Муус устар 18

Муус устар 18 диэн Грегориан халандаарыгар сыл 108-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 109-c күнэ). Сыл бүтүө 257 күн баар.

Түбэлтэлэр

Төрөөбүттэр

  • 1904 — оччотооҕуннан муус устар 5 күнүгэр сэбиэскэй этнограф, Сибиир норуоттарын устуоруйатын уонна этнографиятын үөрэппит, история наукатын дуоктара Борис Долгих Ригаҕа төрөөбүт (ө. 31.12.1971, Москва).
  • 1923 — Апросимов Георгий Ефимович — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, учуутал

Өлбүттэр

1904 сыл

1904 сыл.

1922 сыл

1922 сыл.

1923 сыл

1923 сыл.

1946 сыл

1946 сыл.

1955

1955 сыл.

1992 сыл

1992 сыл.

Альберт Эйнштейн

Альберт Эйнштейн (Albert Einstein) диэн аатырбыт физик. Холооннооhун теориятын уонна масса-энергия сибээhин (E=mc²) айбытынан биллэр. Эйнштейн Нобель бирииhин физика салаатын 1921 с. лауреата. Бүтүннүүтэ 300 тахса наука уонна 150 тахса наукаҕа сыhыана суох үлэлэри суруйбута. Эйнштейн саамай суолталаах физиктартан биирдэстэрэ буолар. 1999 с. Time сурунаал киниэхэ "Үйэ киhитэ" диэн ааты иҥэрбитэ.

Альберт Эйнштейн 1879 сыллаахха кулун тутар 14 күнүгэр Ульм диэн ниэмэс куоратыгар Герман уонна Паулина Эйнштейн диэн дьадаҥы дьэбириэйдэр дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Былааска фашистар кэлбиттэрин кэннэ 1940 с. АХШ-гар көспүт.

Апросимов Георгий Ефимович

Апросимов Георгий Ефимович (1923 с. муус устар 18 күнэ - 2018 с. ыам ыйын 26 күнэ) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала.

Балыктар (астрология)

Балыктар — Зодиак уон иккис бэлиэтэ, Күн сааскы тэҥнэһиититтэн 330° - 360° секторы ылар.

Күн Балыктар сулустар бөлөхтөрүн кулун тутар 12 күнүттэн муус устар 18 күнүгэр диэри ааһар. Астрология олунньу 20 күнүттэн кулун тутар 20 күнүгэр диэри ааҕар.

Башарин Георгий Прокопьевич

Башарин Георгий Прокопьевич (21.03.1912—18.04.1992) — саха аатырбыт историга, уопсастыбаннай диэйэтэлэ, РСФСР уонна Саха АССР билимнэрин үтүөлээх диэйэтэлэ, история билимнэрин доктора, профессор.

Зимбабве

Зимбабве (Zimbabwe - Зимбабуэ) диэн Африка соҕуруутугар, Замбези уонна Лимпопо өрүстэр ыккардыларыгар баар дойду. Кинилиин кирбиилэhэллэр Соҕуруу Африка соҕуруу, Ботсуана соҕуруулуу арҕаа, Замбия хотугулуу арҕаа уонна Мозамбик илин. Официаллык тыла ааҥл тыла, ол гынан баран олохтоохтор үксүлэрэ шона тылынан саҥараллар.

Иванов (Ханды) Никифор Иннокентьевич

Иванов (Ханды) Никифор Иннокентьевич — 1922 сыллаахха Хохочойго тоһуурга түбэспит комсомолецтартан биирдэстэрэ.

Бүлүү улууһугар Тылгыны нэһилиэгэр 1902 сыллаахха төрөөбүт. Комсомол чилиэнэ. Хохочойго бандьыыттар тоһуурдарыгар түбэһэн тыыннаахтыы тутуллубутун Орто Бүлүүгэ илдьэн 1922 сыл муус устар 18 күнүгэр накаастаан өлөрбүттэр.

Калашников Юрий Васильевич

Калашников Юрий Васильевич (30.05.1924, Бугуруслан — 1992) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Албан аат уордьанын толору кавалера.

Мощёная

Мощёная (укр. Мощена) — Украина дэриэбинэтэ, Волынскай уобалас Ковельскай оройуонун Мощёнскай сельсоветын киинэ.

Тихонов Петр Николаевич

Тихонов Петр Николаевич — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.

1915 сыллаахха Бодойбоҕо Иркутскай уобаласка төрөөбүт.

Кыһыл Аармыйаҕа 1941 сыллаахха Чурапчы оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт. Калининскай, Хотугу-Арҕаа, Воронежскай, 1-кы Украинскай фроннарга сэриилэспит.

Фроҥҥа 64-с отдельнай гвардейскай танковай биригээдэ сапердарын взводун хамандыыра этэ. Кыһыл Сулус уонна Аҕа дойду сэриитин икки уордьанынан наҕараадаламмыт.

Бииргэ устудьуоннаабыт саха кыыһыгар Корякина Евдокия Николаевнаҕа 1945 с. муус устар 12 күнүгэр (өлүөн 6 хонук иннинэ) суруйбут суруга «Социалистическая Якутия» хаһыакка 1980 с. ыам ыйын 9 күнүгэр бэчээттэммит. Ол сурукка оҕо уонна эдэр эрдэҕинээҕи табаарыстарым Леонид Северьянов, Петя Хоноехов, Серафим Синявин, Миша Винокуров уонна да атыттар өлбүттэрин иэстэһиэм диэбит. Тохсунньуга алҕас эн однокурсниккын артиллерист Гавриил Протодьяконовы көрсөн ааспытым, куустуһан, кыратык иһэн баран арахсыбыппыт диэбит.1945 сыллаахха муус устар 18 күнүгэр Берлиҥҥа барар суолга Требниц (ниэм. Trebnitz (Sachsen-Anhalt)) диэн нэһилиэнньэлээх пуун таһыгар бойобуой соругун толоро сылдьан сэрии хонуутугар геройдуу өлбүт.

