1914

Godina 1914 (MCMXIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u srijedu po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

Ove godine je počeo rat kasnije nazvan Veliki rat i Prvi svjetski rat. Prema konceptu Erica Hobsbawma ovo je razmeđe Dugog 19-og i Kratkog 20. veka.

1914:
123456789101112
RođenjaSmrti
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1880-e  1890-e  1900-e  – 1910-e –  1920-e  1930-e  1940-e
Godine: 1911 1912 191319141915 1916 1917
1914 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1914
MCMXIV
Ab urbe condita 2667
Islamski 1332 – 1333
Iranski 1292 – 1293
Hebrejski 5674 – 5675
Bizantski 7422 – 7423
Koptski 1630 – 1631
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1969 – 1970
 - Shaka Samvat 1836 – 1837
 - Kali Yuga 5015 – 5016
Kineski
 - Kontinualno 4550 – 4551
 - 60 godina Yang Drvo Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11914
Podrobnije: Kalendarska era

Događaji

Januar/Siječanj

  • 1. 1. - Nigerija Ujedinjenjem Južnog i Severnog protektorata nastaje Kolonija i Protektorat Nigerija (pod britanskom vlašću do 1960).
  • 1. 1. - Na Floridi je uspostavljen prvi linijski let na svijetu između St. Petersburga i Tampe.
  • 5. 1. - Henry Ford objavio da uvodi osmočasovno radno vreme i minimalnu nadnicu od pet dolara za kvalifikovane radnike.
  • 6. 1. - Osnovana finansijska kompanija Merrill Lynch.
  • 11. 1. (29. 12. po j.k.) - Izbori u Crnoj Gori.
  • 14. 1. - Afera Liman von Sanders: nemački car unapredio Otto Liman von Sandersa u nemačkog, a po ugovoru i osmanskog generala - postaje generalni inspektor osmanske vojske (Rusija je ranije protestovala zbog njegovog imenovanja na čelo osmanskog I korpusa).
  • 17. 1. - U Rijeci porinut SMS Szent István, posljednji od austrougarskih bojnih brodova klase Tegetthoff (u službi 1915-18).
  • 28. 1. - Počinje zasedanje crnogorske skupštine, do polovine maja će biti doneseno 14 zakona uključujući Zakon o naseljavanju novooslobođenih krajeva Crne Gore.

Februar/Veljača

  • 2. 2. - Making a Living je prvi film sa Chaplinom; pet dana kasnije sledi Kid Auto Races at Venice u kome je prvi put predstavio lik "Male skitnice".
  • 12. 2. - Prikazan The Squaw Man, prvi film Cecila B. DeMilla i prvi dugometražni film snimljen u Hollywoodu.
  • 12. 2. - Ruski car smenio premijera Vladimira Kokovcova, postavljen Ivan Goremikin (do 1916).
  • 24. 2. - Promađarski pravoslavni vladika u Debrecenu poginuo od paketa-bombe koji su poslali rumunski nacionalisti.
  • 28. 2. - Flag of the Autonomous Republic of Northern Epirus.svg Grci proglasili kratkotrajnu Autonomnu Republiku Severni Epir (traje do oktobra).

Mart/Ožujak

  • 6. 3. - Osnovana FK Vojvodina.
  • 7. 3. - 3. 9. - Čitava vladavina Vilhelma od Vida u Kneževini Albaniji.
  • 8. 3. - Prva proslava Dana žena u Srbiji.
  • 8. 3. (23. 2. po j.k.) - Austrougarski bataljon zauzeo crnogorsku karaulu Sjenokos kod Metaljke, na crnogorskoj strani dva mrtva i tri ranjena[1].
  • 15. 3. - Kralj Nikola poslao pismo kralju Petru u kome predlaže vojno, finansijsko i diplomatsko udruživanje, na bazi ravnopravnosti dve države i dinastije (Petar prihvata pismom od 2. aprila)[2].
  • 16. 3. - Ministrova žena Henriette Caillaux ubila Gastona Calmetta, urednika "Le Figaroa", plašeći se objavljivanja delikatnog pisma.
  • 16. 3. - Usled gloženja nemačkih i čeških poslanika raspušteno austrijsko Carevinsko vijeće (neće biti okupljano tri godine).
  • 20. 3. - Incident u Curraghu: britanski oficiri u jednom kampu radije daju ostavku nego da intervenišu protiv Ulsterskih dobrovoljaca.

