1908

Godina 1908 (MCMVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1908:
123456789101112
RođenjaSmrti
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1870-e  1880-e  1890-e  – 1900-e –  1910-e  1920-e  1930-e
Godine: 1905 1906 190719081909 1910 1911
1908 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1908
MCMVIII
Ab urbe condita 2661
Islamski 1325 – 1326
Iranski 1286 – 1287
Hebrejski 5668 – 5669
Bizantski 7416 – 7417
Koptski 1624 – 1625
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1963 – 1964
 - Shaka Samvat 1830 – 1831
 - Kali Yuga 5009 – 5010
Kineski
 - Kontinualno 4544 – 4545
 - 60 godina Yang Zemlja Majmun
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11908
Podrobnije: Kalendarska era

Događaji

Januar/Siječanj

  • 1. 1. - Ekspedicija Nimrod Ernesta Shackletona krenula s Novog Zelanda ka Antarktiku.
  • 1. 1. - Stupila na snagu ekonomska nagodba između Austrije i Ugarske.
  • 4. 1. - Maroko: ulema Fesa proglasila zbacivanje sultana Abdelaziza zbog prevelike bliskosti Francuzima, i izjasnila se za njegovog brata Abdelhafida, koji se prošle godine proglasio sultanom u Marakešu.
  • 8. 1. - Pavao Rauch novi hrvatski ban (do 1910), "zakleti neprijatelj Srba"[1].
  • 13. 1. - Henri Farman leteo duže od kilometra, čime je zaslužio Grand Prix d’Aviation.
  • 13. 1. - Izgorela Rhoads Opera House u Boyertown, Pennsylvania, stradala 171 osoba.
Zgrada hotela Moskva 0026
Hotel Moskva u Beogradu

Februar/Veljača

O Regicídio por Alberto de Sousa (2)
"Lisabonsko kraljeubistvo"
  • 1. 2. - Lisabonsko kraljeubistvo: ubijeni su kralj Carlos I i prestolonaslednik Luís Filipe - novi kralj je Manuel II, do ukidanja monarhije 1910.
  • 3. 2. - Osnovan fudbalski klub Panathinaikos A.O..
  • 12. 2. - Krenula prva auto-trka oko sveta, New York-Paris - pobednik stigao 30. jula.
  • februar - Glad u beogradskom okrugu[3].
  • 18. 2. - Prema Džentlmenskom sporazumu iz 1907. zabranjeno useljavanje Japanaca u SAD.
  • 21. 2. - U BiH osnovana Hrvatska narodna zajednica (građansko-liberalna struja i franjevci, glavni ideolog Ivo Pilar).
  • 27 - 28. 2. - Izbori u Hrvatskoj, većina za Hrvatsko-srpsku koaliciju; prvi put izabran Stjepan Radić, mada je u zatvoru.
  • februar-mart - Opozicija u Srbiji opstruira skupštinu povodom povećanja kraljeve civilne liste.
  • februar-mart - Francuski ekspedicioni korpus generala d'Amada vrši pacifikaciju Maroka u okolini Kazablanke, nakon prošlogodišnjih nemira - krvave represalije u regionu Chaouia.

Mart/Ožujak

  • 4. 3. - Požar u školi u mestu Collinwood (danas deo Clevelanda), poginulo 175 osoba.
  • 5. 3. - Maškulora: ovog proleća počinju ozbiljnije oružane akcije Albanaca[4].
  • 9. 3. - Osnovan FC Internazionale Milano - Inter.
  • 12. 3. - U francuskom Vijetnamu (Anamu) izbija Pobuna odsečene kose protiv kuluka i poreza, od aprila nasilna, ugušena je do juna.
  • 14. 3. - Rad Hrvatskog sabora odložen do daljnjeg, ban Rauch vlada dekretima blizu dvije godine.
  • 16. 3. - U Kragujevcu osnovan Savez srpskih sokolova.
  • mart - Carinski rat: Srbija i Austro-Ugarska postigle novi trgovački sporazum - privremeni kompromis, AU ga nije ratifikovala.
  • mart - Afera Tweedmouth u Velikoj Britaniji: Prvi lord Admiraliteta se dopisivao sa kajzerom Wilhelmom o britanskom pomorskom programu.
  • 20. 3. - Pruski parlament doneo zakon o eksproprijaciji poljskih imanja koje vlasnici ne žele prodati, kako bi bila data nemačkim naseljenicima - retko je korišćen, nije promenio etnički sastav.
  • 23. 3. - Durham Stevens, službenik u japanskom ministarstvu inostranih poslova, napadnut od dvojice korejskih emigranata u San Francisku, od čega umire dva dana kasnije.

