1916

Godina 1916 (MCMXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u petak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

1916:
123456789101112
RođenjaSmrti
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1880-e  1890-e  1900-e  – 1910-e –  1920-e  1930-e  1940-e
Godine: 1913 1914 191519161917 1918 1919
1916 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1916
MCMXVI
Ab urbe condita 2669
Islamski 1334 – 1335
Iranski 1294 – 1295
Hebrejski 5676 – 5677
Bizantski 7424 – 7425
Koptski 1632 – 1633
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1971 – 1972
 - Shaka Samvat 1838 – 1839
 - Kali Yuga 5017 – 5018
Kineski
 - Kontinualno 4552 – 4553
 - 60 godina Yang Vatra Zmaj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11916
Podrobnije: Kalendarska era

Događaji

Januar/Siječanj

  • 1. 1. - Austrougarska naredba o Vojnom generalnom guvernmanu u Srbiji (zapadna Srbija i Šumadija); prvi guverner od 3. 1. gen. grof Johann von Salis-Seewis.
  • 1. 1. - Kamerunska kampanja: britansko-francuske snage zauzimaju Jaunde u Nemačkom Kamerunu, do februara pada čitava kolonija.
  • 3. 1. - Lazar Mijušković novi predsednik vlade Crne Gore - "borba po svaku cijenu".
  • 6. 1. - U Medovskom zalivu, Albanija, potonuo italijanski brod "Brindizi" sa dobrovoljcima iz Severne Amerike, od 520 vojnika preživelo 164[1]; istog dana kreću prvi transporti iz Medove i Drača u Bizertu u Tunisu.
  • 6. 1. - "Masakr kraj Derviške njive" - Bugarski okupator ubio 103 najuglednija meštanina Porečea u Manastirecu kod Makedonskog Broda[2].
  • 7. 1. - Mojkovačka bitka - crnogorska vojska brani odstupnicu srpske.
  • 8. 1. - Francuzi i Britanci odlučili da prebace Srbe na Krf, francuske trupe se iskrcale tamo tri dana kasnije (ili 16.?), ne tražeći dozvolu od grčke vlade.
  • 8. 1. - Brod SS Citta Di Palermo sa komonveltskim vojnicima za Solunski front naleteo na minu blizu Brindizija.
  • 9. 1. - Galipoljska operacija okončana evakuacijom poslednjih britanskih vojnika.
  • 13. 1. - Dva dana nakon Lovćena, AU trupe ovladale i Cetinjem - kralj, vlada i Vrhovna komanda u Podgorici.
  • 14. 1. - Olujna poplava Zuiderzeea u Holandiji.
  • 16. 1. - Crnogorska vlada prihvatila kapitulaciju, mada vojska tome nije sklona; AU trupe zaustavljene u bici između Cetinja i Podgorice.
  • 16. 1. - Norveški grad Bergen stradao u požaru.
  • 18. 1. - Jadransko bojište: podmornica SM U-11 zarobila italijanski bolnički brod Ferdinando Palasciano kod Šenđina (San Đovani di Medua).
  • 18. 1. - Sastanak nemačkog i bugarskog vladara, Wilhelma II i Ferdinanda I u Nišu (vidi sliku)
  • 19. 1. - Prve srpske jedinice stižu na Krf (transportovanje ide sporo).
  • 19. 1. - Kralj Nikola napustio Crnu Goru, vojska raspuštena dva dana kasnije, deo se povukao u Albaniju.
  • 20. 1. - Boris Štjurmer, blizak carici i Raspućinu, novi je predsednik ruske vlade (do novembra), kasnije uzima i resore unutrašnjih odn. spoljnih poslova.
  • 23. 1. - AU snage u Skadru, srpske trupe idu ka Draču i Valoni.
  • 23 - 24. 1. - U mestu Browning, Montana temperatura za jedan dan pala sa +7 °C na -49 °C.
  • 24. 1. - Brushaber v. Union Pacific Railroad: Vrhovni sud SAD podržao porez na dohodak.
  • 23. 1. - 23. 3. - U "Plavu grobnicu" u Krfskom kanalu spušteno 4.847 srpskih vojnika i oficira.
  • 25. 1. - Potpisano primirje u Crnoj Gori (tj. njena kapitulacija).
  • 29. 1. - Cepelin LZ 79 bacio bombe na Pariz.
  • 16. 1. - Francuski gen. Maurice Sarrail dobio komandu na Solunskom frontu (do decembra 1917).
Cekajuci ukrcavanje