April/Travanj

Spomenik dositeju2
Spomenik Dositeju Obradoviću
  • 9. 4. - Incident u Tampiku između američkih i vojnika Victoriana Huerte dovešće do američke okupacije luke Veracruz do novembra.
  • 15. 4. - U Venecueli pronađeno prvo značajno nalazište nafte (do 1929. zemlja će postati njen najveći izvoznik na svetu).
  • 18. 4. - U Monaku završen prvi međunarodni kongres kriminalističke policije sa učesnicima iz 24 zemlje.
  • 20. 4. - Masakr u Ludlowu: Nacionalna garda Kolorada i čuvari kompanije napali šatorsko naselje štrajkujućih rudara i njihovih porodica, poginulo 19-25 osoba.
  • 24 - 25. 4. - Larne gun-running: u Irsku prokrijumčareno 25.000 pušaka i 3-5 miliona metaka za Alsterske dobrovoljce (lojaliste).
  • 26. 4. - Umro zagrebački nadbiskup Juraj Posilović, slijediće mu Antun Bauer (do 1937).

Maj/Svibanj

  • 10. 5. - Drugi krug parlamentarnih izbora u Francuskoj, uspeh levice.
  • 17. 5. - Muslimanski ustanak u Albaniji protiv Esad Paše, koji je proteran u Italiju.
  • 17. 5. - Krfski protokol: autonomija za Severni Epir unutar Albanije (nikada nije sproveden, ukinut 1921).
  • 29. 5. - Putnički brod RMS Empress of Ireland potonuo nakon sudara sa norveškom ugljaricom u rijeci Saint Lawrence, 1.012 mrtvih.
  • 30. 5. - Prvo putovanje broda RMS Aquitania.

Jun/Juni/Lipanj

Archduke Franz with his wife
Ferdinand i Sofija u Sarajevu
  • 3. 6. (21. 5. po j.k.) - Ostavka srpske vlade usled opstrukcije opozicije u parlamentu, izazvane Uredbom o prioritetu civilnih vlasti, nakon gloženja civilnih i vojnih vlasti u Makedoniji, naročito Skoplju[3].
  • 9. 6. (27. 5. po j.k.) - U Beogradu otkriven Spomenik Dositeju Obradoviću.
  • 9. 6. - Prvi "trkački sastanak" na novom trkalištu u beogradskom Topčideru.
  • 17. 6. - Zemaljska vlada Hrvatske i Slavonije dobila i četvrti odjel, narodnog gospodarstva.
  • 23. 6. - Otvaranje proširenog Kilskog kanala u Nemačkoj; na tradicionalnoj Kilskoj nedelji učestvuje i jedan britanski eskadron, kajzer Wilhelm II posetio drednot HMS King George V.
  • 23. 6. - Meksička revolucija: Bitka kod Zacatecasa je ključna pobeda Pancha Ville nad snagama predsednika Huerte.
  • 24. 6. (11. 6. po j.k.) - U Srbiji raspuštena skupština, izbori zakazani za 1/14. 8.
  • 24. 6. - Kralj Petar I Karađorđević preneo vršenje vlasti na sina Aleksandra (koji time postaje regent).
  • 24. 6. - U Rimu potpisan konkordat između Srbije i Vatikana.
  • 28. 6. - Sarajevski atentat na austrougarskog prijestolonasljednika Franza Ferdinanda, u poseti gradu nakon vojnih manevara. Atentat je izvršio Gavrilo Princip, pripadnik Mlade Bosne.
  • 29. 6. - Rušilačke demonstracije krajnje desnice protiv Srba u Zagrebu, Sarajevu i drugde, u Sarajevu i BiH uveče proglašeno opsadno stanje (prijeki sud, do 26. 7.), ali Srbe ne štite.