April/Travanj

  • 4. 4. - Car Nikolaj II raspustio finski parlament jer je procenio da ovaj nije imao dovoljno poštovanja prema njemu, izbori za novi u julu (obnovljena Rusifikacija Finske).
  • 5. 4. - Nakon povlačenja obolelog Campbell-Bannermana, novi britanski premijer je H. H. Asquith (do 1916), mandat od kralja Edwarda VII ("rukoljub") dobio je u Biarritzu. U kabinetu će se naći i Lloyd George i Winston Churchill.
  • 12. 4. - Ukrajinski nacionalista ubio u Lavovu namesnika austrougarske Galicije Andrzeja Potockog.
  • april - Posjeta knjaza Nikole Rusiji.
  • april - Počela s radom komisija za trasiranje Novopazarske železnice (neostvareno).
  • travanj - Sa Zagrebačkog sveučilišta uklonjeni profesori Manojlović i Šurmin, povezani sa Hrvatsko-srpskom koalicijom, što izaziva proteste i ispisivanje studenata.
  • 18. 4. - Završna holandska intervencija na Baliju: ugušen je ustanak izbio nakon što su Holanđani uzeli monopol na opijum, radža Klungkunga je poginuo, nakon čega su njegovih šest kraljica i 200 pratilaca izvršili samoubistvo (puputan).
  • 20. 4. - Sudar vozova u mestu Sunshine blizu Melbournea, 44 mrtvih.
  • 21. 4. - Frederick Cook je navodno stigao do Severnog pola, što je sledeće godine osporeno (možda je, sa dvojicom Eskima, pronašao otok Meighen).
  • 27. 4. - Otvorene Olimpijske igre u Londonu.
  • 30. 4. - Eksplozija na japanskoj zaštićenoj krstarici Matsushima, stradalo 206 od 350 članova posade.
  • 30. 4. - Dvojica Bengalaca pokušala ubiti glavnog britanskog magistrata u Muzaffarpuru, ali stradale dve žene. Zbog ovoga će biti suđeno indijskim nacionalistim (Emperor vs Aurobindo Ghosh and others).
  • proleće - Nerodna 1907. izazvala glad u Sandžaku.

Maj/Svibanj

The Well number one of Iran 3.jpeg
U Iranu pronađena prva nafta na Bliskom istoku
  • 1. 5. - Car Franjo Josip I. odobrio "Statut vakufske i mearifske autonomije" u Bosni; ostalo nerešeno pitanje menšure (potvrde) carigradskog Mešihata.
  • 1. 5. - 5. 12. - Hispano-francuska izložba u Saragosi, povodom stogodišnjice francuske opsade grada.
  • 14. 5. - 31. 5. - U Londonu se održava Franko-britanska izložba.
  • maj - U Crnoj Gori održane prve sjednice Sv. Sinoda.
  • 16. 5. (3. 5. po j.k.) - Zakon o obaveznom osnovnom školovanju u Rusiji.
  • 20. 5. - Budi Utomo je prvo domaće političko društvo u Nizozemskoj Ostindiji.
  • 25. 5. - 13. 6. - Suđenje za Bombašku aferu u Crnoj Gori - krunski svedok je austrougarski agent Đorđe Nastić koji optužuje i srpsku vladu - šest osuda na smrt od kojih 4 u odsustvu, knjaz ih pomilovao.
  • 26. 5. - Pronađena nafta na Bliskom Istoku, kod mesta Masdžid-Sulejman u jugozapadnom Iranu - Britanci ubrzo preuzimaju kontrolu putem Anglo-iranske naftne kompanije.
  • 27. 5. - Nakon smrti Mirza Ghulam Ahmada, prvi halif pokreta ahmedija postaje Hakim Nur-ud-Din (do 1914).
  • 31. 5. (18. 5. po j.k.) - Izbori u Srbiji, radikalima smanjena većina.

