. - 13. 10. - Djevojčici Lúciji Santos i njenim rođacima se navodno ukazuje Gospa Fatimska.
  • 14. 5. - Pećanac napao žel. stanicu Ristovac, srušio železnički most na Moravi, kasnije će zapaliti Bosilegrad[4].
  • 14 - 15. 5. - Bitka u Otrantskim vratima: uspjeh Austro-ugarske ratne mornarice u svojoj najvećoj bitci, protiv Otrantskog baraža.
  • 15. 5. - Predsednik vlade Matanović kralju Nikoli: "krajnje vrijeme" za ujedinjenje sa Srbijom, ali on to i dalje izbegava.
  • 15. 5. - Philippe Pétain postaje komandant francuske vojske, prvi zadatak je oporavak borbenog morala.
  • maj - Niz štrajkova u britanskoj industriji.
  • 18. 5. (5. 5. po j.k.) - Razrešenje Aprilske krize: u Privremenu vladu ulaze menjševici i eseri, Kerenski ministar rata.
  • 18. 5. - Zakon o selektivnoj službi (Selective Service Act) daje predsedniku SAD ovlašćenje da regrutacijom stvori nacionalnu vojsku za učešće u ratu (počinje u junu).
  • 23. 5. - Italijanska vojska povratila kontrolu nad Milanom od anarhista i antiratnih revolucionara, 50 mrtvih.
  • 23. 5. - Smenjen kineski premijer Duan Qirui koji je želeo objaviti rat Nemačkoj.
  • 24. 5. - Charles Vyner Brooke postaje treći i poslednji beli radža Kraljevine Sarawak.
  • 26. 5. - Grad Mattoon, Illinois opustošen tornadom, najmanje 100 mrtvih.
  • 27. 5. - Donesena prva sveobuhvatna kodifikacija kanonskog prava u Katoličkoj crkvi (na snazi od svibnja 1918).
  • 30. 5. - Ponovo se okupilo Carevinsko vijeće u Beču. Svibanjska deklaracija - Jugoslovenski klub zahtjeva ujedinjenje zemalja u kojima žive Slovenci, Hrvati i Srbi pod dinastijom Habzburg-Lotringen.
  • maj - jun - Četovođe Đorđe Ćamilović i Milan Dečanski ubijene zbog novca (simptom demoralizacije nakon gušenja Topličkog ustanka)[5].

Jun/Juni/Lipanj

  • 1. 6. - Pobune u francuskoj vojsci: pešadijski puk zauzeo grad Missy-aux-Bois i proglasio antiratnu vladu. Kasnije tokom meseca vojne vlasti preduzimaju masovna hapšenja i suđenja.
  • 4. 6. - Dodeljene prve Pulitzerove nagrade.
  • 5. 6. - Završen Solunski proces, osuđeni Apis i dr..
  • 7. 6. - Britanci započinju Bitku kod Messinesa detonacijom 19 velikih mina ispod nemačkih rovova.
  • 8. 6. - Katastrofa u rudniku Speculator u Montani, stradalo 168 rudara.
  • 11. 6. - Grčki kralj Konstantin I napušta zemlju pod pritiskom Antante, presto dobija sin Aleksandar (do 1920). Venizelosova vlada je proširena na celu zemlju.
  • 11. 6. - Nakon Matanovićeve ostavke, novi crnogorski predsjednik vlade u izbjeglištvu je Evgenije Popović (lojalan Nikoli).
  • 13. 6. - Bombarderi Gotha G.IV izveli prvi avionski napad na London - 162 mrtvih, uključujući 16 dece u osnovnoj školi.
Louisiana Troops on Canal Street 1917 Heading for the Great War
Počela regrutacija u SAD
  • 14. 6. - Rumunska skupština u Jašiju izglasala agrarnu reformu kojom bi seljaci dobili dva miliona hektara zemlje i izbornu reformu za univerzalno pravo glasa.
  • 16. 6. - 7. 7. - Prvi Sveruski kongres Sovjeta radničkih i vojničkih deputata, dominiraju provladine stranke.
  • 23. 6. - Regent Aleksandar imenovao homogenu radikalsku vladu u izbeglištvu (demokrate Davidović, Drašković i Marinković istupili zbog osude Apisa).
  • 23. 6. - Ukrajinska Centralna Rada proglašava autonomiju u okviru Rusije.
  • 26. 6. - Streljanje crnorukaca - pukovnik Dragutin Dimitrijević Apis i majori Ljubomir Vulović i Rade Malobabić (biće rehabilitovani 1953).
  • 29. 6. - Antun Mihalović imenovan hrvatskim banom (do 1919, posljednji ban).
  • 30. 6. - Grčka ulazi u rat na strani Antante.