Jul/Juli/Srpanj

Kaart Europa Bondgenootschappen
Tabori u vreme Julske krize
  • 6. 7. - Nemačka daje podršku Austrougarskoj u odnosu prema Srbiji (tzv. blanko-ček).
  • 11. 7. - Babe Ruth debitovao u Major League bejzbolu.
  • 12. 7. - Hionija Guseva pokušala da ubije Raspućina.
  • 14. 7. - U Beogradu velika sahrana ruskog poslanika Nikolaja Hartviga, koji je umro 4 dana ranije u austrougarskom poslanstvu od infarkta (Srbi veruju da je otrovan).
  • 14. 7. - Zakon o vladi Irske prošao i kroz Gornji dom britanskog parlamenta, okruzima Alstera omogućeno da se izjasne hoće li učestvovati u samoupravi.
  • 15. 7. - Meksički predsednik Victoriano Huerta dao ostavku.
  • 17. 7. (4. 7. po j.k.) - U Sankt Peterburgu počinju štrajkovi i neredi s mnogo sukoba i vandalizma (naročito 20 - 23. 7.)[4].
  • 20 - 23. 7. - Francuski predsednik Poincaré i premijer Viviani u poseti Rusiji.
  • 23. 7. - Austro-Ugarska uputila Srbiji ultimatum s ponižavajućim zahtevima, s rokom od 48 časova za odgovor (predaja telegrama tempirana odlaskom francuskog predsednika Poenkarea iz Rusije).
  • 23. 7. - Jaka oluja pogodila Budimpeštu.
  • 25. 7. - Prekinuti diplomatski odnosi između Srbije i Austrougarske; naređena evakuacija Beograda, sedište vlade preneto u Niš.
  • 25. 7. - Socijaldemokratska okupljanja u Nemačkoj protiv rata.
  • 26. 7. - Počela opšta mobilizacija u Srbiji.
  • 26. 7. - U BiH uvedena vojna uprava ("iznimne mjere"), počinju hapšenja Srba i drugih; u Dalmaciji zabranjena srpska, projugoslovenska i neka hrvatska udruženja.
  • 26. 7. - Howth gun-running: doneseno 900 pušaka za Irske dobrovoljce; u dablinskoj ulici Bachelor's Walk došlo do incidenta u kome su britanski vojnici ubili trojicu civila.
  • 28. 7. - Nakon odbijenog ultimatuma, Austro-Ugarska telegramom objavljuje rat Srbiji, što označava početak Prvog svjetskog rata - prvi plotuni upućeni na Beograd (bombardovanje počelo sledeće noći).
  • 28. 7. - Ujutru mobilizacija u Crnoj Gori.
  • 31. 7. - Mobilizacija u Rusiji.
  • 31. 7. - U Parizu ubijen socijalista i antimilitarista Jean Jaurès.

Avgust/August/Kolovoz

  • 1. 8. - Njemačka objavljuje rat Rusiji, a Francuska naređuje mobilizaciju.
  • 2. 8. - Nemačke snage ulaze u Luksemburg, u skladu sa Schlieffenovim planom; upućen ultimatum Belgiji koji će ova odbiti.
  • 3. 8. - Njemačka objavljuje rat Francuskoj.
  • 3. 8. - Italija objavljuje neutralnost, smatrajući savez Centralnih sila čisto defanzivnim (neutralnost traje do maja 1915.).
  • 4. 8. - Nemačka vojska ulazi u neutralnu Belgiju; Velika Britanija objavljuje rat Njemačkoj zbog kršenja belgijske neutralnosti.
  • 5. 8. - Crna Gora objavila rat Austrougarskoj.
  • 6. 8. - Austrougarska objavila rat Rusiji, a Srbija Nemačkoj.
  • 6. 8. - Nemački cepelin izbacio bombe na Lijež.
  • 7. 8. - Crna Gora objavila rat Austrougarskoj.
  • 8. 8. - Bitka na granicama - Bitka kod Mülhausena: u skladu sa Planom XVII Francuzi nakratko zauzeli Mulhouse (i opet 19.).
  • 11. 8. - Crna Gora objavila rat Nemačkoj.
Spomenik palim junacima Cerske Bitke
Spomenik na Ceru
  • 12. 8. - Prva austrougarska ofanziva na Srbiju: napada 5. Austrougarska armija.
  • 12. 8. - Bitka kod Haelena ("Bitka srebrnih kaciga") je taktička belgijska pobeda nad nemačkom konjicom (čije je vreme prošlo...).
  • 13. 8. - Francuska i Velika Britanija objavile rat Austrougarskoj.
  • 13. 8. - Putnički brod "Baron Gautsch" naleteo na minu kod Brijuna i potonuo uz 147 izgubljenih života.
  • 15. 8. - Prvi brod prošao kroz Panamski kanal.
  • 15 - 20. 8. - Cerska bitka u kojoj je Srbija odbacila austro-ugarsku ofenzivu i postigla prvu veliku pobjedu sila Antante u ratu.
  • 16. 8. - Opsada Liježa okončana nemačkim zauzećem (Erich Ludendorff).
  • 16. 8. - Jadransko bojište: Bitka kod Bara, saveznici potopili zaštićenu krstaricu SMS Zenta.
  • 16. 8. - Álvaro Obregón, saveznik Venustiana Carranze, ušao u grad Meksiko.
  • 17. 8. - Po naređenju gen. Kasimira von Lutgendorfa streljano 120 civila u Šapcu[5].
  • 19. 8. - Austrougari zauzeli Pljevlja (samo do 26. 8.).
  • 20. 8. - Nemci zauzeli Brisel.
  • 20. 8. - Lorenska bitka: Francuzi poraženi kod Moranža.
  • 20. 8. - Bitka kod Gumbinnena: Rusi odbili Nemce u istočnoj Pruskoj.
  • 21. 8. - Totalno pomračenje Sunca, totalitet prelazi dan. Pribaltikom, Belorusijom i Ukrajinom.
  • 22. 8. - Francuska vojska ima 27.000 poginulih[6] (Ardeni i Charleroi, Virton, Rossignol).
  • 23. 8. - Bitka kod Monsa: Britanske ekspedicione snage usporile nemačko napredovanje prema Francuskoj. Sledi petonedeljno Veliko povlačenje.
Bundesarchiv Bild 183-2006-0429-500, Tannenberg-Denkmal, Beisetzung Hindenburg
Bivši Tannenberški spomenik (i Hindenburgov mauzolej)
  • 23. 8. - Paul von Hindenburg i Erich Ludendorff stigli u istočnu Prusku.
  • 23. 8. - Japan objavio rat Nemačkoj.
  • 24. 8. - Austrougari izbačeni iz Šapca; Obrazovana crnogorska Vrhovna komanda, na čelu srbijanski gen. Božidar Janković.
  • 25. 8. - Bitka kod Kraśnika, austrougarska pobeda nad Rusima u Galiciji.
  • 25. 8. - Nemci u Leuvenu zapalili biblioteku sa 300.000 knjiga.
  • 26. 8. - Nemačka kolonija Togoland se predala Britancima i Francuzima.
  • 26. 8. - Bitka kod Le Cateaua je uspešno britansko-francusko povlačenje.
  • 28. 8. - Bitka u Helgolandskom zalivu je prva pomorska bitka I svetskog rata i britanska pobeda.
  • 29. 8. - Bitka kod St. Quentina: Francuzi zaustavljaju nemačko napredovanje.
  • 29. 8. - Novozelanđani okupirali Nemačku Samou.
  • 30. 8. - Bitka kod Tannenberga - nemačka Osma armija (Hindenburg), razbila Drugu rusku armiju (Aleksandar Samsonov) i zaustavila prodor u Istočnu Prusku.
  • 30. 8. - Nemačka Prva armija von Klucka skreće na istok ispred Pariza.
  • 31. 8. - Ruska prestonica Sankt Peterburg promenila ime u Petrograd.