Jun/Juni/Lipanj

  • 7. 6. - Policija rasterala II kongres Glavnog radničkog saveza u BiH.
  • 9. 6. - Kralj Edward VII je prvi britanski monarh u poseti Rusiji i svom nećaku caru Nikolaju II - sastanak je u Revalu (Talinu).
  • 12. 6. - Počeo Trojički sabor na beogradskoj Adi Ciganliji u organizaciji Uprave novinarskog udruženja. U okviru sabora "1. male olimpijske igre".
  • 16. 6. - Francuzi odlučujuće porazili snage Kraljevstva Uadaj u Čadu.
  • 17. 6. - Frank W. Wood patentirao osmosegmentni električni indikator brojeva (danas preovlađuje sedmosegmentni indikator).
  • 18. 6. (5. 6. po j.k.) - Srbija: vlada Nikole Pašića podnela ostavku zbog opstrukcije samostalaca.
  • 22. 6. - Incident crvene zastave u Tokiju: policija razbila okupljanje anarho-komunista, početak borbe protiv socijalističkog pokreta u Japanu.
  • 23. 6. - Bombardovanje medžlisa u Teheranu: Muhamed Ali-šah Kadžar je uz pomoć kozačke brigade zasada rasturio parlament.
  • 27. 6. - Hanojska trovačka zavera: vijetnamski kuvari ubacili otrov u hranu francuskog garnizona ali nije bilo smrtnih slučajeva - zaverenici giljotinirani.
  • 29. 6. - Petar Kočić počeo štrajk glađu zbog maltretiranja u zatvoru[5].
  • 29. 6. - Apostolski ustav RKC Sapienti consilio, reforma Rimske kurije, osnovana Kongregacija za bogoštovlje i sakramente.
  • 29. 6. - U Bolcanu otvorena prva žičara na svetu (?).

Jul/Juli/Srpanj

  • 2. 7. - Predsednik Paragvaja Benigno Ferreira zbačen u puču.
  • 3. 7. - Mladoturska revolucija: major Ahmed Nijazi-beg se pobunio u Resenu.
  • 5. 7. - Referendum u Švajcarskoj podržava zabranu apsinta (zakon donesen 1910.).
  • 5 - 23. 7. - Zbor Albanaca u Ferizaju (Uroševcu), zahteva se turski ustav iz 1876 (Albanci očekuju od Mladoturaka ispunjenje svojih zahteva).
  • 6. 7. - Enver-paša se pobunio u Bitolju - većina osmanske vojske u Makedoniji se narednih dana pridružuje pokretu.
  • 6. 7. - Robert Peary isplovio ka Severnom polu.
Les liberateurs de la patrie
Mladoturska revolucija: "oslobodioci Otadžbine"
  • 10. 7. - Heike Kamerlingh Onnes pretvorio helijum u tečnost.
  • 11/12. 7. - Militantni švedski socijalisti, među kojima Anton Nilson, detonirali bombu pored broda sa britanskim štrajkbreherima u Malmöu, poginuo jedan Englez.
  • 14. 7. - Prikazan prvi Griffithov film The Adventures of Dollie.
  • 15. 7. - Izvoljski šalje ponudu sporazuma Erentalu, između ostalog u vezi Moreuza i aneksije BiH[1].
  • 20. 7. (7. 7. po j.k.) - Novi predsednik vlade u Srbiji je Petar Velimirović, u kabinet ušli i samostalni radikali (traje samo do februara).
  • 23. 7. - Indijski nacionalista Bal Gangadhar Tilak osuđen na šest godina zatvora jer je podržao aprilski bombaški napad, u Bombaju dolazi do generalnog štrajka u znak protesta.
  • 24. 7. - Druga osmanska ustavna era: sultan Abdul Hamid II pod pritiskom Mladoturaka proglašava povratak ustava iz 1876.
Dorando Pietri 1908
Dorando Pietri
  • 24. 7. - Dorando Pietri dramatično prošao prvi kroz finiš olimpijskog maratona, ali diskvalifikovan jer je dobijao pomoć.
  • 27/28. 7. - Hongkonški tajfun: potopljen putnički brod SS Ying King, 421 žrtva.

Avgust/August/Kolovoz

  • 5. 8. - Britanci jednostrano povukli granicu Gibraltara prema Španiji, koja stoji i danas - nova ograda zahvatila više neutralne zone.
  • 7. 8. - U Austriji pronađena Venera iz Willendorfa.
  • 7 - 9. 8. - Uhapšeni braća Adam i Valerijan Pribićević, Adam pokušao samoubistvo (Đorđe Nastić u brošuri "Finale" optužio prvake Srpske samostalne stranke za pripremu prevrata u korist "južnoslovenske federacije", slede i druga hapšenja Srba, → Veleizdajnički proces).
  • 8. 8. - Wilbur Wright pokazao letelicu u Francuskoj, gde je postojala sumnja u ostvarenja braće.
  • 8. 8. - James M. Spangler prodao patent za usisivač svom rođaku Williamu Hooveru - ovaj osniva The Hoover Company.
  • 14 - 16. 8. - Rasni neredi u Springfield, Illinois, pogrom protiv crnaca. Podsticaj za stvaranje asocijacije NAACP.
  • 17. 8. - Prikazana Fantasmagorie, prvi animirani film.
  • 18. 8. (5. 8. po j.k.) - U Srbiji izglasan trgovački ugovor sa AU (propao zbog aneksione krize).
  • 19. 8. - Marokanski sultan Abdelaziz poražen kod Marakeša od pristalica svog brata Abdelhafida (vlada do 1912).
  • 23 - 25. 8. - U Skoplju održana konferencija Srba iz tri vilajeta, osnovana "Srpska narodna organizacija Srba Osmanlija" (Srpska demokratska liga) - strogo ustavnim putem do razvoja Srba, za predsednika glavnog odbora izabran Bogdan Radenković.
  • 26. 8. - U BiH osnovana prorežimska i prohrvatska Muslimanska napredna stranka (Ademaga Mešić).
  • 30. 8. - U Samoboru odigrana prva utakmica u hokeju na travi u Hrvatskoj, između Šišmiša i zagrebačke Concordije.