Srpska vojska na albanskoj obali

Ukrcavanje 1916

Evakuacija iz Albanije

Vido fév 1916 serbes abandonnés dans les broussailles

Vido, ostrvo smrti

Српска војска на Крфу

Na Krfu

Februar/Veljača

Douaumontfort
Verdunska bitka: Fort Douaumont
  • februar - Kriza između AU i Bugarske oko razgraničenja okupacionih zona u Srbiji (npr. austrougarski vojnici isterani iz Kačanika).
  • 8. 2. - Nemačka podmornica potopila francuski oklopni krstaš Amiral Charner kod Bejruta.
  • 10. 2. - U Beogradu otvorena prva AU osnovna škola (ćirilica dozvoljena samo u verskom delu nastave).
  • 13. 2. - U Parizu osnovano Čehoslovačko narodno vijeće, predsjednik Tomáš Garrigue Masaryk.
  • 14. 2. - Austrougarska eskadrila Rudolfa Szepessy-Sokolla bombardovala Milano, Italijani uzvraćaju bombardovanjem Ljubljane.
  • 15. 2. - Rok za oduzimanje udžbenika i učila na srpskom jeziku u bugarskoj zoni (u maju i sve ostale knjige, slike i mape)[3].
  • 16. 2. - Kavkaska kampanja: Bitka za Erzurum se okončava ruskim zauzećem grada.
  • 21. 2. - Verdunska bitka započinje njemačkim napadom na francuske položaje kod Verduna. Bitka traje do decembra, jedna je od najdužih i najkrvavijih u ljudskoj historiji. Neke nemačke jedinice su pre bitke dobile prve čelične šlemove (Stahlhelm).
  • 26. 2. - Prvi vojni generalni guverner u Crnoj Gori je gen. Viktor Weber von Webenau.
  • 27. 2. - Austrougari zauzeli Drač.
  • 28. 2. - Glavnina srpske vojske prebačena na Krf i u tunisku Bizertu.
  • 29. 2. - Arthur Hale patentirao u SAD cestovnu petlju u obliku deteline (sa četiri lista).

Mart/Ožujak

  • 2. 3. - U Ujedinjenom Kraljevstvu stupio na snagu Zakon o vojnoj službi (Military Service Act) kojim je prvi put uvedena regrutacija, uz neka izuzeća.
  • 2. 3. - Ivan Stojanović, upravnik vojne pošte u Baru, tokom povlačenja srpske vojske poneo sa sobom pakete zatečenu pošte na Krf, koja je na kraju uručena adresantima - za ovaj podvig je postavljen za upravnika Vojne pošte Timočke divizije na Solunskom frontu.
  • 5. 3. - Španski putnički brod Príncipe de Asturias se nasukao kod Brazila, poginulo 445 ljudi.
  • 7. 3. - Zaplovio prvi srpski ratni brod "Srbija" (sa Krfa za Solun).
  • 7. 3. - U Minhenu osnovan BMW.
  • 9. 3. - Pancho Villa poslao vojnike na teritoriju SAD, delimično spaljen grad Columbus, New Mexico. Nakon ovoga dolazi do neuspešne ekspedicije protiv Pancha Ville na čelu sa generalom Pershingom.
  • 9. 3. - Nemačka objavljuje rat Portugalu nakon što je ovaj internirao 36 nemačkih i austrougarskih brodova.
  • 9 - 15. 3. - Peta bitka na Soči je italijanska ofanziva protiv Austrougarske, diverzija za Verden.
  • 11. 3. - Počelo prebacivanje srpskih vojnika sa Krfa na Solunski front, uglavnom francuskim brodovima, traje do maja.
  • c. 12. 3. - U lavini na prevoju Vršič stradalo 110 ratnih zarobljenika i 7 čuvara, preostali ruski zarobljenici su do novembra podigli kapelicu.
  • mart - U Srbiji je glad.
  • mart - Persijska kampanja: ruske snage gen. Baratova zauzele Kermanšah (3.) i Isfahan (19.); britanski oficir Percy Sykes je istog meseca stigao na jug Persije.
  • 18. 3. - april - Bitka na jezeru Narač, potpuno neuspešna ruska ofanziva protiv Nemaca, diverzija za Verden.
  • 20. 3. - Albert Einstein objavio članak "Osnovi Opšte teorije relativnosti".
  • 22. 3. - Kina je opet republika jer je Yuan Shikai abdicirao nakon svega 83 dana zbog građanskog rata (vojni lideri južnih provincija su se otcepili).
  • 24. 3. - Nemci teško oštetili feribot SS Sussex u La Manšu, u maju će dati "Sussex-ovo obećanje" kojim su ograničili podmorničko ratovanje (do januara 1917).