Septembar/Rujan

French conmemorative medal first battle of the marne
Komemorativna medalja Prve bitke na Marni
Monument on Gucevo hill
Spomenik na Gučevu
  • 1. 9. - Izumro golub selac.
  • 3. 9. - Kardinal Giacomo della Chiesa izabran za papu Benedikta XV. (do 1922).
  • 3. 9. - Vilhelm od Vida napustio Albaniju.
  • 4 - 13. 9. - Bitka kod Grand Couronné: neuspešna nemačka ofanziva u Loreni.
  • 5. 9. - Londonski pakt: Britanija, Francuska i Rusija se obavezuju da neće sklopiti separatni mir.
  • 5. 9. - Nemačka podmornica U-21 potopila britansku izviđačku krstaricu HMS Pathfinder, oko 250 mrtvih - prvi put da podmornica potopi brod samohodnim torpedom.
  • 5 - 12. 9. - Prva bitka na Marni, u kojoj su Nemci odbačeni dalje od Pariza.
  • 6 - 4. 10. - Bitka na Drini, zaustavljena 2. AU ofanziva.
  • 6 - 13. 9. - Sremska ofanziva srpske vojske (Leget, Čevrntija, kratak ulazak u Zemun 10. 9.).
  • 6 - 14. 9. - Bitka na Mazurskim jezerima je nemačka pobeda na Istoku.
  • 26. 8. - 11. 9. - Bitka kod Lemberga je ruska pobeda u Galiciji.
  • 11. 9. - Australijanci zauzeli Bizmarkov arhipelag.
  • 14. 9. - Erich von Falkenhayn je novi nemački načelnik generalštaba.
  • 15. 9. - U Južnoj Africi izbija afrikanerska Maritzova pobuna protiv britanskih vlasti (sasvim ugušena do februara).
  • 17. 9. - U Nišu sklopljen Sporazum Toptani-Pašić - Esad-paša se sledećeg meseca vraća u Albaniju.
  • 17. 9. - 14. 10. - "Trka do mora": dve strane pokušavaju flankirati jedna drugu u severnoj Francuskoj i Belgiji.
  • 19. 9. - Granate pogađaju Katedralu u Reimsu koja je zatim oštećena požarom.
  • 19 - 22. 9. - Boj na Mačkovom kamenu (deo Bitke na Drini).
  • 22. 9. - Akcija od 22. septembra 1914.: nemačka podmornica SM U-9 potopila tri stare britanske krstarice, 1.459 poginulih.
  • 24. 9. - Počinje ruska Opsada Pšemisla, grad će biti zauzet sledećeg marta.
  • 25. 9. - Užička i Sandžačka vojska na Palama.
  • 26. 9. - Bitka kod Sandfonteina je nemačka pobeda u dan. Namibiji.
  • 28. 9. - Zapadni front: Prva bitka na Eni završena "nerešeno".