Jul/Juli/Srpanj

  • 1. 7. - Rasni neredi u East St. Louis, Illinois, između 40 i 100 mrtvih.
  • 1. 7. - Gen. Zhang Xun proglasio restauraciju cara Puyia, ali pokušaj propao već 12-og. Za premijera se zatim vraća Duan Qirui a Kina ulazi u Prvi svetski rat.
  • 1 - 19. 7. - Ofanziva Kerenskog vodi ruskoj vojnoj katastrofi.
  • 6. 7. - Arapski ustanak (1916-18): Auda ibu Tayi i T. E. Lawrence zauzeli Aqabu.
  • 10. 7. - Heinrich Clam-Martinic novi vojni guverner u Crnoj Gori, nakon von Webenaua.
  • 12. 7. - Deportacija iz Bisbeeja: 1300 rudara-štrajkača, njihovih pristalica pa i slučajnih prolaznika nezakonito deportovano iz mesta Bisbee, Arizona.
  • 13. 7. - Nemački kancelar Theobald von Bethmann Hollweg dao ostavku pod pritiskom vojne komande i Rajhstaga, nasleđuje ga Georg Michaelis (do kraja oktobra).
  • 16 - 20. 7. - Julski dani u Petrogradu: vlada razbila demonstracije vojnika i radnika, progon boljševika, Lenjin pobegao u Finsku.
  • 17. 7. - Britanska kraljevska kuća promenila je svoje ime Saxe-Coburg and Gotha u Windsor zbog antinemačkog raspoloženja u zemlji.
  • 17. 7. - Nemački Rajhstag izglasao Mirovnu rezoluciju (predlagači Matthias Erzberger, Eduard David, Friedrich Ebert i Philipp Scheidemann).
  • 18. 7. - Posljednje žene i djeca pokupljeni sa otoka Clippertona nakon propasti meksičke kolonije.
  • 20. 7. - Krfska deklaracija kojom su Jugoslavenski odbor i srpska vlada u izbjeglištvu dogovorile principe na temelju kojih će se stvoriti buduća Kraljevina SHS.
  • 20. 7. - Austrougarska akcija protiv Koste Vojnovića na Jastrepcu.
  • 20. 7. - Parlament Finske objavljuje da preuzima carski suverenitet - ruska privremena vlada to ne priznaje i ubrzo raspušta parlament.
  • 21. 7. - Aleksandar Kerenski na čelu ruske privremene vlade (do novembra).
  • 22. 7. - Sijam objavio rat Centralnim silama.
  • 22. 7. - 1. 8. - Bitka kod Mărăşti je rumunsko-ruska pobeda, neiskorišćena zbog sloma ruske ofanzive.
  • 24. 7. - Kosta Vojnović naišao na bugarsku poteru, izmakao u šumu (Bugari prvi put koriste "protivčete").
  • 31. 7. - 10. 11. - Bitka kod Passchendaela (Treća flandrijska bitka ili Treća bitka kod Ypresa) je saveznička ofanziva na Zapadnom frontu.

Avgust/August/Kolovoz

  • 1. 8. - Papa Benedikt XV. objavio mirovni plan u sedam točaka.
  • 2. 8. - Demonstracije mornara jednog broda u Wilhelmshavenu, dvojica vođa streljana.
  • 10. 8. - U Španiji počinje generalni štrajk u organizaciji socijalista i anarhista - razbijen posle tri dana uz 70 mrtvih.
  • 15. 8. - U Lozani osnovan Poljski nacionalni komitet.
  • avgust - Lenjin piše knjigu "Država i revolucija" (objavljena u maju 1918).
  • 18 - 19. 8. - Veliki solunski požar 1917. uništava trećinu grada.
  • 20. 8. - 18. 9. - Uspešna francuska ofanziva kod Verdena.
  • 25. 8. - Narodna pobuna u Torinu protiv gladi i rata, u represiji ubijeno 50 ljudi.
  • avgust - septembar - Druga bitka kod Oituza i kod Mărăşeşti su neuspele ofanzive centralnih sila protiv rumunskih pozicija.