April/Travanj

Douaumont Ossuary cemetery
Groblje Douaumontske kosturnice
  • 1. 4. - Austrijsko-bugarski ugovor o demarkacionoj liniji - AU pripada Elbasan i Đakovica, Bugarskoj Prizren i Priština.
  • 5. 4. - Cela srpska konjička divizija prebačena na Krf, čime je evakuacija iz Albanije konačno završena.
  • 11. 4. - Ruska brigada stigla u Marsej posle dvomesečnog putovanja iz Moskve.
  • 11 - 15. 4. - Sinajsko-palestinska kampanja: napad na Džifdžafu, britanske snage uništavaju izvore vode na Sinaju, još jedna takva operacija u junu.
  • 14. 4. - Bugarska država prešla na gregorijanski kalendar (31-om martu sledi 14. april).
  • 15. 4. - Rusi zauzeli Trabzon (Trapezunt).
  • april - U Rusiji osnovana Prva srpska dobrovoljačka divizija.
  • april - William J. Newton i Morris Goldberg patentirali prekidač za svetlo.
  • 16. 4. - Veleizdajnički proces u Banjaluci: 16 Srba osuđeno na smrt (pomilovani zalaganjem španskog kralja Alfonsa XIII).
  • 22. 4. - Kineski parobrod SS Hsin-Yu potonuo sa preko 1.000 utopljenih.
  • 24 - 30. 4. - Uskršnji ustanak u Dablinu, irski republikanci zauzeli zgradu glavne pošte i proglasili nezavisnost, britanska vojska ih ubrzo nadvladala ali represalije dovode do borbe za nezavisnost.
  • 24. 4. - Bombardiranje Yarmoutha i Lowestofta: njemačka flota bombardira engleske luke kako bi namamila brodove - bez uspjeha.
  • 24. 4. - 10. 5. - Putovanje "Jamesa Cairda": Ernest Shackleton sa drugovima prešao 1.500 kilometara čamcem po južnom Atlantiku kako bi spasao članove transantarktičke ekspedicije.
  • 27. i 29. 4. - Gasni napadi kod Hullucha: Nemci napali Britance oblakom gasa, prvi put uspešno, drugi put im se vratio u lice.
  • 29. 4. - Mesopotamska kampanja: Opsada Kuta u južno-centralnom Iraku okončana britanskom predajom.
  • 30. 4. - Njemačka i Austrougarska uvele ljetno računanje vremena (ove godine do 1. listopada).

Maj/Svibanj

  • 1. 5. - Karl Liebknecht uhapšen zbog učešća na antiratnim demonstracijama, biće osuđen na robiju za veleizdaju.
  • 2. 5. - Vijetnamski mandarin Trần Cao Vân pokušava da digne ustanak protiv Francuza sa mladim carem Duy Tânom - Tran je pogubljen a car zbačen i izgnan.
  • 4. 5. - Najveća industrijska preduzeća, trgovine i banke u Srbiji stavljene pod kontrolu okupacionog Guvernmana.
  • 6. 5. - Dan mučenika (Liban i Sirija): po naređenju Džemal-paše obešeni arapski nacionalisti, 7-orica u Damasku i 13-orica u Bejrutu.
  • 11 - 16. 5. - Neredi zbog hrane u Beču[4].
  • 12. 5. - Andrija Radović na čelu izbegličke crnogorske vlade u Francuskoj.
  • 15. 5. - 10. 6. - Bitka kod Asijaga: iznenadna austrougarska ofanziva u Trentinu, značajan početni uspeh.
  • 15. 5. - U mestu Waco, Texas linčovan crni tinejdžer Jesse Washington.
  • 16. 5. - Zaključen tajni Sykes–Picotov sporazum o sferama uticaja Britanije i Francuske na Bliskom istoku.
  • 16. 5. - Počinje Američka okupacija Dominikanske Republike (1916-24).
  • 26. 5. - Grčka rojalistička vlada predaje Fort Rupel nemačko-bugarskim snagama.
  • 31. 5. - Jutlandska bitka između britanske i njemačke flote je posljednji veliki pomorski okršaj u prvom svjetskom ratu. Završila je taktički neodlučno, ali su njome Britanci potvrdili nadmoć na Sjevernom moru.

Jun/Juni/Lipanj

Brusilov offensive
Brusilovljeva ofanziva
  • 1. 6. - Louis Brandeis postaje sudija Vrhovnog suda SAD.
  • 5. 6. - Oklopni krstaš HMS Hampshire naleteo na minu i potonuo zajedno sa lordom Kitchenerom.
  • 4. 6. - 20. 9. - Brusilovljeva ofanziva nanosi razoran udarac austrougarskoj vojsci koju spašava Nemačka.
  • 6. 6. - Umro predsednik Kine Yuan Shikai, zemlja je u anarhiji.
  • 7. 6. - Bitka na Monte Meleti u Trentinu, istakao se Drugi bosanskohercegovački pješadijski regiment.
  • 10. 6. - Flag of Hejaz 1917.svg Počinje Arapski ustanak protiv Osmanlija. Husein bin Ali, šerif Meke se proglasio za kralja Hidžaza i svih Arapa.
  • 15. 6. - Brigadir Radomir Vešović u Crnoj Gori ubio oficira straže koja ga je uhapsila i pobegao u planinu - slede okupatorske represalije.
  • 21. 6. - Grčki kralj zamenjuje premijera zbog savezničkog ultimatuma.
  • jun - jul - Srpska vojska zaposela položaje od Kožufa do Lerina.