Oktobar/Listopad

  • 3. 10. - Srpska i crnogorska vojska na Romaniji.
  • 5. 10. - Francuz Joseph Frantz postigao prvu vazdušnu pobedu u ratovanju.
  • 10. 10. - Opsada Antverpena okončana nemačkim zauzećem grada.
  • 10. 10. - Ferdinand I je novi kralj Rumunije nakon smrti oca Karola (do 1927).
  • 12. 10. - U Sarajevu počinje suđenje Principu i ostalim optuženicima za Sarajevski atentat.
  • 13. 10. - Garrett Morgan patentirao gas masku.
  • 13. 10. - Nemci zauzeli Lille.
  • 19. 10. - 22. 11. - Prva bitka kod Ypresa, kulminacija "Trke do mora" i saveznički uspeh uz velike gubitke; kraj starog Britanskog ekspedicionog korpusa, sastavljenog od iskusnih vojnika.
  • 21. 10. - Sandžačka vojska pobeđena na Glasincu - povlačenje svih na desnu obalu Drine do 24. oktobra.
  • 22. 10. - Nastanak mita o Langemarku (Kindermord): prema nemačkoj propagandi, veliki broj mladih neiskusnih vojnika izginuo pevajući himnu.
  • 27. 10. - Grčka armija zauzela Severni Epir uz odobrenje Saveznika.
  • 28. 10. - Presude za Sarajevski atentat: Princip na 20 godina zbog maloletstva, pet smrtnih kazni (tri izvršene), 10 na robiju, devet oslobođenih.
  • 28. 10. - Bitka kod Penanga na Malaji: nemački SMS Emden potopio po jedan francuski i ruski ratni brod.
  • 29. 10. - Otomanski imperij stupa u rat na strani Centralnih sila - granatirane ruske crnomorske luke, Rusija, Francuska i Velika Britanija objavljuju joj rat između 1. i 5. novembra.
  • 29. 9. - 31. 10. - Bitka na Visli (Varšavsko-Ivangorodska operacija) je ruska pobeda

Novembar/Studeni

  • 1. 11. - Bitka kod Coronela je nemačka pomorska pobeda kod Čilea.
  • 5. 11. - Britanci anektirali Kipar nakon ulaska Turske u rat.
  • 6. 11. - Treća austrougarska ofanziva na Srbiju.
  • 7. 11. - Okončana Opsada Tsingtaoa, japansko-britansko zauzeće baze Nemačkog istočnoazijskog eskadrona u Kini.
  • 7. 11. - Srbija objavila rat Turskoj.
  • 9. 11. - Australijska krstarica Sydney potopila nemačku Emden.
Monument Rajac Serbia 1
Spomenik 1300 kaplara na Rajcu