Septembar/Rujan

  • 1. 9. - Završena Hedžaska železnica (Damask - Medina) u Osmanskom carstvu.
  • 4. 9. - Izvoljski obavestio u Karlsbadu srpskog ministra inostranih dela, dr Milovana Milovanovića da je aneksija BiH na pragu[1].
  • 7. 9. - Memorandum Srpske i Muslimanske organizacije (Alibeg Firdus i Gligorije Jeftanović) ministru Burijanu na Ilidži - traži se ustav bez promene državno-pravnog položaja.
  • 10. 9. - Južnoamerička trka drednotima: u Engleskoj porinut brazilski bojni brod Minas Geraes.
  • septembar? - Treća jugoslavenska umjetnička izložba saveza "Lade" u Zagrebu[6].
  • 16. 9. - Sastanak Aehrenthal - Izvoljski u Buchlau - Izvoljski pristaje na aneksiju BiH ako Austrougarska podrži ruski zahtjev za slobodan prolaz flote kroz Moreuze.
  • 16. 9. - Vlasnik Buicka William C. Durant osnovao u Flint, Michigan korporaciju General Motors, kao holding kompaniju. Kasnije ove godine GM preuzima Oldsmobile.
  • 17. 9. - Poručnik Thomas Selfridge je prva osoba koja je poginula u avionskoj nesreći, pilot Orville Wright je teško povređen.
  • 20. 9. - Jedrenjak Star of Bengal potonuo pored Aljaske, stradalo oko 110 od 138 ljudi na brodu.
  • 21. 9. - Matematičar Hermann Minkowski drži u Kelnu predavanje o prostoru i vremenu.
  • 22. 9. (9. 9. po j.k.) - Budimski episkop Lukijan Bogdanović izabran za srpskog patrijarha (do 1913); prethodno biran vršački vladika Gavrilo Zmejanović ali mađarska vlada ga nije prihvatila.
  • 23. 9. - Bugarski knez Ferdinand u poseti Pešti i ministru Erentalu - on zna za aneksiju BiH, u isto vreme će objaviti nezavisnost Bugarske[1].
  • 26/27. 9. - Bezdanska akcija: poljski revolucionari na čelu s Jozefom Pilsudskim opljačkali ruski voz blizu Vilne, odneli su 200.000 rubalja (osam miliona dolara u današnjem novcu).
  • 27. 9. - U Detroitu proizveden prvi primjerak automobila Ford Model T, do 1927. biće ih proizvedeno 15 miliona.
  • 28. 9. - Velika poplava reke Musi odnosi preko 50.000 života u Hyderabadu u Indiji.
  • 28 - 30. 9. - Generalna skupština Međunarodne asocijacije za radno zakonodavstvo održana u Lucernu, razgovara se o zabrani noćnog rada za decu i ograničenju radnog vremena za žene.
  • septembar - Sporazum vlade sa muslimanskim pokretom u BiH (car potvrdio 1909).

Oktobar/Listopad

Le Petit Journal Balkan Crisis (1908)
Aneksija BiH i nezavisnost Bugarske
  • 5. 10. -  Bugarska proglasila neovisnost od Osmanskog carstva.
  • 6. 10. - Aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske, pravdana potrebom donošenja ustava (u BiH objavljeno 7. 10.) - sledi Aneksiona kriza.
    • Austo-Ugarska je planirala nakon ovoga zauzeti i Srbiju, ili je podeliti sa Bugarskom, ali je do januara morala privremeno odustati od te namere, iz unutrašnjih i spoljnjih razloga[7].
  • 6. 10. - Veliki miting u Beogradu protiv aneksije BiH, traži se rat protiv Austrije.
  • 6. 10. - Zemljotres u Vranči, Rumunija, (M 6.8, Int. VIII).
  • 7. 10. - Kritska Država jednostrano proglasila ujedinjenje sa Grčkom (priznato 1912/13).
  • 12. 10. - Vanredna sednica crnogorske skupštine, osuda Aneksije (pomirenje srpske i crnogorske vlade).
  • 13. 10. - Fritz Haber prijavio patent za proces proizvodnje amonijaka iz elemenata (→ Haber-Boschov proces).
  • oktobar - Prva dalmatinska umjetnička izložba[8]
  • 23. 10. (10. 10. po j.k.) - U Srbiji osnovana Narodna odbrana.
  • 28. 10. - Afera Daily Telegraph: Wilhelm II grubo komentariše britansku spoljnu politiku, što izaziva gnev u toj zemlji, ali i štetu njegovom ugledu u Nemačkoj.
  • 28. 10. - "Stenjka Razin" je prvi ruski film.
  • oktobar, krajem - Srpska vlada izglasala ratne kredite, privatni ulagači povukli uloge u novčanim zavodima (strah od rata).