Jul/Juli/Srpanj

  • 1 - 12. 7. - Napadi ajkula na Jersey Shoreu: četvoro smrtno stradalo (inspiracija za roman "Ralje").
  • 1. 7. - 18. 11. - Bitka na Sommi. Britanci imaju 19.240 mrtvih prvog dana. Neveliko napredovanje saveznika po cenu preko 600.000 izbačenih iz stroja. Britanci prvi put koriste tenkove.
  • 2. 7. - Bitka kod Erzindžana: Turci neuspešno pokušali povratiti Trabzon.
  • 4. 7. - U Rusiji počinje Srednjeazijski ustanak, čiji je povod ukaz o radnoj obavezi blizu fronta - gušenje traje do sledećeg januara (kirgiski deo je nazvan Urkun - "egzodus").
  • 14. 7. - 3. 9. - Bitka kod šume Delville je britanska pobeda u Francuskoj.
  • jul - Grčka kraljevska letnja palata stradala u požaru.
  • 15. 7. - William Boeing osnovao Pacific Aero Products Co., kasniji Boeing.
  • 19 - 20. 7. - Bitka kod Fromellesa je debi australijskih snaga na Zapadnom frontu: napad odbijen uz velike žrtve.
  • 22. 7. - Bomba na Dan spremnosti u San Francisku, poginulo 10 učesnika parade.
  • 26. 7.? - Novi AU guverner u Srbiji je baron Adolf von Rhemen zu Barensfeld (do kraja rata).
  • 30. 7. - Eksplozija Black Tom: nemački agenti uništili skladište municije u Jersey Cityju.
  • leto - Austrougari u Brusu obesili Sibina Jeličića i još sedmoricu pod optužbom da su spremali ustanak; Kosta Vojinović (Vojnović) otišao u planinu.

Avgust/August/Kolovoz

CampañaRumanaSeptiembreNoviembre1916Enero1917
Rumunski front (novembar - decembar)
  • 2/3. 8. - U luci Taranto eksplodirao i potonuo italijanski bojni brod Leonardo da Vinci - okrivljeni austrougarski saboteri, što nije sigurno.
  • 4. 8. - Potpisan ugovor po kome Danska prodaje svoje Djevičanske otoke SAD za 25 milijuna dolara (izvršeno sljedećeg ožujka).
  • 5. 8. - Bitka kod Romanija: Centralne sile definitivno odbijene od Sueckog kanala.
  • 6 - 17. 8. - Šesta bitka na Soči: italijanska ofanziva zauzima Goricu 8-og.
  • 9. 8. - Poterni AU odred se sukobio sa jednom četom između Andrijevice i Gusinja (slede i okršaji kod Murina i u Gornjim Kučima).
  • 9. 8. - Duga Bitliska bitka se okončava rusko-jermenskim zauzećem Bitlisa.
  • 9 - 18. 8. - Bitka kod Dojrana, bugarski uspeh na solunskom frontu, prva bitka bugarske "Dojranske epopeje".
  • 17. 8. - Strumska operacija: bugarski napad na Solunskom frontu (preduhitren napad saveznika 20-tog i ulazak Rumunije u rat). Rojalistička grčka vlada ne pruža otpor, Bugari će zauzeti Kavalu, Dramu i Ser. Saveznici prete da će postaviti srpskog prefekta u Solunu.
  • 17. 8. - Rumunija sklapa sporazum sa Antantom: za ulazak u rat dobiće Erdelj, Bukovinu i Banat.
  • 18. 8. - Memorandum premijera Radovića - predlaže kralju Nikoli da abdicira u korist regenta Aleksandra.
  • 27. 8. - Kraljevina Rumunija ulazi u rat na strani Antante napadom na Austrougarsku u Transilvaniji - zauzimaju Brašov 30-tog.
  • 28. 8. - Italija objavljuje rat Nemačkoj.
  • 29. 8. - Paul von Hindenburg postaje načelnik nemačkog Generalštaba, zamenik je Erich Ludendorff.
  • 29. 8. - U SAD donesen Zakon o autonomiji Filipina koji se obavezuje na nezavisnost te zemlje.
  • 30. 8. - Uspešna pobuna oficira sklonih Venizelosu u Solunu.
  • avgust - oktobar - Novi talas internacija iz Srbije nakon ulaska Rumunije u rat.