Septembar/Rujan

  • 2. 9. - Osnovana Nemačka otadžbinska partija, delom prekursor nacista.
  • 3. 9. - Nemci bez otpora ušli u Rigu, posle Bitke na Jugli.
  • 5 - 12. 9. - Stokholmska konferencija antiratnih socijalističkih partija.
  • 9 - 13. 9. - "Kornilovljeva afera" ili puč: gen. Lavr Kornilov pokušao uzeti vlast.
  • 14. 9. (1. 9. po j.k.) - Rusija Proglašena Ruska Republika (traje do Oktobarske revolucije/udara).
  • 15. 9. - "Septembarska izjava" vođa slovenačkih stranaka i ljubljanskog biskupa Jegliča - podrška Majskoj deklaraciji i Jugoslovenskom klubu.
  • 17. 9. - Vojnovićevo pismo stiglo u srpsku Vrhovnu komandu - ovi 29. 10. šalju poruku Pećancu da obustavi svaku akciju[6]. Pokret otpora u Srbiji se osipa tokom jeseni ali traje i dalje.
  • 29. 9. - 20. 10. - Operacija Albion: Nemci zauzimaju Zapadnoestonski arhipelag.

Oktobar/Listopad

Battle of Caporetto
Bitka kod Kobarida i talijanski gubici
  • 8. 10. - Boljševici prevladali u Petrogradskom sovjetu (Lav Trocki na čelu od 22. 9.).
  • 9. 10. - Fuad I postaje sultan Egipta (kralj od 1922, vlada do 1936).
  • 12. 10. - Prva bitka kod Passchendaela je najkrvaviji dan za Novozelanđane u istoriji: poginulo oko 845 vojnika, oko jednog promila nacionalne populacije.
  • 13. 10. - "Čudo Sunca" u Fátimi.
  • 15. 10. - Streljana Mata Hari, osuđena zbog špijunaže u korist Nemačke.
  • 16. 10. - Kosta Vojnović upao u bugarsko-austrougarsku zasedu, izvukao se ranjen uz velike gubitke.
  • 15 - 18. 10. - Istočnoafrika kampanja: Bitka kod Mahiwe je nemačka pobeda u današnjoj Tanzaniji, ali po cenu velikih gubitaka.
  • 19. 10. - Uspostavljeni diplomatski odnosi između Srbije i Portugala.
  • 23. 10. - Boljševički Centralni komitet glasao za prevrat, izabran prvi Politbiro
  • 23 - 27. 10. - Bitka kod La Malmaisona je francuski uspeh, zauzet greben Chemin des Dames.
  • 24. 10. - 12. 11. - Bitka kod Kobarida (Caporetta): potučena italijanska vojska.
  • 26. 10. - Brazil objavljuje rat Centralnim silama nakon što je torpedovano nekoliko njihovih brodova.
  • 29. 10. - Kapetan II klase Jovan Ilić i pilot-narednik Siniša Stefanović avionom donose poruku sa solunskog fronta u Srbiju ali Bugari ih zarobili.
  • 29. 10. - Osnovan Petrogradski vojno-revolucionarni komitet, prvi od v-r. komiteta koji će odigrati znatnu ulogu u uspostavljanju sovjetske boljševičke vlasti.
  • 31. 10. - Britanska Južnopalestinska ofanziva počinje zauzećem Beershebe, čime je okončana pat-pozicija.