Novembar/Studeni

Ladies at Longchamp 1908
Moda 1908.
  • 2. 11. - Uskotračna željeznička pruga Bar-Virpazar, izgrađena italijanskim kapitalom.
  • 3. 11. - Republikanac William Howard Taft pobeđuje demokratu W. J. Bryana na izborima za predsednika SAD (321 prema 162 u elektorima, treći Bryanov poraz).
  • 5. 11. - Stranka prava osnovala Hrvatsku narodnu legiju.
  • 7. 11. - Butch Cassidy i Sundance Kid navodno ubijeni u Boliviji.
  • 10. 11. - Društvo Gideons International postavilo prve biblije u hotelskim sobama, u Superior, Montana - društvo je do 2015. podelilo dve milijarde biblija.
  • 12. 11. - Eksplozija u rudniku Zeche Radbod u Nemačkoj, stradalo 349 rudara.
  • 14 - 22. 11. - Bitoljski kongres odlučuje o albanskoj abecedi.
  • 15. 11. - Flag of Congo Free State.svg Belgijski kralj Leopold II se odriče lične kontrole nad S. D. Kongo u korist belgijske države, nakon izloženih velikih zloupotreba - Belgijski Kongo traje do 1960.
  • 15. 11. - Umire Udova carica Cixi, dan nakon što je od otrova umro pritvoreni car Guangxu.
  • 15. 11. - Nakon von Becka novi ministar-predsednik Cislajtanije je Richard von Bienerth-Schmerling (do 1911).
  • novembar - Hussein ibn Ali imenovan za šerifa Meke (do 1924, kralj Hedžaza 1916-24).
  • 17. 11. - Prikazan francuski film L'Assassinat du duc de Guise - s originalnom muzikom i scenariom, ima umetničke pretenzije.
  • 25. 11. - Prvi broj The Christian Science Monitor-a.
  • novembar-decembar - Otomanski legislativni izbori - relativna većina za mladoturski Komitet jedinstva i progresa (izabrana i trojica Srba).

Decembar/Prosinac

Comerio, Luca (1878-1940) - Vittime del terremoto di Messina (dicembre 1908)
Messinski potres
  • 2. 12. - Dvogodišnji Puyi, praunuk cara Daoguanga, postaje poslednji kineski car (do 1911/12), namesnik mu je otac Zaifeng, princ Chun.
  • decembar - Thomas Edison osnovao Motion Picture Patents Company, trust filmskih kompanija koji želi regulisati tržište - mnogi nezavisni filmotvorci će otići u Kaliforniju.
  • decembar - Bioskop "Grand" u hotelu "Pariz" Svetozara Botorića, prvi je stalni bioskop u Beogradu.
  • decembar - Prikazan epski italijanski film Gli ultimi giorni di Pompei.
  • decembar - Dalaj Lama se vratio na Tibet.
  • 19. 12. - Predsednik Venecuele Cipriano Castro smenjen u odsustvu, vlast uzima potpredsednik Juan Vicente Gómez (1908-13, 1922-29 i 1931-35).
  • 28. 12. - Messinski potres: zemljotres i cunami odneli možda 100.000 života na Siciliji i Kalabriji.
  • 31. 12. - Wilbur Wright leteo kod Le Mansa 124,7 km za 2 1/2 sata.

Kroz godinu

  • Izgrađena Zgrada stare telefonske centrale u Beogradu.
  • Izgrađen Zagrebački Paromlin.
  • Miloje Vasić počinje istraživanje Vinče.
  • Ivan Meštrović je u Parizu, radi na Kosovskom ciklusu.
  • Carl Patsch osnovao Balkanski institut u Sarajevu.
  • Američka umetnička Aschan škola privlači pažnju javnosti.
  • Nauka i tehnika
    • Maggi predstavio kocke za supu.
    • Nastale Toblerone.
    • Hans Geiger i Ernest Rutherford razvili prvi rudimentarni Gajgerov brojač.
    • U Njujorku završena Singer Building od 187m i 47 spratova, najviša zgrada na svetu do sledeće godine.
    • Na francuskom lokalitetu Le Moustier pronađena lobanja neandertalca (→ Musterijenska kultura).
    • Charles Hazelius Sternberg i sinovi pronašli Trahodonsku mumiju, fosil dinosaura sa očuvanim otiskom kože.
    • Lee de Forest vrši radio emisije sa Ajfelove kule u Parizu.
    • Jacques E. Brandenberger izumio celofan.
    • Kikunae Ikeda otkrio mononatrijum glutamat, osnovu ukusa umami.