Septembar/Rujan

Sv. Petar na Kajmakčalan
Kapela na Kajmakčalanu
  • 1. 9. - Bugarska objavljuje rat Rumuniji, sledeće noći bugarsko-nemačke snage napadaju Rumuniju u Dobrudži - zauzimaju Tutrakan 6-og.
  • 2. 9. - Leefe Robinson oborio nemački vazdušni brod iznad Engleske.
  • 5. 9. - Premijera Griffithovog filma Intolerance.
  • septembar - Sukob jedne čete kod Kragujevca sa austrougarskom vojskom.
  • 10. 9. (28. 8. po j.k.) - Na Krfu se sastala srpska Narodna skupština.
  • 11. 9. - Grčke snage u Kavali se predale Bugarima bez borbe.
  • 11. 9. - Na regenta Aleksandra navodno pokušan atentat kod Ostrove (→ Solunski proces).
  • 12. 9. - Počinje Bitoljska ofanziva saveznika na Solunskom frontu.
  • 13. 9. - Slonica Mary obešena u Erwin, Tennessee nakon što je ubila nestručnog vodiča.
  • 14 - 17. 9. - Gorničevska bitka: kontraofanziva saveznika (1. srpska armija) na Solunskom frontu - neprijatelj potisnut, prvi uspeh reorganizovane srpske vojske.
  • 12 - 30. 9. - Bitka na Kajmakčalanu, osvojen vrh uz velike gubitke srpske vojske.
  • 15. 9. - Bitka kod Dobrog Polja, saveznička pobeda.
  • 20. 9. - Uredba o vojnom telegrafu - veza postaje samostalan rod Srpske vojske (danas Dan roda veze Vojske Srbije).
  • 27. 9. - Zbačen etiopski car Jasu V, nasleđuje tetka Zaudita I (do 1930).
  • 28. 9. - Kosta Pećanac se spustio avionom u kosaničkom srezu.
  • 30. 9. - Srpsko-francusko bombardovanje Sofije sa dva aviona - oba pilota zarobljena.

Oktobar/Listopad

Triumvirate
"Trijumvirat": Elefterios Venizelos na čelu solunske vlade

Novembar/Studeni

  • 1. 11. - Pavel Miljukov održao u Carskoj dumi govor "Glupost ili izdaja?" za koji se misli da je pokrenuo lanac događaja ka Februarskoj revoluciji.
  • 3. 11. - Katar postaje britanski protektorat (do 1971).
  • 5. 11. - Flag of Poland.svg Aktom dvojice careva proglašena Kraljevina Poljska kao nemačka marionetska država.
  • 6. 11. - U Mediteranu torpedovan putnički brod RMS Arabia, 11 poginulih.
  • 7. 11. - Woodrow Wilson tijesno reizabran za predsjednika SAD. Jeannette Rankin je prva žena izabrana u Predstavnički dom SAD.
  • 18. 11. - Okončava se Bitka na Sommi, preko milion izbačenih iz stroja.
  • 19. 11. - Bitka na Crnoj reci: oslobođen Bitolj - front stabilizovan severnije, sledi skoro dve godine rovovskog rata.
  • 19. 11. - Osnovana filmska korporacija Goldwyn Pictures.
  • 21. 11. - Umro austrougarski car i kralj Franjo Josip I, vladar od 1848 - nasljeđuje Karlo I. (do 1918).
  • 21. 11. - Bolnički brod HMHS Britannic potonuo u Egeju nakon nailaska na minu, velika većina putnika spasena.
  • 23. 11. - Rumunija: nemačke snage na jugu prelaze preko Dunava kod Svištova, na severu se narednih dana probijaju i kroz Karpate.

Decembar/Prosinac

Falkenhayn's cavalry entering Bucuresti on December 6, 1916
Austrougari u Bukureštu
  • decembar - U Nemačkoj počinje "Zima repe" (Steckrübenwinter), gladna zima bez mesa i krompira.
  • decembar - Persijska kampanja: ruske snage gen. Baratova zauzele Qom i Hamadan.
  • 1. 12. (18. 11. po j.k.) - Noemvriana: Saveznici iskrcali trupe u Pireju, sledi okršaj sa pristalicama kralja Konstantina I za Atinu.
  • 2. 12. - Saveznici se povlače iz Atine, zvanično priznaju Venizelosovu solunsku vladu, a njegove pristalice u Atini su izložene pogromu.
  • 5. 12. - Britanski premijer H. H. Asquith daje ostavku, nasleđuje ga David Lloyd George (do 1922), takođe liberal.
  • 6. 12. - Snage Centralnih sila ulaze u Bukurešt.
  • 7. 12. - Venizelosova solunska vlada objavila rat Centralnim silama - kralj naredio njegovo hapšenje, atinski arhiepiskop ga pod pritiskom anatemisao.
  • 11/12. 12. - Italijanski bojni brod Regina Margherita naleteo na mine blizu Valone i potonuo, 675 poginulih, 270 preživelih.
  • 12. 12. - Nemačka ponuda mira, Saveznici odbijaju 30-tog.
  • 12. 12. - General Joseph Joffre imenovan za "vrhovnog generala" francuskih armija a Robert Nivelle je vrhovni komandant armija Severa i Severoistoka - Joffre je 26-tog unapređen u maršala ali odlučuje da se povuče.
  • 13. 12. - Britanski general Frederick Stanley Maude započinje uspešnu ofanzivu u Mesopotamiji.
  • 13. 12. - Italijanski front: veliki broj vojnika gine od lavina u Dolomitima.
  • 15. 12. - Kod Blaževa na Kopaoniku Vojinovićeve komite napale austrougarsku patrolu od 9 ljudi, spasao se samo jedan.
  • 18. 12. - Okončana Verdunska bitka, Francuzi sačuvali tvrđavu.
Sopwith F-1 Camel USAF
Sopwith Camel