Novembar/Studeni

  • 1. 11. - Tvrdi konzervativac Georg von Hertling je novi nemački kancelar, prvi partijski političar na tom mestu (do oktobra 1918).
  • 2. 11. - Balfourova deklaracija: Britanija podržava jevrejski nacionalni dom u Palestini uz razumevanje da prava ostalih neće biti ugrožena.
  • 2. 11. - Sporazum Lansing-Ishii: dvosmislena američko-japanska izjava o integritetu Kine.
  • 7. 11. (25. 10. po j.k.) - Oktobarska revolucija u Rusiji kojom je uspostavljen prvi komunistički režim na svijetu; ovo se smatra i početkom Ruskog građanskog rata (do 1922-23).
  • 7 - 9. 11. - Drugi Sveruski kongres Sovjeta: menjševici i desni eseri su ga napustili na početku, što omogućuje diktaturu boljševika; doneseni Dekreti o miru, o zemlji, o štampi, o punoj vlasti Sovjeta, o obrazovanju radničke i seljačke vlade.
    • Privremena vlada: Savet narodnih komesara, predsednik je Lenjin. Od 12. 11. Aleksandra Kolontaj je prva žena ministar.
  • 7. 11. - Britanci zauzeli Gazu.
  • 8 - 13. 11. - Uspešan Kijevski boljševički ustanak uz pomoć Ukrajinske Centralne rade.
  • 10. 11. - Italijani nakon povlačenja zauzeli novi položaj na Pijavi.
  • 15. 11. - "Noć terora" u Virdžiniji: u zatvoru pretučene sufražetkinje iz grupe Silent Sentinels.
  • 15. 11. - Sovjetska vlada donela Deklaraciju prava naroda Rusije: jednakost i suverenost, pravo na samoopredeljenje sa otcepljenjem,
  • 16. 11. - Britanci zauzeli Jafu.
  • 16. 11. - Georges Clemenceau na čelu francuske vlade (do 1920).
Bundesarchiv Bild 146-1998-098-10, Bei Cambrai, erbeuteter englischer Panzer
Bitka kod Cambraia, zarobljeni britanski tenk
  • 20. 11. - 7. 12. - Bitka kod Cambraia, razglašena kao prva u kojoj su masovno korišćeni tenkovi - početni britanski dobici uglavnom izgubljeni u nemačkom kontranapadu.
  • 22. 11. - Proglašena autonomija Ukrajinske Narodne Republike.
  • 23. 11. - Boljševici objavili Sykes-Picotov sporazum iz 1916, Manchester Guardian preneo tri dana kasnije.
  • 23. 11. - Nemački general Paul von Lettow-Vorbeck potisnut iz nemačke Tanganjike u portugalski Mozambik.
  • 24. 11. - Devetorica policajaca u Milwaukeeju poginula od bombe.
  • 25. 11. (12. 11. po j.k.) - Održani izbori za Rusku ustavotvornu skupštinu (zakazani pre oktobarskog udara): 370 mandata za Esere (Socijalističke revolucionare), 175 za Boljševike (jaki u urbanim sredinama i među vojnicima), mnogo manje za ostale.
  • 25. 11. - Bitka kod Ngomanoa: Nemci iz Tanganjike porazili Portugalce u Mozambiku.
  • 26. 11. - U Montrealu osnovana NHL.
  • 28. 11. - U Tbilisiju osnovan Zakavkaski komesarijat umesto ranijeg Specijalnog komiteta.