Rođenja

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

April/Travanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

  • 7. 9. - Michael E. DeBakey, kardiohirurg († 2008)
  • 14. 9. - Mihailo Petrović Njegoš, crnogorski princ († 1986)
  • 15. 9. - Miško Kranjec, književnik († 1983)

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Kroz godinu

  • Sima Pogačarević, narodni heroj († 1941)
  • Sulejman Kemura, reis-ul-ulema Islamske zajednice († 1975)

Smrti

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac

Nobelova nagrada za 1908. godinu

  • Fizika: Gabriel Lippmann (metod fotografskog reprodukovanja boja na osnovu pojave interferencije)
  • Kemija: Ernest Rutherford (istraživanje dezintegracije elemenata i hemije radioaktivnih supstanci)
  • Fiziologija i medicina: Ilja Iljič Mečnikov i Paul Ehrlich (rad na imunitetu)
  • Književnost: Rudolf Eucken (... idealistička filozofija života u brojnim delima)
  • Mir: Klas Pontus Arnoldson (rad na održanju mira između Švedske i Norveške) i Fredrik Bajer (počasni predsednik Međunarodnog mirovnog biroa, pristalica arbitracije)

Reference

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Polet Srbije. rastko.rs
  2. Bojana Miljković-Katić (18 March 2011). Prostorno planiranje u jugoistočnoj Evropi (do Drugog svetskog rata): The Spatial Planning in Southeastern Europe (Until Second World War). Istorijski institut, Balkanološki institut SANU, Geografski fakultet Univerziteta u Beogradu. str. 564–. ISBN 978-86-7743-089-4. https://books.google.com/books?id=MuGfDAAAQBAJ&pg=PA564.
  3. Брана Димитријевић Глад. rastko.rs
  4. Bogdanović. Knjiga o Kosovu - Albanski pokreti 1908-1912..rastko.rs
  5. Politika, 21.6.1908, str 2. digitalna.nb.rs
  6. Treća jugoslavenska umjetnička izložba saveza "Lade" Zagreb 1908. dizbi.hazu.hr
  7. Mitrović, 84-90
  8. Split i Prva dalmatinska umjetnička izložba 1908.. dizbi.hazu.hr
Literatura
  • Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.
1907

Godina 1907 (MCMVII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

Anna Magnani

Anna Magnani (7. mart 1908 – 26. septembar 1973.) je bila Oscarom nagrađena italijanska filmska glumica. Međunarodnu slavu je stekla nastupom u filmu Rim, otvoreni grad, a Oscara za ulogu sicilijanske udovice u The Rose Tattoo.

David Lean

Sir David Lean (25. ožujka 1908. - 16. travnja 1991.) bio je engleski filmski redatelj i producent, najpoznatiji po epskim filmovima kao što su Lawrence od Arabije, Most na rijeci Kwai i Doktor Živago.

Don Ameche

Don Ameche (rođen kao Dominic Felix Amici; 31. maj 1908 – 6. decembar 1993.) bio je američki glumac.

Enver Hoxha

Enver Hodža (albanski: Enver Hoxha, 16.10.1908. — 11.4.1985.) je bio vrhovni vođa Albanije od kraja Drugog svetskog rata do svoje smrti 1985. godine, kao Prvi sekretar Komunističke albanske partije rada. Bio je i premijer Albanije od 1944. do 1954. i ministar spoljnih poslova od 1946. do 1953.

Giovanni Leone

Giovanni Leone, (Napulj, 3. studenog 1908. — Rim, 9. studenog 2001.), bio je talijanski demokršćanski političar i pravnik, premijer i predsjednik Italije.

John Mills

Sir John Mills CBE (22. februar 1908 – 23. april 2005) bio je engleski glumac, poznat po izuzetno dugoj i plodnoj karijeri, tokom koje je stekao veliki ugled tumačeći široki dijapazon uloga, te osvojio niz prestižnih nagrada, među kojima se ističe Oscar za najboljeg sporednog glumca za nastup u filmu Ryan's Daughter. Dvije Millsove kćeri - Juliet i Hayley Mills - su također postale glumice, a potonja je zajedno sa ocem nastupila u nekoliko filmova 1960-ih.