Хинчегашвили Владимир

Влади́мир Хинчегашви́ли (груз. ვლადიმერ ხინჩეგაშვილი; 1991 сыл муус устар 18 күнэ, Гори) — грузин көҥүл тустууга бөҕөһө, 2012 сыллааҕы Олимпиада 55 киилэҕэ үрүҥ көмүс призера, Дьобуруопа чөмпүйүөнэ.

Хохочой тоһуура

1922 сыл муус устар 18 күнүгэр билиҥҥи Бүлүү улууһугар Хохочой сиригэр 19 киһилээх В. Шатаев этэрээтэ бастаанньыттар тоһуурдарыгар түбэспитэ.

Шатаев этэрээтэ Хампа партизаннарын этэрээтигэр көмөҕө баран испит. Этэрээт байыастарыттан сэриигэ сылдьыбыт үс эрэ кыһыл армеец баар эбит, атыттара сааны да тутан көрбөтөх эдэр дьон. Сирин-уотун бэркэ билэр Куонан Никииппэрэп баһылыктаах бастаанньаһыттар, Снитко этэрээтин кэтэҕинэн эргийэн тахсан, Бүлүү диэки өттүн түөрт биэрэстэ ыраах сиринэн быһан сыппыттар эбит.

Көмөҕө баран испит кыһыл этэрээтиттэн икки эрэ киһи тыыннаах хаалан Бүлүүгэ төннөн тиийбит (ГПУ байыаһа Н. Борисов уонна сирдээччи В. Сивцев). Тоһуурга сылдьыбыт дьон кэпсииллэринэн, үрүҥнэр саа сэбэ, ботуруон кэмчи буолан кыһылларга саба сырсан тахсан сүгэнэн, батаһынан-быһаҕынан түһэргэ күһэллибиттэр. Ол иһин хаан-сиин олус элбэҕэ үһү.

Бүлүү ыччата бэйэлэрин Хохочойго геройдуу охтубут бойобуой доҕотторун куорат пааркатыгар бырааттыы ииҥҥэ көмөөрү туран, Сэбиэт былааһын иһин биир хааппыла хаан хаалыар диэри охсуһарга андаҕайбыттара.

1922 сыл муус устар дьыбардаах хараҥа түүнэ Бүлүү комсомолун историятыгар хаһан да умнуллубат алдьархайынан буолбута.

Эуропа Холбоhуга

Эуропа Холбоhуга (ЭУ) диэн 28 Эуропа иллэрин политика уонна экономика холбоhуктара. 1992 олунньутугар ылыллыбыт Маастрихт Үлэҕинэн тэриллибитэ (1993 сэтинньитигэр чахчылаах буолбута). 500 млн олорооччулардаах, ЭУ номинал брутто аан дойду оҥоhугун 30% (16.8 трлн $) таhаарар.

ЭУ бары кыттааччы иллэрин сокуоннарын системаларын биир стандартаан соҕотох баhаар тэрийбитэ, кини Түөрт Көҥүлү мэктиэлиир. Кини бүтүн эргиэн, агрикултуура, балыктааhын уонна регионнааҕы сайдыы политикаларын өйүүр. Уон алта кыттааччы дойду эуро диэн бүтүн валютаны ылыммыттара. ЭУ сүүрбэ биир дойдута NATO кыттааччылара. ЭУ Шенген Сөбүлэhиитигэр кыттыылаах дойдуларын (ол ахсааныгар ЭУ'тыгар киирбэт дойдулар) икки ардыларыгар пааспор контролын эhиитигэр улахан оруолу оонньообута.

ЭУ омуктар икки ардыларынааҕы дьаhалта уонна супранационализм булкаас систематынан үлэлиир. Сүрүн институттара уонна органнара: Эуропа Комиссията, Эуропа Парламена, Эуропа Холбоhугун Сүбэтэ, Эуропа Сүбэтэ, Эуропа Кырдьыктабыл Суута уонна Эуропа Киин Баана. ЭУ олорооччулара Парламены хас биэс сыл аайы талаллар.

Билиҥҥи ЭУ 1951 алта дойду тэрийбит Эуропа чох уонна ыстаал холбоhуттан уонна 1957 Ром Үлэҕиттэн төрүөттээх. Онтон ыла холбоhук саҥа дойдулар киниэхэ кыттыhаннар улааппыт уонна саҥа политика эйгэлэрэ уонна институттар эбиллибиттэр.

Юстус фон Либих

Юстус фон Либих (ниэм. Justus von Liebig; ыам ыйын 12 1803, Дармштадт — муус устар 18 1873, Мюнхен) — ниэмэс химигэ, академик. Агрохимияны төрүттэспитэ. 1840 сыллаахха үүнээйини минеральнай аһатыы теориятын киллэрбитэ. Үүнээйигэ уон элемент: C, H, O, N, Ca, K, P, S, Mg уонна Fe наадатын элбэхтик анализтаан быһаарбыта. Балартан N, К, Р саамай улахан суолталаахтарын ыйбыта.

Сыл ыйдара уонна күннэрэ

Атын омук тылынан

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.