Эуропа Холбоhуга

Эуропа Холбоhуга (ЭУ) диэн 28 Эуропа иллэрин политика уонна экономика холбоhуктара. 1992 олунньутугар ылыллыбыт Маастрихт Үлэҕинэн тэриллибитэ (1993 сэтинньитигэр чахчылаах буолбута). 500 млн олорооччулардаах, ЭУ номинал брутто аан дойду оҥоhугун 30% (16.8 трлн $) таhаарар.

ЭУ бары кыттааччы иллэрин сокуоннарын системаларын биир стандартаан соҕотох баhаар тэрийбитэ, кини Түөрт Көҥүлү мэктиэлиир. Кини бүтүн эргиэн, агрикултуура, балыктааhын уонна регионнааҕы сайдыы политикаларын өйүүр. Уон алта кыттааччы дойду эуро диэн бүтүн валютаны ылыммыттара. ЭУ сүүрбэ биир дойдута NATO кыттааччылара. ЭУ Шенген Сөбүлэhиитигэр кыттыылаах дойдуларын (ол ахсааныгар ЭУ'тыгар киирбэт дойдулар) икки ардыларыгар пааспор контролын эhиитигэр улахан оруолу оонньообута.

ЭУ омуктар икки ардыларынааҕы дьаhалта уонна супранационализм булкаас систематынан үлэлиир. Сүрүн институттара уонна органнара: Эуропа Комиссията, Эуропа Парламена, Эуропа Холбоhугун Сүбэтэ, Эуропа Сүбэтэ, Эуропа Кырдьыктабыл Суута уонна Эуропа Киин Баана. ЭУ олорооччулара Парламены хас биэс сыл аайы талаллар.

Билиҥҥи ЭУ 1951 алта дойду тэрийбит Эуропа чох уонна ыстаал холбоhуттан уонна 1957 Ром Үлэҕиттэн төрүөттээх. Онтон ыла холбоhук саҥа дойдулар киниэхэ кыттыhаннар улааппыт уонна саҥа политика эйгэлэрэ уонна институттар эбиллибиттэр.

Flag of the European Union
Motto: United in diversity
Anthem: Ode to Joy(orchestral)
Location of the European Union
Political centresБрүссель
Лүксембург
Страсбур
Ил тыллара
Кыттааччы иллэр
Government Sui generis
 -  Комиссия Жозе Мануэл Баррозу (ЭДьП)
 -  Парламент Ханс-Герт Пөттериҥ (ЭДьП)
 -  Сүбэ Испания
 -  Эуропа Сүбэтэ Мирек Тополанек (ЭД)
Историята
 -  Париж Үлэҕэ 1951 муус устар 18 
 -  Ром Үлэҕэ 1957 кулун тутар 25 
 -  Маастрихт Үлэҕэ 1992 олунньу 7 
Иэнэ
 -  Бүтүннүүтэ 4 324 782 km² (n/a)
1 669 807 sq mi 
 -  Water (%) 3.08
Олохтоохторо
 -  2008 estimate 499,021,851 (n/a)
 -  Чиҥэ 114/km² (n/a)
289/sq mi
GDP (PPP) 2007 (IMF) estimate
 -  Total $14.712 trillion (n/a)
 -  Per capita $28,213 (n/a)
GDP (nominal) 2007 (IMF) estimate
 -  Total $16.830 trillion (n/a)
 -  Per capita $33,482 (n/a)
Gini (2005) 31 (EU25) (Low) 
HDI (2005) 0.959-0.813 (High) (n/a)
Валюта
Time zone (UTC+0 to +2)
 -  Summer (DST)  (UTC+1 to +3)
Internet TLD .eu

Кыттааччы иллэр

Эуропа Холбоhуга 28 тутулуга суох суверен дойдулартан турар:

Кыттааччы буолууга официаллык кандидат дойдулар Хорватия, Македония уонна Түркийэ. Исландия, Албания, Босния уонна Херцеговина, Монтенегро уонна Сербия кандидат буолар кыахтаахтар. Эуропа Комиссията Косованы кандидат буолар кыахтаах дойдулар тиhиктэригэр киллэрбитэ, ол гынан баран кыттааччы иллэртэн сорохторо кинини, Сербияттан туспа, тутулуга суох дойду быhыытынан билинэ иликтэр.

Сигэлэр

Ааҥыл тыла

Ааҥыл тыла (ааҥл. the English language, аҥылычааннар тыллара) диэн ииндийэ-европа тылларын герман салаатын арҕаа бөлөҕөр киирэр тыл. Билиҥҥи туругунан аан дойдуга ордук улахан суолтаны ылар тыл. Элбэх түөлбэ тыллаах.

Ааҥыл Сиригэр орто үйэлэргэ герман биистэрэ көһөн кэлиилэригэр үөскээбитэ. Сыыйа Улуу Британия омуктарын үксүлэрин төрөөбүт тыллара буолбута, кэлин импиэрийэ кэҥиирин кытта аан дойдуга тарҕаммыта. Холбоhуктаах Хоруоллук, Холбоhуктаах Штааттар, Канаада, Австралия, Саҥа Зеландия, Ирландия уонна Кариб регионун сорох дойдутун бастыҥ тыла. Аан дойду элбэх дойдутугар (бастатан туран Доҕордоhуу дойдуларыгар) уонна араас омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэлэригэр иккис уонна официаллык тыллара.

Конституция

Конституция (Төрүт сокуон) диэн дойду дьаhалтатын тутулун, үлэтин уонна кыахтарын быhаарар сиэрдэр хомуурдара. Конституция үксүн сурук докумуон курдук кодификацияланар. Үгүс конституциялар киhи бырааптарын мэктиэлииллэр. Федерация тутуллаах дойдулар кыттааччы иллэрэ (субъектара) бэйэлэрэ конституциялаахтар.

Политика партиялара, кэрэхcэбил бөлөхтөрө, үлэ холбоhуктара, омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэлэр (холобур, Эуропа Холбоhуга) эмиэ конституциялаахтар. Сорох политикаҕа сыhыана суох тэрилтэлэр (холобур, корпорациялар уонна ассоциациялар) конституция курдук тутуллаах, кинилэр үлэлэрин салайар сиэрдэр хомуурдарын ылыналлар.

 
Flag of Europe.svg Эуропа Холбоhуга

Атын омук тылынан

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.