Joseph McCarthy

Joseph Raymond "Joe" McCarthy (14. novembar 1908 - 2. maj 1957) bio je američki republikanski političar koji je od 1947. do 1957. kao federalni senator zastupao državu Wisconsin. Najpoznatiji je po tome što je na početku hladnog rata, odnosno tzv. Druge crvene panike optuživao niz istaknutih pojedinaca da su prikriveni komunisti, a cijeli niz institucija, uključujući najviše državne organe, da vrve sovjetskim agentima; njegove aktivnosti, često kritizirane kao moderni "lov na vještice", su dale podlogu za izraz makartizam. Godine 1954. je McCarthy javno osramoćen kada se ispostavilo da ni za jednu od svojih optužbi nema dokaza; nakon toga je službeno ukoren od svojih senatskih kolega, a da bi poslije smrti bio percipiran kao jedna od najnegativnijih ličnosti u historiji SAD u 20. vijeku.

Kosmos-1908

Kosmos-1908 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.

Kosmos-1908 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 6. januara 1988. Raketa-nosač Ciklon-3 je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 1600 kilograma. Kosmos-1908 je bio satelit namijenjen za elektronsko izviđanje, javljanje i navođenje.

Koča Popović

Konstantin (Koča) Popović (Beograd, 14. mart 1908. – Beograd, 20. oktobar 1992.), školovani oficir i filozof, istaknuti nadrealistički pesnik, književnik, partizanski vojskovođa, jugoslovenski diplomata, narodni heroj Jugoslavije i potpredsednik Jugoslavije.

Koča je bio poručnik Španske republikanske armije, a potom komandant čuvene Prve proleterske brigade (kasnije Prve proleterske divizije) tokom Narodnooslobodilačke borbe Jugoslavije.

Nakon rata je bio načelnik Generalštaba JNA, šef jugoslovenske diplomatije, te potpredsjednik SFRJ. Sedamdesetih godina povlači se iz političkoga i javnog života usled čistke "liberala" u Srbiji.

Lyndon B. Johnson

Lyndon Baines Johnson (Stonewall, Teksas, 27.8. 1908. - Johnson City, Teksas, 22.1. 1973.), bio je američki političar, najpoznatiji kao 36. po redu predsjednik SAD.

Montespluga, Sondrio

Montespluga je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.

Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1908 m.

Olimpijada 1908

IV. Olimpijske igre su održane u Londonu u Velikoj Britaniji, iako je MOO prvobitno za domaćina igara odabrao Rim u Italiji. Međutim, zbog erupcije vulkana Vezuva 1906. godine prilikom koje je gotovo uništen grad Napulj, italijanska vlada odlučila je prenamijeniti sredstva namijenjena organizaciji Igara u obnovu i pomoć tom gradu. Stoga su Igre premještene u London.

Iako su u to doba ove Igre smatrane petim po redu, naknadno je odlučeno da se Olimpijske međuigre održane dvije godine ranije u Atini brišu iz službenog popisa Olimpijskih igara, te su od tada Igre redovno održavane isključivo s razmakom od 4 godine. Danas se Igre u Londonu nazivaju IV. Olimpijskim igrama.

Na ovim Igrama je nastavljena tradicija ceremonijala otvaranja Igara uz defile takmičara, koji je prvi put održan dvije godine ranije u Atini. Ta tradicija zadržala se do danas, iako je na Igrama u Londonu bilo dosta kontroverzi oko te ceremonije. Naime, nekoliko reprezentacija odbilo je proći u defileu, iz različitih razloga: Finci su trebali defilirati pod Ruskom zastavom i to su odbili, slično kao i Irci koji su odbili stupati pod zastavom Velike Britanije. Šveđanima nije bila izvješena njihova zastava pa su i oni odbili defile, slično kao i takmičari iz SAD, kojim je smetala činjenica da se njihova zastava (kao i sve druge) mora podići u čast kralja druge države.

Ove Igre su pokazale važnost uspostave zajedničkih sudačkih pravila i sudačke službe sastavljene od sudaca iz različitih zemalja, a ne samo iz zemlje domaćina kako je to do tada bio slučaj.

Najpoznatiji trenutak Igara bila je maratonska utrka, u kojoj je do samog cilja vodio Dorando Pietri, ali je potpuno iscrpljen u samom stadionu više puta pogrešno skrenuo. Na kraju su ga preko ciljne linije doslovno prenijela dva gledaoca, te je nesretnom Pietriju zbog te pomoći zlatna medalja oduzeta i dodjeljena drugoplasiranom Johny Hayesu. Pietri je kasnije ipak za svoj hrabri nastup nagrađen zlatnim pokalom od strane kraljevske porodice. Druga zanimljivost vezana uz maratonsku utrku bila je ta da bi se kraljevskoj porodici omogućio bolji pogled na tok utrke, staza je produžena na 42 km i 195 metara umjesto do tada uobičajenih 40 km. Iako su kasnije još neki maratoni održavani na različitim dionicama, IAAF je 1921. godine donio odluku da se upravo ta udaljenost proglasi službenom maratonskom dionicom.