Decembar/Prosinac

Allenby enters Jerusalem 1917
Gen. Allenby u Jerusalimu
  • decembar - Annie Besant došla na čelo Indijskog nacionalnog kongresa.
  • 3. 12. - Pušten u promet Quebečki most, najduži konzolni most na svetu (dva puta se rušio tokom gradnje).
  • 5. 12. - Vojni udar Sidónija Paisa u Portugalu.
  • 6. 12. -  Finska proglasila nezavisnost od Rusije (sovjetska vlada priznala 31. 12.).
  • 6. 12. - Sudar i požar na francuskom brodu s teretom eksploziva izaziva eksploziju u Halifaxu, procenjene snage između 2,4 i 2,9 kilotona TNT, najjača pre nuklearnog doba, poginulo oko 2.000 ljudi.
  • 7. 12. - SAD objavile rat Austrougarskoj.
  • 9. 12. - Usled povlačenja ruskih trupa, Rumunija prisiljena potpisati Fokšanjsko primirje sa Centralnim silama.
  • 10. 12. - Jadransko bojište: talijanski torpedni čamci potopili SMS Wien u tršćanskoj luci, stradalo 46 mornara.
  • 11. 12. - Gen. Edmund Allenby ulazi u jerusalimski Stari grad (opasnost za Jerusalim traje do 30. 12.).
  • 12. 12. - Železnička nesreća u Saint-Michel-de-Maurienne: voz sa vojnicima iskliznuo iz šina u Francuskoj i zapalio se - 700 mrtvih.
  • 13. 12. - Flag of the Alash Autonomy.svg Ruski monarhisti proglasili Alašku Autonomiju u današnjem Kazahstanu (do 1920).
  • 15. 12. - U Brest-Litovsku potpisano Primirje između Sovjetske Rusije i Centralnih sila - stupa na snagu dva dana kasnije, vojnici se razilaze kućama.
  • 15. 12. - Flag of the Moldavian Democratic Republic.svg Proglašena Moldavska Demokratska Republika (ujedinila se sa Rumunijom sledećeg aprila).
  • 17. 12. (23. 12.?) - Kosta Vojnović stradao u borbi sa Bugarima u selu Grgure kod Blaca.
  • 18. 12. - Kavkaska kampanja: sklopljeno Erzindžansko primirje.
  • 20. 12. - Boljševici osnovali ČEKA-u ("Sveruska vanredna [črezvičajnaja] komisija za borbu sa kontrarevolucijom i sabotažom").
  • 22. 12. - Osnovan Odbor za norme nemačke industrije, kasniji DIN.
  • 22. 12. - Počinju mirovni pregovori u Brest-Litovsku.
  • 30. 12. - Britanski brod HMT Aragon potopljen kod Aleksandrije, 610 mrtvih.

Kroz godinu

  • Izmerena udaljenost do zvezde Proxima Centauri.
  • Snimljene prve fotografije "Vila iz Cottingleyja".

Rođenja

Januar/Siječanj – Februar/Veljača

Mart/Ožujak – April/Travanj

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

Smrti

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

  • 10. 1. - Buffalo Bill, legenda Divljeg zapada (* 1846)
  • 16. 1. - George Dewey, admiral mornarice SAD (* 1837)
  • 22. 1. - Jovan Ilkić, arhitekta (* 1857)

April/Travanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

  • 13. 7. - Lazar Dunđerski, veleposednik, dobrotvor (* 1833)
  • 24. 7. - Esad Kulović, bivši gradonačelnik Sarajeva (* 1859)
  • 27. 7. - Emil Teodor Koher, švajcarski hirurg, nobelovac (* 1941)
  • 30. 7. - Bogdan Radenković, crnorukac (* 1874)

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

Nobelove nagrade

Reference

  1. Istorija s. n., str. 185
  2. Istorija s. n., str. 186
  3. Spencer C. Tucker; Priscilla Mary Roberts (September 2005). Encyclopedia Of World War I: A Political, Social, And Military History. ABC-CLIO. str. 652–. ISBN 978-1-85109-420-2. http://books.google.com/books?id=2YqjfHLyyj8C&pg=PA652.
  4. Istorija s. n., str. 198
  5. Istorija s. n., str. 197
  6. Istorija s. n., str. 203

Literatura

  • Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 2, SKZ 1983.

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

17. 10.

17. oktobra/listopada (17. 10.) je 290. dan godine po gregorijanskom kalendaru (291. u prijestupnoj godini).

Do kraja godine ima još 75 dana.

Administrativna podjela Meksika

Meksiko je savezna republika koja se sastoji od 31 savezne države i jednog saveznog distrikta, koji je i glavni grad (Mexico City).

Prema Ustavu iz 1917. godine, države članice federacije su slobodne i suverene. Svaka država omaganje svoj kongres i ustav, a savezni distrikt ima samo ograničenu autonomiju s lokalnim kongresom i vladom. Teritorija saveznog distrikta, poznatija pod nazivom Mexico City, predstavlja glavni grad Meksika.

Američki Djevičanski otoci

Djevičanski otoci Sjedinjenih Država (engleski United States Virgin Islands) je naziv za grupu otoka u Karibima koje predstavljaju vanjski teritoriju Sjedinjenih Država. Ti otoci su geografski dio Djevičanskih otoka. Čine ih četiri glavna otoka - St. Thomas, St. John, St. Croix i Water Island te mnogi manji otoci. Predstavljaju jedinu američku teritoriju gdje promet teče lijevom stranom .