Kroz godinu

  • Umetnički pokret dadaizam.
  • "Kurs generalne lingvistike" Ferdinanda de Saussura.
  • U austrougarskom gradu Aušvicu/Ošvjencimu podignut logor sa barakama za poljoprivredne radnike koji će biti iskorišćen u Drugom svetskom ratu.

Rođenja

Januar/Siječanj – Februar/Veljača

Mart/Ožujak – April/Travanj

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz

  • 5. 8. - Momčilo Moma Stanojlović, pilot, narodni heroj († 1943)
  • 6. 8. - Dom Mintof, malteški političar († 2012)
  • 7. 8. - Kermit Love, lutkar († 2008)
  • 21. 8. - Stefan Boca, episkop dalmatinski, odn. žički († 2003)
  • 21. 8. - Jelena Ćetković, narodni heroj († 1943)
  • 21. 8. - Đuro Kladarin, narodni heroj, direktor "Vjesnika", član Predsjedništva SFRJ († 1987)
  • 25. 8. - Branko Đonović, grafički radnik, narodni heroj († 1944)

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

  • Hazim Šabanović, historičar-osmanista († 1971)
  • Kamil Silajdžić, hafiz, efendija († 1997)
  • Zlatko Prica, slikar († 2003)

Smrti

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

  • 2. 3. - Elisabeth zu Wied, rumunska kraljica (* 1843)
  • 4. 3. - Franz Marc, slikar, osnivač "Plavog jahača" (* 1880)
  • 11. 3. - Florence Baker, istraživačica Afrike (* 1841)
  • 25. 3. - Ishi, poslednji pripadnik jednog kalifornijskog plemena

April/Travanj – Jun/Lipanj

  • 3. 5. - Patrick Pearse, irski nacionalista (* 1879)
  • 11. 5. - Karl Schwarzschild, astrofizičar (* 1873)
  • 12. 5. - James Connolly, irski socijalista, lider Uskršnje pobune (* 1868)
  • 13. 5. - Šolem Alejhem, književnik (* 1859)
  • 19. 5. - Georges Boillot, automobilista i vojni pilot (* 1884)
  • 21. 5. - Artúr Görgei, general iz Mađarske revolucije (* 1818)
  • 27. 5. - Joseph Gallieni, francuski general (* 1849)
  • 28. 5. - Ivan Franko, ukrajinski književnik (* 1856)
  • 31. 5. - Horace Hood, britanski kontraadmiral (* 1870)

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

  • Mihailo Ristić-Džervinac, četnik (* 1854)
  • Mija Seferović, violinista (* ca. 1860)
  • Stojan Titelbah, arhitekta (* 1877)
  • Fehim Čurčić, bivši gradonačelnik Sarajeva (* 1886)

Nobelove nagrade

Dodeljena je samo nagrada za:

Reference

  1. Drašković, Mišo. Stradanje crnogorskih dobrovoljaca na Badnji dan 1916, montenegrina.net
  2. Stančić, Mladen (31. maj 2015.). Manastirec, zločin koji traje i danas. novosti.rs (pristup. 20.12.2015.)
  3. Istorija s. n., str. 153
  4. Maureen Healy (27 May 2004), Vienna and the Fall of the Habsburg Empire: Total War and Everyday Life in World War I, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-83124-6, http://books.google.com/books?id=r2UXfqz0mgoC&pg=PA82

Literatura

  • Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 2, SKZ 1983.

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

Aldo Moro

Aldo Moro (it. Aldo Moro; Malje, 23. septembar 1916 — blizina Rima, 9. maja 1978) bio je italijanski demohriščanski političar i premijer u dva mandata, najpoznatiji kao žrtva otmice i ubistva od strane radikalno leve organizacije Crvene brigade, koja je postala najpoznatiji zločin perioda tzv. Olovnih godina u Italiji.