Na ovim igrama po prvi put je uključen i jedan tradicionalno zimski sport, umjetničko klizanje.

Osmansko Carstvo

Osmansko Carstvo (na osmanskom turskom: دولتِ عَليه عُثمانيه [Devlet-i Aliye-i Osmaniye], što znači "Osmanlijska uzvišena država"; na modernom turskom: Osmanlı Devleti, "Osmanlijska Država", ili Osmanlı Imparatorluğu, "Osmanlijsko Carstvo"), bilo je imperijalna snaga, smještena na obodu Sredozemnog mora, trajući od 1288. do 1922. Na vrhuncu moći, tokom 16. vijeka, ovo carstvo je obuhvaćalo Anadoliju, Bliski Istok, dijelove Sjeverne Afrike, dobar dio jugoistočne Evrope, i na sjever sve do Kavkaza. Carstvo je obuhvaćalo oblast od oko 5,2 miliona km², mada je dobar dio ovog bio pod indirektnom kontrolom centralne vlade. Carstvo je bilo smješteno napola između Istoka i Zapada, tako da je tokom svog 600-godišnjeg postojanja bilo u međusobnom odnosu sa Istokom i sa Zapadom.

Pleme Ouz Turaka je u zapadnoj Anadoliji osnovalo ovo carstvo, kojim je vladala osmanlijska (na turskom: Osmanlı) loza, koja je potekla od Oghuz Turaka. Carstvo je osnovao Osman I. (na arapskom: ʿUthmān, عُثمَان, što je u zapadno-evropskim jezicima prilagođeno / iskvareno u ime "Ottoman", pa otuda i ime castva - Osmanlijsko ili "Otomansko" Carstvo). 1453, nakon što su Osmanlije osvojile Carigrad (Konstantinopolj) (danas moderni İstanbul), kao posljednji ostatak Bizantijskog carstva, ovaj grad je postao treća osmanlijska prestonica. U 16. i 17. vijeku, Osmanlijsko carstvo je postalo jedna od svjetskih najmoćnijih političkiha sila, od čijeg su se napredovanja uzduž Balkanskog poluostrva i južnim obodom Poljsko-litvanskog kraljvstva evropske zemlje osjećale ugroženim.

Na svom vrhuncu, Carstvo je uključivalo mnoga važna mjesta klasične starine, među kojima su Homerov Olimp, Zeusova Evropa, Ijin Bosfor, Dijanin hram u Efesu, sarkofag Aleksandra Velikog, Rajski vrtovi, Nojeva (Nuhova) Gora Ararat, Avramova (Ibrahimova) oaza i izvori, Nil, Besjeda na gori, brijeg Golgota.

Propad Osmanlijskog carstva je bio posljedica Prvog svjetskog rata, tokom kojeg su savezničke sile, uključujući i Arape, konačno porazile osmanlijske snage na Bliskom Istoku. Na kraju rata osmanlijska vlada se potpuno raspala, dok su carstvo međusobno podijelile pobjedničke snage. Predstojeće dvije godine su okončane proglašvanjem novih država. Jedna od novih država bila je Republika Turska. Članovi osmanske dinastije su protjerani iz Anadolije, gdje su njihovi preci nekad sagradili jedno od najvećih carstava svijeta. 1999, turska skupština [parlament] je povratila državljanstvo članovima Osmanlijske porodice, nakon 76 god.

Repogueachi, Guachochi

Repogueachi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guachochi.

Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1908 m.

Rex Harrison

Sir Reginald “Rex” Carey Harrison (5. mart 1908 - 2. jun 1990.) bio je engleski Oscarom i Tonyjem nagrađen kazališni i filmski glumac. Najpoznatiji je po ulozi profesora Higginsa u mjuziklu My Fair Lady, kako na pozornici tako i u filmu.

Royal Harwood Frost

Royal Harwood Frost (Rojel Harvud Frost) (25. februar 1879 Salem, Massachusetts–11 maj 1950 Shreveport, Louisiana) bio je američki astronom. Otkrio je nove 454 magline.

Salvador Allende

Salvador Aljende, (šp. Salvador Allende Gossens; 26. jun 1908, Valparaiso — 11. septembar 1973, Santijago de Čile).

Bio je čileanski političar i državanik, po profesiji lekar pshijatar.

Na drugim jezicima

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.