U Danskoj se nazivaju Bivši Danski Zapadnoindijski otoci(De tidligere Dansk Vestindiske Øer).

Otoke su ispočetka naseljavali Ciboneyi, Caribi, Arawaci i druga indijanska plemena. Godine 1493. otkrio ih je Kristofor Kolumbo i nazvao po sv. Ursuli. Nakon toga su na njima vlast ustanovile razne evropske države - Španija, Engleska, Holandija, Malteški vitezovi, Francuska, i konačno Danska, koja je ustanovila vlast nad svim otocima godine 1733. Temelj ekonomije je bilo uzgajanje šećerne trske i korištenje robovske snage sve dok ropstvo 3.7. 1848. nije ukinuto ukazom lokalnog guvernera.

Za vrijeme prvog svjetskog rata su se SAD bojale da bi Njemačka mogla okupirati Dansku i otoke koristiti kao bazu za svoje podmornice. Zato je Danskoj ponuđeno da otoke proda za 25 miliona US$. Danska vlada je to shvatila kao ultimatum i popustila te prenijela suverenitet 17. januara 1917. Svim stanovnicima je godine 1927. dano američko državljanstvo.

Danas je glavna ekonomska djelatnost turizam.

Otok od godine 1970. uživa lokalnu samoupravu, bira vlastitog guvernera te šalje jednog delegata u Kongres SAD, koji, pak nema pravo glasa, ali sudjeluje u radu kongresnih odbora. Slično kao i Portoriku, stanovništvo je podijeljeno oko toga želi li potpunu nezavisnost, status američke savezne države ili status quo.

Constituyentes de 1917, Durango

Constituyentes de 1917 je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Durango.

Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2400 m.

Ferdinand Marcos

Ferdinand Emanuel Edralin Markos (šp. Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos; Sarat, Luzon, 11. septembar 1917 — Honolulu, Havaji, 28. septembar 1989) bio je filipinski političar, dugogodišnji predsednik države i diktator od 1965. do 1986. godine.

IC 1917

IC 1917 (također poznat kao ESO 155-?23 i PGC 100539) je kompaktna galaksija koja je udaljena oko 1067847840,0 sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sat. Najveći prečnik je 0,30 (93 hiljade sg) a najmanji 0,3 uglovnih minuta (93 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 14. oktobra 1898. godine.

NGC 3529

NGC 3529 (također poznat kao ESO 570-7, IC 2625, IRAS 11048-1917, MCG -3-28-38 i PGC 33671) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 172 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 1,00 (50 hiljada sg) a najmanji 0,8 uglovnih minuta (40 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 22. marta 1835. godine.

NGC 3957

NGC 3957 (također poznat kao ESO 572-14, IC 2965, IRAS 11515-1917, MCG -3-30-17 i PGC 37326) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 75 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Pehar. Najveći prečnik je 2,90 (64 hiljade sg) a najmanji 0,7 uglovnih minuta (15 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 7. februara 1785. godine.

Navassa

Navassa ili La Navase na haićanskom kreolskom je mali, nenastanjeni otok u Karipskom moru. Vlada SAD nad njim polaže suverenitet kao neinkorporiranom teritorijom, te njime upravlja preko Službe za ribarstvo i divljač. S druge strane, kalifornijski biznismen Bill Warren je (koristeći Zakon o Guano otocima) položio zahtjev da mu se prizna vlasništvo nad otokom, na kojim suverenitet polaže i Haiti.

Otok je otkrila posada Kristofora Kolumba još 1504. godine, ali, s obzirom da nije imao izvora pitke vode, bio je ignoriran od strane pomoraca sve do 1857. godine, kada ga je za sebe prisvojio američki kapetan Peter Duncan u namjeri da počne eksploataciju guana. Ona je započela nakon američkog građanskog rata godine 1865. i završila evakuacijom rudara za vrijeme špansko-američkog rata 1898., nakon čega je ostao nenastanjen. Nakon otvaranja Panamskog kanala otok je dobio na važnosti, pa je godine 1917. na njemu podignut svjetionik. Nakon toga otok povremeno posjećuju haićanski ribari.