Car Kine

Iako je 皇帝 normalni prijevoid izraza "car" na kineskom, ne smije se miješati s osobnim imenom 黄帝.

Car Kine (kineski: 皇帝; pinyin: Huángdì) je naziv koji se koristi za svakog suverena carske Kine od njenog ujedinjenja pod kraljem Qina godine 221. pne. do propasti Yuan Shikaijevog Kineskog Carstva godine 1916. Kada se koristi izraz Sin neba (kineski: 天子 tiānzì), odnosno titula koja prethodi ujedinjenju pod Qinom, car se smatra gospodarom "svega ispod neba" (tj. svijeta). U praksi svaki car s takvim titulama nije imao najvišu vlast u zemlji, iako je to najčešće bio slučaj.

Carevi koji potiču iz iste porodice se najčešće klasificiraju u historijske periode nazvane po raznim dinastijamna. Većina carskih vladara Kine je bila Han narodnosti, iako su suvremeni učenjaci oprezni kod korištenja modernih etničkih oznaka za historijske fenomene. Za vrijeme dinastija Yuan i Qing Kinom su vladali Mongoli i Mandžurci. Smatra se kako su se te strane dinastije s vremenom sinicizirale, iako neki autori smatraju da je odnos etnosa i politike bio daleko složeniji.

Franjo Josip I od Austro-Ugarske

Franjo Josip I. (Schönbrunn kraj Beča, 18. kolovoza 1830. – Schönbrunn, 21. studenoga 1916.), austrijski car i ugarsko-hrvatski i češki kralj (1848–1916).

François Mitterrand

François Mitterrand punim imenom François Maurice Marie Mitterrand (Jarnac, 26. oktobar 1916. - Pariz, 8. januar 1996.), bio je francuski predsjednik u dva mandata od 1981. do 1988. i od 1988. do 1995. kog će se pamtiti po njegovoj politici vođenja zemlje prema čvrstoj evropskoj integraciji.Pamtit će se ga i kao prvog francuskog socijalista nakon rata koji je postao predsjednik, ali i kao političara koji je u ime vlasti potpuno napustio socijalističke ekonomske doktrine i vladao kao pragmatični centrist.

Gregory Peck

Gregory Peck (La Jolla, 5. travnja 1916. - Los Angeles, 12. lipnja 2003.), američki filmski glumac. Bio je jedan od najpopularnijih filmskih zvijezda studija 20th Century Fox, od četrdesetih do šezdesetih, a nastupao je sve do devedesetih. Jedna od njegovih najpoznatijih uloga bila je ona Atticusa Fincha u filmskoj verziji Ubiti pticu rugalicu iz 1963., za koju je dobio Oscara. Predsjednik Lyndon Johnson dodijelio mu je Predsjedničku medalju slobode 1969. za njegov humanitarni rad. 1999. ga je Američki filmski institut proglasio 12. najvećom muškom filmskom zvijezdom svih vremena.

Haile Selassie

Haile Selasije (Giz: ኃይለ፡ ሥላሴ= Snaga trojstva) rođen kao Tafari Mekonen (Ejersa Goro, Harar, 23. jul 1892. - Adis Abeba 27. august 1975), bio je regent carice Zaudite I od 1916 do 1930, te etiopski car (Neguš Negasti) Etiopije (1930 do 1974). Haile Selassie I., bio je posljednji etiopski vladar (225. po redu) iz Salamonske dinastije.

Harold Wilson

James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx, KG, OBE, FRS, FSS, PC (11. mart 1916 – 24. maj 1995) bio je britanski laburistički političar i državnik, koji je 1960-ih i 1970-ih vodio laburiste i u dva navrata (1964 - 1970; 1974 - 1976) bio premijer Ujedinjenog Kraljevstva. Njegov prvi mandat je na vanjskopolitičkom planu obilježilo nastojanje da se Velika Britanija približi Evropskoj ekonomskoj zajednici i odbijanje sudjelovanja u vijetnamskom ratu, dok je na unutrašnjem planu ostao upamćen po nizu društveno-liberalnih reformi kao što su ukidanje smrtne kazne te legalizacija abortusa i homoseksualnosti. Usprkos relativno dobrih ekonomskih rezultata, neočekivano je izgubio parlamentarne izbore od konzervativaca pod Edwardom Heathom 1970. godine. Na vlast se vratio nakon izbora 1974. godine, ali nije bio u stanju riješiti teške ekonomske i društvene probleme nastale za vrijeme Heathove vlade, kao ni eskalirajući sjevernoirski sukob. Britanska javnost je svejedno bila iznenađena njegovom ostavkom 1976. nakon koje je mjesto vođe stranke i premijera preuzeo Harry Callaghan. Kasnije je postao predmetom brojnih teorija zavjere vezanih uz navodnu naklonost komunizmu ili Sovjetima, odnosno planove vojske, MI5 i Lorda Mountbattena da ga uklone u atentatu ili puču.

