1739

1739 сыл.

Сыллар
1735 1736 1737 173817391740 1741 1742 1743
Уоннуу сыллар
1700-с 1710-с 1720-с1730-с1740-с 1750-с 1760-с
Үйэлэр
XVII үйэXVIII үйэXIX үйэ

Туох буолбута

Дьокуускайдааҕы Гарнизон оскуолата навигацияны үөрэтэр оскуолаҕа кубулуйбут.

1735

1735 сыл.

1736

1736 сыл.

1737

1737 сыл.

1738

1738 сыл.

1740

1740 сыл.

1741

1741 сыл.

1742

1742 сыл.

1743

1743 сыл.

Дьаһаах

Дьаһаах, Ясак (монг. засаг — власть; тат. ясак — натур. подать, башк. яһак — подать, налог) — нуучча судаарыстыбата Сибиир туора урдустарыттан хомуйар түһээнэ. Үксүн түүлээҕинэн буолара.

Дэнбэй

Дэнбэй Татэкава (Денбэй, эбэтэр Дембей, дьоппуоннуу 伝兵衛), Осака олохтооҕо Денсей атыыһыт уола.

Осака куораттан кини саахары уонна кумааҕыны тиэнэн бараннар Эдо диэн куракка устубут.

Аара суолга күүстээх тыал түһэн хараабыллара сэттэ ыйы быһа муораҕа устар.

1697 сыллаахха кини хараабыла Камчаатка кытылыттан чугас сааххаламмыта, хамаандата барыта олохтоох камчадаалларга пленҥа түбэһэр.

Сотору буолан баран табаарыстара өлөллөр, онтон кини 1699 эбэтэр 1700 сыллаахха Владимир Атласов экспедицията камчадааллартан босхолуур.

Дэнбэйгэ искусство туһунан кинигэлээх уонна икки кыһыл көмүс монеталаах этэ. Сайын Атласов Дэнбэйи Дьокуускайга ылар. Дьокуускайтан Бүөтүр I кинини Москваҕа ыҥыран ылар.

1702 сыл тохсунньу 8 күнүгэр Дэнбэйи Бүөтүр I аудиенциялыыр. Ол кэнниттэн Артиллерия прикаһыгар дьоппуон тылы биэрэр. Дэнбэй кэпсээнин истэн баран Бүөтүр I Дьоппуну кытта эргиэни көрдүүр уонна Камчаатканы уонна Курил арыыларын чинчийии күүскэ салҕанар.

1707 сылтга сүрэхтэнэр уонна Гавриил Богданов диэн ааты ылар. Кини тэрийбит тылбаасчыттар оскуолалара 1739 сылга диэри үлэлиир.

Куоска фуугата

Соль минорга суруллубут фууга (K. 30, L. 499) диэн Доменико Скарлатти биир хардыылаах клавесин сонаатата, ордук биллэр аата Куоска фуугата (италия тылынан: Fuga del gatto).

Лаптев Харитон Прокопьевич

Лаптев Харитон Прокофьевич — Хотугу Азияны чинчийбит киһи.

1718 сыллаахха флот гардемаринынан сулууспаҕа киирбит. 1737 с. улахан хотугу эспэдииссийэҕэ сылдьыбыт, ол эспэдииссийэ Үрүҥ байҕалтан Халыма өрүскэ дылы Хотугу Муустаах байҕал кытылын ойуулаабыт.

1739 с. бэс ыйын 9 күнүгэр Дьокуускайтан тахсыбыт, 21-с чыыһылаҕа байҕалга тиийэн кытылынан арҕаа устубут. Хатанга уоһугар кыстаабыт. 1740 сыл от ыйын 12 күнүгэр дубель-шлюпкатынан салгыы арҕаа барбыт. Уһун сыралаах айан кэннитттэн биир ыйынан байҕалга тахсыбыт, онно хараабылын мууска хам астаран муус устун нэһиилэ тыаны булбуттар. Бэрт эрэйинэн былырыын кыстаабыт сирдэригэр төннүбүттэр. Таймыыр тумул арыытын байҕал өттүттэн ойуулуур табыллыбакка, Лаптев сиринэн сылдьан ойуулуурга быһаарыммыт. Онон 3 ытынан сылдьар эспэдииссийэни тэрийбит. Бэйэтэ Таймыыр өрүс байҕалга түһэр сириттэн илин уонна арҕаа сирдэри ойуулаабыт. 1742 с. өссө биирдэ Таймыыр өрүскэ тиийэ сылдьыбыт ол гынан баран аһылыктара бүтэн Туруханскайга төннүбүт, онтон отчуотун илдьэ Санкт-Петербурга барбыт.

1763 с. флот обер-штер-кригс-комиссар сыбаанньалаах сылдьан өлбүт.

Кини уонна кини тастыҥ убайын Миитэрэй Лаптев ааттарынан Лаптевтар байҕаллара ааттаммыта.

Нордвик хомото

Нордвик хомото. Лаптевтар байҕалларын соҕуруулуу-арҕаа муннугар баар хомо.

Биир өртүнэн Хара Тумус тумул арыы, иккис өртүнэн Нордвик тумул арыы. Материкка 37 км. киирэр.

Кэтитэ 39 км., дьириҥэ 9 м. Сыл улахан аҕаарыгар муустаах.

1739 сыллаахха Улуу Хотугу экспедиция Өлүөнэ-Хатанга этэрээтэ арыйбыта. Нордвик диэн аат скандинавия тыллырыгар Хотугу хомо диэн тьылбаастанар.

Аан маҥнай каартаҕа киллэрбит киһиннэн буолар геодезист Н. Чекин.

Сэһэн Ардьакыап

Сэһэн Ардьакыап (төрүүрүгэр Мучен Собин диэн суруллубут, 1739-1829) - саха быраабын туруорсубут киһи, Бороҕон улууһун бастакы кулубата.

Атын омук тылынан

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.