Nayarit

Država Najarit (šp. Estado de Nayarit) je meksička savezna država na obali Tihog okeana. Osnovana je 1917. od teritorije nekadašnjeg vojnog okruga Tepik. Ima površinu od 26.979 km², i oko 0,9 miliona stanovnika.

U glavnom gradu Tepik živi 500.000 ljudi. Tepik je reč iz jezika lokalnih indijanaca i znači „mesto između planina“.

Država Najarit se nalazi između država Sinaloa, Durango i Zakatekas na severu i države Halisko na jugu. Najaritu pripadaju i ostrva Tres Marijas.

Oktobarska revolucija

Oktobarska revolucija je naziv koji se koristi za drugu fazu ruske revolucije, nakon koje je u Rusiji godine 1917. ustanovljena prva socijalistička država. Revoluciju su vodili boljševici na čelu s Vladimirom Iljičom Lenjinom, te je njome srušena ruska Privremena vlada, ustanovljena nakon Februarske revolucije kojom je ukinuto Rusko Carstvo.

Opština Cozumel, Quintana Roo

Cozumel je opština u Meksiku, u saveznoj državi Quintana Roo.

Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 1917 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 12 m.

Opštine Meksika

Opštine (municipios u španskom) su drugi nivo administrativne podele u Meksiku (pri čemu se prvi nivo administrativne podele sastoji od država). Postoji 2.438 opština u Meksiku. One u proseku imaju 45.616 stanovnika. Unutrašnja politička organizacija i njihove odgovornosti su definsane 115-tim člankom ustava iz 1917. i to je detaljnije obrazloženo u konstitucijama država kojima pripadaju.

Prvi svjetski rat

Prvi svjetski rat bio je globalni oružani sukob između dva saveza država (Antanta i Središnje sile) koji se odvijao na više kontinenata od 28. srpnja 1914. do 11. studenog 1918. Posljedica rata bilo je više od 40 milijuna žrtava, uključujući približno 15 do 20 milijuna mrtvih vojnika i civila, - čime je to jedan od najsmrtonosnijih sukoba u modernoj ljudskoj povijesti - i značajna razaranja država i ekonomija, te se smatra prvim ratom globalnih, svjetskih razmjera. Stoga je prvotno nazivan Veliki rat ili Rat koji će okončati sve ratove. Oko 60 milijuna europskih vojnika bilo je mobilizirano od 1914. do 1918.Prvi svjetski rat vodila su dva velika saveza. Sile Antante u početku su činile Ujedinjeno Kraljevstvo, Rusko Carstvo i Francuska, te njihovi teritoriji i protektorati. Brojne druge države pridružile su se silama Antante, od kojih su najvažnije bile Kraljevina Italija, koja se pridružila u travnju 1915., i Sjedinjene Američke Države, koje su u rat stupile u travnju 1917. Središnje sile činili su Njemačko Carstvo i Austro-Ugarska. Osmansko Carstvo pridružilo se Središnjim silama u listopadu 1914., a godinu dana poslije to je napravila i Kraljevina Bugarska. Do završetka rata od europskih zemalja samo su Nizozemska, Švicarska, Španjolska i skandinavske zemlje ostale službeno neutralne, iako su mnoge pružale financijsku i materijalnu pomoć jednoj strani u ratu.

Neposredni povod ratu bio je atentat na austrougarskog prijestolonasljednika, nadvojvodu Franju Ferdinanda u Sarajevu 28. lipnja 1914., koji je izvršio Gavrilo Princip. Napad Austro-Ugarske na Srbiju aktivirao je niz savezništava koji su pokrenuli lančanu reakciju objava rata. Za mjesec dana veći se dio Europe zaratio.

Rat se vodio na nekoliko bojišta koja su naširoko okruživala Europu. Zapadno bojište odlikovalo se sustavom rovova i utvrđenja koje je odvajala ničija zemlja. Ova su se utvrđenja prostirala dužinom većom od 600 km. Na Istočnom bojištu velika prostranstva istočnoeuropskih nizina i ograničena željeznička mreža nisu omogućile da se ovdje razvije stanje kao na Zapadu, iako su sukobi bili podjednako žestoki. Na balkanskom, bliskoistočnom i talijanskom bojištu također su vođene žestoke borbe, a bitke su se odvijale i na moru te prvi put - i u zraku.