IC 1916

IC 1916 (također poznat kao ESO 200-8 i PGC 12482) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 542 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sat. Najveći prečnik je 0,70 (110 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (95 hiljada sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 6. decembra 1899. godine.

Ivo Lola Ribar

Slavica (Ivo Lola) Vojnic (Zagreb, 23. travnja 1916. – Glamočko polje, 27. studenoga 1943.) je bio jedan je od organizatora i predvodnika omladinskog i studentskog revolucionarnog pokreta u Jugoslaviji, sekretar CK SKOJ i predsednik USAOJ, član Vrhovnog štaba NOV i POJ i narodni heroj Jugoslavije.

Sin jugoslavenskog političara Ivana Ribara. Diplomirao pravo 1938. u Beogradu, gdje je zatim uoči rata upisao studij filozofije. Poginuo je u Bosni 1943. Njegova verenica Sloboda Trajković takođe je ubijena u NOB-u.

Kosmos-1916

Kosmos-1916 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.

Kosmos-1916 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, SSSR, 3. februara 1988. Raketa-nosač Sojuz je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 6600 kilograma. Kosmos-1916 je bio osmatrački satelit.

Mercedes McCambridge

Mercedes McCambridge (16. ožujka 1916. – 2. ožujka 2004.), američka radijska, filmska i kazališna glumica, dobitnica Oscara za najbolju sporednu glumicu (1949. godine).

Olivia de Havilland

Olivia Mary de Havilland (1. jul 1916) je Oscarima nagrađivana britanska glumica, najpoznatija po ulozi Melanie Wilkes u klasičnom holivudskom epu Prohujalo s vihorom. Predstavlja posljednju jedinu danas još živu zvijezdu tog filma, a zajedno sa svojom mlađom, također Oscarom nagrađenom, sestrom Joan Fontaine se često navodi kao jedna od posljednjih danas živih zvijezda tzv. zlatnog doba klasičnog Hollywooda 1930-ih.

Peter Finch

Frederick George Peter Ingle Finch (28. septembar 1916 – 14. januar 1977) bio je australijski glumac, najpoznatiji po ulozi poludjelog TV-voditelja Neda Beala u filmu TV-mreža, a za koju je, kao prvi glumac u historiji, posthumno dobio Oscar za najbolju glavnu ulogu.

Police (film, 1916)

Police (sh. Policija) je američka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1915. u režiji Charlesa Chaplina i distribuirana sljedeće godine. U njoj Chaplin tumači ulogu Skitnice kao nedavno puštenog zatvorenika koji je prisiljen zajedno sa svojim zatvorskim "cimerom" krenuti u pljačkaški pothvat. Police se smatra pretposljednjim filmom koga je Chaplin napravio za Essanay Studios; kompanija je film distribuirala nekoliko mjeseci nakon što je Chaplin prešao u Mutual Film.

Somme

Soma (fr. La Somme) je reka u severnoj Francuskoj (oblast Pikardija) duga 245 kilometra. Izvire kod Sen Kentina (Departman En), a uliva se u zalivu Soma u Lamanš.

Glavne pritoke su joj: Avr, Sel i Enkr.

Ime Soma je keltskog porekla.

Soma je poznata po bici iz 1916. (Bitka na Somi).

The Man Who Bought London

The Man Who Bought London (sh. Čovjek koji je kupio London) je britanski crno-bijeli nijemi kriminalistički film snimljen 1916. godine u režiji Floyda Martina Thorntona. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Edgara Wallacea, odnosno prvu adaptaciju Wallaceovog opusa. Naslovni lik je bogataš koji je uspio otkupiti londonski City, a radnja prikazuje kako njegov polubrat namjerava ubiti sestru kako bi se dočepao nasljedstva.

The Ringer (film, 1952)

The Ringer (sh. Slika i prilika) je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1952. u režiji Guya Hamiltona, kome je to predstavljao cjelovečernji debi. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Edgara Wallacea odnosno na njemu temeljene drame The Ringer, koja je prije toga bila nekoliko puta ekranizirana u više zemalja. Radnja prikazuje kako advokat počinje dobivati prijeteća pisma iza koga bi mogao stajati opasni ubica koji mu se nastoji osvetiti, i koji je preuzeo novi identitet.

The Squeaker (film, 1937)

The Squeaker (sh. Potkazivač) je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1937. godine u režiji Williama K. Howarda. Predstavlja treću po redu adaptaciju istoimenog romana Edgara Wallacea, a pri pisanju scenarija je surađivao i Wallaceov sin Bryan. Radnja prikazuje nastojanja bivšeg londonskog policijskog detektiva da uhvati preprodavača ukradene robe koji je zavladao gradskim podzemljem prijeteći kriminalcima da će ih potkazati.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.