Decembar/Prosinac

  • 1. 12. - Osnovan Maserati.
  • 1 - 13. 12. - Bitka kod Limanove: zaustavljena ruska ofanziva u pravcu Krakova.
  • 2. 12. - Austrougari ušli u Beograd.
  • 2. 12. - Karl Liebknecht (SPD) je jedini poslanik u nemačkom Rajhstagu koji glasa protiv produžetka Ratnih kredita.
  • 6. 12. - Pancho Villa i Emiliano Zapata su ušli u grad Meksiko, Carranza je pobegao u Veracruz.
  • 3 - 15. 12. - Kolubarska bitka: srpska kontraofanziva, u kojoj su austro-ugarske snage ponovno odbačene iz Srbije i oslobođen Beograd.
  • decembar - U Srbiji nakon ratnih dejstava počinju epidemije, naročito tifus.
  • 11. 11. - 5. 12. - Bitka kod Łódźa se završila strateški povoljnije za nemačku stranu.
  • 7. decembar/prosinac - U Nišu na zasedanju Narodne skupštine usvojena Niška deklaracija o ujedinjenju Srba, Hrvata i Slovenaca.
  • 8. 12. - Bitka kod Falklandskih otoka je britanska pomorska pobeda.
  • 8. 12. - Premijera mjuzikla Watch Your Step u Njujorku, bračni par Vernon i Irene Castle popularisali fokstrot.
  • 15. 12. - Eksplozija gasa u japanskom rudniku odnosi 687 života.
  • 16. 12. - Napad na Scarborough, Hartlepool i Whitby: nemačka mornarica bombardovala mesta na engleskoj obali, 137 mrtvih.
  • 18. 12. - Bitka kod Naulile je nemačka pobeda na granici Nemačke Jugozapadne Afrike i Portugalske Zapadne Afrike (tj. Namibije i Angole).
  • 19. 12. - Egipat Ustanovljen Sultanat Egipat, britanski protektorat (traje do 1922).
  • 20. 12. - Francuska podmornicaa Curie se zapetljala pri ulasku u luku Pula nakon čega je potopljena - kasnije će biti izvučena i služiti kao austrougarska podmornica SM U-14.
  • 22. 12. - 17. 1. - Bitka kod Sarikamiša je neuspešna turska ofanziva na Kavkaskom ratištu.
  • 24. 12. - Nemački avion bacio jednu bombu na Dover - prvi napad iz vazduha u istoriji Velike Britanije.
  • 24. 12. - Spontano Božićno primirje na više mesta Zapadnog fronta.

Datum nepoznat

  • Gandi se vratio u Indiju i dobio počasni naziv Mahātmā ("Velika duša").

Rođenja

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

  • 2. 1. - Noor Inayat Khan, agentkinja SOE u okupiranoj Francuskoj († 1944)
  • 28. 1. - Dušan Busančić, hornista, osnivač studija horne u Srbiji († 2007)
  • 31. 1. - Varnava Nastić, episkop SPC († 1964)
  • 31. 1. - Jersey Joe Walcott, bokser († 1994)

April/Travanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

Smrti

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

  • 10. 7. - Nikolaj Hartvig, ruski poslanik u Beogradu (* 1857)
  • 31. 7. - Jean Jaurès (ubijen), socijalista i pacifista (* 1859)

Nobelove nagrade

Literatura/Spoljne veze

Reference

  1. Politika, 3. marta 1914, str. 2
  2. Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 1, str. 258
  3. Istorija srpskog naroda, knj. 6, tom 1, str. 200
  4. Joan Neuberger (19 June 1993). Hooliganism: Crime, Culture, and Power in St. Petersburg, 1900-1914. University of California Press. str. 255–. ISBN 978-0-520-91307-3. http://books.google.com/books?id=XSo2txqxwNwC&pg=PA255.
  5. Max Hastings, Catastrophe: Europe Goes to War 1914
  6. Aug 22, 1914: Heavy casualties suffered in the Battles of the Frontiers, history.com

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

1913

Godina 1913 (MCMXIII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

1914. na filmu

Godine 1914. je na razvoj filmske djelatnosti u svijetu izuzetno snažno djelovalo izbijanje prvog svjetskog rata. Ostvarenjima francuske kinematografije, koja su dotle dominirala Evropom, postala su zapriječena tržišta Centralnih Sila, što je stvorilo poticaj, odnosno uvjete da se sljedećeih godina brzo razviju njemačka, austrijska, češka i mađarska kinematografija. Neutralnu poziciju matičnih država su, pak, iskoristile danska kinematografija, te u još većoj mjeri američka kinematografija.

20. vijek

Za ostala značenja, v. 20. vijek (razvrstavanje).20. vijek (20. vek) ili 20. stoljeće (20. stoleće) razdoblje je koje je trajalo od 1901. do 2000. godine.

5. 8.

5. kolovoz/august/avgust (5. 8.) je 217. dan u godini po gregorijanskom kalendaru (218. u prestupnoj godini) Do kraja godine ima još 148 dana.

6. 10.

6. oktobar/listopad (6. 10.) je 279. dan godine po gregorijanskom kalendaru (280. u prestupnoj godini).

Do kraja godine ima još 86 dana.

9. 11.

9. novembra/studenog (9. 11.) je 313. dan godine po gregorijanskom kalendaru (314. u prijestupnoj godini).

Do kraja godine ima još 52 dana.

Alec Guinness

Sir Alec Guinness, CH, CBE (2. april 1914 – 5. august 2000) bio je Oscarom i brojnim drugim prestižnim priznanjima nagrađeni engleski glumac koji se smatra jednim od najvećih dramskih umjetnika 20. vijeka. Slavu je stekao u klasičnim Ealing komedijama, a potom u raskošnim historijskim spektaklima, često pod režijom Davida Leana. Najpopularnija uloga mu je bio lik Obi Wan-Kenobija u prvoj trilogiji Ratova zvijezda.