Rat je završen potpisivanjem nekoliko mirovnih sporazuma, od kojih je najvažniji Versajski ugovor 28. lipnja 1919., iako su sile Antante potpisale primirje s Njemačkom 11. studenog 1918. Najuočljivija posljedica rata bila je nova teritorijalna podjela Europe. Sve članice Središnjih sila izgubile su teritorij, a stvorene su nove države. Njemačko Carstvo izgubilo je svoje kolonije, proglašeno je odgovornim za rat i prinuđeno da plaća veliku odštetu. Austro-Ugarska i Osmansko Carstvo bili su ukinuti. Od teritorija koje je zauzimala Austro-Ugarska stvorene su Austrija, Mađarska, Čehoslovačka i Kraljevina SHS. Osmansko Carstvo je ukinuto: teritoriji carstva izvan Anadolije bili su dodijeljeni silama Antante kao protektorati, a jezgra Osmanskoga Carstva reorganizirana je u Republiku Tursku. Rusko Carstvo, koje je izašlo iz rata nakon oktobarske revolucije, izgubilo je veliki dio svoje zapadne granice, a na tim teritorijima stvorene su nove države: Finska, Estonija, Latvija, Litva i Poljska. Nakon rata osnovana je Liga Naroda kao međunarodna organizacija posvećena izbjegavanju budućih ratova i rješavanju sporova između država diplomatskim putem. Prvi svjetski rat označio je kraj poretka koji je postojao nakon Napoleonovih ratova i bio je važan faktor izbijanju Drugog svjetskog rata.

Ruska revolucija

Za ostala značenja, v. Ruska revolucija (razvrstavanje).Ruska revolucija, ponekad nazvana Ruska revolucija 1917. godine, je naziv za period političkih previranja u Rusiji godine 1917. koje su započele zbacivanjem ruske monarhije na čelu s carem Nikolajem II., a završile zbacivanjem privremene vlade i uspostavljanjem boljševičkog režima koji će kasnije prerasti u Sovjetski Savez. S obzirom na brzinu i dramatičnost događaja, kao i na posljedice u obliku potpunog preustroja političko-ekonomskog poretka, odnosno raspada jednog od najvećih carstava na svijetu, Ruska revolucija se tradicionalno smatra jednim od najvažnijih događaja svjetske historije.

Ruska revolucija se obično dijeli u dva perioda, odnosno smješta u vremenski okvir koji počinje sa Februarskom revolucijom (u martu 1917.) u kome je svrgnut Nikolajev carski režim i uspostavljena liberalno-demokratska Privremena vlada, odnosno završava sa Oktobarskom revolucijom (u novembru 1917.) u kojoj je Privremenu vladu svrgnula radikalna ljevica na čelu sa boljševicima i uspostavila Sovjetsku Rusiju.

Sovjetski Savez

Sovjetski Savez (službeno Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika, skraćeno SSSR) je država koja je nastala 1917. pod imenom Sovjetska Rusija nakon Oktobarske revolucije na prostoru Carske Rusije pod vodstvom Vladimira Iljiča Lenjina i Komunističke partije, a raspala se 1991. godine.

Stéphane Javelle

Stefan Žavel (fr. Stephane Javelle; Lion, 16. novembar 1864 — , 3. avgust 1917) je bio francuski astronom. Od 1888. radio je kao asistent Anri Perotena na Opservatoriji u Nici. Uočio je 1431 nebeski objekat koji su opisani u Indeks katalogu.

Susan Hayward

Susan Hayward (30. jun 1917 – 14. mart 1975) bila je američka glumica. Iako se u Hollywood probila prvenstveno zahvaljujući markantnom izgledu i uspjehu u ranijoj karijeri manekenke, 1940-ih je izgradila reputaciju vrhunske dramske glumice. Specijalnost su joj bile uloge problematičnih žena, što je uključivalo i lik na smrt osuđene zatvorenice Barbare Graham u filmu I Want to Live! iz 1958. godine, a za čiju ulogu je nagrađena Oscarom. Dvije godine ranije je snimala film The Conqueror ne znajući da su se na lokacijama odvijali nuklearni pokusi. Tome se pripisuje tumor mozga od kojeg je oboljela i preminula u 58. godini života.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.