IC 1914

IC 1914 (također poznat kao ESO 200-3, IRAS 03179-4946 i PGC 12390) je prečkasta spiralna galaksija koja je udaljena oko 47 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Sat. Najveći prečnik je 3,40 (47 hiljada sg) a najmanji 1,6 uglovnih minuta (22 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio DeLisle Stewart 14. oktobra 1898. godine.

Jurij Andropov

Jurij Andropov (rus. Ю́рий Влади́мирович Андро́пов, Nagutskoj, 15. lipnja 1914. – Moskva, 9. veljače 1984.) je bio sovjetski političar koji je služio kao generalni sekretar KP SSSR i vođa SSSR-a od 12. studenog 1982. do 9. veljače 1984.

Kosmos-1914

Kosmos-1914 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.

Kosmos-1914 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 15. januara 1988. Raketa-nosač Ciklon-3 je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 220 kilograma. Kosmos-1914 je bio komunikacioni satelit.

Laughing Gas (film, 1914)

Laughing Gas (sh. Gas za smijanje) je američka američka kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1914. u režiji Charlesa Chaplina. U njemu se Chaplin pojavljuje u liku zubarskog pomoćnika koji se svađa i tuče s pacijentima.

Modernizam

Modernizam je dinamičan i relativan pojam koji se koristi da se označe savremene pojave u literaturi, umetnosti, odnosno ono što je novo, inovativno u odnosu na tradiciju. U tom značenju pojam je preuzet iz francuskog jezika. U nemačkoj literaturi se koristio termin moderna. Pored toga ovaj izraz se koristio da označi i naturalizam, dekadencu, impresionizam, simbolizam, futurizam, dadaizam, ekspresionizam, neoromantizam, nadrealizam, egzistencijalizam.

Modernizam je kulturni pokret koji generalno uključuje progresivnu umetnost i arhitekturu, muziku, književnost i dizajn i javio se u decenijama koje su prethodile 1914. Modernizam se javio kao bunt umetnika i dizajnera protiv akademske tradicije kasnog 19. veka, i koje je prihvatio nove ekonomske, političke i socijalne aspekte dolazećeg modernog doba.

Neki teoretičari prave podelu 20. vek na modernizam i postmodernizam, dok ih drugi smatraju samo segmentima istog perioda.

Novi vijek

Ćirilićna verzija

Novi vijek (njemački: Neuzeit), rjeđe moderna historija, je naziv za historijsku epohu, odnosno period svjetske historije koji je slijedio srednji vijek, a čiji se početak tradicionalno smješta u 1492. godinu, odnosno vezuje za Kolumbovo otkriće Amerike. Dio historičara, pak, za početak novog vijeka uzima 1453. godinu, odnosno pad Carigrada. U svom najširem smislu se Novi vijek opisuje kao period koji traje do današnjeg dana.

U užem smislu se pod time podrazumijeva period koji je završio Oktobarskom revolucijom 1917. odnosno Prvim svjetskim ratom (1914–1918). Period koji ga slijedi se zove Najnovije doba ili savremena historija.

Novi vijek se ponekad dijeli i na dva perioda: rani novi vijek, koji je trajao od početka 16. do početka 18. vijeka, odnosno završio industrijskom revolucijom, te novi vijek u još užem smislu.

Opština Ocotepec, Puebla

Ocotepec je opština u Meksiku, u saveznoj državi Puebla.

Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 1914 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2401 m.

Patrijarh srpski Pavle

Patrijarh Srpski Pavle (svjetovno ime Gojko Stojčević. 11. rujan 1914 - 15. novembar 2009.) je bio 44. patrijarh Srpske pravoslavne crkve.

Srpski patrijarh postao je 1990. godine, kada je na tom mjestu naslijedio patrijarha Germana. Pavle je bio na čelu srpske crkve tokom burnog razdoblja jugoslavenskih ratova 1990-ih.

Pio X

Pio X. (Riese, 2. jun 1835. - Rim, 20. august 1914.) rođen kao Giuseppe Melchiorre Sarto bio je 257 papa od 4. augusta 1903. do 20. augusta 1914., - kanoniziran je 1954.

Prvi svjetski rat

Prvi svjetski rat bio je globalni oružani sukob između dva saveza država (Antanta i Središnje sile) koji se odvijao na više kontinenata od 28. srpnja 1914. do 11. studenog 1918. Posljedica rata bilo je više od 40 milijuna žrtava, uključujući približno 15 do 20 milijuna mrtvih vojnika i civila, - čime je to jedan od najsmrtonosnijih sukoba u modernoj ljudskoj povijesti - i značajna razaranja država i ekonomija, te se smatra prvim ratom globalnih, svjetskih razmjera. Stoga je prvotno nazivan Veliki rat ili Rat koji će okončati sve ratove. Oko 60 milijuna europskih vojnika bilo je mobilizirano od 1914. do 1918.Prvi svjetski rat vodila su dva velika saveza. Sile Antante u početku su činile Ujedinjeno Kraljevstvo, Rusko Carstvo i Francuska, te njihovi teritoriji i protektorati. Brojne druge države pridružile su se silama Antante, od kojih su najvažnije bile Kraljevina Italija, koja se pridružila u travnju 1915., i Sjedinjene Američke Države, koje su u rat stupile u travnju 1917. Središnje sile činili su Njemačko Carstvo i Austro-Ugarska. Osmansko Carstvo pridružilo se Središnjim silama u listopadu 1914., a godinu dana poslije to je napravila i Kraljevina Bugarska. Do završetka rata od europskih zemalja samo su Nizozemska, Švicarska, Španjolska i skandinavske zemlje ostale službeno neutralne, iako su mnoge pružale financijsku i materijalnu pomoć jednoj strani u ratu.

Neposredni povod ratu bio je atentat na austrougarskog prijestolonasljednika, nadvojvodu Franju Ferdinanda u Sarajevu 28. lipnja 1914., koji je izvršio Gavrilo Princip. Napad Austro-Ugarske na Srbiju aktivirao je niz savezništava koji su pokrenuli lančanu reakciju objava rata. Za mjesec dana veći se dio Europe zaratio.

Rat se vodio na nekoliko bojišta koja su naširoko okruživala Europu. Zapadno bojište odlikovalo se sustavom rovova i utvrđenja koje je odvajala ničija zemlja. Ova su se utvrđenja prostirala dužinom većom od 600 km. Na Istočnom bojištu velika prostranstva istočnoeuropskih nizina i ograničena željeznička mreža nisu omogućile da se ovdje razvije stanje kao na Zapadu, iako su sukobi bili podjednako žestoki. Na balkanskom, bliskoistočnom i talijanskom bojištu također su vođene žestoke borbe, a bitke su se odvijale i na moru te prvi put - i u zraku.

Rat je završen potpisivanjem nekoliko mirovnih sporazuma, od kojih je najvažniji Versajski ugovor 28. lipnja 1919., iako su sile Antante potpisale primirje s Njemačkom 11. studenog 1918. Najuočljivija posljedica rata bila je nova teritorijalna podjela Europe. Sve članice Središnjih sila izgubile su teritorij, a stvorene su nove države. Njemačko Carstvo izgubilo je svoje kolonije, proglašeno je odgovornim za rat i prinuđeno da plaća veliku odštetu. Austro-Ugarska i Osmansko Carstvo bili su ukinuti. Od teritorija koje je zauzimala Austro-Ugarska stvorene su Austrija, Mađarska, Čehoslovačka i Kraljevina SHS. Osmansko Carstvo je ukinuto: teritoriji carstva izvan Anadolije bili su dodijeljeni silama Antante kao protektorati, a jezgra Osmanskoga Carstva reorganizirana je u Republiku Tursku. Rusko Carstvo, koje je izašlo iz rata nakon oktobarske revolucije, izgubilo je veliki dio svoje zapadne granice, a na tim teritorijima stvorene su nove države: Finska, Estonija, Latvija, Litva i Poljska. Nakon rata osnovana je Liga Naroda kao međunarodna organizacija posvećena izbjegavanju budućih ratova i rješavanju sporova između država diplomatskim putem. Prvi svjetski rat označio je kraj poretka koji je postojao nakon Napoleonovih ratova i bio je važan faktor izbijanju Drugog svjetskog rata.

Roccelletta, Catanzaro

Roccelletta je naselje u Italiji u provinciji Catanzaro, u regiji Kalabrija.

Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1914 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.

Spisak okruga Montane

U saveznoj državi Montana postoji 56 okruga. U Montani postoje dva združena grada-okruga–Anakonda sa okrugom Dir Lodž i Bjut sa okrugom Silver Bou. Deo Nacionalnog parka Jeloustoun koji se nalazi u Montani nije bio deo nijednog okruga sve do 1978, kada je jedan njegov deo nominalno ušao u sastav okruga Galatin, a ostatak u okrug Park.

Poštanska skraćenica za Montanu je MT a njen FIPS državni kod je 30.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.